Trả lời câu lời câu hỏi: hỏi: C7: Đồng và thép nở vì nhiệt như HS Trả lời C7 C7: Khác nhau nhau hay khác nhau C8: Khi bị hơ nóng, Băng kép luôn C8: Thảo luận và thống C8: Cong mặt lồi lu[r]
Trang 1Ngày soạn: 10/02/2017 Ngày giảng: 22 /02/2017
Tiết 24 BÀI 21 MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Nhận biết được sự co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể gây ra một lực rất lớn, tìm được thí dụ thực tế về hiện tượng này
- Mô tả được cấu tạo hoạt động của băng kép
- Giải thích một số ứng dụng đơn giản về sự nở vì nhiệt
- Mô tả và giải thích được các hình vẽ 22.2; 22.3; 22.5
2 Kỹ năng:
- Kĩ năng quan sát, so sánh, phân tích hiện tượng để rút ra nguyên tắc hoạt động của băng kép
3 Thái độ:
- Rèn tính kỷ luật, cẩn thận, trung thực khi tiến hành thí nghiệm và báo cáo kết quả
4 Phát triển năng lực
Năng lực giải quyết vấn đề, các năng lực thực nghiệm, dự đoán, suy luận, thiết kế và thực hiện theo phương án thí nghiệm, phân tích khái quát hóa, rút ra kết luận khoa học, đánh giá kết quả và giải quyết vấn đề
II Phương pháp
- Phương pháp: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, hoạt động nhóm, thí nghiệm khảo sát
III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Chuẩn bị cho cả lớp: Một bộ dụng cụ thí nghiệm về lực xuất hiện do sự
co dãn vì nhiệt, bảng nhóm,
2 Chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh: Một bộ thí nghiệm về băng kép
IV Tiến trình bài học
1 Tổ chức: (1p)
2.Kiểm tra bài cũ: (2p)
Câu hỏi:
Nêu kết luận về sự nở vì nhiệt của chất rắn
Trả lời:
- Chất rắn nở ra khi nóng lên và co lại khi lạnh đi
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau
Trang 23 Bài mới
Hoạt động 1: (3') Tổ chức tình huống học tập
GV: yêu cầu quan sát hình 21.2; 21.3
? Em có nhận xét gì về chỗ tiếp nối hai
đầu thanh ray tàu hỏa và chỗ gối đỡ ở hai
đầu cầu ?
? Tại sao người ta phải làm như vậy
Để trả lời cho câu hỏi này, chúng ta cùng
nhau tìm hiểu bài học ngày hôm nay
HS quan sát hình 21.2; 21.3 và đưa ra nhận xét
Tình huống học
tập
Hoạt động 2: (18')Lực xuất hiện trong sự co dãn vì nhiệt
GV: Chia lớp thành 4 nhóm, phân
nhóm trưởng, thư kí
- Phát phiếu học tập cho các nhóm
- Chiếu hình 21.1a; 21.1b
- Yêu cầu đồng thời
+ Nhóm 1, nhóm 2: đọc thông tin
phần thí nghiệm
- Thí nghiệm trong hình 21.1a bao
gồm những dụng cụ gì:
+ Ốc và chốt ngang nằm ở vị trí nào
(trong hay ngoài)
+ Dự đoán:
- Hiện tượng gì xẩy ra với thanh thép
khi nó nóng lên:
+ Khi đó chốt ngang sẽ như thế nào:
- Chứng tỏ điều gì
+ Nhóm 3, nhóm 4: đọc thông tin câu
Nhóm 1;2: - Quan sát, thảo luận nhóm về câu trả lời
- Thí nghiệm bao gồm:
thanh thép, hai đầu được cố định bằng đai ốc và chốt ngang
+ Ốc , chốt ngang được đặt ở phía trong
+ Dự đoán thanh thép dãn nở dài ra
+ Chốt ngang sẽ gãy, chứng tỏ khi thanh thép nở ra vì nhiệt nếu bị ngăn cản nó gây ra một lực rất lớn
Nhóm 3;4: - Quan sát,
I Lực xuất hiện trong sự co dãn
vì nhiệt:
1 Thí nghiệm:
- Bộ thí nghiệm hình 21.1a; 21.1b
Trang 3C3 và quan sát hình 21.1b
? Ốc và chốt ngang trong thí nghiệm
hình 21.1b nằm ở vị trí nào(trong
hay ngoài)?
? Dự đoán hiện tượng gì xẩy ra với
thanh thép khi nó lạnh đi?
? Khi đó chốt ngang sẽ như thế nào
và chứng tỏ điều gì?
