Câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc giải thích các hiện tượng tự nhiên một cách chung chung mà còn hướng tới việc ca ngợi công lao dựng nước của cha ông ta vào một thời đại lịch sử tr[r]
Trang 1- Khái niệm thể loại truyền thuyết.
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu
- Bóng dáng lịch sử thời dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kì dựngnước
2/ Kỉ năng
- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính của truyện
- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kì ảo tiêu biểu trong truyện
1/ GV: SGK, giáo án, tư liệu tham khảo, tranh,
2/ HS: SGK, tập học, bài soạn ở nhà theo hướng dẫn của GV,…
III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1 Ổn định lớp:
Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Giới thiệu sơ lược về chương trình Ngữ văn 6, tập 1 Cách soạn bài ở nhà
3 3 Bài mới:
Giới thiệu: Truyện “Con Rồng, cháu Tiên” một truyền thuyết tiêu biểu, mở đầu cho chuỗi truyền
thuyết về thời đại các vua Hùng cũng như truyền thuyết Việt Nam nói chung Truyện có nội dung gì, ýnghĩa ra sao? Vì sao nhân dân ta qua bao đời, rất tự hào và yêu thích câu chuyện này? Tiết học hôm nay sẽgiúp chúng ta trả lời những câu hỏi ấy
Hướng dẫn HS tìm hiểu chung
Hoạt động 1: Đọc văn bản, tìm hiểu chú thích
- GV hướng dẫn học sinh đọc định nghĩa
truyền thuyết phần dấu () – SGK/7
- Giáo viên giới thiệu khái quát về định
nghĩa, về các truyền thuyết gắn liền với
lịch sử đất nước ta
- Học sinh đọc định nghĩa truyền thuyết phần dấu () – SGK/7
- HS nắm được định nghĩa
về truyền thuyết (chú thíchdấu sao – SGK)
+ Truyện dân gian kể về cácnhân vật - sự kiện có liênquan tới lịch sử thời quákhứ
Ngày dạy: 22/08/2016 tại lớp 6A 1
Ngày dạy: 23/08/2016 tại lớp 6A 2
Ngày dạy: 26/08/2016 tại lớp 6A 3
Ngày soạn: 08/08/2016
ĐT: CON RỒNG, CHÁU TIÊN
(Truyền thuyết)
Trang 2(?) Theo em, văn bản có thể chia thành
mấy đoạn?
GV chốt lại: văn bản “Con Rồng cháu
Tiên” là một truyền thuyết dân gian được
liên kết bởi ba đọan:
+ Đọan 1 : Từ đầu … “Long Trang”
+ Đọan 2 : Tiếp … “lên đường”
- HS nghiên cứu văn bản, trảlời
- HS tìm hiểu chú thíchSGK
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS trả lời, thảo luận các câu hỏi trong phần Đọc - Hiểu VB
(?) Trong trí tưởng tượng của người xưa,
Lạc Long Quân hiện lên với những đặc
điểm phi thường nào về nòi giống và sức
mạnh ?
- LLQ và Âu Cơ đều là thần
- LLQ “sức khỏe vô địch, có nhiều phép
lạ”, còn Âu Cơ “xinh đẹp tuyệt trần”
(?) Theo em sự phi thường ấy là biểu hiện
của một vẻ đẹp như thế nào ?
(?) Âu Cơ hiện lên với những đặc điểm
đáng quý nào về nhan sắc, giống nòi và
đức hạnh ?
(?) Những điểm đáng quý đó ở Âu Cơ là
biểu hiện của một vẻ đẹp như thế nào ?
Lạc Long Quân kết duyên cùng Âu Cơ
có nghĩa là những vẻ đẹp cao quý của thần
tiên được hòa hợp
(?) Theo em, mối tình duyên này, người
xưa muốn ta nghĩ gì về nòi giống dân tộc?
(?) Chuyện Âu Cơ sinh con có gì lạ ?
(?) Chi tiết mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm
trứng nở thành trăm người con khỏe
đẹp có ý nghĩa gì ?
Giải thích mọi người chúng ta đều là anh
em ruột thịt cùng một cha mẹ sinh ra
(?) Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con
như thế nào ?
(?) Vì sao cha mẹ lại chia con thành hai
hướng lên rừng, xuống biển ?
II TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1/ Giải thích, ca ngợi nguồn gốc cao quý của dân tộc:
- LLQ và Âu Cơ đều làthần
- LLQ “sức khỏe vô địch,
có nhiều phép lạ”, còn Âu Cơ
“xinh đẹp tuyệt trần”
- Âu Cơ sinh ra bọc trứng
nở trăm người con (không cần búmớm, ăn uống mà vẫn lớn nhanh
Trang 3 Rừng là quê mẹ, biển là quê cha đặc
điểm địa lý nước ta rộng lớn : nhiều rừng
và biển (rừng vàng, biển bạc)
(?) Qua sự việc Cha Lạc Long Quân, mẹ
Âu Cơ mang con lên rừng, xuống biển,
người xưa muốn thể hiện ý nguyện gì ?
