CHỦ ĐỀ SỬ 6 TUẦN 19 20 21 22 23 24 25

Các chính sách vơ vét bóc lột kinh tế của các triều đại phong kiến phương Bắc đã để lại những hậu quả vô cùng nặng nề cho nước ta: nguồn tài lực, vật lực và nhân lực bị hao mòn làm ảnh h[r]

Ngày soạn:7/1/2021

Tiết: 19,20,21,22,23,24,25

Chủ đề THỜI KỲ BẮC THUỘC VÀ CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP

A Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

- Tìm hiểu được chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và cuộcsống của nhân dân Giao Châu và các cuộc đấu tranh giành độc lập tiêu biểu từ năm

40 đến thế kỉ IX

- Thời lượng: 7 tiết

B Xây dựng nội dung chủ đề bài học

Chủ đề: “Thời kì Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lập” có bố cục các nộidung sau:

1 Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và cuộc sống củanhân dân Giao Châu

Tập trung vào các nội dung:

- Chính trị: trực tiếp cai trị, chia châu, quận huyện

- Kinh tế: chiếm ruộng đất, tô thuế nặng nề

- Xã hội và Văn hóa: đồng hóa dân tộc Việt, bắt nhân dân ta theo phong tục và luậtpháp của người Hán Thực hiện đồng hóa về văn hóa

- Những thay đổi của nước ta dưới thời thuộc Đường

2 Các cuộc đấu tranh giành độc lập tiêu biểu từ năm 40 đến thế kỉ IX

(Tập trung vào các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Hai Bà Trưng - năm 40; Khởi nghĩa

Lý Bí, Nước Vạn Xuân, Mai Thúc Loan Tổ chức dạy học với việc hướng dẫn họcsinh lập bảng thống kê: tên cuộc khởi nghĩa, thời gian, địa điểm, người lãnh đạo, kếtquả và ý nghĩa.)

C Xác định mục tiêu bài học

1 Kiến thức

- Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và cuộc sống của nhândân Giao Châu:

+ Chính trị: trực tiếp cai trị, chia châu, quận huyện

+Kinh tế: chiếm ruộng đất, tô thuế nặng nề

+ Xã hội và Văn hóa: đồng hóa dân tộc Việt, bắt nhân dân ta theo phong tục và luậtpháp của người Hán Thực hiện đồng hóa về văn hóa

+ Những thay đổi của nước ta dưới thời thuộc Đường

- Các cuộc đấu tranh giành độc lập tiêu biểu từ năm 40 đến thế kỉ IX (Tập trungvào các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Hai Bà Trưng - năm 40; Khởi nghĩa Lý Bí, NướcVạn Xuân, Mai Thúc Loan)

2 Kỹ năng

- Hs biết phân tích , đánh giá những thủ đoạn cai trị của phong kiến phương bắc thờibắc thuộc; Biết tìm nguyên nhân vì sao nhân dân ta không ngừng đấu tranh chống ápbức của phong kiến phương Bắc

- Rèn cho học sinh biết tìm nguyên nhân và mục đích của sự kiện lịch sử

- Bước đầu rèn luyện kĩ năng đọc lược đồ lịch sử lập bảng thống kê: tên cuộc khởi nghĩa, thời gian, địa điểm, ngườilãnh đạo, kết quả và ý nghĩa)

3 Thái độ

- Giáo dục cho HS ý thức căm thù quân xâm lược, ý thức tự hào dân tộc, biết ơn cácanh hùng dân tộc và tự hào về truyền thống phụ nữ Việt Nam

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề.

- Năng lực chuyên biệt

+ Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch

sử

+ Quan sát hình 43 SGK, trình bày được diễn biến của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng

+ Xác định trên lược đồ nơi Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa

D: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập cốt lõi có thể

sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học

Trình bày đượctình hình kinh

tế, văn hóa củanước ta trongthời kì Bắcthuộc

Giải thích được vìsao thế lực phongkiến phương Bắclại bóc lột tàn bạo

và đồng hóa đốivới nhân dân ta

Lý giải được tạisao dưới ách đô hộcủa các triều đạiphong kiến phươngBắc tình hình kinh

tế, văn hóa nước tavẫn phát triển

Phân tích đượchậu quả nhữngchính sách thốngtrị của phongkiến phương Bắcđối với đất nướcta

