Bài mới: Hoạt động 1 1 phút Khởi động Vũ Trọng Phụng – ông vua phóng sự đất Bắc đồng thời cũng là nhà tiểu thuyết lừng lẫy của văn học hiện thực Việt Nam.. Ông sáng tác rất nhiềunhư[r]
Trang 1Ngày soạn Ngày giảng
Lớp 11A3 Lớp 11A4
Tiết 43: Đọc văn:
HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA
(Trích Số đỏ - Vũ Trọng Phụng)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
1 Kiến thức :
- Giới thiệu một cây bút trào phúng xuất sắc giai đoạn 1930 – 1945
- Sức tố cáo mạnh mẽ đối với xã hội trưởng giả thành thị đương thời bằng thái độ đả kích sâu cay trong nghệ thuật trào phúng bậc thầy của tác giả
- Qua đoạn trích cho HS thấy rõ sự giả dối, lố lăng của đám con cháu đại bất hiếu trong gia đình cụ Cố Hồng
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu văn bản tự sự được viết theo bút pháp trào phúng
3 Thái độ :
- Giáo dục phong cách sống, thái độ sống lành mạnh, văn minh, có đạo lý
II PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
- Phương pháp đọc hiểu, đọc diễn cảm, phân tích, giảng bình, so sánh kết hợp nêu vấn đề bằng câu hỏi gợi mở
- Trao đổi thảo luận nhóm
III PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
1 Giáo viên : SGK, SGV, giáo án, đọc tài liệu tham khảo.
2 Học sinh : Chủ tìm hiểu bài qua hệ thống câu hỏi SGK.
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: ( 5 phút) Kiểm tra vở soạn bài của học sinh.
3 Bài mới:
Hoạt động 1 (1 phút) Khởi động
Vũ Trọng Phụng – ông vua phóng sự đất Bắc đồng thời cũng là nhà tiểu thuyết lừng lẫy của văn học hiện thực Việt Nam Ông sáng tác rất nhiềunhưng
khi nhắc đến Vũ Trọng Phụng, người ta nghĩ ngay đến “Giông tố, Số đỏ” Nếu “Giông tố” được xem là bộ tiểu thuyết lớn nhất thì “Số đỏ” là tác phẩm
“xứng đáng làm vẻ vang cho một nền văn học” - “Số đỏ” phên phán xã hội
Việt Nam trước cách mạng tháng Tám – một xã hội đầy bất công, giả dối, nhố nhăng với những trò Âu hóa đáng khinh bỉ
Hoạt động 2 (7 phút)
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu tiểu
dẫn.
GV: Em hãy nêu những hiểu biết của
bản thân về tác giả Vũ Trọng Phụng?
(Cuộc sống chật vật, bấp bênh bằng
một nghề viết văn viết báo và khác xa
I TÌM HIỂU CHUNG.
1 Tác giả:
- Vũ Trọng Phụng (1912 – 1939),
sinh tại Hà Nội trong gia đình
“nghèo gia truyền” (Ngô Tất Tố).
- Là nhà văn hiện thực xuất sắc trước
Trang 2với phần đông thế giới nhân vật của
mình, nhà văn là " 1 con người bình
dị… người của khuôn phép, của nền
nếp" (Lưu Trọng Lư) Sống ở giữa đất
Hà Thành, " cảnh tượng hàng ngày đập
vào mắt ông là sinh hoạt của những
tầng lớp thuộc cái xã hội thành thị
trụy lạc hóa lúc bấy giờ" (Nguyễn Đăng
Mạnh) Vũ Trọng Phụng hết sức căm
ghét cái xã hội tư sản, thực dân nửa
phong kiến thối nát, xấu xa đương thời.
Là cây bút có sức sáng tạo dồi dào
Khoảng đầy 10 năm, nhà văn đã để lại
một khối lượng tác phẩm đồ sộ, phong
phú về thể loại Không chỉ là nhà tiểu
thuyết nổi tiếng, Vũ Trọng Phụng còn
được mệnh danh là "Ông vua phóng sự
đất Bắc".
GV: Nêu những hiểu biết của em về
tác phẩm “Số đỏ”?
GV: Nêu xuất xứ của đoạn trích “Hạnh
phúc một tang gia”?
Hoạt động 3 (10 phút)
Hướng dẫn HS đọc văn bản, tìm
hiểu về thể loại và bố cục.
