Trong khi đó các nước Đông Nam Á khác không có chuẩn bị kĩ về lực lượng cách mạng, lực lượng lãnh đạo, chưa có kỷ năng xác định và chớp thời cơ, bỏ lỡ cơ hội giành độc lập.. Phân [r]
Trang 1BỔ TRỢ CHUYÊN ĐỀ CÁC NƯỚC Á, PHI, MĨLATINH
Câu 1 Vì sao phong trào giải phóng dân tộc sau Chiến tranh thế giới
thứ hai bùng nổ và phát triển thắng lợi ?
Hướng dẫn làm bài
- Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, đặc biệt giai đoạn cuối của chiến tranh, các nước thuộc địa ở Á, Phi, Mĩ Latinh là nơi tập trung nhiều mâu thuẫn cơ bản nhất Là khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc Mâu thuẫn dân tộc, giai cấp xã hội chằng chéo nhau trở nên rất căng thẳng
- Trong thời kì này các lực lượng xã hội khác nhau như giai cấp tư sản dân tộc, vô sản ngày càng lớn mạnh Một số Đảng cộng sản, một số đảng tư sản đã nắm ngọn
cờ lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở đây
- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc với thắng lợi của Liên Xô và các lực lượng dân chủ Sự thất bại của chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa quân phiệt đã tạo điều kiện có
ý nghĩa quan trọng cho sự bùng nổ, phát triển của phong trào giải phóng dân tộc
- Hệ thống xã hội chủ nghĩa hình thành, trở thành chỗ dựa vững chắc cho phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
- Sự lớn mạnh và phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và các lực lượng dân chủ, hoà bình đã tác động trực tiếp đến phong trào giải phóng dân tộc
Câu 2: Tại sao trong những hoàn cảnh thuận lợi như nhau, vào tháng 8
- 1945, chỉ có ba nước Inđônêxia, Việt Nam và Lào tuyên bố độc lập, còn ở các nước khác trong khu vực Đông Nam Á đã giành được độc lập ở mức độ thấp hơn ?
Hướng dẫn làm bài
* Bối cảnh quốc tế thuận lợi
- Tháng 9 - 1939, Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ… Đến cuối năm
1943, quân Đồng minh chuyển sang phản công tiêu diệt phát xít Nhật trên mặt trận châu Á - Thái Bình Dương Cùng với quá trình thất bại của phát xít Đức ở châu Âu, phát xít Nhật bị đẩy lùi trên các mặt trận
- Để uy hiếp Nhật Bản, ngày 6 và 9 - 8 - 1945, Mĩ ném hai quả bom nguyên tử ở Hirosima và Nagaxaki Ngày 8 - 8 - 1945, Liên Xô tuyên chiến với Nhật Bản và ngày 9 - 8, Hồng Quân Liên Xô mở màn chiến dịch tổng công kích đạo quân Quan Đông của Nhật Bản ở Đông Bắc Trung Quốc
- Ngày 14 - 8 - 1945, Hội đồng tối cao chiến tranh và Nội các Nhật Bản với sự tham gia của Nhật Hoàng đã thông qua quyết định đầu hàng Ngày
15 - 8 - 1945, Nhật Hoàng tuyên bố đầu hàng không điều kiện các lực lượng Đồng minh.Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc
Trang 2* Ngay sau khi phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, một số quốc gia ở Đông Nam Áđã tuyên bố độc lập
- Ngày 17 - 8 - 1945, Inđônêxia tuyên bố độc lập và thành lập nước Cộng hòaInđônêxia
- Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 của nhân dân Việt Nam thành công dẫn tới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ngày 2/9/1945
- Nhân dân các bộ tộc Lào nổi dậy và ngày 12/10/1945, nước Lào tuyên
bố độc lập
* Theo thỏa thuận của ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh tại Hội nghị Ianta (2/1945), Quân Đồng minh đưa quân vào Đông Nam Á giải giáp quân đội Nhật Bản
* Tuy nhiên, để phong trào có thể nổ ra và giành thắng lợi thì chỉ có yếu
