- Trong đời sống hàng ngày, những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, cái có đạo đức - cái vô đạo đức vẫn tồn tại, đan xen nhau, đối chọi nhau thông qua hành vi của con người. Cùng với việc xây dựng những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, nhất thiết phải chống những biểu hiện sai trái, xấu xa, trái với những yêu cầu đạo đức mới. Vì vậy, trong lĩnh vực đạo đức xây phải đi đôi với chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây. - Việc xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiến hành bằng việc giáo dục những phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới từ trong gia đình đến nhà trường và ngoài xã hội; thông qua hoạt động thực tiễn; cụ thể hoá phẩm chất đạo đức chung cho phù hợp với từng đối tượng khác nhau và điều quan trọng là phải khơi dậy sự ý thức của mỗi người. Tức là, không ngừng trau dồi, xây đắp, phát triển đạo đức mới, tăng cường cái đúng, cái tốt. Cái tốt được tăng cường, phát triển thì cái xấu sẽ bị đẩy lùi. + Những phẩm chất chung, cơ bản nhất phải được cụ thể hoá cho sát với từng đối tượng. + Trong việc giáo dục đạo đức mới, phải khơi dậy ý thức đạo đức lành mạnh trong mỗi con người để họ tự giác nhận thức được trách nhiệm của mình.
Trang 1LOI MO DAU Chủ tịch Hỗ Chí Minh là một tắm gương mẫu mực về thực hành đạo đức cách
mạng cho toàn Đảng, toàn dân noi theo Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Người đặc biệt quan tâm tới giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Hỗ Chí Minh quan niệm đạo đức là nền táng và là sức mạnh của toàn dân, coi đó là cái gốc của cây, ngọn nguồn của sông nước Theo đó,
Hồ Chí Minh nhẫn mạnh công cuộc xây dựng đạo đức trong bối cảnh mới của đất nước dựa trên những nguyên tắc riêng, nhưng hợp nhất lại thành một nền tảng xây dựng đạo đức mới mà toàn Đảng, toàn dân ta cần phải thực hiện
Trên cơ sở kiến thức tiếp thu từ bài học cùng với việc tiếp cận từ một số những tài liệu liên quan, em xin đi sâu vào tìm hiểu về: “Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng Hô Chí Minh ”
NOI DUNG :
I Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của đạo đức cách mạng đối với
con người Việt Nam trong cách mạng
Hồ Chí Minh cho rằng, đạo đức có vai trò to lớn đối với hành vi của con nEƯỜI: đạo đức tốt thì hành vi hợp quy luật phát triển của tự nhiên và xã hội; đạo đức không tốt thì tất yêu hành động trái quy luật Hồ Chí minh coi đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng giống như gốc của cây, ngọn nguồn của sông, của suối Người thường nói: đối với con người có sức mạnh mới gánh được nặng và đi được xa, người cách mạng phải có đạo đức cách mạng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng
Đối với người cách mạng, đạo đức là phẩm chất đòi hỏi cần phải có để tham gia vao cudc đấu tranh cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, dé công hiến được nhiều nhất cho cuộc đâu tranh đó Đạo đức là gốc, là nguồn, là nền tảng Phải có tâm,
có đức mới giữ vững được chủ nghĩa Mác — Lênin và đưa chủ nghĩa Mắc — LênIn vào cuộc sống
Hồ Chí Minh lẫy đạo đức làm gốc, không có nghĩa là tuyệt đối hoá mặt đức, coi nhe mat tai
Đạo đức cách mạng còn là nhân tô tạo nên sức hâp dân của chủ nghĩa xã hội
Trang 2H Quan điểm của Hồ Chí Minh về những phẩm chất đạo đức cơ bản của con
người Việt nam trong thời đại mới
- Trung với nước, hiễu với dân: Đây là phẩm chất quan trọng nhất, bao trùm nhất Trung hiểu là những khái niệm đã có trong tư tưởng đạo đức truyền thống của Việt Nam và phương Đông Kế thừa giá trị chủ nghĩa yêu nước truyền thống và vượt qua những hạn chế của truyền thống đó, Hồ Chí Minh đã sử dụng trung, hiếu và đưa vào nội dung mới, đó là trung với nước, hiếu với dân
- Yêu thương con người: Hồ Chí Minh xác định đây là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Nó thê hiện trong mối quan hệ gia đình, anh em, họ hàng, bau bạn; đồng bao cả nước va cả loài người, đòi hỏi mỗi người phải luôn nghiêm
khắc với mình, rộng rãi, độ lượng với người khác, thái độ tôn trọng con người, biết cách nâng con người lên, chứ không phải hạ thấp, vùi dập con người, khi có sai lầm, khuyết điểm phải cô găng sửa chữa Trong di chúc, Hồ Chí Minh căn đặn toàn Dang