Ý nguyện phát triển dân tộc : làm ăn, mở
rộng và giữ vững đất đai ; ý nguyện đoàn
kết, thống nhất dân tộc, mọi người trên đất
nước đều có chung nguồn gốc, ý chí và
sức mạnh
- Truyện còn kể rằng, các con của Lạc
Long Quân và Âu Cơ nối nhau làm vua ở
đất Phong Châu, đặc tên nước là Văn
Lang, lấy danh hiệu Hùng Vương Theo
em, sự việc đó có ý nghĩa gì trong việc
cắt nghĩa truyền thống dân tộc ?
(?) Qua VB mà ta vừa tìm hiểu, em hãy
cho biết VB sử dụng các chi tiết nghệ
thuật tiêu biểu nào?
Sử dụng các yếu tố tưởng tượng kì ảo
(?) Em hiểu thế nào là chi tiết tưởng
tượng kỳ ảo ?
Là chi tiết không có thật do nhân dân ta
sáng tạo ra nhằm một mục đích nhất định
(?) Em thấy những chi tiết kỳ ảo nào trong
văn bản “Con Rồng cháu Tiên” ?
(?) Các chi tiết kỳ ảo đó có vai trò gì
trong truyện ?
Lôi cuốn người đọc, làm truyện thêm hấp
dẫn Tô đậm tính chất lớn lao, đẹp đẽ của
nhân vật Thần kỳ hóa nguồn gốc, giống
nòi để chúng ta thêm tự hào, tôn vinh tổ
tiên
Thảo luận: (4’)
- Giáo viên chia nhóm:
Câu 1 : Em hiểu gì về dân tộc ta qua
truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên”
(nhóm 1, 2 )
GV giảng thêm và lồng vào giáo dục lòng
tự hào về nguồn gốc của dân tộc mình
- Tinh thần đoàn kết thống nhất của nhân
dân ta trên khắp mọi miền đất nước vì có
chung nguồn cội (đồng bào: cùng một
bọc) vì vậy phải luôn luôn yêu thương
đoàn kết
- Truyện có ý nghĩa như một lời nhắc nhở
con cháu phải chung lo xây dựng bồi đắp
sức mạnh đoàn kết
Câu 2 : Truyền thuyết “Con Rồng cháu
Tiên” phản ánh sự thật lịch sử nào của
nước ta trong quá khứ ? ( nhóm 3, 4 )
- HS trả lời
- HS tìm hiểu những chitiết nghệ thuật trong vănbản
- HS nghiên cứu trả lời
- Học sinh thảo luận
- HS đại diện thuyết trình
Dân tộc ta có nguồn gốcthiêng liêng cao quý ; làmột khối đòan kết, thốngnhất, bền vững
- HS đại diện trả lời
- Là người đã mở mang
bờ cõi (xuống biển, lên rừng)
- Giúp dân diệt trừ yêutinh
- Dạy dân cách trồngtrọt, chăn nuôi và cách ăn ởphong tục, lễ nghi
3/ Nghệ thuật:
- Sử dụng các yếu tố tưởngtượng kì ảo kể về nguồn gốc vàhình dạng của Lạc Long Quân và
Âu Cơ, về việc sinh nở của ÂuCơ
- Xây dựng hình tượng nhânvật mang dáng dấp thần linh
Trang 4 Thời đại các Vua Hùng, đền thờ Vua
Hùng ở Phú Thọ
- Hướng dẫn HS phần đọc thêm (ở nhà)
để hiểu đầy đủ ý nghĩa trên
(?) VB thể hiện ý nghĩa gì?
GV chốt lại ngư phần nội dung bài học - HS trả lời theo hiểu biết
cá nhân 4/ Ý nghĩa của văn bản: Truyện kể về nguồn gốc dân
tộc Con Rồng cháu Tiên, ngợi canguồn gốc cao quý của dân tộc và
ý nguyện đoàn kết gắn bó của dântộc ta
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu hoạt động tổng kết
(?) Qua tìm hiểu văn bản, em rút ra
được gì về nội dung và nghệ thuật ?
GV chốt lại phần ghi nhớ SGK/8
Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về tình
đoàn kết, tự hào dân tộc: Bác luôn đề cao
truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc
anh em và niềm tự hào về nguồn gốc con
Rồng cháu Tiên
HS dựa vào ghi nhớ trả lời
HS chú ý lắng nghe, họctập và làm theo
- Người Mường có truyện Quả trứng to nở ra con người
- Người Khmer có truyện Quả bầu mẹ …
Câu 2: gọi 2 HS kể lại truyện theo lời văn của mình (Yêu cầu kể đúng cốt truyện, chi tiết bằng lời văn cá
- Liên hệ một câu chuyện có nội dung giải thích nguồn gốc người Việt
- Soạn văn bản “Bánh chưng, bánh giầy”
Trang 5- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết.