tố khách quan thì chưa đủ, quan trọng hơn cả là yếu tố chủ quan (lực lượng cách mạng, giai cấplãnh đạo, có ý thức cách mạng của quần chúng) Để có được yếu tố chủ quan cần phải chuẩn bị kĩ ở các nước
* Sự khác biệt giữa ba nước Inđônêxia, Việt Nam, Lào so với các nước Đông Nam Á còn lại là đến tháng 8 - 1945, ở cả ba nước này yếu tố chủ quan chuẩn bị
kĩ lưỡng, trong đó đặc biệt giai cấp lãnh đạo dù là tư sản (Inđônêxia) hay vô sản (Việt Nam, Lào) đã trưởng thành, có kinh nghiệm đấu tranh…đã biết chớp thời
cơ, vận động quần chúng đấu tranh và tuyên bố độc lập Trong khi đó các nước Đông Nam Á khác không có chuẩn bị kĩ về lực lượng cách mạng, lực lượng lãnh đạo, chưa có kỷ năng xác định và chớp thời cơ, bỏ lỡ cơ hội giành độc lập Do đó mức độ thắng lợi chống phát xít đạt được ở mức độ thấp hơn
Câu 3: Trình bày quá trình phát triển của cách mạng giải phóng dân tộc ở Lào từ năm 1945 đến năm 1975 Phân tích điểm giống nhau giữa cách mạng Lào với cách mạng Việt Nam trong giai đoạn đó Tại sao có sự giống nhau như vậy ?
Hướng dẫn làm bài
1 C á c g i a i đ o ạn p hát tri ể n c ủ a c á ch m ạ n g giải phó n g d ân t ộc ở L à o từ n ă m 1945 đến năm 1 9 7 5 :
a Giai đoạn 1945 – 1946 : Thời kì kháng chiến chống phát xít Nhật :
Tháng 8 - 1945, thừa cơ Nhật đầu hàng Đồng minh, nhân dân Lào nổi dậy
và thành lập chính quyền cách mạng Ngày 12 - 10 - 1945, chính phủ Lào ra mắt quốc dân và tuyên bố độc lập
b Giai đoạn 1946 - 1954: Kháng chiến chống Pháp
- Tháng 8 - 1945, thừa cơ Nhật đầu hàng Đồng minh, nhân dân Lào nổi dậy
Trang 3và thành lập chính quyền cách mạng Ngày 12 - 10 - 1945, chính phủ Lào ra mắt quốc dân và tuyên bố độc lập
- Tháng 3 - 1946 Pháp trở lại xâm lược, nhân dân Lào cầm súng bảo vệ nền độc lập Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam, cuộc kháng chiến chống Pháp ở Lào ngày càng phát triển, lực lượng cách mạng trưởng thành
- Từ 1953 – 1954, liên quân Lào – Việt phối hợp mở các chiến dịch Trung, Thượng và Hạ Lào…, giành các thắng lợi lớn, góp phần vào chiến thắng Điện Biên Phủ (Việt Nam), buộc Pháp ký Hiệp định Giơnevơ (20 - 7 - 1954) thừa nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lào, công nhận địa vị hợp pháp của các lực lượng kháng chiến Lào
c Giai đoạn 1954 – 1975: Kháng chiến chống Mĩ
- Năm 1954, Mĩ xâm lược Lào Đảng Nhân dân cách mạng Lào (thành lập ngày 22 -3 - 1955) lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mĩ trên cả ba mặt trận: quân sự - chính trị - ngoại giao, giành nhiều thắng lợi Đến đầu những năm
1960 đã giải phóng 2/3 lãnh thổ và1/ 3 dân số cả nước Từ 1964 - 1973, nhân dân Lào đánh bại các chiến lược “chiến tranh đặc biệt” và “chiến tranh đặc biệt tăng cường” của Mĩ
- Tháng 2 - 1973, các bên ở Lào ký Hiệp định Viên Chăn lập lại hòa bình, thực hiện hòa hợp dân tộc ở Lào
- Thắng lợi của cách mạng Việt Nam 1975 tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân Lào nổi dậy giành chính quyền trong cả nước Ngày 2 - 12 - 1975 nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào chính thức thành lập Lào bước vào thời kỳ mới: xây dựng đất nước và phát triển kinh tế-xã hội
2 H ã y p h â n tí c h sự g i ố n g nh a u g i ữ a c á c h m ạng L ào v ới c á c h m ạ n g Việt N a m
t r ong g i a i đo ạ n đ ó T ạ i s ao c ó sự g i ống n h a u n hư v ậy ?
