CHỦ ĐỀ : TIÊU HÓA ( Tiet 26 27 28 29 30 31)

Xác định Đ/S đặc điểm của sự tiêu hóa thức ăn trong ruột non: ST ĐẶC ĐIỂM ĐÚNG SAI T 1 Biến đổi lí học là chủ yếu X 2 Biến đổi hóa học mạnh hơn biến biến đổi lí học X 3 Không có biến đổi[r]

Ngày soạn:

Ngày giảng………

CHỦ ĐỀ : TIÊU HÓA

I Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

Tên chủ đề: TIÊU HÓA

II.Xây dựng nội dung bài học

- Tiết 26: Tiêu hóa và các cơ quan tiêu hóa

- Tiết 27: Tiêu hóa ở khoang miệng

- Tiết 28 : Thực hành: Tìm hiểu hoạt động của enzim trong nước bột

- Tiết 29: Tiêu hóa ở dạ dày

- Tiết 30 Hấp thụ dinh dưỡng và thải phân

- Tiết 31: Hấp thụ dinh dưỡng và thải phân

Thời lượng: 06 tiết

III Xác định mục tiêu bài học

1.Kiến thức

- HS biết được các nhóm chất trong thức ăn

- Nêu được các hoạt động trong quá trình tiêu hoá.Vai trò của tiêu hoá đối với cơthể người

- Chỉ được vị trí của các cơ quan trên tranh, mô hình

- HS trình bày được vai trò của khoang miệng trong sự biến đổi thức ăn về hai mặt:

lí học và hoá học Trình bày sự biến đổi của thức ăn trong khoang miệng về mặt cơhọc và sự biến đổi hoá học nhờ các dịch tiêu hoá do tuyến tiêu hoá tiết ra Nắmđược hoạt động nuốt và đẩy thức ăn từ trong khoang miệng qua thực quản xuống

dạ dày

- Nêu cấu tạo của dạ dày, ruột non phù hợp với chức năng của nó Nêu những biếnđổi thức ăn ở dạ dày, ruột non Nêu đặc điểm cấu tạo của ruột phù hợp chức nănghấp thụ các chất dinh dưỡng

- Nêu được hai con đường vận chuyển các chất và các chất được vận chuyển theotừng con đường

- Nêu vai trò của gan Chỉ ra được các tác nhân gây hại và ảnh hưởng của nó tớicác cơ quan trong hệ tiêu hoá.- Kể một số bệnh về đường tiêu hoá thường gặp vàcách phòng tránh

- Nêu được các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá và cơ sở khoa học của các biện pháp

2 Năng Lực

Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sử dụngngôn ngữ sinh học, vận dụng kiến thức sinh học vào cuộc sống

1 Phẩm chất: Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

2 IV Xác định và mô tả mức độ yêu cầu

BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC YÊU CẦU CẦN ĐẠT CHO CHỦ ĐỀ Loại câu

hỏi/bài tập (mô tả mức độ Nhận biết

cần đạt)

Thông hiểu (mô tả mức độ cần đạt)

Vận dụng thấp (mô tả mức độ cần đạt)

Vận dụng cao (mô tả mức độ cần đạt)

Tiêu hóa và

các cơ quan

tiêu hóa

- Trình bàyđược các nhómchất trong thức

ăn, các hoạtđộng trong quátrình tiêu hóa

Vai tròcủa tiêuhóa với cơ thểngười Xác địnhđược trên hình

vẽ và mô hìnhcác cơ quan của

hệ tiêu hóa ởngười

Xác định đượctrên hình vẽ và

mô hình các cơquan của hệ tiêuhóa ở người

- Vai tròcủatiêu hóa với

cơ thểngười Xácđịnh đượctrên hình vẽ

và mô hìnhcác cơ quancủa hệ tiêuhóa ởngười.Tiêu hóa ở

khoang

miệng

Nêu cấu tạokhoang miệngphù hợp vớichức năng

Trình bày nhữngbiến đổi thức ăn

ở miệng : + biếnđổi lí học: nhainghiền đảo trộnthức ăn

+ biếnđổi hoá học :biến đổi tinh bộtthành đườngmantôzơ

Giai thíchnhững biến đổithức ăn ởmiệng :

+biến đổi lí học:

nhai nghiền đảotrộn thức ăn +biến đổi hoáhọc : biến đổitinh bột thànhđường mantôzơ

