Bai 39 Bien dong so luong ca the cua quan the sinh vat

Trong môi trường sống xác định, quần thể có thể làm tăng hoặc giảm số lượng cá thể để phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường là hoạt động: đ/a: Tự điều chỉnh số lượng [r]

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT NGUYỄN THÁI HỌC

KIỂM TRA BÀI CŨ

Hoàn thiện nội dung khái niệm sau:

1 Kích thước của quần thể sinh vật là các cá thể (hoặc hoặc tích luỹ trong các cá thể) phân bố trong khoảng không gian của quần thể.

Ex: 25 con voi/quần thể, 200 con gà rừng/quần thể.

2 Kích thước tối thiểu của quần thể là số lượng cá thể mà quần thể cần có để (Đặc trưng cho loài) Nếu quần thể xuống dưới mức tối thiểu thì quần thể dễ dẫn đến

3 Kích thước tối đa của quần thể là giới hạn về số lượng mà quần thể có thể đạt được, phù hợp với khả năng của môi trường.

số lượng khối lượng năng lượng

ít nhất duy trì và phát triển

CÂU HỎI CHUNG

Theo các em, trong tự nhiên, tại một quần thể sinh vật bất kì, số lượng cá thể có trong quần thể đó có luôn ổn định theo thời gian không? Nếu không thì sự thay đổi đó diễn ra như thế nào?

Để tìm câu trả lời chính xác nhất, thầy và trò chúng ta cùng đi vào nghiên cứu nội dung bài học ngày hôm nay.

Hoạt động 1 Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ.

Qua hoạt động nghiên cứu nội dung bài trước khi lên lớp, học sinh hãy chỉ ra Bài 39 – SGK có những nội dung cơ bản nào cần khai thác

BIẾN ĐỘNG SỐ LƯỢNG CÁ THỂ CỦA

QUẦN THỂ SINH VẬT

Khái niệm

Sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể

Biến động

theo

chu kì

Biến độngkhôngtheochu kì

Do thay đổicác nhân tốsinh thái

vô sinh

Do thay đổicác nhân tốsinh tháihữu sinh

Trạng thái cân bằng của quần thể

Hoạt động 2 Học sinh tự khai thác nội dung bài

* Chia nhóm: Mỗi bàn là một nhóm

* Mỗi nhóm căn cứ vào việc khai thác từng phầnnội dung trong bài học để tự thành lập “câu hỏi dạng

trắc nghiệm + 1 đáp án”

Chú ý:

+ “Câu hỏi trắc nghiệm + 1 đáp án” giống với dạng trắc nghiệm bình thường nhưng ở đây chỉ để

nhiễu (đáp án: sai) Học sinh nhập vai người ra đề thi

+ Ví dụ khi khai thác nội dung khái niệm “biến động

số lượng cá thể của quần thể sinh vật” sẽ lập câu trắc

nghiệm như:

Câu hỏi: Sự tăng hoặc giảm số lượng cá thể trong quần thể sinh vật được gọi là:

đ/a: Biến động số lượng cá thể của quần thể sinh vật.

+ Với các nội dung khai thác khác làm tương tự

1 Sự thay đổi có chu kì của điều kiện môi trường dẫntới sự biến động số lượng cá thể của quần thể theo dạng

đ/a: Biến động theo chu kì.

2 Biến động số lượng cá thể của quần thể thỏ và mèorừng Canada theo chu kì mấy năm?

4 Cho các hiện tượng biến động số lượng cá thể củaquần thể sinh vật sau:

I- Chim cu gáy là loài chim ăn hạt thường xuất hiện nhiềuvào thời gian thu hoạch lúa, ngô hằng năm

II- Muỗi thường có nhiều ở mùa có thời tiết ấm áp và độ ẩmcao

III- Ở miền Bắc Việt nam, số lượng bò sát và ếch nhái giảmvào những năm có mùa đông giá rét (< 80C)

IV- Ếnh, nhái có nhiều vào mùa mưa

V- Số lượng bò sát, chim nhỏ, thú thuộc bộ gặm nhấm

thường giảm mạnh sau những trận lụt ở miền Bắc và miềnTrung nước ta

Chỉ ra những hiện tượng biến động số lượng cá thểcủa quần thể theo chu kì?

đ/a: I, II, IV.

5 Nguyên nhân nào làm cá cơm ở vùng biển Pêru

có chu kì biến động 10 - 12 năm?

đ/a: Cứ 10 - 12 năm 1 lần, vùng biển này sẽ có dòng nước nóng chảy về làm cá chết hàng loạt.