“ phải có tình động chỉ thương yêu lẫn nhau”, sông với nhau có tình nghĩa nhưng khong di hoa vi quý
- Can kiém liêm chính, chí công vô tư: Đây là phẩm chất đạo đức trung tâm
găn liền với mọi hoạt động hàng ngày của con người Theo Hồ Chí Minh cần, kiệm, liêm, chính là “ Tử đức” của con người - những đức tính không thể thiếu được của con người Cjí công vô #z là ham làm những việc ích quốc, lợi dân, không ham địa
vị, không màng công danh, vinh hoa phú quý
- Tinh thân quốc tẾ trong sáng: Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng mệnh dé
“Bốn phương vô sản đều là anh em ” Đó là tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa nhân dân Việt Nam với tất cả các dân tộc tiễn bộ trên thế giới vì độc lập dân tộc, vì
hoà bình, công lý và tiễn bộ xã hội
HI Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Đề xây dựng một nên đạo đức mới, Hồ Chí Minh đã nêu lên những nguyên tắc
cơ bản để định hướng cho sự lãnh đạo của Đảng cũng như việc rèn luyện của mỗi người, mỗi tô chức và toàn xã hội Cụ thê là:
1 Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức
Trang 3- Nói đi đôi với làm, Hồ Chí Minh coi đây là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong xây dựng một nền đạo đức mới Đây cũng là biện pháp mang lại hiệu quả cao trong việc rèn luyện đạo đức cách mạng Đối với mỗi TPƯỜI, nhất là đối với những người lãnh đạo, lời nói phải ổđi đôi với việc làm thì mới đem lại hiệu quả thiết thực cho chính bản thân và có tác dụng đối với người khác Nếu nói nhiều, làm ít, nói mà không làm, hơn nữa nói một đẳng làm một nẻo thì chỉ đem lại hiệu quả phản tác dụng
- Đạo làm gương phải được quán triệt trong tất cả mọi đối tượng, mọi lĩnh vực
từ Đảng, Nhà nước đến nhà trường, gia đình, xã hội Bởi vì mỗi dân tộc, mỗi Dang
và mỗi con người ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất thiết ngày hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa,nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân
- Hồ Chí Minh luôn quan tâm biểu dương tất cả những gương người tốt, việc tốt Đặc biệt Người đã tự mình nêu lên một tắm gương đạo đức trong sáng tuyệt vời, tiêu biểu cho tinh hoa và khí phách dân tộc, được toàn dân tin theo và thế giới ngưỡng mộ Đó là tấm gương suốt đời phân đầu cho lý tưởng cứu nước, cứu dân, hết lòng yêu thương nhân dân với tinh thần “lấy dân làm gốc”; một tấm gương suốt đời không ngừng học tập và rèn luyện, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; nếp sống giản dị, khiêm tốn, thanh cao Nêu gương về đạo đức có tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống, có ý nghĩa thúc đây xã hội phát triển Nói đi đôi với làm phải
ăn liền với nêu gương về đạo đức Hồ Chí Minh đã có lần chỉ rõ: “Nói chưng thì các dân tộc phương Đông đếu giàu tình cảm, và đối với họ một tâm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” Hồ Chí Minh cho rằng, hơn bất cứ một lĩnh vực nào khác, trong việc xây dựng một nền đạo đức, đạo đức cách mạng phải đặc biệt chú trọng “đạo làm gương” Người nói: “Lấy gương người tốt, việc tốt
để hàng ngày giáo dục lân nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây đựng các tô chức cách mạng, xây dung con người mới, cuộc sống mới”)
+ Trong gia đình, đó là tắm gương của bố mẹ đối với con cái, của anh chị đối với các em; trong nhà trường, đó là tắm gương của thầy cô giáo đối với học sinh;
3
Trang 4trong tổ chức, tập thê là tắm gương của người lãnh đạo, phụ trách, của cấp trên đối với cấp dưới; trong xã hội là tắm gương của người này đối với người kia, của thế hệ
đi trước đối với thế hệ đi sau
+ Tắm gương đạo đức của Bác Hồ là tam gương chung cho cả dân tộc, cho các thế hệ người Việt Nam mãi mãi về sau
+ Bat ky ai, bất kỳ tổ chức nào đã nói, đã hứa thì phải làm cho tốt
- Những tắm gương đạo đức được hiểu theo nghĩa rộng Có những tắm gương chung và riêng, lớn và nhỏ, xa và gần Một nền đạo đức mới chỉ được xây dựng trên một cái nền rộng lớn, vững chắc, khi những phẩm chất đạo đức, những chuẩn mực đạo đức đã trở thành hành vi đạo đức ngày càng phố biến trong toàn xã hội, mà những tắm gương đạo đức của những người tiêu biểu, những người tốt việc tốt có ý nghĩa và tác dụng lớn lao