Tránh cácbệnh vềrăng miệng

Tiêu hóa ở

dạ dày HS nêu đượccấu tạo dạ dày Trình bày sựbiến đổi của thức

ăn ở dạ dày

Giải thích biếnđổi li học vàhóa học

Phòngtránh bệnh

Giải thích biếnđổi li học vàhóa học

Phòngtránh bệnh

về ruột non

quan hay TBthực hiện hoạtđộng Tác dụng

và kết quả hoạtđộng

- Nêu đặc điểmcấu tạo của ruộtphù hợp chứcnăng hấp thụ,xác định con

chuyển các chấtdinh dưỡng đãhấp thụ

- Nêu đặc điểmcấu tạo của ruộtphù hợp chứcnăng hấp thụ,xác định conđường vậnchuyển các chấtdinh dưỡng đãhấp thụ

- Nêu đặcđiểm cấutạo của ruộtphù hợpchức nănghấp thụ,xác địnhcon đườngvận chuyểncác chấtdinh dưỡng

hiệu quả.

Các tác nhângây hại cho hệtiêu hóa

biện pháp bảo vê

hệ tiêu hóa khỏicác tác nhân cóhại và đảm bảo

sự tiêu hóa cóhiệu quả

Các tác nhângây hại cho hệtiêu hóa

biện pháp bảo

vê hệ tiêu hóakhỏi các tácnhân có hại vàđảm bảo sự tiêuhóa có hiệu quả

Các tácnhân gâyhại cho hệtiêu hóa.biện phápbảo vê hệtiêu hóakhỏi các tácnhân có hại

và đảm bảo

sự tiêu hóa

có hiệu quả

V Biên soạn các câu hỏi, bài tập theo mức độ yêu cầu (Bước 5)

1 Câu hỏi ở mức độ nhận biết

+ Cho biết vị trí các cơ quan tiêu hóa ở người

+ Xác định vị trí các cơ quan tiêu hóa có ý nghĩa ntn?

+ Khoang miệng có cáu tạo ntn?

+ Thức ăn qua thực quản có được biến đổi về mặt lí học và hóa học không? + Dạ dày có đặc điểm cấu tạo ntn?

2 Câu hỏi ở mức độ thông hiểu

+ Nêu chức năng của các thành phần cấu tạo đó?

- Trình bày lại quá trình nuốt và đẩy thức ăn qua thực quản xuống dạ dày

+ Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo dự đoán xem ở dạ dày có những hoạt động tiêu hóa ntn?

Quá trình t/hóa gồm những h/động nào? Hoạt động nào là quan trọng?

+ Vai trò của quá trình tiêu hóa thức ăn?

3.Câu hỏi ở mức độ vận dụng thấp

Khi thức ăn vào miệng sẽ có những hoạt động nào xãy ra?

+ Khi uống nước quá trình nuốt có giống nuốt thức ăn không?

+ Tại sao người ta khuyên khi ăn uống không được cười đùa?

+ Sự đẩy thức ăn xuống ruột nhờ hoạt động của các cơ quan nào?

+ Loại thức ăn Gluxits được tiêu hóa trong dạ dày ntn?

+ Thế nào là vệ sinh răng miệng đúng cách?

+ Câu hỏi hs khuyết tật: Thế nào là ăn uống hợp vệ sinh?

+ TS ăn uống đúng cách lại giúp tiêu hóa đạt hiệu quả?

+ Em đã thực hiện b/pháp bảo vệ hệ tiêu hóa ntn?

+ TS không nên ăn vặt?

+ TS những người lái xe đường dài hay bị đau dạ dày?

+ TS không nên ăn quá no vào buổi tối?

+ TS không nên ăn kẹo trước khi đi ngủ?

1 Câu hỏi ở mức độ vận dụng cao

+ Khi nhai cơm, bánh mì trong miệng cảm thấy ngọt, vì sao?

+ Tại sao phải nhai kĩ thức ăn

+ Tại sao trước khi đi ngủ không nên ăn kẹo, đường?

+ Thử giải thích: Prôtêin trong thức ăn bị dịch vị phân hủy nhưng Prôtêin của lớp niêm mạc dạ dày được bảo vệ không bị phân hủy?

VI Thiết kế tiến trình dạy và học

PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

Kỹ thuật động não, HS làm việc cá nhân, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày

1 phút, Vấn đáp, hoạt động nhóm

3 Tổ chức các hoạt động học:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5p)

a Mục tiêu hoạt động

Hằng ngày chúng ta ăn những thức ăn nào? Và thức ăn đó được biến đổi ntn?Vậy quá trình tiêu hóa trong cơ thể người đã diễn ra ntn?

