Bài giảng Đau đầu ở bệnh nhân động kinh

Mục tiêu của bài giảng: Xác định tỉ lệ và đặc điểm đau đầu ở bệnh nhân động kinh; Xác định đặc điểm và các yếu tố liên quan của đau đầu giữa các cơn động kinh; Xác định đặc điểm và các yếu tố liên quan của đau đầu quanh cơn động kinh.

NỘI DUNG

ĐẶT VẤN ĐỀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 2 3 4 5

ĐẶT VẤN ĐỀ

• Tại Việt Nam: các bác sĩ lâm sàng chưa thực sự quan tâm chẩn đoán các rối loạn đau đầu/ bệnh nhân động kinh, chưa có

nghiên cứu khảo sát mối liên quan giữa hai rối loạn này

• Cần thiết phải thực hiện nghiên cứu khảo sát mối liên hệ giữa đau đầu và động kinh, sử dụng những công cụ chẩn đoán mới

ĐẶT VẤN ĐỀ

Mục tiêu nghiên cứu:

1 Xác định tỉ lệ và đặc điểm đau đầu ở bệnh nhân động kinh

2 Xác định đặc điểm và các yếu tố liên quan của đau đầu giữa

các cơn động kinh

3 Xác định đặc điểm và các yếu tố liên quan của đau đầu quanh

cơn động kinh

NỘI DUNG

ĐẶT VẤN ĐỀ

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Động kinh

• Động kinh có tỉ lệ hiện mắc 1% dân số, 80% ở các nước đang phát triển, gây nhiều gánh nặng cho xã hội

• Chẩn đoán động kinh theo ILAE 2014:

• Có ít nhất 2 cơn động kinh không yếu tố kích gợi, cách nhau tối thiểu

Phân loại động kinh

Khởi phát cục bộ Khởi phát toàn thể Không rõ khởi phát

Vận động

Co cứng – co giật Khác

Không vận động

Không phân loại

Ưu điểm ILAE 2017:

• Ngôn từ đơn giản, dễ hiểu

• Các thuật ngữ dễ sử dụng trong lâm sàng

• Giúp phân loại, đánh giá chính xác các cơn động kinh

Đau đầu thứ phát

Đau đầu nguyên phát

Phân loại đau đầu nguyên phát

1 Migraine 2 Đau đầu dạng căng

 Đau đầu dạng căng thẳng thường xuyên

 Đau đầu dạng căng thẳng mạn tính

 Có thể là đau đầu dạng căng thẳng

 Đau đầu cụm

 Đau nửa đầu kịch phát

 Cơn đau đầu ngắn kiểu thần kinh một bên

 Đau nửa đầu liên tục

 Có thể là đau dây thần kinh tam thoa – thực vật

 Đau đầu dạng đồng tiền

 Đau đầu trong giấc ngủ

 Đau đầu dai dẳng hằng ngày

Mối liên quan giữa đau đầu và động kinh

Trước cơn:

 Không có định nghĩa chính thức

của ICHD-3

 Cơn co giật kích thích bởi

migraine có tiền triệu

 Mốc thời gian: 1 giờ trước cơn

động kinh

 Có thể là kiểu:

• Migraine có tiền triệu

• Migraine không tiền triệu

• Không phải migraine

Đau đầu nguyên phát:

Thời gian

Mối liên quan giữa đau đầu và động kinh

• Đau đầu động kinh

• Đau đầu không phải

động kinh trong cơn

Sau cơn:

 ICHD-3:

Khởi phát trong vòng 3 giờ

và hết trong 72 sau cơn động kinh.

 Có thể là:

• Kiểu migraine

• Đau kiểu căng thẳng

Mối liên quan giữa đau đầu và động kinh

Động kinh và đau đầu có mối liên quan về nhiều phương diện:

• Triệu chứng

• Báo trước: mệt mỏi, cứng cổ, ngáp

• Tiền triệu: cơn động kinh thùy chẩm # tiền triệu thị giác của migraine

• Sau cơn: mệt mỏi, thở ơ, kiệt sức

• Sinh bệnh học chung: tính kích thích quá mức của vỏ não:

• Migraine: ức chế vỏ não lan tỏa (CSD)

• Động kinh: các phóng điện đồng bộ quá mức

• Các hội chứng chồng lấp: động kinh Rolandic, bệnh ty thể, migraine liệt nửa người có tính gia đình, …

Các nghiên cứu đau đầu trên bệnh nhân động kinh

Kết quả chung:

 Đau đầu rất thường gặp ở bệnh nhân động kinh với

tỉ lệ từ 41,2 – 73,0%.

 Đau đầu giữa các cơn: migraine chiếm tỉ lệ cao

 Đau đầu quanh cơn: mức độ nặng, không được điều trị tốt

 Đau đầu có thể liên quan đến đặc điểm dân số nghiên cứu (tuổi, giới và các đặc điểm của bệnh động kinh).