- Cốt lõi lịch sử thời dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kìHùng Vương
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghềnông – một nét đẹp văn hoá của người Việt
2/ Kĩ năng:
- Đọc văn bản thuộc thể loại truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính trong truyện
3/ Thái độ:
Có thái độ đúng đắn trong việc cảm nhận về nét đẹp văn hoá của người Việt
II CHUẨN BỊ:
1/ GV: SGK, giáo án, sách “Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng”, tranh,…
2/ HS: SGK, tập học, soạn bài theo hướng dẫn của GV,…
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1/ Ổn định lớp: (1’)
Kiểm tra sỉ số
2/ Kiểm tra bài cũ: (3’)
(?) Nêu ý nghĩa truyền thuyết ?
(?) Nêu ý nghĩa của truyện “Con Rồng, cháu Tiên” ?
3 Bài mới:
Giới thiệu: (1’) Hằng năm, mỗi khi xuân về, tết đến, nhân dân ta - con cháu Vua Hùng từ miềnxuôi đến miền ngược lại nô nức, hồ hởi chở lá, xay đậu, gói gạo, giã bánh Quang cảnh ấy làm cho ta thêmyêu quý, tự hào nền văn hoá cổ truyền của dân tộc và như làm sống lại truyền thuyết “Bánh chưng, bánhgiầy” Vậy bài hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu về ý nghĩa của tục làm bánh chưng, bánh giầy tronbg ngàyTết cổ truyền của dân tộc ta (MB: gói bánh chưng, bánh giầy còn MN: bánh tét, bánh ít)
Hoạt động 1: (10’) Hướng dẫn HS tìm hiểu
chung:
Giáo viên chia đoạn :
giáo viên đọc đoạn 1, học sinh đọc đoạn 2, 3
+ Đoạn 1 : Từ đầu … “chứng giám”
Bánh chưng, bánh giầy thuộc truyền thuyết về
thời đại Hùng Vương dựng nước
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu ý nghĩa
của các từ khó ở mục chú thích SGK/11
- HS đọc VB theo sự hướng dẫn của GV
- HS trả lời
I TÌM HIỂU CHUNG:
Bánh chưng, bánh giầythuộc nhóm các tác phẩmtruyền thuyết về thời đạiHùng Vương dựng nước
II TÌM HIỂU VB:
Ngày soạn: 08/08/2016 Ngày dạy: 22/08/2016 tại lớp 6A Ngày dạy: 23/08/2016 tại lớp 6A 1 2
Ngày dạy: 26/08/2016 tại lớp 6A 3
ĐT: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY
(Truyền thuyết)
Trang 6 Hoạt động 2: (25’) Hướng dẫn HS đọc - hiểu
văn bản:
Giáo viên chia 3 nhóm thảo luận nội dung các
câu hỏi (thời gian thảo luận 5’)
Các nhóm thảo luận câu 1 (trang 12 )
(?) Vua Hùng chọn người nối ngôi trong
hoàn cảnh nào, với ý định ra sao và bằng hình
thức gì ?
- Hoàn cảnh: Giặc ngoài đã yên, vua đã già
muốn có người kế nghiệp
- Ý của vua: Người nối ngôi phải nối được chí
vua, không nhất thiết phải là con trưởng
- Hình thức: có tính thách đố “Nhân lễ Tiên
vương, ai làm vừa ý ta, ta sẽ truyền ngôi”
Vua Hùng rất anh minh, sáng suốt, biết chọn
người có tài đức để nối ngôi để lo cho dân, cho
nước Người nối ngôi phải được chí vua không
nhất thiết phải là con trưởng
Các nhóm thảo luận câu 2 và 3
(?) Vì sao trong các con Vua, chỉ có lang
Liêu được thần giúp đỡ?
- Chàng là người “thiệt thòi nhất”
- Lớn lên chỉ lo đồng áng, cày cấy
- Hiểu được ý thần Có suy nghĩ sâu sắc
(?) Vì sao hai thứ bánh của Lang Liêu được
Vua cha chọn để tế Trời, Đất, Tiên Vương và
Lang liêu được chọn nới ngôi Vua ?
- Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế (quý trọng
nghề nông, quý trọng hạt gạo nuôi sống con
người và là sản phẩm do chính con người làm ra)
- Hai thứ bánh có ý tưởng sâu xa (tượng trời,
tượng đất, tượng muôn loài)
- Hai thứ bánh hợp ý vua, chứng tỏ tài đức
của Lang Liêu Lang Liêu được chọn nối ngôi
vua vì chàng có lòng hiếu thảo, chân thành, thông
minh, biết tôn trọng những người sinh thành ra
mình Chàng dâng lên vua Hùng sản vật của nhà
nông
Thần ở đây chính là nhân dân Họ rất quý trọng
cái nuôi sống mình, cái mình làm ra… vua Hùng
chú trọng tài năng, không coi trọng thứ bậc con
trưởng và con thứ, thể hiện sự sáng suốt và tinh
thần bình đẳng
Những thành tựu văn minh nông nghiệp buổi đầu
dựng nước: cùng với sản phẩm lúa gạo là những
phong tục và quan niệm đề cao lao động làm hình
thành nét đẹp trong đời sống văn hoá của người
Việt
(?) Văn bản sử dụng các chi tiết nghệ thuật gì
- Học sinh thảo luận các câu hỏi
- Đại diện nhóm trả lời
- Học sinh nhận xét bổ sung
- Đại diện nhóm thuyết trình trên bảng phụ
- Học sinh nhận xét bổ sung
- HS tìm hiểu những thành tựu văn minh nôngnghiệp
HS tìm những chi tiết
1/ Hình ảnh con người trong công cuộc dựng nước:
a) Hoàn cảnh, ý định và cách thức của Vua Hùng chọn người nối ngôi:
- Hoàn cảnh : Giặc
đã yên, vua đã già
- Ý định: Người nốingôi phải nối được chí Vua
- Cách thức : bằng 1câu đố để thử tài
Vua Hùng chú trọng tàinăng, không coi trọng thứbậc con trưởng và con thứ,thể hiện sự sáng suốt vàtinh thần bình đẳng
b) Lang Liêu được thần giúp đỡ :
- Là người thiệt thòinhất
- Chăm lo việc đồngáng
- Bánh hình tròn bánhgiầy
- Bánh hình vuông bánh chưng
Thành tựu văn minh
nông nghiệp:
Cùng với sản phẩmlúa gạo là những phong tục
và quan niệm đề cao laođộng làm hình thành nétđẹp trong đời sống văn hoácủa người Việt
2/ Nghệ thuật:
- Sử dụng chi tiết tưởng
Trang 7nổi bật ?
GV chốt lại
Các nhóm thảo luận câu 4
(?) Hãy nêu ý nghĩa của truyền thuyết :
“Bánh chưng, bánh giầy” ?
- Giải thích nguồn gốc hai loại bánh và ý
nghĩa sâu xa của nó
- Truyền thuyết này còn đề cao người lao
động nghề nông, người anh hùng văn hóa
- Truyện còn có ý nghĩa bên vực kẻ yếu,
người bất hạnh
(?) Em hãy xác định những nét nghệt huật tiêu
biểu và nội dung của truyền thuyết “Bánh
chưng, bánh giầy”?
GV chốt lại phần nội dung ghi nhớ SGK/12
nghệt huật được sử dụng trong văn bản và trả lời theo suy nghĩ cá nhân
HS trả lời theo sự hiểu
III TỔNG KẾT:
Ghi nhớ SGK/12
4/ Củng cố:
Câu 1: Ý nghĩa của việc ND ta làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày tết.
- Đề cao nghề nông, sự thờ kính trời đất, ông bà tổ tiên
- Việc gói bánh ngày tết còn có ý nghĩa giữ gìn truyền thống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc
Câu 2: HS có thể nói theo sở thích cá nhân GV nên hướng tới hai chi tiết đặc sắc và giàu ý nghĩa sau:
- Lang Liêu nằm mộng thấy Thần khuyên bảo: “ …” nêu bật giá trị của hạt gạo và nghề nông những sản phẩm do con người làm ra
- Lời vua nói với mọi người về hai loại bánh: Đây là cách thưởng thức có văn hóa Nhận xét nàycũng chính là ý nghĩa, tư tưởng, tình cảm của ND về hai loại bánh nói riêng và phong tục làm bánh vàongày tết nói chung
5/ Chuẩn bị bài mới:
- Về học bài Tập kể lại truyện
- Đọc kĩ để nhớ những sự việc chính trong truyện
- Tìm các chi tiết có bóng dáng lịch sử cha ông ta xưa trong truyền thuyết Bánh chưng bánh giầy
- Soạn trước “Từ và cấu tạo của từ tiếng Việt”
Trang 8- Định nghĩa về từ đơn và từ phức, các loại từ phức.
- Đơn vị cấu tạo từ Tiếng Việt
2 HS: SGK, bài soạn ở nhà theo hướng dẫn GV
III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1 Ổn định lớp:
Kiểm tra sỉ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Giới thiệu sơ lược phần tiếng việt SGK tập 1
Hướng dẫn HS tìm hiểu chung
Hoạt động 1: Tìm hiểu từ là gì
- GV gọi học sinh đọc ví dụ SGK/13
- GV chia bảng thành hai cột Tiếng và Từ
rồi gọi HS ghi vào từng cột theo yêu cầu
- Lập danh sách các tiếng và các từ trong
- Từ 2 tiếng: trồng trọt,chăn nuôi, ăn ở
Ngày soạn: 10/08/2016
Ngày dạy: 25/08/2016 tại lớp 6A 1
Ngày dạy: 26/08/2016 tại lớp 6A 2
Ngày dạy: 27/08/2016 tại lớp 6A 3
TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT
Trang 9 Hoạt động 2: Phân tích đặc điểm của từ
(?) Khi nào một tiếng được coi là một từ?