- Hết thời gian quy định, GV thu
phiếu học tập, dính lên bảng chính
+ Yêu cầu nhóm 1; 3 trả lời hoặc
trình bày ý tưởng
+ Yêu cầu nhóm 2; 4 đưa ra nhận xét
+ GV sửa sai (nếu có) và chốt lại kiến
thức cho học sinh
- Để kiểm tra dự đoán của các em có
chính sác không thi chúng ta quan
sát thầy làm thí nghiệm
- Vậy dự đoán của các e có chính sác
không ?
- Vận dụng kết quả thí nghiệm, các
em trả lời các câu hỏi sau:
C1: Có hiện tượng gì xảy ra với
thanh thép khi nó nóng lên?
C2; C3 Hiện tượng xảy ra với chốt
ngang chứng tỏ điều gì ?
- Chọn từ thích hợp điền vào chổ
trống
GV: Điều khiển lớp thảo luận về các
câu hỏi C4
thảo luận nhóm về câu trả lời
+ Ốc , chốt ngang được đặt ở phía ngoài + Dự đoán thanh thép
co lại + Chốt ngang sẽ gãy, chứng tỏ khi thanh thép co lại vì nhiệt nếu bị ngăn cản nó gây ra một lực rất lớn
C 1: Thanh thép nở ra
(dài ra)
C 2; C3 Khi dãn nở
hoặc co lại vì nhiệt, nếu bị ngăn cản thanh thép có thể gây ra lực rất lớn.
- Các nhóm thảo luận
về câu hỏi, đại diện nhóm đứng tại chỗ trả lời
2 Trả lời câu hỏi:
C 1: Thanh thép
nở ra (dài ra)
C 2; C3 Khi dãn
nở hoặc co lại vì nhiệt, nếu bị ngăn cản thanh thép có thể gây
ra lực rất lớn.
3 Rút ra kết luận:
C 4:
a/ (1) nở ra ; (2) lực b/ (3) vì nhiệt; (4) lực
Trang 4- Vận dụng những kiến thức vừa học
bây giờ các em trả lời cho thầy câu
hỏi câu hỏi đã nêu ra ở đầu bài
- GV chiếu hình 21.2; 21.3, giao
nhiệm vụ
Nhóm 1;2 trả lời câu C5;
C5:
Nhóm 3;4 trả lời câu C6
C6:
GV: Mở rộng thêm:
+ Trong xây dựng ( đường ray tàu
hỏa, nhà cửa, cầu ) cần tạo ra
khoảng cách nhất định giữa các
phần để các phần đó dãn nở
- Các nhóm quan sát hình vẽ thảo luận về câu hỏi, đại diện nhóm đứng tại chỗ trả lời
4 Vận dụng:
C 5 : Khi trời nóng
đường day dài ra nếu không có khe
hở sự nở vì nhiệt của đường day bị ngăn cản gây ra một lực rất lớn làm cong đường day
C 6 : Không giống
nhau, một đầu được đặt gối nên con lăn, tạo điều kiện cho cầu dài
ra khi nóng nên
mà không bị ngăn cản
Điều chỉnh bổ xung
………
………
………… ……… ………
Hoạt động 3: (15') Băng kép
- ĐVĐ: Vừa rồi chúng ta đã biết sự nở vì nhiệt nếu bị ngăn cản sẽ gây ra một lực rất lớn và biết được cách khắc phục những nhược điểm mà nó gây ra Vậy ngoài những nhược điểm đó thì sự dãn nở vì nhiệt có ưu điểm không và được ứng dụng như thế nào trong đời sống và trong kĩ thuật
- Cho HS quan sát hình ảnh bình nóng lạnh, ấm siêu tốc, bàn là điện, nồi cơm điện
? Em nào có thể cho cả lớp biết các thiết bị điện trên có đặc điểm gì giống
nhau.(đóng ngắt điện tự động) Vậy thiết bị đóng ngắt điện tự động được cấu tạo
như thế nào chúng ta tìm hiểu phần II
GV: - Phát phiếu học tập cho các
nhóm
- Chiếu hình 21.4a; 21.4b
II Băng kép:
1 Quan sát thí nghiệm:
Trang 5- Yêu cầu:
+ Nhóm 1, nhóm 2: đọc thông tin
phần 1,
? Cho biết băng kép được cấu tạo như
thế nào?
? Thí nghiệm gồm những dụng cụ gì?
? Đồng và thép nở vì nhiệt giống
nhau hay khác nhau?
+ Nhóm 3, nhóm 4: Quan sát hình
21.4a; 21.4b đưa ra dự đoán
? Khi bị hơ nóng, băng kép luôn cong
mặt lồi về phía thanh nào ? tại
sao ?
? Khi bị làm lạnh, băng kép luôn
cong mặt lồi về phía thanh nào ?
tại sao ?