6 Biến động không theo chu kì là biến động mà sốlượng cá thể của quần thể tăng hoặc giảm một cách đột

ngột là do:

đ/a: Những thay đổi bất thường của môi trường tự nhiên hay do hoạt động khai thác tài nguyên quá mức của con người gây nên.

7 Có những nhóm nguyên nhân nào gây biến động

số lượng cá thể của quần thể sinh vật?

đ/a: Có 2 nhóm: nguyên nhân do thay đổi của các nhân

tố sinh thái vô sinh và nguyên nhân do sự thay đổi của các nhân tố sinh thái hữu sinh

8 Nhóm nhân tố sinh thái nào không phụ thuộcvào mật độ cá thể của quần thể và được gọi là nhân tố

không phụ thuộc vào mật độ quần thể?

đ/a: Các nhân tố vô sinh.

9 Trong các nhân tố vô sinh, nhân tố nào ảnhhưởng thường xuyên và rõ rệt nhất tới số lượng cá thể

của quần thể?

đ/a: Nhân tố khí hậu.

10 Sự thay đổi của các nhân tố vô sinh ảnh hưởng tớitrạng thái gì của các cá thể sinh vật?

đ/a: Trạng thái sinh lí.

11 Các nhân tố sinh thái nào phụ thuộc vào mật độcủa quần thể?

đ/a: Các nhân tố sinh thái hữu sinh.

12 Trong môi trường sống xác định, quần thể có thể làm tăng hoặc giảm số lượng cá thể để phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường là hoạt động:

đ/a: Tự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể.

13 Khả năng tự điều chỉnh số lượng cá thể củaquần thể khi số cá thể trong quần thể giảm xuống quáthấp hoặc tăng lên quá cao, nhằm đưa quần thể về:

đ/a: Trạng thái cân bằng.

14 Ở trạng thái cân bằng, quần thể có:

đ/a: Số lượng cá thể ổn định phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường.

Thông qua nội dung hoạt động 2, chúng ta đã

có được những kiến thức

gì từ bài học?

Hoạt động 3 Tổng hợp kiến thức bài học.

Mèo rừng săn bắt thỏ Đồ thị biến động số lượng thỏ và mèo

rừng Canađa theo chu kỳ 9 – 10 năm

Cho biết vì sao số lượng thỏ và mèo rừng lại tăng và giảm theo chu kì gần giống nhau?

STT Quần thể Nguyên nhân gây biến động quần thể

1 Cáo ở đồng rêu phương

4 Cá cơm ở biển Pêru

Số lượng con mồi là chuột lemmut

Cây trồng, khí hậu Cháy rừng

Virut bệnh u nhầy Dòng nước nóng

Sơ đồ điều chỉnh số lượng cá thể của

quần thể trở lại cân bằng

CỦNG CỐ KIẾN THỨC

* Khí hậu là gì?

Khí hậu bao gồm các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm,lượng mưa, áp suất khí quyển, các hiện tượng xảy ra trong khí quyển và nhiều yếu tố khí tượng khác trong khoảng thời gian dài ở một vùng, miền xác định Điều này trái ngược với khái niệm thời tiết về mặt thời gian,

do thời tiết chỉ đề cập đến các diễn biến hiện tại hoặc tương lai gần

KIẾN THỨC TÍCH HỢP ĐỊA LÍ

KIẾN THỨC TÍCH HỢP ĐỊA LÍ

* Các đới khí hậu trên trái đất

- Có 7 đới khí hậu (ở mỗi bán cầu)

- Các đới khí hậu phân bố đối xứng nhau qua xích đạo

+ Đới khí hậu xích đạo

+ Đới khí hậu cận xích đạo

+ Đới khí hậu nhiệt đới

+ Đới khí hậu cận nhiệt

+ Đới khí hậu ôn đới

+ Đới khí hậu cận cực

+ Đới khí hậu cực

KIẾN THỨC TÍCH HỢP ĐỊA LÍ

* Đặc điểm khí hậu Việt Nam

- Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm: Nóng ẩm mưa nhiều và diễn biến phức tạp

- Tính chất đa dạng và thất thường:

+ Khí hậu nước ta thay đồi theo mùa , theo vùng

từ Bắc vào Nam, Đông sang Tây và từ thấp lên cao do ảnh hưởng của địa hình và hoàn lưu gió mùa

+ Do hoạt động gió mùa không có chu kì ổn định nên làm cho thời tiết nước ta thay đổi thất thường