Sau khi cuộc phản công tại kinh thành Huế thất bại năm 1885, Tôn Thất Thuyết đưa ông ra ngoài và phát chiếu Cần Vương chống thực dân Pháp.. - Nhân danh ông, Tôn Thất Thuyết đã phát động [r]
Trang 1Ngày soạn: 20/2/2021
Tiết 40
BÀI 26: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THỂ KỶ XIX
I Mục tiêu
1 Kiến thức: HS hiểu được:
- Nguyên nhân, diến biến cuộc phản công tại kinh thành Huế 5/7/1885 đó là sự kiện mở đầu phong trào Cần Vương
- Nắm được những nét khái quát của phong trào Cần Vương
- Vai trò của các văn thân, sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần Vương
2 Kỹ năng
- Sử lược đồ, phân tích sự kiện lịch sử
- Kĩ năng sống: Giao tiếp, tư duy sáng tạo, thể hiện sự tự tin
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu chống Pháp của các văn thân sĩ phu yêu nước
- Biết ơn những năm thân, sĩ phu đã hy sinh cho độc lập tự do
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học, năng lực tư duy, năng lực nhận xét
II Chuẩn bị
- GV: SGK, SGV, lược đồ điện tử cuộc phản công quân Pháp tại kinh thành
Huế, tài liệu tham khảo
- HS: SGK, đọc và trả lời câu hỏi SGK
III Phương pháp/KT
- PP: Thuyết trình, hỏi đáp, trực quan,
- KT: Chia nhóm, đặt câu hỏi, trình bày 1 phút
IV Tiến trình tổ chức dạy và học
1 Ổn định tổ chức (1p)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh của lớp
8A
8B
8C
2 Kiểm tra bài cũ ( 5’)
* Câu hỏi: Nêu nội dung hiệp ước Hác Măng và Pa- tơ -nốt? Hậu quả của việc triều đình kí kết hai bản Hiệp ước trên?
* Đáp án:
- Hiệp ước Hắc- Măng:
+ Triều đình Huế thừa nhận nền bảo hộ của Pháp ở Bắc kì và Trung Kì, (1,5 điểm)
Trang 2+ Công sứ Pháp ở các tỉnh Bắc Kì thường xuyên kiểm soát các công việc của các quan lại triều đình , (1,5 điểm)
+ Mọi việc giao thiệp với nước ngoài đều do Pháp nắm, ( 1,5 điểm)
+ Triều đình Huế phải rút quân đội ở Bắc Kì về Trung Kì (1,5 điểm)
- Hiệp ước Pa- tơ -nốt:
+ Giống hiệp ước Hắc Măng, chỉ sửa đổi đôi chút về danh giới khu vực Trung Kì (2 điểm)
- Hậu quả :
+ Chấm dứt sự tồn tại của triều đại phong kiến nhà Nguyễn, (2 điểm)
3 Bài mới
3.1 Hoạt động khởi động(1p)
GV giới thiệu bài
Ở tiết trước các em đã tìm hiểu cuộc kháng chiến của nhân ta chống pháp
và thấy được thái độ của triều đình nhà Nguyễn với dân tộc Tìm hiểu nội dung Hiệp ước Hác-măng và Hiệp ước Pa-tơ-nốt Bài học hôm nay, chúng ta tìm hiểu tiếp cuộc phản công kinh thành Huế của phái chủ chiến và phong trào Cần
Vương như thế nào?
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức mới
HĐ1 (15p)
- Mục tiêu học sinh biết được cuộc phản công quân Pháp
của phái chủ chiến ở Huế tháng 7/1885
- PP: Đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận
- KT: hỏi trả lời, chia nhóm, trình bày 1 phút, giao nhiệm vụ
- Phương tiện SGK, SGV, tài liệu tham khảo, lược đồ điện tử
- Cách tiến hành
? Sau Hiệp ước 1884 nội bộ triều đình Huế đã bị phân
hóa như thế nào?
- Triều đình đầu hàng thực dân Pháp nhưng trong triều
đình có một bộ phận chống Pháp, khôi phục lại nền độc
lập, ráo riết chuẩn bị cuộc kháng chiến khi có thời cơ
? Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc phản công quân Pháp
tại kinh thành Huế?
HS trả lời trong sgk/125
- Phái chủ chiến đứng đầu là Tôn Thất thuyết cùng với các
quan lại trong phe chủ chiến quyết tâm chiến đấu chống
Pháp đến cùng
GV chiếu chân dung Tôn Thất Thuyết
? Em biết gì về Tôn Thất Thuyết?