- Nêu những biến đổi thức ăn ở miệng :

+ biến đổi lí học: nhai nghiền đảo trộn thức ăn

+ biến đổi hoá học : biến đổi tinh bột thành đường mantôzơ

- HS biết làm TN để tìm hiểu những điều kiện bảo đảm choEnzim hoạt động và biết rút ra KL từ kết quả so sánh giữa TN với đối chứng

- Sự biến đổi của thức ăn ở dạ dày , ruột non như thế nào?

a Phương thức tổ chức HĐ

+ Hệ tiêu hóa của cơ thể bắt đầu từ cơ quan nào?

+ Quá trình tiêu hóa bắt đầu từ cơ quan nào?

Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta tìm hiểu nội dung Tiêu hóa và các cơ quan tiêu hóa, tiêu hóa ở kkhoang miệng, dạ dày Ruột non, ruột già

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút

+ Câu hỏi hs khuyết tật: Hàng ngày c/ta

ăn nhiều loại thức ăn Vậy th/ăn đó thuộc

loại chất gì?

- Y/c hs nghiên cứu 24.1, 2 thảo luận

nhóm trả lời câu hỏi:

+ Các chất nào không bị biến đổi về mặt

hóa học trong q/trình tiêu hóa?

+ Các chất nào được biến đổi về mặt hóa

học trong q/trình tiêu hóa?

+ Quá trình t/hóa gồm những h/động

- Vân dụng kiến thức thực tếtrả lời

+ Gluxit, Prôtêin, lipít, nước,muối khoáng (Chất hữu cơ vàchất vô cơ)

- HS nghiên cứu thông tinSGK, trao đổi nhóm các câuhỏi hoạt động, thống nhất trảlời:

+ Vitamin, nước , muốikhoáng

Gv

nào? Hoạt động nào là quan trọng?

+ Vai trò của quá trình tiêu hóa thức ăn?

+ Biến đổi thức ăn thành chấtdinh dưỡng và chất thải bả

- HS rút KL

Tiểu kết luận:

+ Thức ăn gồm các chất hữu cơ và vô cơ.

+ Hoạt động tiêu hóa gồm: ăn, đẩy thức ăn, tiêu hóa thức ăn, hấp thụ dinhdưỡng và thải phân

+ Nhờ quá trình tiêu hóa, thức ăn được biến đổi thành chất dinh dưỡng và chấtthải cặn bã

Hoạt động 2: Khái quát về cơ quan tiêu hóa trên cơ thể người.

- Mục tiêu: Xác định được cơ quan tiêu hóa trên cơ thể người

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút

- Giới thiệu tranh vẽ, sơ đồ các cơ quan

trong hệ tiêu hóa cơ thể người:

++ Câu hỏi hs khuyết tật: Cho biết vị trí

các cơ quan tiêu hóa ở người

+ Xác định vị trí các cơ quan tiêu hóa có

+ HS xác định vị trí trên cơ thể người mình

+ HS trình bày các cơ quan tiêuhóa trên tranh H 24.3

+ HS rút KL

+ HS làm btập bảng 24 vào vởbtập

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

Kỹ thuật động não, HS làm việc cá nhân, vấn đáp

b Phương thức tổ chức HĐ

Hoạt động của HS Hỗ trợ của GV Nội dung

- HS nghiên cứu thông tin

SGK, trao đổi nhóm , q/s

tranh H 25.1-2:

+ Gồm 2 hàm răng với 3

loại răng: răng cửa, răng

nanh, răng hàm; Tuyên

nước bọt; lưỡi

+ Vận dụng kiến thức bản

thân trả lời câu hỏi

+ Các hoạt động: Tiết nước

bọt nhai, đảo trộn thức ăn,

hoạt động enzim, tạo viên

+ Nêu chức năng của các thành phần cấu tạo đó?

+ Khi thức ăn vào miệng sẽ có những hoạt động nào xãy ra?

+ Khi nhai cơm, bánh mì trong miệng cảm thấy ngọt, vì sao?

- Treo bảng để HS điền và đánh giá

+ Tại sao phải nhai

Tác dụng: Enzim amilazabiến đổi 1 phần tinh bột chín trong thức ăn thành đường mantôzơ

HS nghiên cứu thông tin

SGK, trao đổi nhóm các

câu hỏi hoạt động, thống

nhất trả lời:

+ Nhờ hoạt động chủ yếu

của lưỡi và có tác dụng đẩy

viên thức ăn từ khoang

miệng xuống thực quản

+ Khi thức ăn lọt vào thực

quản, các cơ vòng ở thực

quản lần lượt co đẩy dần

viên thức ăn xuống dạ dày

+ Thời gian đi qua rất

nhanh 2-4s không có biến

vệ sinh răng miệng, không cười đùa trong khi ăn

Giới thiệu H25.3 và

HD HS thảo luận nhóm:

+ Nuốt diễn ra nhờ hoạt động của cơ quan nào là chủ yếu

và có tác dụng gì?