NỘI DUNG

ĐẶT VẤN ĐỀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 2 3 4 5

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

• Nghi ngờ chẩn đoán động kinh.

• Sa sút trí tuệ nặng

• Chậm phát triển trí tuệ

Tiêu chuẩn loại trừ

SƠ ĐỒ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU

Cỡ mẫu:

N = 93

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

• Phân loại đau đầu

• Đặc điểm đau đầu

NỘI DUNG

ĐẶT VẤN ĐỀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 2 3 4 5

Đặc điểm mẫu nghiên cứu (N = 90)

• Tuổi:

– Trung bình 43,03 ± 16,21 (16 – 90 tuổi).

• Giới:

Trên 1 năm không cơn 15,56

Không có thông tin về video cơn và điện não đồ

• Kiểu cơn động kinh:

• Thời gian bệnh động kinh: 6 năm (2-15 năm)

Tỉ lệ và đặc điểm đau đầu

• Tỉ lệ và đặc điểm đau đầu:

Nghiên cứu Tỉ lệ đau đầu

G Mainieri (Italia) 53,9%

Xiang XQ (Trung Quốc) 60,1%

• Đau đầu liên quan với yếu tố tuổi (p = 0,03), tuổi TB 39 ở bệnh nhân

có đau đầu so với 47 ở bệnh nhân không đau đầu.

• Đau đầu không liên quan với yếu tố giới tính và đặc điểm bệnh động kinh.

Tỉ lệ đau đầu giữa các cơn động kinh

• Tỉ lệ đau đầu giữa các cơn: 33,3%

Tỉ lệ migraine có tiền triệu cao ủng hộ cho giả thuyết CSD

- Không có giả thuyết về

mối liên quan giữa TTH và

động kinh.

- Nghiên cứu trên bệnh

nhân không động kinh:

11,1%

Đặc điểm đau đầu giữa các cơn động kinh

• 50% bệnh nhân có dùng thuốc giảm đau nhưng là tự mua

thuốc

• Có 5 (5,56%) bệnh nhân vừa có đau đầu giữa các cơn vừa có đau đầu quanh cơn động kinh

• Không có sự liên quan giữa các yếu tố tuổi, giới, đặc điểm

bệnh động kinh với đau đầu giữa các cơn

Tỉ lệ đau đầu quanh cơn động kinh

• Tỉ lệ đau đầu quanh cơn là 21,1%

 Y văn: 28 – 47%

 9 bệnh nhân đau kiểu migraine

 8 bệnh nhân đau kiểu căng thẳng

 Nghiên cứu khác: 5,3 – 8,0%

Do mốc thời gian khác biệt

Đặc điểm đau đầu quanh cơn động kinh

• Đặc điểm:

• 10/19 bệnh nhân đau nặng

• 12/19 bệnh nhân đau nhiều hơn khi vận động.

• 5/19 bệnh nhân phải dùng thuốc giảm đau

=> Khác biệt so với đau đầu giữa các cơn.

Tính chất Đau đầu quanh

=> Cần quan tâm chẩn đoán đau đầu quanh cơn.

Đặc điểm đau đầu quanh cơn động kinh

• Đau đầu quanh cơn liên quan với tần suất cơn động kinh:

• Tần suất vài cơn/ tuần: 6,47 lần (p = 0,05)

• Tần suất vài cơn/ tháng: 3,51 lần (p = 0,02)

Cơn co giật tái đi tái lại dễ gây ra CSD và gây đau đầu sau cơn

• Đau đầu quanh cơn không liên quan đến tuổi, giới tính và các đặc điểm khác cử bệnh động kinh

NỘI DUNG

ĐẶT VẤN ĐỀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

KẾT LUẬN

1 2 3 4 5

KẾT LUẬN

1) Đau đầu nói chung:

Tỉ lệ bệnh nhân động kinh có đau đầu là 48,9%

Đa số bệnh nhân đau hai bên (80%), kiểu đau nặng (53%), mức độ trung bình và nặng (70%) và phải dùng thuốc giảm đau (60%)

Đau đầu thường gặp ở bệnh nhân trẻ tuổi (p=0,03)

KẾT LUẬN

2) Đau đầu giữa các cơn:

Chiếm 33,3% bệnh nhân (migraine 1/3, đau đầu dạng căng thẳng 2/3)

Không có sự liên quan với tuổi, giới tính và các đặc điểm của bệnh động kinh

3) Đau đầu quanh cơn:

Tỉ lệ đau đầu quanh cơn là 21,1%, trước cơn 4,4%, trong cơn 0% và sau cơn 18,9%.

Đau đầu quanh cơn có cường độ đau nặng hơn và đau tăng khi vận động

nhiều hơn so với đau đầu giữa các cơn (p = 0,01).

Đau đầu quanh cơn thường gặp ở bệnh nhân có tần suất cơn động kinh dày.

Chân thành cám ơn quý thầy cô đã chú ý theo dõi!