+ Những điểm giống nhau giữa cách mạng Lào và Cách mạng Việt Nam
- Hai nước cùng làm cách mạng tháng Tám 1945 và thành lập chính quyền Cách mạng
- Từ 1946 – 1954 cả hai nước cùng kháng chiến chống Pháp xâm lược lần
2, đến tháng 7 - 1954 buộc Pháp phải kí hiệp định Giơnevơ công nhận độc lập của hai nước
- Từ 1954 – 1975 cùng kháng chiến chống Mĩ thắng lợi
+ Có sự giống nhau đó là vì: Hai nước cùng nằm trên bán đảo Đông Dương rất gần gũi nhau về mặt địa lí Cả hai nước đều có chung kẻ thù dân tộc: Pháp, Nhật, Mĩ nên phải đoàn kết, gắn bó để chiến thắng Giai đoạn đầu 1945 – 1954 cách mạng 2 nước đều diễn ra dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng Cộng sản Đông Dương
Trang 4Câu 4: Nêu những sự kiện tiêu biểu của cách mạng Cuba từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 1961 Tại sao nói cách mạng Cuba là lá cờ đầu của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh?
a) Những sự kiện tiêu biểu:
Sự kiện mở đầu : Ngày 26 - 7 - 1953, dưới sự chỉ huy của Phiđen Caxtơrô, nghĩa quân tiến công trại lính Môncađa Tuy thất bại song cuộc tiến công này đã mở đầu một thời kỳ mới trong lịch sử giải phóng dân tộc của nhân dân Cuba
Bước ngoặt phát triển của phong trào : Sau khi đánh bại cuộc hành quân càn quét quy mô lớn của chính quyền Batixta (từ tháng 5 đến 8 - 1958), nghĩa quân chuyển sang phản công
Giành chính quyền : Ngày 1 - 1 - 1959, phối hợp với tổng bãi công chính trị của nhân dân, nghĩa quân đã tiến vào chiếm lĩnh thủ đô La Habana, chế độ độc tài Batixta bị lật đổ
Bảo vệ chính quyền và cách mạng Cuba chuyển sang thời kỳ mới : Sau khi đánh thắng đội quân đánh thuê của Mĩ đổ bộ vào bãi biển Hirôn (ngày
17 - 4 - 1961), chính phủ cách mạng Cuba tuyên bố bắt đầu tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa
b) Cách mạng Cuba là lá cờ đầu của phong trào giải phóng dân tộc ở khu vực Mĩ Latinh vì:
- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Cuba là nước đầu tiên đã giành được độc lập dân tộc ở Mĩ Latinh
- Nhân dân Cuba đã giúp đỡ, cổ vũ tinh thần to lớn đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân càc nước Mĩ Latinh
IV Hệ thống các câu hỏi tham khảo
Câu 1 Những sự kiện lịch sử tiêu biểu nào thể hiện tính đoàn kết chiến đấu giữa hai dân tộc Việt Nam và Lào trong thời kì chống Pháp và chống
Mĩ (1945 – 1975).
Câu 2 Bằng những sự kiện lịch sử, anh/chị hãy giải thích vì sao tình hữu nghị Việt – Lào là tình hữu nghị đặc biệt.
Câu 3 Theo anh/chị, biến đổi to lớn nhất, có ý nghĩa quyết định đến sự phát
triển của khu vực Đông Nam Á từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay là gì ? Tại sao ?(Đề thi HSG Quốc gia, bảng B, năm 2003)
Câu 4 Tại sao năm 1978, Trung Quốc phải tiến hành cải cách mở cửa ? Nội dung
cơ bản của đường lối cải cách là gì ? Thực hiện đường lối cải cách, từ năm 1978 đến năm 2000 Trung Quốc đã có những biến đổi căn bản như thế nào ?
Câu 5 Sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi
Trang 5và khu vực Mĩ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1945) đã làm tan
rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân cũ như thế nào ?
Câu 6 Hãy chọn các sự kiện chính trong lịch sử Campuchia từ năm 1945 đến năm1993 và nêu nội dung của sự kiện đó.