Trong những năm qua, bài giảng về tư cách một người cách mạng, về đạo đức cách mạng, về "Nói thì phải làm" của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị Trong kháng chiến cũng như trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước hôm nay,
nhiều cán bộ, đảng viên, nhiều người đã làm tốt những lời Bác dạy, đã có rất nhiều
tam gương tiêu biểu về sự hy sinh, lòng nhân ái, về cần kiệm liêm chính, chí công vô
tư
2 Xây đi đôi với chồng
- Trong đời sống hàng ngày, những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, cải có đạo đức - cái vô đạo đức vẫn tôn tại, đan xen nhau, đối chọi nhau thông qua hành vi của con người Cùng với việc xây dựng những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, nhất thiết phải chống những biểu hiện sai trái, xấu xa, trái với những yêu cầu đạo đức mới Vì vậy, trong lĩnh vực đạo đức xây phải đi đôi với chỗng, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây
- Việc xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiến hành băng việc giáo dục
những phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới từ trong gia đình đến nhà trường và ngoài xã hội; thông qua hoạt động thực tiễn; cụ thê hoá phẩm chất đạo đức chung cho phù hợp với từng đối tượng khác nhau và điều quan trọng là phải khơi dậy sự ý thức
Trang 5của mỗi người Tức là, không ngừng trau dôi, xây đắp, phát triển đạo đức mới, tăng cường cái đúng, cái tốt Cái tốt được tăng cường, phát triển thì cái xấu sẽ bị đây lùi
+ Những phẩm chất chung, cơ bản nhất phải được cụ thể hoá cho sát với từng đối tượng
+ Trong việc giáo dục đạo đức mới, phải khơi dậy ý thức đạo đức lành mạnh trong mỗi con người dé ho tu giác nhận thức được trách nhiệm của mình
- Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhắc nhở chúng ta rằng, thoát thai từ một xã hội
phong kiến, thuộc địa, nhiều tàn dư của văn hoá nô dịch thực dân vẫn còn ăn sâu, bén
rễ trong xã hội mới Vả lại trong mỗi con người, vì những lý do khác nhau, không phải người nào cũng tốt, người nào cũng hay, mỗi người đều có cái thiện, cái ác trong lòng Vì vậy, phải kết hợp xây đi đôi với chống những cái ác, tiến tới xoá bỏ, diệt trừ cai ac
+ Viéc chéng những cải xấu, cái sai, cái vô đạo đức, phải được tiễn hành bằng
tự phê bình và phê bình; bằng giáo dục, thuyết phục, bằng kỷ luật của Đảng hay bằng pháp luật của Nhà Nước
+ Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc chống chủ nghĩa cá nhân, vì chủ nghĩa
cá nhân là một thứ bệnh cực kỳ nguy hiểm, nó đẻ ra hàng trăm thứ bệnh khác như tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa, tự cao, tự đại, chuyên quyền, tham danh, trục lợi
- Để việc xây và chống có kết quá, theo Hồ Chí Minh, phải tạo thành phong trào quân chúng rộng rãi, thông qua phong trào quần chúng và các cuộc vận động lôi kéo mọi người thực hiện việc xây và chống cái gì đó rất cụ thê, rõ ràng, dé moi người
tự bồi đưỡng và nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng của mình
3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
- Hồ Chí Minh thường nhắc lại luận điểm “chính tâm, tu thân để trị quốc bình
thién ha” dé vận dụng vào rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng Không thé chi trong một thời gian ngăn mà mỗi người có thê “chính tâm, fu thân”, bởi nó là cuộc cách mạng trong bản thân mỗi con người để bỏ con người cũ mà trở thành con người mới, bồi đưỡng tư tưởng mới để đánh thắng tư tưởng cũ Việc rèn luyện bên bỉ và luôn có ý thức trau đồi đạo đức cách mạng là việc làm cân thiết và là nguyên tắc quan
5
Trang 6trọng bậc nhất đối với con người Theo Hồ chí Minh, đã là người thì ai cũng có chỗ hay, chỗ dở, chỗ tốt, chỗ xấu, ai cũng có thiện, có ác trong mình Van dé la dam nhìn thang vào con người mình, không tự lừa dối, huyền hoặc; thay ro cai hay, cái tốt, cái
thiện để phát huy, thấy rõ cái đở, cái xâu đê khắc phục
+ Đối với mỗi người, việc tu dưỡng đạo đức phải được thực hiện trong mọi hoạt động thực tiễn, trong mọi quan hệ xã hội
+ Người viết: “đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh rèn luyện bên bỉ hàng ngày mà phát triển củng cô Cũng như ngọc càng ngày càng sáng, vàng càng luyện càng trong”, “điểu gì phải, thì cô làm cho kỳ được, đù là việc nhỏ Điễu gì trái, thì hết sức tránh, dù là một điều trái nhỏ” Vì vậy, phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạo đức như việc rửa mặt hàng ngày; phải làm kiên trì, bền
bí, suốt đời Bởi đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống ,không phải tự nhiên có được, nó không phải là “tính sẵn” mà là do quá trình nhận thức, tiếp thu kế thừa và sàng lọc từ cuộc sống, từ thực tiễn sống động của cách mạng, “gian nan rèn luyện” mà có, do giáo dục mà nên
- Theo Hồ Chí Minh, đã hoạt động cách mạng thì khó tránh khỏi sai lầm và khuyết điểm Một người dù tài giỏi mấy, dù nhiều kinh nghiệm đến đâu, cũng chỉ trông thấy, chỉ xem xét được một vấn đề, không thê trông thấy và xem xét tất cả mọi mặt của một vấn đề Vì vậy mọi người phải luôn luônhọc tập tu dưỡng để hoàn thiện bản thân là việc làm thường xuyên, việc tu dưỡng phải gắn với thực tiễn, bền bi, moi lúc, mọi nơi, trong mọi hoàn cảnh
- Người thường nhắc nhở: Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bên bỉ hàng ngày mà phát triển, củng cô; cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong
- Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới gắn bó chặt chẽ với nhau; đó là những nguyên tắc chỉ đạo mỗi người phấn đấu trở thành người có đức, có tài để phục
vụ tốt cho việc xây dựng xã hội mới ở Việt Nam
4 Tự phê bình và phê bình
Trang 7- Đây là quy luật phát triển của Đảng theo quan điểm của học thuyết Mác- Lênin, là phương pháp căn bản, là vũ khí sắc bén để giúp cho mỗi người phát huy ưu điểm và thành tích, khắc phục những khuyết điểm, sai lầm, nâng cao đạo đức cách mạng
- Mục đích của tự phê bình và phê bình là để cho mọi người học hỏi ưu điểm lẫn nhau, giúp nhau sửa chữa những khuyết điểm Tự phê bình và phê bình phải được tiến hành thường xuyên Đặc biệt khi phê bình phải có thái độ khách quan, có lý, có tình; phê bình đồng thời phải cô vũ phát huy những ưu điểm, khắc phục những khuyết điểm, sai lầm
Mặt khác theo Hồ Chí Minh, khi phê bình mình cũng như phê bình người khác phải ráo riết, triệt để, thật thà, không nề nang, không thêm bớt; phải vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm Đồng thời chớ dùng những lời mỉa mai, chua cay, châm chọc; phê bình việc làm chứ không phải phê bình người
- Tự phê bình và phê bình là động lực mạnh mẽ thúc đây sự tiễn bộ không
ngừng Và nguyên tắc này được xem như là một nhu câu thiết yếu của các tổ chức Đảng, của mỗi cán bộ, Đảng viên và nhân dân, thiết tha như nguoi ta can không khí
Đó là cách tốt nhất để củng cô và phát triển sự đoàn kết và thông nhất của Dang
Thực hiện tốt, đồng bộ và có hiệu quả các nguyên tắc trên đây nhất định sẽ hình thành được đạo đức cách mạng trong sáng trong điều kiện hiện nay
KET THUC VAN DE
Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và những nguyên tắc về xây dựng đạo đức mới nói riêng cho đến ngày nay, vẫn còn giữ nguyên tính thời sự, soi sáng cho Đảng
và nhân dân ta hoàn thành sự nghiệp vẻ vang, xây dựng nền đạo đức Việt Nam ngang tâm với những yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới Đứng trước bối cảnh ấy, là một người thanh niên cũng như bao con người khác đang cùng bước trên con đường xây dựng đất nước tiễn lên Xã hội chủ nghĩa, một nhiệm vu rất lớn đang đặt ra đó là thưc hiện theo lời dạy của Bác: “7anh niên bây giờ là thể hệ vẻ vang, vì vậy nên phải tự giác tự nguyện mà tự động cải tạo ft tưởng của mình dé xung dang voi nhiém vu cua
39
mình Tức là thanh niên phải có đức, có tài ˆ
Trang 8DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Hội đồng chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Giáo trinh tưởng Hô Chí Minh, Nxb CTQG, Hà Nội, 2003
2 Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005
3 Nguyễn Mạnh Tường (chủ biên), 7 ứzởng Hồ Chí Minh - Một số nhận thức
cơ bản, Nxb CTQG, Hà Nội, 2009
4 Thành Duy (chủ biên), 7 zưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, Nxb CTQG, Hà Nội, 1996
5 Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình tư tưởng Hô Chí Minh, Nxb CTQG, Hà Nội, 2010
6 PGS, TS Hoàng Trang, Tỏi & Đáp Tư tưởng Hô Chí Minh, Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2010