Khám phá đượcnhững sáng tạo

về văn hóa củanhân dân ta thờiBắc thuộc

Nhận xét đượcmức độ tàn bạo

và thâm độctrong chính sáchbóc lột và đồnghóa của phongkiến phương Bắcđối với nhân dânta

Đánh giá đượcnhững thành tựu

về kinh tế, vănhóa của nhân dân

Lý giải được tạisao nhiều cuộckhởi nghĩa liên tiếp

nổ ra trong thời kìBắc thuộc

Xác định đượcđiểm giống nhaucủa các cuộc khởinghĩa dưới thờiBắc thuộc

Bình luận cuộcđấu tranh củanhân dân ta thờiBắc thuộc Rút rabài học từ nhữngcuộc đấu tranhcủa nhân dân tatrong thời kì Bắcthuộc

E Hệ thống câu hỏi và bài tập minh họa cho các cấp độ mô tả

Câu hỏi nhận biết:

1 Nêu những biến đổi địa giới hành chính nước ta từ năm 179 TCN đến thế kỉX

2 Nêu chính sách cai trị của các triều đại phong kiến đối với nước ta ntn?

3 Nêu dẫn chứng về sự phát triển của nông nghiệp nước ta trong các thế kỉ I X

-4 Nhân dân ta đã ứng dụng kĩ thuật gì để chống sâu bọ châm đục thân câycam ? Theo em, việc ứng dụng kĩ thuật này nói lên điều gì

5 - Kể tên những ngành thủ công nghiệp và thương nghiệp ở địa phương em có

từ thời Bắc thuộc được lưu truyền đến ngày nay

Câu hỏi thông hiểu

1 Vì sao sau khi chiếm được nước ta, các triều đại phong kiến phương Bắcthường tổ chức lại cách cai trị và thay đổi tên gọi ?

2 Phương thức bóc lột cơ bản của các triều đại phong kiến phương Bắc đối vớinhân dân ta là gì ? Vì sao nhà Hán lại giữ độc quyền về muối và sắt ?

3 Dưới thời nhà Đường, hình thức bóc lột đối với nhân dân ta có gì thay đổi sovới trước ?

4 Em có nhận xét gì về sự chuyển biến xã hội nước ta?

5 Tình hình văn hóa nước ta có gì thay đổi? Theo em, việc chính quyền đô hộ

9 Trình bày nguyên nhân, kết quả khởi nghĩa Mai Thúc Loan

3 Có đúng hay không khi cho rằng các triều đại phong kiến phương Bắc thường

tổ chức lại các bộ máy cai trị nhằm biến nước ta thành đơn vị hành chính của

Trung Quốc??

4 Hãy nhận xét và những chuyển biến về cơ cấu xã hội ở nước ta giữa hai thời

kì trên Văn lang và Âu lạc

Câu hỏi vận dụng cao

1 Em hãy tìm hiểu những phong tục, tập quán và tín ngưỡng của người Việt được

nhân dân ta giữ gìn, phát huy trong thời kì chống phong kiến phương Bắc

2 Em hãy cùng bạn sưu tầm ca dao, tục ngữ và hò vè của nhân dân ta qua các thời

kì lịch sử lên án chính sách cai trị, bóc lột của các triều đại phong kiến phương Bắc

3 Hãy kể tên những phong tục, tín ngưỡng và lễ hội điển hình ở địa phương em

4 Đóng vai là nhà sử học và tuyên truyền viên, em hãy chia sẻ với gia đình, bạn bè

qua hòm thư điện tử (email) hoặc trang cá nhân (facebook) về những giá trị văn hoá

mà người Việt còn lưu giữ trong thời kì chống phong kiến phương Bắc

Đánh giá công lao của các anh hùng dân tộc trong thời kỳ này

F Thiết kế bài dạy

I Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên

- Sgk, giáo án, tài liệu tham khảo, máy chiếu

- Hình ảnh và lược đồ các cuộc khởi nghĩa

- Những tư liệu lịch sử về các nhân vật lịch sử

2 Học sinh

- Sgk, vở ghi, vở bài tập,

- Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về các cuộc khởi nghĩa

II Phương pháp, kĩ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp, dạy học nhóm, trựcquan,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, chia nhóm, trình bày 1 phút, giao nhiệm vụ,

III Thiết kế tiến trình dạy học theo chủ đề

TIẾT 19,20,21 CHÍNH SÁCH CAI TRỊ CỦA CÁC TRIỀU ĐẠI PHONG KIẾN PHƯƠNG

BẮC VÀ CUỘC SỐNG CỦA NHÂN DÂN GIAO CHÂU

I Yêu cầu cần đạt

1 Kiến thức

- Biết được những chính sách áp đặt ách cai trị của các triều đại phong kiến

phương Bắc đối với nhân dân ta (về địa giới hành chính, bộ máy cai trị, kinh tế, vănhóa), qua đó nhận thức được sự chuyển biến của xã hội nước ta dưới tác động củacác chính sách trên

2 Kỹ năng

- Rèn luyện các kĩ năng đọc hiểu thông tin, khai thác thông tin kênh hình, tranhluận, trình bày chính kiến và xúc cảm lịch sử, hợp tác theo nhóm và rút ra bài họclịch sử,

3 Thái độ

- Có thái độ khách quan trong việc đánh giá những chính sách cai trị của các triềuđại phong kiến phương Bắc đối với nhân dân ta ; có ý thức giữ gìn, phát huy giá trịbản sắc văn hoá dân tộc, biết tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá của nhân loại

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề.

- Năng lực chuyên biệt

+ Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện

- Phiếu học tập (được phôtô đủ cho các nhóm).

2 Học sinh : Sách, vở, đồ dùng học tập có liên quan đến bài học.

II Phương pháp, kĩ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp, dạy học nhóm, trựcquan,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, chia nhóm, trình bày 1 phút, giao nhiệm vụ,

- Mục tiêu: Tạo tình huống giữa cái đã biết và chưa biết về đất nước ta dưới ách

thống trị của các triều đại phương Bắc

- Phương pháp: Thuyết trình, trực quan, phát vấn

- Thời gian: 5 phút

GV có thể giới thiệu : Từ khi nước Âu Lạc bị nhà Triệu xâm lược, kể từ đó, cáctriều đại phong kiến phương Bắc kế tiếp nhau áp đặt nhiều chính sách cai trị, bóc lộtnhân dân ta, làm cho xã hội có những chuyển biến sâu sắc Trước khi tìm hiểu vềchế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và những chuyển biến của xãhội nước ta trong thời kì Bắc thuộc, em hãy quan sát hình trong tài liệu Hướng dẫnhọc, cho biết những hiểu biết của mình về một số nội dung sau :

- Em biết gì về chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nhân dân ta (từ năm 179 TCN đến thế kỉ X) ?

- Những phong tục tập quán, tín ngưỡng nào của nhân dân ta thời Hùng Vương còn được lưu giữ đến ngày nay ? Em hãy lí giải vì sao nhân dân ta vẫn lưu giữ được.

3.2.HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục tiêu: Trình bày được biến đổi địa giới hành chính nước ta từ năm 179 TCN

đến thế kỉ X và các chính sách của các triều đại phong kiến phương Bắc.

- Phương pháp dạy học: nêu vấn đề, thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, động não,

Thời gian: 25’

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cần đạt

- HS đọc mục 1 SGK trang 47; mục 1 bài 19 trang

52 và mục 1 bài 21 trang 58, mục 1 bài 23 trang

HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu GV khuyến

khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực

hiện nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ các

nhóm làm việc những bằng hệ thống câu hỏi gợi

mở (các câu hỏi này có thể gợi ý trong phần trình

bày của các nhóm)

- Các nhóm trình bày, phản biện

- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả.

GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết

quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh

Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học

sinh

Giáo viên giảng

Giao Chỉ

Tên vùng đất thời Bắc thuộc, bao gồm vùng Bắc

Bộ ngày nay Thời nhà Hán, Giao Chỉ gồm 12

huyện với 92.440 hộ và 743.237 nhân khẩu

Cửu Chân

Tên vùng đất thời Bắc thuộc, bao gồm vùng đất

Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay Nhà Hán

chia Cửu Chân thành 7 huyện với 35.734 hộ và

166.013 nhân khẩu

Nhật Nam

Thời nhà Hán gồm những vùng đất từ đèo Ngang

trở vào Nam, đến Quảng Nam, Đà Nẵng với 5

huyện, 15.640 hộ và 689.458 nhân khẩu

Bắc thuộc (thời kì)

Thời kì nước ta bị các triều đại phong kiến phương

Bắc đô hộ trong hơn 1000

năm (từ năm 179 TCN khi bị nhà Triệu xâm lược

đến đầu thế kỉ X và hoàn toàn thoát

I Chính sách của các triều đại phong kiến phương Bắc

và sự chuyển biến về địa giới hành chính nước ta.

1 Sự thay đổi về địa giới hành chính

1.Nhà Hán: chia nước ta thành

ba quận : Giao Chỉ, Cửu Chân

và Nhật Nam, gộp với 6 quậncủa Trung Quốc thành châuGiao

2.Nhà Ngô: tách châu Giaothành Quảng Châu (thuộcTrung Quốc)và Giao Châu(nước Âu Lạc cũ)

3.Nhà Lương: chia lại nước tathành 6 châu : Giao Châu, ÁiChâu,Đức Châu, Lợi Châu,Minh Châu và Hoàng Châu4.Nhà Đường: đổi Giao Châuthành An Nam đô hộ phủ để caiquản 12 Châu

khỏi ách đô hộ với chiến thắng Bạch Đằng của

Ngô Quyền năm 938)

Các triều đại phong kiến Trung Quốc thay nhau

? Vì sao sau khi chiếm được nước ta, các triều đại

phong kiến phương Bắc thường tổ chức lại cách

cai trị và thay đổi tên gọi ?

- HS đọc mục 1 SGK trang 47

Sau đó, thảo luận và trả lời câu hỏi :

- Nêu chính sách cai trị của các triều đại phong

kiến đối với nước ta ntn?

- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu

- HS trình bày, phản biện

- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả.

GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết

quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh

Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học

sinh

………

………

-> Thay đổi tên gọi để nhân dân

ta quên đi cội nguồn dân tôc để chúng dễ bề cai trị

2 Chính sách cai trị

- Đứng đầu châu là sứ thử, đứng đầu quận là thái thú coi việc chính trị, Đô úy coi quân

sự Nhưng viên quan này đều là người Hán Dưới quận huyện Lạc tướng vẫn cai quản như cũ

3.3.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được

lĩnh hội ở các hoạt động của bài

- Thời gian: 5 phút

- Phương thức tiến hành: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá

nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổivới bạn hoặc thầy, cô giáo

Câu 1 Triệu Đà chia Âu Lạc thành hai quận là

A Giao Chỉ và Nhật Nam B Giao Chỉ và Phong Châu.

C Cửu Chân và Mê Linh D Giao Chỉ và Cửu Chân.

Câu 2 Châu Giao do nhà Hán thiết lập gồm những vùng đất nào?

A Nước Nam Việt và 6 quận của Trung Quốc

B Nước Âu Lạc và 6 quận của Trung Quốc.

C Vùng Cửu Chân, Nhật Nam và 5 quận của Trung Quốc

D Quảng Đông, Quảng Tây và Lạc Việt

Câu 3 Nhà Hán đã đặt các chức quan nào để cai trị châu Giao?

A Thứ sử, Thái thú, Đô úy B Lạc hầu, Thái thú, Đô úy.

C Thứ sử, Lạc tướng, Đô úy D Thái thú, Đô úy, Huyện lệnh.

Câu 4 Đâu không phải là mục đích nhà Hán gộp Âu Lạc và 6 quận của Trung

Quốc thành châu Giao?

A Muốn xóa bỏ hẳn nước Âu Lạc

B Biến nước ta thành một bộ phận của lãnh thổ Trung Quốc

C Nhà Hán muốn giúp nước Âu Lạc.

D Nhà Hán muốn đồng hóa dân tộc ta

Câu 5 Tại sao nhà Hán vẫn để Lạc tướng cai trị như cũ ở cấp huyện?

A Nhà Hán muốn người Việt tự trị

B Nhà Hán không muốn cai trị ở cấp huyện

C Nhà Hán muốn nhân dân ở các huyện được bình yên

D Nhà Hán chưa đủ mạnh để vươn tới các địa phương ở xa.

và Giao Châu (nước Âu Lạc cũ)

2 Nhà Ngô b) chia nước ta thành ba quận : Giao Chỉ, Cửu Chân

và Nhật Nam, gộp với 6 quận của Trung Quốc thànhchâu Giao

3 Nhà Lương c) đổi Giao Châu thành An Nam đô hộ phủ để cai

quản

12 châu

4 Nhà Đường d) chia lại nước ta thành 6 châu : Giao Châu, Ái

Châu,Đức Châu, Lợi Châu, Minh Châu và Hoàng Châu

3.4.HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những

vấn đề mới trong học tập HS đánh giá, nhận xét …

- Phương thức tiến hành: Các câu hỏi sau khi hình thành kiến thức mới.

- Thời gian: 4 phút.

? Có đúng hay không khi cho rằng các triều đại phong kiến phương Bắc

thường tổ chức lại các bộ máy cai trị nhằm biến nước ta thành đơn vị hành chính của Trung Quốc ?

Ý kiến cho rằng:" các triều đại phong kiến phương Bắc thường tổ chức lại các bộmáy cai trị nhằm biến nước ta thành đơn vị hành chính của Trung Quốc" đúng vìchúng muốn xóa tên nước ta ra khỏi bản đồ thế giới, đồng hóa chúng ta thông quanhững dẫn chứng sau:

- Nhà Hán đưa người Hán sang thay người Việt làm huyện lệnh, trực tiếp cai quảnđến tận cấp huyện

- Nhà Lương cử người có cùng dòng họ với vua, hoặc dòng họ có danh tiếng ,quyền thế sang nắm các chức vụ để cai trị.

- Nhà Đường đổi Giao Châu thành An Nam Đô hộ phủ, rồi cử người Trung Quốcxuống cai trị đến tập cấp châu, huyện Dưới cấp huyện là hương và xã vẫn do ngườiViệt cai quản.

3.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài ở nhà (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

Câu hỏi: Nêu những biến đổi địa giới hành chính nước ta từ năm 179 TCN đến thế

kỉ X?

Đáp án

1.Nhà Hán: chia nước ta thành ba quận : Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam, gộp với

6 quận của Trung Quốc thành châu Giao

2.Nhà Ngô: tách châu Giao thành Quảng Châu (thuộc Trung Quốc)và Giao Châu(nước Âu Lạc cũ)

3.Nhà Lương: chia lại nước ta thành 6 châu : Giao Châu, Ái Châu,Đức Châu, LợiChâu, Minh Châu và Hoàng Châu

4.Nhà Đường: đổi Giao Châu thành An Nam đô hộ phủ để cai quản 12 Châu

cai trị của chúng như thế nào? Đời sống của nhân dân ta ra sao, bài học hôm naychúng ta sẽ cùng đi tìmhiểu…

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục tiêu: Biết được nội dung chủ yếu các chính sách cai trị của phong kiến

phương Bắc đối với dân ta

- Phương pháp: Trực quan, phát vấn, thuyết trình, nhóm.

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,

Đường đối với nhân dân ta?

Các nhóm thảo luận, trình bày kết quả.

?Vậy phương thức bóc lột cơ bản của các

triều đại phong kiến phương Bắc đối với

nhân dân ta là gì ?

? Vì sao nhà Hán lại giữ độc quyền về muối

và sắt ?

- Thời Bắc thuộc bọn thống trị phương Bắc

độc quyền,và đánh thuế nặng về sắt và muối

vì đó là hai thứ quan trọng của cuộc sống

(bữa ăn thiếu muối thế nào được,thiếu muối

thì thiếu iot mất cân bằng trong cơ thể,ốm

yếu Còn trong sản xuất không thể không có

công cụ sắt Thiếu công cụ sắt thì năng suất

II Chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước ta từ giữa thế kỉ I đến giữa thế kỉ X

1 Phương thức bóc lột cơ bản của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nhân dân ta

- Đặt ra nhiều thứ thuế và tận thucác nguồn của cải là động lực mạnh

mẽ của chính sách vơ vét, bóc lộtkinh tế nước ta

- Cống nạp các sản vật quý hiếmnhư: vàng, bạc, ngọc trai, nhà voi,đồi mồi, sừng tê giác, các sản phẩmthủ công như đồ mĩ nghệ, đồ khảm

xà cừ, các loại vải quý

- Quan lại trong chính quyền đô hộdựa vào quyền hành, ra sức bóc lộtdân chúng đế làm giàu

- Giữ độc quyền về sản xuất và buônbán sắt, muối

thấp) Bọn thống trị Trung Quốc làm việc

này để dân ta ngu dốt, lạc hậu, nhằm bóc lột,

nô dịch, thống trị dân ta lâu dài, tiến tới

đồng hóa dân tộc ta

? Ngoài đàn áp bóc lột bằng thuế

má chúng còn thực hiện những chính sách

gì?

? Vì sao nhà Hán tiếp tục thi hành chủ

trương đưa người Hán sang ở nước ta?

- Đồng hóa dân tộc ta

? Nhà Hán đã dùng thủ đoạn gì để đồng hóa

dân tộc ta?

- Biến nước ta thành quận, huyện của Trung

Quốc

? Vì sao phong kiến phương Bắc muốn đồng

hóa dân ta?

- Xóa bỏ sự tồn tại của dân tộc ta

? Dưới thời nhà Đường, chính sách bóc lột

đối với nhân dân ta có gì thay đổi so với

trước ?

GV mở rộng: Nhân dân ta phải đóng nhiều

thứ thuế, cống nạp các thứ quý hiếm vàng

bạc, ngọc trai, đồi mồi…đối mặt với bao

nguy hiểm cả tính mạng Chúng thống trị vơ

vét đến tận cùng tài nguyên của đất nước ta

Việc phải gánh quả vải từ nước ta đến

Trường An là một công việc đầy gian khổ

………

………

- Đưa dân nghèo và các tội nhânsáng Giao Châu làm việc cùngngười Việt trong các đồn điền đểthực hiện âm mưu đồng hóa

2 Chính sách bóc lột của thời nhà Đường

Chia lại khu vực hành chính, đặt tên

mới, nắm quyền trực tiếp đến huyện.Ngoài thuế ruộng đất, nhà Đườngđặt ra nhiều thứ thuế như: thuếmuối, thuế sắt, thuế đay, thuế tơ…bắt nhân dân phải cống nạp các thứquý, nhất là quả vải

3.3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã

được lĩnh hội ở các hoạt động của bài

- Thời gian: 5 phút

- Phương thức tiến hành: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc

cá nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm Trong quá trình làm việc HS có thể traođổi với bạn hoặc thầy, cô giáo

GV dùng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan, tự luận và yêu cầu học

sinh chọn đáp án đúng trả lời trên bảng con (trắc nghiệm)

Câu 1 Nhà Hán đưa người Hán sang châu Giao sinh sống nhằm mục đích gì?

A Để nhân dân hai nước hiểu nhau

B Giúp nhân dân ta nâng cao trình độ dân trí

C Bắt dân ta phải theo phong tục, tập quán của người Hán để đồng hóa người Việt.

D Giải quyết nạn dân số tăng nhanh ở Trung Quốc

Câu 2 Sự kiện nào chứng tỏ nhà Lương rất khinh rẻ dân tộc ta?

A Vua Tùy đòi vua ta là Lý Phật Tử phải sang chầu

B Khúc Thừa Dụ làm vua nước ta nhưng chỉ được phong làm Tiết độ sứ

C Bắt vua ta phải gởi con trai sang làm con tin

D Tinh Thiều là người nước ta, vốn học giỏi văn hay nhưng chỉ được giữ chức gác cổng thành.

3.4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những

vấn đề mới trong học tập HS đánh giá, nhận xét …

- Phương thức tiến hành: Các câu hỏi sau khi hình thành kiến thức mới.

- Thời gian: 4 phút.

? Các chính sách vơ vét, bóc lột kinh tế của các triều đại phong kiến phương Bắc

đã để lại hậu quả gì cho đất nước ta bấy giờ ?

Các chính sách vơ vét bóc lột kinh tế của các triều đại phong kiến phương Bắc đã để lại những hậu quả vô cùng nặng nề cho nước ta: nguồn tài lực, vật lực

và nhân lực bị hao mòn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất khiến cuộc sốngngười dân lâm vào cuộc sống cơ cực

3.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài ở nhà (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

? Dưới thời nhà Đường, chính sách bóc lột đối với nhân dân ta có gì thay đổi so với

trước ?

Đáp án

Chia lại khu vực hành chính, đặt tên mới, nắm quyền trực tiếp đến huyện Ngoàithuế ruộng đất, nhà Đường đặt ra nhiều thứ thuế như: thuế muối, thuế sắt, thuế đay,thuế tơ… bắt nhân dân phải cống nạp các thứ quý, nhất là quả vải.

3 Bài mới

3.1.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cầnđạt được đó là đôi nét về tình hình nước ta từ giữa thế kỉ I đến giữa thế kỉ VI, đưahọc sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bàimới

3.2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cần đạt

Hoạt động 1

- Thời gian: 15 p

- Mục tiêu: Trình bày được sự thay đổi về

tình hình kinh tế của nước ta từ TKI-TKVI

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm

thoại, dạy học gợi mở-vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút,

GV:Vì sao nhà Hán giữ độc quyền về sắt ?

( Công cụ sản xuất và vũ khí được chế tạo

băng sắt nên nhọn, sắc, bền hơn công cụ và

vũ khí bằng đồng Do vậy sản xuất đạt năng

xuất cao hơn và chiến đấu có hiệu quả hơn

Nhà Hán giữ độc quyền về sắt để hạn chế

phát triển sản xuất ở Giao Châu, hạn chế

được sự chống đối của nhân dân…)

GV: mặc dù vậy nhưng nghề rèn vẫn phát

triển

GV: Căn cứ vào đâu em khẳng định nghề

sắt ở Giao Châu vẫn phát triển ?

(Di chỉ, mộ cổ tìm thấy nhiều công cụ nhiều

III Cuộc sống của nhân dân Giao Châu

1 Tình hình kinh tế của nước ta

từ thế kỷ I đến thế kỷ VI có gì thay đổi?

- Nhà Hán nắm độc quyền về sắtnhưng nghề rèn sắt ở Giao Châuvẫn phát triển

công cụ…rìu, mai, cuốc Vũ khí: kiếm, giáo,

kính lao…)Thế kỷ III nhân dân ven biển

dùng lưỡi sắt, biết bịt cựa gà chọi bằng sắt

GV: Hãy cho biết những chi tiết nào chứng

tỏ nền nông nghiệp Giao Châu vẫn phát

triển ?

(Trâu, bò cày bừa, cấy 2 vụ lúa trên năm….)

GV: Lĩnh vực thủ công nghiệp, ngoài nghề

Dưới ách cai trị của nhà Hán nhân dân ta vô

cùng cực khổ…mặc dù vậy nền kinh tế nước

- Mục tiêu: Học sinh nêu được những chuyển

biến về mặt xã hội và văn hóa của nước ta ở

các thế kỉ I-VI

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm

thoại, dạy học gợi mở-vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút,

GV: Treo sơ đồ phân hoá xã hội (SGK – 55)

GV: Trình bày: Kinh tế phát triển dẫn đến sự

chuyển biến về xã hội và văn hóa ở nước ta ở

các thế kỷ I - TK VI

GV: Hướng dẫn HS quan sát sơ đồ

GV: Quan sát sơ đồ, em có nhận xét về sự

chuyển biến xã hội nước ta?

GV: Những tầng lớp nào mới trong XH

- Về nông nghiệp: Từ thế kỷ I dùngtrâu, bò cày bừa, có đê phòng lụt,trồng 2 vụ lúa trên năm, trồng cây

ăn quả…với kỹ thuật cao, sáng tạo

- Về thủ công nghiệp- thươngnghiệp: Nghề sắt, gốm p.triểnnhiều chủng loại: bát, đĩa, gạch…Nghề dệt phát triển: vải bông, vảigai…dùng tơ tre dệt thành vải “ vảiGiao Chỉ”

- Chính quyền đô hộ giữ độc quyềnngoại thương

2 Những chuyển biến về xã hội

và văn hoá ở nước ta ở các thế kỷ

I ->VI.

a Xã hội

- Thời Văn Lang - Âu Lạc: xã hộiphân hoá thành 3 tầng lớp: Quýtộc, công dân công xã và nô tỳ ->

có sự phân chia giàu nghèo… =>

xã hội Âu Lạc trước khi bị PK đô

hộ, bước đầu đã có sự phân hoá …

- Thời kỳ đô hộ:

+ Quan lại đô hộ (phong kiến nắm

nước ta từ khi bọn PK phg Bắc thống trị ?

HS: Quan lại Hán, địa chủ Hán

GV: Mọi tầng lớp nhân dân đều có điểm

GV: Vì sao người Việt vẫn giữ được phong

tục tập quán và tiếng nói của tổ tiên ?

GV: Nguyên nhân khác: Trường học do chính

quyền đô hộ mở để dạy tiếng Hán, song chỉ

có tầng lớp trên mới có tiền cho con em mình

đi học, còn đại đa số nông dân lao động

nghèo khổ ko có điều kiện cho con em mình

đi học, vì vậy họ vẫn giữ được phong tục tập

quán, tiếng nói của tổ tiên vì được hình thành

xây dựng vững chắc từ lâu đời, nó trở thành

bản sắc riêng của DT Việt và có sức sống bất

diệt

GV: Lấy 1 vài ví dụ về từ Hán _ Việt?

GVKL: Từ thế kỷ I ->VI, người Hán nắm

quyền thống trị nước ta từ cấp huyện, chúng

muốn đồng hoá dân ta…sống theo mọi phong

tục tập quán của người Hán Song nhân dân ta

vẫn có tiếng nói riêng, sống theo phong tục

tập quán của người Việt

Họ là lực lượng lãnh đạo nông dânđứng lên đấu tranh chống bọn PKphương Bắc

+ Nông dân công xã bị chia thànhnông nô, nông dân lệ thuộc và nô tì(Nô tỳ là tầng lớp thấp hèn nhấtcủa xã hội.)

=> Từ thế kỷ I -> VI người Hánthâu tóm quyền lực về tay mình,trực tiếp nắm đến cấp huyện, xãhội phân hoá sâu sắc hơn

b, Văn hoá

- Ở các quận nhà Hán mở trườnghọc dạy chữ Hán, nho giáo, phậtgiáo, đạo giáo, luật lệ phong tụcHán vào nước ta

=> tiếp tục thực hiện chính sáchđồng hoá dân ta

- Nhân dân ta vẫn sử dụng tiếngnói của tổ tiên, sinh hoạt theo nếpsống, phong tục của mình (nhuộmrăng,ăn trầu, làm bánh chưng, bánhdày)

- Nhân dân học chữ Hán theo cáchđọc của riêng mình => tiếp thu,chọn lọc cái hay, cái mới

………

3.3.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Mục tiêu Hệ thống hóa kiến thức, cũng cố và hoàn thiện KTKN của toàn bài để từ

đó HS có cái nhìn tổng thể về Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến đối vớinước ta để từ đó các em có thái độ đúng đắn đối với nền độc lập của đất nước hiệnnay

- Nhiệm vụ: HS thực hành các bài tập trong sách hướng dẫn

Quan sát sơ đồ về sự phân hóa xã hội nước ta thời Văn Lang-Âu Lạc và thời kì bị các triều đại phong kiến phương Bắc đô hộ, thảo luận và trả lời các câu hỏi:

? Hãy nhận xét và những chuyển biến về cơ cấu xã hội ở nước ta giữa hai thời kì trên:

So với thời Văn Lang - Âu Lạc, xã hội thời này đã có nhiều thay đổi:

- Đứng đầu không phải là vua, nắm giữ mọi quyền hành như thời Văn Lang-Âu Lạcnữa mà thay vào đó dưới thời kì bị đô hộ đứng đầu là quan lại Hán, sau đó đến địachủ Hán, hào Trưởng người Việt

- Xã hội bị phân hóa giàu nghèo Nông dân dưới thời kị bị đô hộ bị chia làm hailoại: Nông dân công xã vầ nông dân lệ thuộc Một số người bị bắt làm nô lệ

=> Đó là những tầng lớp xã hội mới, chưa có ở thời Văn Lang - Âu Lạc

3.4 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI VẬN DỤNG

+ Mục tiêu: giúp HS vận dụng được các kiến thức kỉ năng đã học để giải quyết các

tình huống cụ thể

+ Nhiệm vụ HS thảo luận nhóm và hoàn thành sản phẩm ở nhà

GV hướng dẫn HS làm việc ở nhà hoặc ngoài lớp học, trả lời các câu hỏi sau :

1 Em hãy tìm hiểu những phong tục, tập quán và tín ngưỡng của người Việt được

nhân dân ta giữ gìn, phát huy trong thời kì chống phong kiến phương Bắc

2 Em hãy cùng bạn sưu tầm ca dao, tục ngữ và hò vè của nhân dân ta qua các thời

kì lịch sử lên án chính sách cai trị, bóc lột của các triều đại phong kiến phương Bắc

3 Hãy kể tên những phong tục, tín ngưỡng và lễ hội điển hình ở địa phương em.

4 Đóng vai là nhà sử học và tuyên truyền viên, em hãy chia sẻ với gia đình, bạn bè

qua hòm thư điện tử (email) hoặc trang cá nhân (facebook) về những giá trị văn hoá

mà người Việt còn lưu giữ trong thời kì chống phong kiến phương Bắc

Tìm hiểu thêm về bài học, em có thể đọc một số tài liệu và bài viết sau

- Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội,

2008