- Hết thời gian quy định, GV thu
phiếu học tập, dính lên bảng chính
+ Yêu cầu nhóm 1; 3 trả lời hoặc
trình bày ý tưởng
+ Yêu cầu nhóm 2; 4 đưa ra nhận xét
+ GV sửa sai (nếu có) và chốt lại kiến
thức cho học sinh
GV: Nhắc lại cấu tạo của băng kép
- Để kiểm tra dự đoán của các em có
chính sác không thi chúng ta cùng
làm thí nghiệm
- Lưu ý cho HS cẩn thận khi làm thí
nghiệm và cho các nhóm lấy đồ,
hướng dẫn HS lắp và tiến hành thí
nghiệm
Lần 1 mặt đồng ở phía dưới
Lần 2 mặt đồng ở phía trên
- Vậy dự đoán của các em có chính
sác không ?
+ Nhóm 1, nhóm 2: đọc thông tin phần quan sát băng kép
Băng kép: Là hai thanh kim loại có bản chất khác nhau được tán chặt vào nhau dọc theo chiều dài của thanh
Băng kép, giá đỡ, đèn cồn
Đồng và thép nở vì nhiệt khác nhau
+ Nhóm 3, nhóm 4: đưa
ra dự đoán Khi bị hơ nóng, băng kép luôn cong mặt lồi về phía thanh đồng vì đồng dãn nở vì nhiệt nhiều hơn thép
Khi bị làm lạnh, băng kép luôn cong mặt lồi
về phía thanh thép vì đồng co lại vì nhiệt nhiều hơn thép
Trang 6- Vận dụng kết quả thí nghiệm, các
em trả lời các câu hỏi sau:
GV: Hướng dẫn HS thảo luận và trả
lời câu hỏi:
C7: Đồng và thép nở vì nhiệt như
nhau hay khác nhau
C8: Khi bị hơ nóng, Băng kép luôn
luôn cong mặt lồi về phía thanh
nào? tại sao?
C9: Băng kép đang thẳng nếu làm
cho nó lạnh đi thì nó có bị công
không? Nếu có thì nó cong mặt lồi
về phía thanh thép hay thanh
đồng? Tại sao?
? Qua các câu hỏi C 8 , C 9 em hãy cho
biết khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh
băng kép đều có hiện tượng gì
? Tính chất này của băng kép được sử
dụng vào những công việc gì
GV: Chiếu hình 21.5 cho HS quan sát
về ứng dụng của băng kép trong
bàn là điện
GV: Yêu cầu hS đọc và trả lời nội
dung câu C10 ?
Gv: Cho Hs khác nhận xét, bổ sung
GV: Chốt lại bằng mô phỏng nguyên
tắc hoạt động của băng kép trong
bàn là điện
HS Trả lời C7
C8: Thảo luận và thống
nhất câu trả lời
C9: Thảo luận và thống
nhất câu trả lời
- Đều cong lại
- HS suy nghĩ trả lời
HS Quan sát hình 21.5
- HS: Thực hiện theo yêu cầu của GV
2 Trả lời câu hỏi:
C7: Khác nhau
C8: Cong mặt lồi
về phía thanh đồng Đồng dãn
nở vì nhiệt nhiều hơn thép nên thanh đồng dài hơn và nằm phía ngoài vòng cung
C9: Có Cong
mặt lồi về phía thanh thép Đồng
co lại vì nhiệt nhiều hơn thép, nên thanh đồng ngắn hơn, thanh thép dài hơn và nằm phía ngoài vòng cung
3 Vận dụng:
C10 Khi đủ nóng
băng kép cong về phía thanh đồng làm ngắt mạch điện
- Thanh đồng nằm dưới
Điều chỉnh bổ xung
………
………
………… ……… ………
Trang 73 Củng cố:(4')
- Các nhóm hoạt động, cá nhân đứng tại chỗ trả lời
Nhóm 1;2 trả lời các câu hỏi
? Sự co dãn vì nhiệt có đặc điểm gì?
(Sự co dãn vì nhiệt khi bi ngăn cản có thể gây ra những lực rất lớn)
? Băng kép được hoạt động như thế nào?
(Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều cong lại)
Nhóm 3;4 trả lời các câu hỏi
? Băng kép được ứng dụng để làm gì?
(Băng kép được ứng dụng vào việc đóng- ngắt tự động mạch điện)
- Kể tên vài ứng dụng của sự nở vì nhiệt của các chất trong đời sống và kỉ thuật
4 Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà: (2')
* Bài cũ: - Học bài và nắm nội dung ghi nhớ của bài học
- Làm các bài tập 21.1- 21.5 trong SBTVL6
- Tìm thêm các ví dụ về ứng dụng sự nở vì nhiệt của các chất trong đời sống thực tế
* Bài mới: Tìm hiểu về các loại nhiệt kế và cách sử dụng
V Rút kinh nghiệm sau tiết dạy:
………
……… ……….
………
……… ……….
………
Nghinh Tường, Ngày 16 tháng 2 năm 2017
BAN GIÁN HIỆU
(đã duyệt)
Hiệu trưởng Hoàng Minh Đức