+Câu hỏi hs khuyết tật: Lực đẩy thức ăn qua thực quản xuống

dạ dày được tạo ra ntn?

+ Thức ăn qua thực quản có được biến đổi về mặt lí học và hóa học không?

- Trình bày lại quá trình nuốt và đẩy thức ăn qua thực quản xuống dạ dày

+ Khi uống nước quá trình nuốt có giống nuốt thức ăn không?

+ Tại sao người ta

2.Hoạt động nuốt và đẩy thức ăn qua thực quản

+ Nhờ hoạt động của lưỡithức ăn được đẩy xuống thực quản

+ Thức ăn qua thực quản xuống dạ dày nhờ hoạt động của các cơ quan thực quản

Tôn trọng tính thống nhất

giữa cấu tạo và chức năng

sinh lí của các cơ quan , hệ

cơ quan trong cơ thể +

Trách nhiệm giữ gìn vệ sinh

răng

khuyên khi ăn uống không được cười đùa?

+ Tại sao trước khi

đi ngủ không nên ăn kẹo, đường?

-Ngày giảng: ………

TIẾT 28 TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY - - Chủ đề tiết 3

Hoạt động 1 cấu tạo ở dạ dày (35p)

a Mục tiêu hoạt động

- Mục tiêu: HS chỉ ra được cấu tạo cơ bản của dạ dày, cấu tạo phù hợp với chức năng

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

Kỹ thuật động não, HS làm việc cá nhân, vấn đáp

- Nêu y/c câu hỏi hoạt động

+ Dạ dày có đặc điểm cấu tạo ntn?

- Giới thiệu tranh vẽ, hoàn thiện kiến thức

cấu tạo dạ dày

+ Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo dự đoán

xem ở dạ dày có những hoạt động tiêu hóa

+ Thành dạ dày: 4 lớp hình túi,dung tích 3 lít Lớp cơ dạ dàyrất khỏe 3 lớp: cơ vòng, cơ dọc,

cơ xiên Lớp niêm mạc nhiềutuyến tiết dịch vị lí học, hóahọc

+ Q/s tranh vẽ và trình bày dựatranh để hoàn thiện cấu tạo dạdày

- Hs đưa ra dự đoán

Hoạt động 2: Sự tiêu hóa ở dạ dày.

- Mục tiêu: HS chỉ ra được các TB tham gia vào các hoạt động tiêu hóa và tác dụngcủa các hoạt động đó đối với sự tiêu hóa thức ăn

- Y/c HS xem lại dự đoán

++ Câu hỏi hs khuyết tật: Sự đẩy thức ăn

xuống ruột nhờ hoạt động của các cơ

quan nào?

+ Loại thức ăn Gluxits được tiêu hóa

trong dạ dày ntn?

+ Thử giải thích: Prôtêin trong thức ăn bị

dịch vị phân hủy nhưng Prôtêin của lớp

niêm mạc dạ dày được bảo vệ không bị

+ HS trình bày đáp án và bổsung – Hs ghi kết quả vàobảng

+ Co của các cơ dạ dày phốihợp sự co cơ ở môn vị

+ Chỉ biến đổi về mặt lí học 1phần nhỏ ở giai đoạn đầu; HCL

PH thấp 23 tiếp tục phân giải 1phần tinh bột thành đườngmantôzơ

+ Prôtêin trong thức ăn bị dịch

vị phân hủy nhưng Prôtêin củalớp niêm mạc dạ dày được bảo

vệ và không bị phân hủy vì nhờcác chất này tiết ra (ở cổ tuyếnvị) chất này phủ ngăn cách các

TB niêm mạc với Pepsin

Sự biến

đổi lí học + Sự tiết dịch vị.+ Sự co bóp của + Tuyến vị.+ Các lớp cơ của dạ + Hòa loãng thức ăn.+ Đảo trộn thức ăn cho thấm

dạ dày, dày đều dịch vị.

