4.Củng cố: *Câu hỏi cuối bài: Câu 1.Hệ thần kinh sinh dưỡng gồm : * Phân hệ thần kinh giao cảm: Có trung ương nằm ở chất xám thuộc sừng bên tuỷ sống đốt sống tuỷ ngực I đến đốt thắt lưn[r]
Trang 1Tuần: … Ngày soạn:………
Bài 48: HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG
I MỤC TIÊU BÀI DẠY:
- Nêu rõ các bộ phận của hệ thần kinh và cấu tạo của chúng
- Khái quát chức năng của hệ thần kinh
II PHƯƠNG TIỆN :
Chuẩn bị tranh ảnh phóng to hình SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu cấu tạo của đại não?
- Trình bày sự phân vùng chức năng của đại não
- Ghi điện não là gì?
3 Giới thiệu bài mới:
Giới thiệu dựa vào thông tin mở đầu SGK
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA
▲ Treo hình 48.1 SGK
cho HS quan sát, thảo luận
nhóm (2HS – 3ph) trả lời
các câu hỏi sau:
+ Trung khu của các phản
xạ vận động và phản xạ
sinh dưỡng nằm ở đâu?
+ So sánh cung phản xạ
sinh dưỡng với cung phản
xạ vận động?
Quan sát hình, thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi
Đều nằm trong chất xám Tuy nhiên trung khu của phản xạ vận động nằm ở đại não và tủy sống, còn sinh dưỡng nằm ở trụ não và sừng bên của tủy sống
Giống nhau: Đều nằm trong chất xám
Đường hướng tâm gồm
1 nơron liên hệ với
I CUNG PHẢN XẠ SINH DƯỠNG:
Cung phản xạ sinh dưỡng
gồm:
- Trung khu nằm trong sừng bên của tủy sống và trụ não
- Đường hướng tâm: gồm 1 nơron liên hệ với trung khu ở sừng sau chất xám
- Đường li tâm: gồm 2 nơron tiếp giáp nhau trong các hạch thần kinh sinh dưỡng
Trang 2▲ Yêu cầu HS đọc thông
tin SGK và bảng 48.1
▲ Treo hình 48.3, yêu cầu
HS quan sát hình, dựa vào
thông tin đã đọc hãy trình
bày rõ sự khác nhau giữa
hai phân hệ giao cảm và
đối giao cảm?
▲ Yêu cầu HS đọc thông
tin bảng 48.2 SGK /Giảm
tải
+ Em có nhận xét gì về
chức năng của hai phân hệ
giao cảm và đối giao cảm?
+ Điều đó có ý nghĩa gì đối
với đời sống?
trung khu ở sừng sau chất xám
Khác nhau:
- Cung phản xạ vận động: đường li tâm chỉ
có 1 nơron chạy thẳng
từ sừng trước chất xám tới cơ quan đáp ứng
- Cung phản xạ sinh dưỡng: đường li tâm gồm 2 nơron tiếp giáp nhau trong các hạch thần kinh sinh dưỡng
Đọc thông tin
1 HS lên bảng trình bày dựa vào bảng 48.1
Đọc thông tin
Hai phân hệ giao cảm
và đối giao cảm có tác dụng đối lập đối với hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng
Chính nhờ đó mà điều hòa được hoạt động
II CẤU TẠO CỦA HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG:
Hệ thần kinh sinh dưỡng gồm 2 phân hệ: giao cảm và đối giao cảm
- Phân hệ giao cảm có trung ương nằm ở chất xám thuộc sừng bên tủy sống Các nơron trước hạch đi tới chuỗi hạch giao cảm và tiếp cận với nơron sau hạch
- Phân hệ đối giao cảm: có trung ương là các nhân xám trong trụ não và đoạn cùng tủy sống Các nơron trước hạch đi tới các hạch đối giao cảm để tiếp cận các nơron sau hạch Các sợi trước hạch của cả hai phân hệ đều có bao miêlin, còn các sợi sau hạch không có bao miêlin
III CHỨC NĂNG CỦA HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG:
Nhờ tác dụng đối lập của hai phân hệ giao cảm và đối giao cảm mà hệ thần kinh sinh dưỡng điều hòa được hoạt động của các cơ quan nội tạng
Trang 3của các cơ quan nội tạng
4.Củng cố:
*Câu hỏi cuối bài:
Câu 1.Hệ thần kinh sinh dưỡng gồm :
* Phân hệ thần kinh giao cảm: Có trung ương nằm ở chất xám thuộc sừng bên tuỷ sống ( đốt sống tuỷ ngực I đến đốt thắt lưng III ) Các Nơ ron trước hạch đi tới chuỗi hạch giao cảm nằm gần tuỷ sống và tiếp cận với nơ ron sau hạch Trung khu phân bố ở sừng bên chất xám tủy sống, từ D1- L3, từ đây có các sợi đi tới các hạch giao cảm
Kích thích hệ giao cảm gây – tuần hoàn: co mạch, tăng co bóp cơ tim,
–Hô hấp: dãn phế quản ( do dãn cơ Reissessen)
-Tiêu hóa: giảm nhu động ruột, giảm bài tiết chất nhầy
–Dãn đồng tử
– Tăng tiết mồ hôi
*Phân hệ thần kinh đối giao cảm: Có trung ương là các nhân xám trong trụ não và đoạn cùng của tuỷ sống Các nơ ron trước hạch đi tới các hạch đối giao cảm ( nằm cạnh cơ quan ) để tiếp cận các nơ ron sau hạch Các sợi trước hạch của
cả hai phân hệ đều có bao miêlin , còn các sợi sau hạch không có bao miêlin
Trung khu ở:
-Não giữa: đi theo dây III
-Hành não : theo dây III, VII,IX,X
-Tủy cùng :L S1-S3
Các hạch đối giao cảm
Kích thích đối giao cảm: ngược lại với giao cảm
Câu 2 /Giảm tải.Điều hòa tim mạch bằng phản xạ sinh dưỡng trong các trường hợp ;
-Lúc huyết áp tăng cao
Áp thụ quan bị kích thích, xuất hiện xung truyền về trung ương phụ trách tim mạch nằm trong các nhân xám thuộc bộ phận đối giao cảm theo dây li tâm (dây
X hay mê tẩu) tới tim làm giảm nhịp co và lực co đồng thời làm dãn các mạch da
và mạch ruột gây hạ huyết áp (có thể giới thiệu học sinh tham khảo hình 48-2 trong bài)
-Hoạt động lao động
Khi lao động xảy ra sự ôxi hóa glucôzơ để tạo năng lượng cần cho sự co cơ, đồng thời sản phẩm phân hủy của quá trình này là C02 tích lũy dần trong máu (Đúng ra là H+ được hình thành do :
Trang 4H+ sẽ kích thích hóa thụ quan gây ra xung thần kinh hướng tâm truyền về trung khu hô hấp và tuần hoàn nằm trong hành tủy, truyền tới trung khu giao cảm theo dây giao cảm đến tim, mạch máu đến cơ làm tăng nhịp, lực co tim và mạch máu đến co dãn để cung cấp 02 cần cho nhu cầu năng lượng co cơ, đồng thời chuyển nhanh sản phẩm phân hủy đến các cơ quan bài tiết)
5.Dăn dò:
- Về nhà học bài, đọc mục em có biết
- Trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài
- Xem trước bài 49