GV đã giao nhiệm vụ từ tiết trước, học sinh báo cáo lại kết
quả tìm hiểu ở nhà
I Cuộc phản công của phải chủ chiến tại kinh thành Huế Vua Hàm Nghi ra
"
Chiếu cần vương"
1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế tháng 7/1885
* Hoàn cảnh:
Sau điều ước 1883
-1884 triều đình đầu hàng thực dân Pháp chủ trương chống Pháp
* Nguyên nhân:
- Phái chủ chiến trong triều đình do Tôn Thất Thuyết đứng đầu mạnh tay hành động
Trang 3- Tôn Thất Thuyết (1839 – 1913), biểu tự Đàm Phu , là
quan phụ chính đại thần, nhiếp chính dưới triều Dục
Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc và Hàm Nghi của triều đại nhà
Nguyễn trong lịch sử Việt Nam
- Ông là người đã phế lập Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc
và Hàm Nghi trong một thời gian ngắn của lịch sử, gây
nên một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng bên trong hoàng
tộc Khi thất bại trong một cuộc binh biến năm 1885, Tôn
Thất Thuyết đã đưa Hàm Nghi đi Quảng Trị và chính ông
nhân danh Hàm Nghi đã ra chiếu Cần Vương, kêu gọi
chống Pháp nổi tiếng
GV cho học sinh xem một đoạn clip về danh tướng Tôn
Thất Thuyết
? Sự chuẩn bị của phái chủ chiến như thế nào?
- Xây dựng lực lượng, căn cứ Tân Sở, tích trữ lương thảo,
khí giới thành lập quân đội
- Trừng trị những kẻ có xu hướng thân Pháp đưa hàm
Nghi lên ngôi
? Em có nhận xét gì về việc làm của phái chủ chiến?
- Trao đổi theo nhóm bàn: (2’)
- Đó là việc làm thể hiện lòng yêu nước, căm thù giặc
Pháp và quyết tâm chiến đấu để giành lại nền độc lập cho
nước nhà
? Có ý kiến cho rằng phái chủ chiến nổi dậy chống
Pháp, đây là cơ hội cho nhân dân ta phối hợp với triều
đình chống Pháp? Em có đồng tình ý kiến trên không?
Vì sao?
- HS thảo luận cặp đôi (2’)
- Các đưa ra ý kiến của mình, các nhóm khác nhận xét,
đánh giá, giáo viên nhận xét
? Thái độ và hành động của thực dân Pháp trước
những việc làm của phe chủ chiến?
+ Thực dân Pháp lo sợ, tìm mọi cách để tiêu diệt phái chủ
chiến
? Trình bày diễn biến cuộc phản công của phái chủ
chiến tại kinh thành Huế ?
Sử dụng lược đồ điện tử
- GV tường thuật diễn biến trên lược đồ
- HS theo dõi và trình bày lại diễn biến trên lược đồ
* Sự chuẩn bị:
- Xây dựng lực lượng, căn cứ Tân
Sở, tích trữ lương thảo, khí giới thành lập quân đội
- Đưa Hàm Nghi lên ngôi vua
- Chuẩn bị phản công
* Diễn biến: sgk/ 125
Trang 4GV:- Đêm khói lửa kinh thành Huế.
- Ngày giỗ chung của ND thành Huế
- HĐ2 (13p)
- Mục tiêu học sinh hiểu được phong trào Cần Vương
- PP: Đàm thoại nêu vấn đề, thuyết trình
- KT: đặt câu hỏi, giao nhiệm vụ, chia nhóm
- Phương tiện SGK, SGV, tài liệu tham khảo, máy
chiếu
- Cách tiến hành
Chiếu lược đồ
? Những nguyên nhân nào dẫn đến phong trào Cần
Vương bùng nổ?
HS trả lời trong SGK/126
GV giới thiệu trên lược đồ về cuộc rút chạy khỏi kinh
thành Huế ra căn cứ Tân Sở
Giới thiệu H.89 vua hàm Nghi
- GV giao nhiệm vụ HS tìm hiểu từ tiết trước
- HS báo cáo kết quả tìm hiểu
- Hàm Nghi (3 tháng 8 năm 1872 – 4 tháng 1 năm 1943),
tên thật Nguyễn Phúc Ưng Lịch, là vị Hoàng đế thứ tám
của nhà Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử
Việt Nam
- Là em trai của vua Kiến Phúc, năm 1884 Hàm Nghi
được các phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường và Tôn
Thất Thuyết đưa lên ngôi ở tuổi 13 Sau khi cuộc phản
công tại kinh thành Huế thất bại năm 1885, Tôn Thất
Thuyết đưa ông ra ngoài và phát chiếu Cần
Vương chống thực dân Pháp
- Nhân danh ông, Tôn Thất Thuyết đã phát động phong
trào Cần Vương, kêu gọi văn thân, nghĩa sĩ giúp vua, giúp
nước Phong trào này kéo dài đến năm 1888 thì Hàm Nghi
bị bắt Sau đó, ông bị đem an trí ở Alger (thủ
đô xứ Algérie) và qua đời tại đây năm 1943 vì bệnh ung
thư dạ dày Do áp lực của Pháp nên nhà Nguyễn không
lập miếu hiệu cho ông
2 Phong trào Cần Vương.
* Nguyên nhân
- Vụ biến kinh thành thất bại
- Ngày 13/7/1885 Tôn Thất Thuyết thay vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương
- > Phong trào Cần Vương bùng nổ
Trang 5Ngày nay, lịch sử Việt Nam xem ông cùng với các vua
chống Pháp gồm Thành Thái, Duy Tân là ba vị vua yêu
nước trong thời kỳ Pháp thuộc
Chiếu bản Chiếu Cần Vương
? Em hiểu thế nào là “Chiếu Cần Vương”? Nêu tác
dụng và ý nghĩa của “Chiếu Cần Vương”?
- HS giải thích
- Nêu tác dụng: cổ vũ phong trào đấu tranh, làm cho thực
dân Pháp lo sợ
? Vì sao Chiếu cần Vương được đông đảo nhân dân
hưởng ứng?
- Thảo luận nhóm (3’)
- Các nhóm thảo luận, nhận xét báo cáo kết quả
- GV nhận xét
+ Đó là lời kêu gọi tâm huyết của một ông vua trẻ tuổi có
tinh thần yêu nước và khảng khải chống Pháp Ông đã
đứng về phía nhân dân và ủng hộ nhân dân, ủng hộ phái
chủ chiến chống Pháp mong muốn giành độc lập dân tộc
trong khi triều đình Huế nhu nhược, cam tâm làm tay sai
cho Pháp Chiếu Cần Vương phù hợp với tâm tư nguyện
vọng của nhân dân vì vậy nhân dân tham gia động đảo
? Trình bày diễn biến phong trào Cần Vương?
Chiếu lược đồ
GV trình bày diễn biến phong trào Cần Vương trên lược
đồ
- HS trình bày lại diễn biến
? Tại sao PT chỉ nổ ra ở Bắc Trung Kì?
HS trả lời
-Vì Nam Kì là xứ tự trị của Pháp
- HS đọc phần chữ nhỏ SGK
? Kết cục giai đoạn 1 của PT Cần Vương như thế nào?
HS trả lời trong sgk
GV Hàm Nghi chính thực Vua Trung
Còn như Đồng Khánh là ông vua Xằng"
* Diễn biến:
- Chia thành 2 giai đoạn: (1885- 1888); (1888 - 1896)
Giai đoạn 1 (1885 -1888), phong trào bùng nổ khắp Bắc Kì, Trung Kì (từ Thanh Hóa - Thái Bình)
Điều chỉnh, bổ sung:
………
Trang 6………
3.3 Hoạt động củng cố, luyện tập (3p)
-Nguyên nhân dẫn đến phong trào Cần Vương?
- Trình bày các giai đoạn phát triển của phonng trào Cần Vương?
3.4 Hoạt động tìm tòi, sáng tạo (5’)
- Làm bài tập ( bảng phụ)
3.5 Hướng dẫn về nhà (2p)
- Các em về nhà học bài và trả lời các câu hỏi trong SGK
- Chuẩn bị tiếp phần II
+ Tìm hiểu về các cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê Tìm hiểu các địa danh này
+ Nguyên nhân, diễn biến, kết quả của các cuộc khởi nghĩa: Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê
+ Trong số các cuộc khởi nghia trên cuộc khởi nghĩa nào là tiêu biểu nhất, vì sao?
+ Đọc sưu tầm tài liệu
Nội dung
Lãnh đạo
Địa bàn hoạt
động
Lực lượng
tham gia
Kết quả
Giai đoạn I (1885 – 1888)Giai đoạn II (1888 – 1896) Vua Hàm Nghi,Tôn Thất
Thuyết,văn thân sĩ phu Văn thân,sĩ phu Bắc Kì, Trung Kì Trung du, miền núi
Đông đảo quần chúng
nhân dân
Đông đảo quần chúng
nhân dân 11/1888 vua Hàm Nghi bị bắt Thất bại