Một tiếng chỉ được coi là từ khi tiếng ấy có
- Về đặc điểm chức năng: Từ là đơn vị
dùng để đặt câu Nhờ đặc điểm này, ta phân
biệt được từ với đơn vị bậc dưới nó là tiếng
(hình vị )
(Trong hệ thống ngôn ngữ gồm rất nhiều
đơn vị : âm vị, hình vị, từ )
- Về cấu trúc: Trong số các đơn vị dùng
để đặt câu: từ, cụm từ thì tư là đơn vị nhỏ
nhất Nhờ đặc điểm này, ta phân biệt được
từ với các đơn vị bậc trên nó là cụm từ
GV chuyển ý: từ một tiếng gọi là từ đơn.
Từ hai tiếng trở lên gọi là từ phức.(Từ phức
gồm: Từ láy: từ có quan hệ láy âm giữa các
tiếng ; từ ghép: từ có các tiếng quan hệ với
nhau về nghĩa).
- HS suy nghĩ trả lời
- HS so sánh sự khác nhau của tiếng và từ
- HS trả lời dựa vào ghi nhớ SGK/13
- HS lắng nghe và thấu hiểu
Ghi nhớ: SGK/13
Hoạt động 3: Phân loại các từ
- GV gọi HS lên bảng làm:
(?) Dựa vào những kiến thức đã học ở
bậc tiểu học, điền các từ sau vào bảng
phân loại SGK/13
Từ/ đấy/ nước/ ta/ chăm/ nghề/ trồng trọt/
chăn nuôi/ và/ có/ tục/ ngày/ tết/ làm/ bánh
chưng/ bánh giầy.
- Từ đơn : Từ, đấy, nước, ta, chăm,
nghe, nghe, và, có, tục, ngày, tết, làm
- Từ ghép : chăn nuôi, bánh chưng,
II/ II/ TỪ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC:
Kẻ bảng SGK/13
- Cột từ đơn: từ, đấy, nước,
ta, chăm, nghề, và, có, tục, ngày, tết, làm
- Cột từ láy: trồng trọt
- Cột từ ghép: chăn nuôi, bánh chưng, bành giầy
Hoạt động 4: Phân tích đặc điểm của từ và xác định đvị cấu tạo từ
- Dựa vào bảng HS đã lập GV giúp HS
lần lượt tìm hiểu và phân biệt:
(?) Dựa vào bảng phân loại trên, em hãy
phân biệt từ đơn và từ phức ?
Từ đơn là từ chỉ có một tiếng Từ phức là
từ gồm hai hoặc nhiều tiếng
Sự phân loại này dựa vào số lượng tiếng
trong từ
- GV chia nhóm thảo luận theo từng bàn
(2 HS - thời gian 3’)
- HS so sánh sự giống và khác nhau giữa từ đơn và từ phức
- Cả lớp chú ý lắng nghe, nhận xét, bổ sung
So sánh từ ghép và từ láy:
- - Giống: có từ hai tiếng
Trang 10(?) Giữa từ ghép và từ láy có điểm gì
khác nhau ? giống nhau ?(câu hỏi thảo
luận 3’)
Từ ghép là những từ được tạo ra bằng
cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau
về nghĩa
Từ láy là những từ phức có quan hệ láy
âm giữa các tiếng
- GV giảng thêm: Giữa từ ghép và cụm
từ trong tiếng Việt có những trường hợp
khó phân định Để nhận biết, có thể dựa
vào các dấu hiệu sau :
- Nghĩa của tổ hợp ấy có tính thành ngữ
Đơn vị cấu tạo từ của tiếng Việt là tiếng
GV có thể lưu ý HS : Theo cách phân loại
trên thì các tiếng không có quan hệ ngữ
nghĩa mà cũng không có quan hệ láy âm
như mặc cả, bồ hòn, dã tràng,… sẽ được
coi là ngoại lệ Số lượng từ này trong
tiếng Việt không nhiều
hệ ngữ nghĩa (ghép những tiếng có nghĩa với nhau) + Từ láy: có mối quan
hệ ngữ âm (chỉ cần một tiếng có nghĩa các tiếng khác láy lại)
Hoạt động 5: Hệ thống hóa kiến thức
- GV hệ thống hóa lại kiến thức toàn bài
(?) Tiếng là gì?
(?) Từ là gì?
(?) Từ đơn là từ có mấy tiếng?
(?) Từ phức chia làm mấy loại nhỏ? So
Hoạt động 6: Hướng dẫn HS luyện tập
- GV gọi HS đọc nội dung BT và lần lượt trả
lời câu hỏi
Btập 1:Thảo luận (3’)
a Từ nguồn gốc, con cháu thuộc loại từ
nào?
b Tìm từ đồng nghĩa với chúng?
c Tìm thêm các từ ghép chỉ quan hệ thân
thuộc: con cháu, anh chị, ông bà,…?
Btập 2: Qui tắc sắp xếp các tiếng trong từ
ghép chỉ quan hệ thân thuộc:
- Theo giới tính (nam, nữ) anh chị, ông bà,
cha mẹ ,…
- HS lần lượt đọc yêu cầu bàitập SGK và thực hiện yêu cầu bài tập
- HS thảo luận trình bày
- HS khác nhận xét, sửa chữa, bổ sung từng bài tập
- HS đọc yêu cầu bài tập 2 SGK và thực hiện yêu cầu bài tập
c) Cậu mợ, cô dì, chú bác, anh em…
Btập 2:Qui tắc sắp xếp các tiếng trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc:
Trang 11- Theo bậc (trên, dưới) bác cháu, chị em ,
(?) Từ láy trong câu sau miêu tả cái gì?
“Nghĩ tủi thân, công chúa út ngồi khóc thút
GV chia 3 tổ , mỗi tổ 1 câu để cho các em
thi đua xem tổ nào tìm được nhiều và đúng
thì chiến thắng
a/- Tả tiếng cười : khúc khích, sằng sặc, hô
hố, ha hả, hềnh hệch …
b/- Tả tiếng nói : khàn khàn, lè nhè, thỏ thẻ,
léo néo, lầu bầu …
c/- Tả dáng điệu : lừ đừ, lả lướt, nghênh
ngang, ngông nghênh
- HS đọc thêm
- GV giải thích thêm
Giáo dục thực tế: từ trong tiếng Việt hết sức
phong phú, đa dạng, chúng ta phải biết chọn
lựa khi sử dụng để đạt được hiệu quả như
mong muốn
- HS đọc yêu cầu bài tập 3 SGK và thực hiện yêu cầu bài tập
- Nhận xét, bổ sung, hoàn chỉnh nội dung bài
- HS đọc yêu cầu bài tập 4 SGK và thực hiện yêu cầu bài tập
- Nhận xét
- HS đọc yêu cầu bài tập 5 SGK và thực hiện yêu cầu bài tập
- Nhận xét, hoàn chỉnh nội dung
- Anh chị, cha mẹ, ông
bà…
- Cha anh, ông cháu, mẹ con…
Btập 3:
- Cách chế biến: bánh ran,
bánh hấp, bánh luộc …
- Nêu chất liệu: bánh nếp, bánh đậu, bánh tép, bánh ngô…
- Tính chất bánh: bánh dẻo,bánh xốp, bánh phồng…
- Hình dáng bánh: bánh quai chèo, bánh tai heo … Btập 4:Btập 4:
- “Thút thít” là tiếng khóc.
- Nức nở, sụt sùi, rưng rức…
Btập 5: Tìm nhanh từ láy:
- Tìm các từ láy miêu tả tiếng nói, dáng điệu của con người
- Tìm từ ghép miêu tả mức độ, kích thước của một đồ vật
Trang 12- Sơ giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng,tình cảm bằng phương tiện ngôn từ
- Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để tạo lập VB
- Kiểu văn bản tự sự miêu tả, lập luận thuyết minh và hành chính – công vụ
2 Kĩ năng:
- Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thưc biểu đạt phù hợp với mục đích giao tiếp
- Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt
- Nhận ra tác dụng của phương thức biểu đạt ở một văn bản cụ thể
3 Thái độ:
Có ý thức trong từng hoàn cảnh giao tiếp cụ thể
II/ CHUẨN BỊ:
1 GV: SGK, sách “Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng”, 1 số văn bản mẫu,…
2 HS: SGK, tập học, bài soạn ở nhà theo hướng dẫn của GV,…
III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
(?) Trong đời sống, khi có một tư tưởng, tình cảm ,
mà cần biểu đạt cho mọi người hay ai đó biết, thì
em phải làm thế nào ?
Nói hoặc viết điều mình cần biểu đạt ra cho người
khác biết Nói hoặc viết có thể chỉ một câu nhưng
cũng có thể phải dùng đến nhiều câu để diễn đạt đầy
đủ ý của mình
(?) Khi muốn biểu đạt tư tưởng, tình cảm, nguyện
vọng ấy một cách đầy đủ, trọn vẹn cho người khác
hiểu thì em phải làm sao ?
Để diễn đạt một cách đầy đủ, trọn vẹn cho người
khác hiểu thì cần phải tạo lập văn bản, nghĩa là phải
nói có đầu có đuôi, nói một cách mạch lạc, lời lẽ rõ
ràng
(?) Khi các em trao đổi, trình bày điều gì đó với
- HS đọc theo yêu cầuGV
- HS trả lời: nói hoặcviết ra cho người khácbiết
- HS khác nhận xét, bổsung
- HS trả lời: cần phải tạolập văn bản
- HS trả lời theo cách
I.
CHUNG VỀ VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT:
1 Văn bản và mục đích giao tiếp:
a) Giao tiếp là gì?
Ngày soạn: 10/08/2016 Ngày dạy: 25/08/2016 tại lớp 6A Ngày dạy: 26/08/2016 tại lớp 6A 1 2
Ngày dạy: 27/08/2016 tại lớp 6A 3
GIAO TIẾP, VĂN BẢN
VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT
Trang 13người khác thì tức là các em đã thực hiện 1 hoạt
động gì ?
Thực hiện hoạt động giao tiếp Đây là một hoạt động
quan trọng trong quá trình sống và phát triển của mỗi
người
(?) Vậy giao tiếp là gì ?
GV chuyển ý: Giao tiếp càng rõ ràng, mạch lạc, dễ
hiểu bao nhiêu thì kết quả giao tiếp càng cao bấy
nhiêu Muốn vậy, chúng ta cần tạo lập văn bản Vậy
văn bản là gì ? Có những tính chất nào, bây giờ các
em sẽ đọc những câu ca dao trong SGK/16
- GV gọi HS đọc và ghi lên bảng câu ca dao trong
SGK
“Ai ơi giữ chí cho bền
Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai”
(?) Câu ca dao này được sáng tác để làm gì ? Nó
muốn nói lên vấn đề ( chủ đề ) gì ?
Câu ca dao này được sáng tác để nêu ra một lời
khuyên với mọi người Câu ca dao muốn nói lên vấn
đề là phải giữ chí cho bền
(?) Hai câu 6 - 8 liên kết với nhau như thế nào (về
luật thơ và về ý) ? Như thế đã biểu đạt trọn vẹn một
ý chưa ? Theo em, câu ca dao đó có thể coi là một
văn bản chưa ? (là một văn bản vì có nội dung trọn
vẹn, liên kết mạch lạc.)
Luật thơ lục bát là tiếng thứ 6 của câu lục vần với
tiếng thứ 6 của câu bát Ở đây câu ca dao đã liên kết
với nhau đúng luật, gieo ở vần ên (bền, nền) Về ý,
câu thứ 2 nói rõ ý thêm cho câu đầu, giải thích giữ
chí cho bền nghĩa là gì, là không dao động khi người
khác thay đổi chí hướng Chí ở đây là chí hướng, hoài
bão, lý tưởng Như thế câu ca dao đã biểu đạt được
trọn vẹn một ý Và câu ca dao hoàn toàn có thể được
xem là một văn bản hoàn chỉnh
(?) Vậy như đã phân tích, tìm hiểu, em hãy cho biết
văn bản là gì ?
- Học sinh đọc mục ghi nhớ (phần “văn bản”)
GV có thể giải thích để HS hiểu khái niệm chủ đề,
liên kết, mạch lạc, mục đích giao tiếp
- Chủ đề có thể hiểu đó là điều muốn nói trong văn
bản
- Liên kết là sự kết nối giữa các câu trong đoạn, hoặc
giữa các đoạn trong văn bản Dẫn loại câu ca dao
- Mạch lạc : sự rõ ràng giữa các ý, các vấn đề trong
văn bản
Ở câu ca dao trên, mạch lạc là quan hệ giải thích của
câu sau đối với câu trước, làm rõ ý cho câu trước
- Mục đích giao tiếp là đích mà hoạt động giao tiếp
hướng đến Đó là mời trong thiếp mời, cảm ơn trong
lời cảm ơn,… Trong câu ca dao đó là lời khuyên với
hiểu của mỗi cá nhân
- HS khác có ý kiến bổsung
- HS dựa vào phần ghinhớ1 SGK/17 trả lời
- HS khác đọc lại
- Cả lớp chú ý lắngnghe
- HS đọc mục c –SGK/16
- HS phát biểu ý kiến
- HS khác nhận xét, bổsung
- HS trả lời theo cáchhiểu về thơ lục bát
- HS khác bổ sung
HS dựa vào ghi nhớSGK trả lời hoặc nêutheo cách hiểu trong quátrình phân tích
- HS khác đọc lại ghinhớ2 SGK/17
Ghi nhớ (1)(SGK/17)
b) Văn bản là gì?
Ca dao : “Ai ơi…ai”+ Mục đích gt: Khuyênnhủ và răn dạy
+ Chủ đề lờikhuyên:”Giữ chí chobền” không lung lay,mất lập trường
+ Vần: Bền-nền
- Câu 6 làm sáng tỏ chocâu sau liên kết nhauchặt chẽ trọn vẹn ý VB
Ghi nhớ 2 (SGK/17)
Trang 14mọi người.
(?) Lời phát biểu của thầy (cô) hiệu trưởng trong lễ
khai giảng năm học có phải là một văn bản
không ? Vì sao ?
Đó cũng là văn bản, vì là chuỗi lời nói, có chủ đề
Chủ đề : lời phát biểu của thầy hiệu trưởng, nêu
nhiệm vụ năm học mới, kêu gọi, cổ vũ GV, HS hoàn
thành tốt nhiệm vụ năm học Đây là văn bản nói
(?) Bức thư em viết cho bạn bè hay người thân có
phải là một văn bản không ?
Bức thư là văn bản viết, có thể thức, có chủ đề xuyên
suốt là thông báo tình hình và quan tâm tới người
nhận thư
(?) Những đơn xin học, truyện cổ tích (kể miệng
hay được chép lại) câu đối, thiếp mời dự đám cưới,
… có phải đều là văn bản không? Hãy kể thêm
GV chuyển ý: Chúng ta đã hiểu văn bản là như thế
nào rồi, nhưng cụ thể có bao nhiêu văn bản và
phương thức biểu đạt của văn bản ? Chúng ta tìm
hiểu sang phần 2 => Tuỳ theo mục đích giao tiếp cụ
thể mà người ta sử dụng các kiểu văn bản với các
phương thức biểu đạt phù hợp Kiểu văn bản gắn với
phương thức biểu đạt và chức năng giao tiếp Phương
thức biểu đạt ở đây hiểu là cách thức, như cách kể
chuyện, cách biểu cảm, cách thuyết minh… cho phù
hợp với mục đích giao tiếp
HĐ 2: Kiểu VB và phương thức biểu đạt của VB
(10’)
(?) Có bao nhiêu kiểu văn bản, phương thức biểu
đạt cơ bản ?
HS sẽ dựa vào SGK/16 liệt kê ra 6 kiểu văn bản và
phương thức biểu đạt Tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị
luận, thuyết minh, hành chính – công vụ
(?) Dựa vào các kiểu văn bản, phương thức biểu
đạt và mục đích giao tiếp, em hãy cho ví dụ cụ thể
về từng kiểu?
GV sửa và cho HS ghi trực tiếp vào SGK
- Tự sự : Truyện “Bánh chưng, bánh giầy”
Miêu tả : “Buổi sáng mùa hè trong thung lũng”
-Hoàng Hữu Bội
- Biểu cảm : Phát biểu cảm xúc về nhân vật Lang
Liêu
- Nghị luận : “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”
- Thuyết minh : giấy thuyết minh thuốc chữa bệnh
- Hành chính – công vụ : Đơn xin xét tuyển
Tuỳ thời gian, GV có thể cho HS giải quyết 1 số
- HS nêu: đó là một kiểuvăn bản
HS cho ví dụ cụ thể
2 Kiểu văn bản và
phương thức biểu đạt của văn bản:
Trang 15
câu trong phần bài tập Ứng với mỗi tình huống là
(?) Các em hiểu như thế nào về giao tiếp và văn
bản ? Có bao nhiêu kiểu văn bản thường gặp ?
HĐ3 : Hướng dẫn luyện tập:
Btập 1: Đoạn văn, thơ (SGK/17, 18) thuộc
phương thức biểu đạt nào?
- Ứng với mỗi câu, GV gọi HS đọc, trả lời
a) Tự sự b) Miêu tả
c) Nghị luận d) Biểu cảm
đ) Thuyết minh
Btập 2: Văn bản “Con Rồng, cháu Tiên”
thuộc kiểu văn bản nào? Vì sao em biết như
vậy?
Truyền thuyết “Con Rồng, cháu Tiên” thuộc kiểu
văn bản tự sự vì trình bày diễn biến câu chuyện về
Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra các vua Hùng,
những người mở nước đầu tiên của dân tộc VN
HS đọc toàn bộ phầnghi nhớ SGK/17
- HS đọc yêu cầu các bàitập và thực hiện theo yêucầu GV
- Các bạn khác nhận xétbài làm và sửa chữa, bổsung
4/ Củng cố:
(?) Có những kiểu văn bản nào? Phương thức biểu đạt gì ?
5/ Chuẩn bị bài mới:
- Về nhà học bài
- Tìm ví dụ cho mỗi phương thức biểu đạt, kiểu văn bản
- Xác định phương thức biểu đạtcủa các văn bản tự sự đ học
- Soạn trước văn bản “Thánh Gióng”
+ Đọc văn bản và phần chú thích sgk
+ Trong truyện có nhữnh nh.vật nào ? Ai là nhân vật chính ?
+ Hãy tìm và liệt kê những chi tiết tưởng tượng kỳ ảo ?
+ Các chi tiết được nêu trong SGK mục 2 (đọc – hiểu văn bản) có ý nghĩa như thế nào ? + Nêu ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng ?
Bạn nào cần giáo án trọn bộ thì liên hệ thầy Minh nhé: 01267.567.068
………
………