GV hướng dẫn giọng đọc: Đọc với
giọng châm biếm, chậm rãi Gọi HS
đọc, sau đó nhận xét
GV: Xác định thể loại của tác phẩm?
(Tiểu thuyết trào phúng sử dụng tiếng
cười giễu nhại để châm biếm trên cơ sở
xây dựng những mâu thuẫn trào phúng,
xoay quanh những tình huống nối tiếp
nhau như 1 chuỗi bi hài kịch bằng
tưởng tượng và phóng đại, ngôn ngữ
dân dã phong phú).
Cách mạng tháng Tám
- Thành công lớn ở thể loại tiểu thuyết, truyện ngắn, đặc biệt là phóng sự
=> "Ông vua phóng sự đất Bắc".
- Tác phẩm chính: (SGK – 122)
2 Tác phẩm “Số đỏ”
- Được coi là tác phẩm xuất sắc nhất của văn học Việt Nam, có thể “Làm vinh dự cho mọi nền văn học” – Nguyễn Khải
- Đăng trên báo Hà Nội từ số 40 (7/10/1936), in thành sách năm 1938
3 Đoạn trích “Hạnh phúc một tang gia”.
- Thuộc chương XV của tiểu thuyết
“Số đỏ”
- Nhan đề đã được lược bớt
II ĐỌC VĂN BẢN.
1 Đọc.
2 Thể loại và bố cục:
a Thể loại: Tiểu thuyết trào phúng.
Trang 3GV: Tác phẩm có thể chia làm mấy
phần? Xác định từng phần và nội dung?
Hoạt động 4 (15 phút)
Hướng dẫn HS phân tích tác phẩm.
GV: Em hiểu thế nào là mẫu thuẫn trào
phúng?
GV: Nhan đề tác phẩm có ý nghĩa gì?
( Nhan đề của đoạn trích phản ánh rất
đúng 1 sự thật mỉa mai, hài hước: con
cháu của đại gia đình này thật sự sung
sướng, hạnh phúc khi cụ cố tổ chết
Đây cũng là tình huống trào phúng
chính yếu của toàn bộ chương truyện).
b Bố cục : 3 phần.
- P1 (Đầu…cho Tuyết vậy): Niềm vui
và hạnh phúc của gia đình và mọi người khi cụ cố qua đời
- P2 (Sáng hôm sau…đám cứ đi):
Cảnh đám ma gương mẫu
- P3 (Còn lại): Cảnh hạ huyệt.
3 Giải thích từ khó
(SGK) III ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Tìm hiểu mâu thuẫn và tình huống trào phúng.
Mâu thuẫn trào phúng: là mâu
thuẫn tạo nên tiếng cười dựa trên sự đối lập tương phản giữa bản chất bên trong
và hình thức bên ngoài, giữa ý nghĩa và lời nói, lời nói và hành động của nhân vật, giữa hình thức và nội dung
Ý nghĩa nhan đề
tang gia >< hạnh phúc -> nghịch lí với quy luật đời thường -> giật gân, hài hước, phản ánh một sự thật mỉa mai, tàn nhẫn
- Tang gia mà lại hạnh phúc Nhà có
tang mà lại vui vẻ, sung sướng
Điều ấy thật oái oăm, trái khoáy, ngược đời
+ "Hạnh phúc" là niềm vui của con người khi đạt được những ước nguyện trong cuộc sống
+ "Tang gia" là lúc mọi người buồn đau khôn xiết khi người thân ra đi mãi mãi
Nhan đề phản ánh 1 sự mâu thuẫn trong tâm lí con người: 1 bên là sự hạnh phúc của con người, 1 bên là sự mất mát không thể bù đắp được, vậy mà chúng lại song hành, gắn kết với nhau,
Trang 4đúng là truyện bi hài đáng cười.
Kết luận: Như vậy, ngay nhan đề
đã dự báo 1 màn bi hài kịch sắp diễn
ra với nhiều cảnh nghịch lí, nhiều pha cười ra nước mắt.
Hoạt động 5 (4 phút) Hướng dẫn học sinh củng cố, luyện tập, dặn dò bài mới
4 Củng cố, luyện tập.
- Nêu ngắn gọn về ý nghĩ nhan đề của tác phẩm?
- Mẫu thuẫn nào xuất hiện trong đoạn trích?
5 Dặn dò
Chuẩn bị tiếp bài học