Sự biến

đổi hóa

học

Hoạt động củaenzin pépsin Enzin pépsin. + Phân cắt Prôtêin chuỗi dàithành các chuỗi ngắn gồm

10 axit amin

Ngày giảng: ………

TIẾT 29 : TIÊU HÓA Ở RUỘT NON - - Chủ đề tiết 4

Hoạt động 1 Cấu tạo ruột non ( 20 phút)

- Mục tiêu: HS chỉ cấu tạo của ruột non đặc biệt là lớp niêm mạc có nhiều tuyến

tiêu hóa từ đó dự đoán các hoạt động tiêu hóa ở ruột non

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút

-NX, chốt kiến thức, bổ sung thông tin về

các loại enzim có trong dịch tụy và dịch

thống nhất giữa cấu tạo và chức năng sinh

lí của các cơ quan , hệ cơ quan trong cơ

- Nghe và ghi nhớ

+ Dự đoán

Tiểu kết luận:

+ Thành ruột có 4 lớp nhưng mỏng:

- Lớp cơ chỉ có cơ vòng và cơ dọc

- Lớp niêm mạc ( Sau tá tràng) có nhiều tuyến ruột tiết dịch ruột và các TB tiếtdịch nhầy

Hoạt động 2: 2 Tiêu hóa ở ruột non ( 25 phút)

- Mục tiêu:HS chỉ ra được các thành phần tham gia vào các hoạt động tiêu hóa và tác dụng của nó trong sự tiêu hóa thức ăn

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút

- Y/c h/thành bảng: Các h/động biến đổi

thức ăn ở ruột non”

- Gọi các nhóm báo cáo

- Tổ chức thảo luận toàn lớp thống nhất

đáp án > Chốt kiến thức

- Nêu câu hỏi:

+ Thức ăn xuống tới ruột non còn chịu sự

biến đổi lí học nữa không? Nếu còn thì

biến đổi ntn?

+Sự biến đổi ở ruột non thực hiện đ/với

chất nào trong thức ăn?

+Câu hỏi hs khuyết tật: Vai trò của lớp

cơ trong thành ruột non là gì?

+ Nếu ở ruột non mà thức ăn không biến

đổi thì sao? ( liên hệ).

+ Làm thế nào để khi chúng ta ăn thức ăn

được biến đổi hoàn toàn thành chất dinh

dưỡng ( đường đơn, Gluxêrin, axit amin )

- HS nghiên cứu thông tinSGK, trao đổi nhóm các câuhỏi hoạt động, thống nhất trảlời và hoàn thiện bảng, nhómkhác nhận xét, bổ sung

+ Vẫn còn biến đổi lí học:Thức ăn được hòa loãng vàtrộn đều dịch tiêu hóa

Khối Lipít dưới tác dụng muốimật biển giọt Lipit nhỏ tạodạng nhủ tương hóa nhưng sựbiến đổi lí học không đáng kể.+ Ruột non có đủ Enzim đểtiêu hóa hết các loại thức ăn( Biểu hiện sơ đồ)

+ Nhào trộn thức ăn cho ngấmđều dịch tiêu hóa Tạo lực đẩythức ăn xuống dần các phầntiếp theo của ruột

+ Sẽ thải ra ngoài

+ Nhai kĩ ở miệng đến dạ dày

đỡ phải co bóp nhiều Thức ăn

mà cơ thể có thể hấp thụ được?

Tích hợp GD đạo đức: - Tôn trọng tính

thống nhất giữa cấu tạo và chức năng sinh

lí của các cơ quan , hệ cơ quan trong cơ

thể - Yêu thương sức khỏe bản thân , có

trách nhiệm giữ vệ sinh cá nhân và môi

+ Tuyến gan, tuyếntụy, tuyến ruột + Thức ăn hòaloãng trộn đều dịch

+ Tuyến nước bọt(Enzim amilaza) + Enzim pép sin,Tripsin, Êrép sin

+ Muối mật Lipaza

+ Biến đổi tinh bộtthành đường đơn cơthể hấp thụ được.+ Prôtêin: Axitamin

+ Lipít: Glixêrin +Axit béo

+ Axit Nucleic: Cácthành phần cấu tạocủa nucleotit

Ngày giảng………

TIẾT 30 : HẤP THỤ DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN - Chủ đề tiết 5

Hoạt động 1: Hấp thụ chất dinh dưỡng

- Mục tiêu: Khẳng định được ruột non là nơi hấp thụ chất ddưỡng C/tạo của ruột non phù hợp với sự hấp thụ

- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút

- Hình thức tổ chức: cá nhân , nhóm

- Tiến hành: