TRÌNH BÀY KHÁI NIỆM VỀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG. PHÂN TÍCH NGUYÊN TẮC HỆ THỐNG TRONG CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG. LẤY VÍ DỤ

TRÌNH BÀY KHÁI NIỆM VỀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG. PHÂN TÍCH NGUYÊN TẮC HỆ THỐNG TRONG CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG. LẤY VÍ DỤ MINH HỌAChính sách công là một trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sử dụng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước. Các chính sách công là do Nhà nước ban hành. Các chính sách này là sự cụ thể hóa đường lối, chiến lược và các định hướng chính sách của Đảng.Chính sách công ở Việt Nam thường được thể chế hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật nhằm tạo căn cứ pháp lý cho việc thi hành, song nó bao gồm những phương án hành động không mang tính bắt buộc, mà có tính định hướng, kích thích phát triển. Đối với một chu trình chính sách thường bắt đầu từ việc hoạch định chính sách, tiếp theo là thực thi chính sách và sau một khoảng thời gian thực hiện cần tiến hành đánh giá chính sách để điều chỉnh, bổ sung chính sách…Như vậy, hoạch định chính sách được coi như là bước khởi đầu trong chu trình chính sách. Đây là bước đặc biệt quan trọng. Hoạch định chính sách đúng đắn, khoa học sẽ xây dựng được chính sách tốt, là tiền đề để chính sách đó đi vào cuộc sống và mang lại hiệu quả cao.Ngược lại, hoạch định sai cho ra đời chính sách không phù hợp với thực tế, thiếu tính khả thi sẽ mang lại hậu quả không mong muốn trong quá trình quản lý. Những tổn hại này không chỉ tạm thời, cục bộ, mà nó ảnh hưởng lâu dài, liên quan tới nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH

TÊN ĐỀ TÀI:

TRÌNH BÀY KHÁI NIỆM VỀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG PHÂN TÍCH NGUYÊN TẮC HỆ THỐNG TRONG CÔNG TÁC HOẠCH

ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG LẤY VÍ DỤ MINH HỌA

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Hoạch định và phân tích chính sách công

Mã phách:

HÀ NỘI - 2021

MUC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG 4

1.1 Chính sách công 4

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò chính sách công 4

1.2 Hoạch định chính sách công 7

1.2.1 Khái niệm, vị trí và ý nghĩa hoạch định chính sách công 7

1.2.2 Các nguyên tắc hoạch định chính sách công 8

1.2.3 Các căn cứ hoạch định chính sách công 8

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạch chính sách công 8

1.2.5 Quy trình hoạch định chính sách công 8

1.2.6 Phương pháp hoạch định chính sách công 8

CHƯƠNG II PHÂN TÍCH NGUYÊN TẮC HỆ THỐNG TRONG CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG 10

2.1 Những nguyên tắc hoạch định chính sách công 10

2.2 Phân tích nguyên tắc hệ thống trong công tác hoạch định chính sách công 10

2.3 Đánh giá 11

2.3.1 Những kết quả đạt được 11

2.3.2 Những hạn chế 11

CHƯƠNG III ĐỀ XUẤT VỀ BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CỦA HOẠT ĐỘNG HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG 14

3.1 Đẩy mạnh tuyên truyền , phổ biến chính sách đến các đối tượng liên quan, các tầng lớp nhân dân 14

3.2 đổi mới quy trình hoạch định chính sách công theo hướng dân chủ 14

3.3 cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành trong hoạch định chính

sách, tránh mâu thuẫn nhau 15 3.4 hình thành nhóm nghiên cứu và thiết kế chính sách 15 3.5 Học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong công tác hoạch định chính sách, phù hợp với thực tiễn ở nước ta 15 3.6 Tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình hoạch định chính sách 16 3.7 Tăng cường đối thoại chính sách giữa Chính phủ và các nhóm lợi ích, đặc biệt là các doanh nghiệp 16

KẾT LUẬN 17 DANH MỤC THAM KHẢO TÀI LIỆU 18

PHẦN MỞ ĐẦU

Chính sách công là một trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sử dụng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước Các chính sách công

là do Nhà nước ban hành Các chính sách này là sự cụ thể hóa đường lối, chiến lược và các định hướng chính sách của Đảng

Chính sách công ở Việt Nam thường được thể chế hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật nhằm tạo căn cứ pháp lý cho việc thi hành, song nó bao gồm những phương án hành động không mang tính bắt buộc, mà có tính định hướng, kích thích phát triển Đối với một chu trình chính sách thường bắt đầu từ việc hoạch định chính sách, tiếp theo là thực thi chính sách và sau một khoảng thời gian thực hiện cần tiến hành đánh giá chính sách để điều chỉnh, bổ sung chính sách…

Như vậy, hoạch định chính sách được coi như là bước khởi đầu trong chu trình chính sách Đây là bước đặc biệt quan trọng Hoạch định chính sách đúng đắn, khoa học sẽ xây dựng được chính sách tốt, là tiền đề để chính sách đó đi vào cuộc sống và mang lại hiệu quả cao

Ngược lại, hoạch định sai cho ra đời chính sách không phù hợp với thực

tế, thiếu tính khả thi sẽ mang lại hậu quả không mong muốn trong quá trình quản lý Những tổn hại này không chỉ tạm thời, cục bộ, mà nó ảnh hưởng lâu dài, liên quan tới nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau

NỘI DUNG CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG 1.1 Chính sách công

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò chính sách công

* Khái niệm chính sách công

Chính sách là tập hợp các chủ trương, các biện pháp khuyến khích đối tượng phụ thuộc vào chính sách nhằm đạt được mục đích của chủ thể ra chính sách

- Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của Nhà nước được thể hiện

bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công trong xã hội

- Trong quản lý nhà nước nói chung: Chính sách công là những quy định

về ứng xử của nhà nước với những hiện tượng nảy sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện dưới những hình thức khác nhau một cách ổn định nhằm đạt được mục tiêu định hướng

- Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước: Chính sách công là

những quy định về ứng xử mang tính định hướng của cơ quan quản lý hành chính nhà nước với những hiện tượng nảy sinh trong quá trình vận động của các chủ thể trong xã hội mà các cơ quan đó quản lý Các quy định này là nền tảng để ban hành các quy định, quy chế, pháp luật để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước

* Đặc điểm của chính sách công

- Chính sách công mang tính cộng đồng

Chính sách công mang tính cộng đồng do chính sách công bắt nguồn từ ý chí chính trị của nhà nước, mà ý chí chính trị của nhà nước xác lập trên cơ sở mục tiêu phát triển chung của toàn xã hội mà nhà nước có trách nhiệm tổ chức thực hiện

- Chính sách công mang tính hệ thống, đồng bộ

Về hình thức:

+ Tính hệ thống của chính sách công thể hiện ở chỗ chính sách công là tập hợp của các quyết định được hình thành trong những giai đoạn khác nhau

+ Mặt khác, chính sách được phản ánh không chỉ trong một Quyết định duy nhất mà có thể thể hiện thông qua một chuỗi những Quyết định có liên hệ với nhau

Về nội dung:

Tính hệ thống thể hiện ở chỗ:

+ Mục tiêu và biện pháp thực hiện để đạt mục tiêu ấy thống nhất với nhau + Các chính sách với nhau, chính sách với các công cụ quản lý vĩ mô khác hợp thành một hệ thống hướng đến mục tiêu phát triển chung của xã hội

- Chính chính sách công tính ổn định tương đối

Tính ổn định: Do chính sách công là kết quả của ý chí chính trị của nhà nước nên không dễ thay đổi

Ổn định tương đối:

+ Theo thời gian chính sách công vẫn có sự thay đổi cho phù hợp với tình hình thực tế, về biện pháp và mục tiêu

+Lý do là điều kiện thực tế thay đổi, kinh nghiệm thực thi chính sách được tiếp thu và phản ánh vào quá trình ra quyết định, hoặc do định hướng chính trị thay đổi

+ Cần lưu ý là chỉ quá trình thực thi chính sách là năng động và thích ứng với môi trường chứ chính sách không thay đổi

- Chính sách công vừa là sản phẩm của hoạt động quản lý nhà nước, vừa

là công cụ thực hiện chức năng quản lý xã hội

Sản phẩm của quá trình quản lý nhà nước:

+ Việc xác định mục tiêu và các biện pháp để đạt được mục tiêu đó trong một thời gian xác định cho ra đời chính sách

+ Chính sách thể hiện quá trình và kết quả hoạt động của nhà nước trong việc quản lý, điều hành và phát triển xã hội với môi trường, các điều kiện cũng

như nguồn lực nhất định

+ Có thể dựa vào hiệu quả của chính sách để đánh giá hoạt động của Nhà nước

- Là công cụ thực hiện chức năng quản lý xã hội:

+ Vì chính sách là công cụ thể hiện ý chí chính trị của Nhà nước chính sách được dùng để định hướng cho hoạt động xây dựng pháp luật, quy hoạch, kế hoạch trong một khoảng thời gian nhất định cũng như đường lối, phương pháp, mục tiêu đối phó với các biến đổi của môi trường

* Vai trò chính sách công

- Định hướng hoạt động kinh tế - xã hội:

- Khuyến khích các hoạt động kinh tế - xã hội phát triển:

Thái độ ứng xử của nhà nước biểu lộ những xu thế tác động đến các hoạt động kinh tế - xã hội, từ đó có thể thúc đẩy hay kìm hãm các hoạt động của các

cá nhân, tổ chức trong xã hội để phù hợp với mục tiêu mà nhà nước hướng tới

- Phát huy những mặt tốt, khắc phục những hạn chế do thị trường gây ra chính sách công định hướng cho hệ thống pháp luật, khắc phục hoặc hạn chế những khiếm khuyết của thị trường, đồng thời pháp huy những mặt tốt, tính cạnh tranh trong thị trường để thị trường phát triển ổn định

- Tạo lập các cân đối trong phát triển

Cách thức tạo lập được thực hiện từ nhiều vai trò khác của chính sách công như khuyến khích các tiềm năng trong tương lai của những ngành, lĩnh vực

và vùng kém phát triển để nhanh chóng cân bằng với các ngành hay vùng khác, điều chỉnh tăng dân số cho phù hợp với yêu cầu tăng trưởng kinh tế, điều chỉnh các ngành sản xuất để phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của dân cư…

- Kiểm soát và phân phối hợp lý các nguồn lực trong xã hội chính sách công phân phối các nguồn lực một cách hợp lý tương đối, bao gồm cả cho mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn trong tương lai, cho các lĩnh vực hoạt động khác nhau trong xã hội để đảm bảo phát triển phù hợp với mục tiêu mà chính sách hướng đến

- Vai trò tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội

- Vai trò tăng cường sự phối hợp hoạt động giữa các cấp chính quyền vì mục tiêu phát triển

Nhờ nắm được mục tiêu chung, các thực thể trong xã hội tự xác định được vai trò, vị trí, thời gian và mức độ hoàn thành các mục tiêu để phối hợp thực hiện Từ đó, hoạt động của các thực thể được diễn ra có hệ thống, chặt chẽ, đạt được hiệu quả cao

1.2 Hoạch định chính sách công

1.2.1 Khái niệm, vị trí và ý nghĩa hoạch định chính sách công

* Khái niệm hoạch định chính sách công

Hoạch định chính sách công là giai đoạn đầu của quy trình chính sách, bao gồm việc xác định vấn đề chính sách, đề xuất chính sách và ban hành chính sách công

* Vị trí của hoạch định chính sách công

- Hoạch định chính sách công là điểm khởi đầu trong tiến trình chính sách nhằm cho ra đời một chính sách công có tác dụng tích cực đến đời sống kinh tế

-xã hội

- Hoạch định chính sách công vừa là đầu vào, vừa là đầu ra của hoạt động

quản lý nhà nước, vì:

* Ý nghĩa hoạch định chính sách công

- Hoạch định chính sách công khởi xướng những vấn đề mà xã hội quan

tâm có những vấn đề tác động đến mục tiêu phát triển Hoạch định chính sách

sẽ chỉ ra lý do ban hành hoặc lý do lựa chọn vấn đề chính sách thu hút sự quan tâm của xã hội

- Hoạch định chính sách củng cố niềm tin của người dân đối với nhà

nướckhi nhu cầu người dân cần được giải quyết bằng chính sách (nhanh chóng, hiệu quả, hợp lý, hợp pháp)

- Thu hút sự tham gia thực hiện mục tiêu chung của các cơ quan chức

năng: Có sự liên hệ, phối hợp với nhau để thực hiện các chức năng quản lý được giao khi có định hướng chung từ chính sách công

- Nếu cơ chế quản lý nhà nước tương thích với cơ chế vận hành của nền

kinh tế hay trình độ phát triển của xã hội sẽ thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

và ngược lại

- Khi có nhận thức đầy đủ, chúng ta sẽ có ý thức đầy đủ khi nghiên cứu

xây dựng chính sách, để các chính sách được hoạch định ngày càng gần với tiêu chuẩn của một chính sách tốt

1.2.2 Các nguyên tắc hoạch định chính sách công

- Nguyên tắc vì lợi ích công cộng

- Nguyên tắc hệ thống

- Nguyên tắc hiện thực

- Nguyên tắc quyết định theo đa số

1.2.3 Các căn cứ hoạch định chính sách công

- Căn cứ vào định hướng chính trị

- Căn cứ cơ sở pháp lý

- Căn cứ vào quan điểm phát triển của chủ thể

- Căn cứ nguyên tắc hoạch định chính sách công

- Căn cứ năng lực thực tế của đối tượng thực thi chính sách công

- Căn cứ môi trường tồn tại của chính sách công

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạch chính sách công

- Yếu tố quyền lực của chủ thể hoạch chính sách công

- Yếu tố năng lực của chủ thể hoạch chính sách công

- Yếu tố tiềm lực của đất nước

- Các yếu tố tiềm lực của đối tượng thực thi chính sách công

1.2.5 Quy trình hoạch định chính sách công

- Nêu lý do hoạch chính sách công

- Xây dựng dự thảo và các phương án chính sách công

- Lựa chọn phương án trong dự thảo chính sách công

- Hoàn thiện phương án lựa chọn

- Thẩm định phương án

- Quyết nghị ban hành chính sách công

- Công bố chính sách công

1.2.6 Phương pháp hoạch định chính sách công

- Hoạch chính sách công theo phương pháp tiến hóa

- Hoạch chính sách công theo phương pháp mô hình độc lập

- Hoạch chính sách công theo phương pháp hỗn hợp

Khi hoạch chính sách công theo phương pháp này, các nhà hoạch chính sách công sẽ phân tích các chính sách hiện có để xây dựng một mô hình chính sách mới nhằm đáp ứng các yêu cầu của chủ thể

CHƯƠNG II PHÂN TÍCH NGUYÊN TẮC HỆ THỐNG TRONG CÔNG TÁC HOẠCH

ĐỊNH CHÍNH SÁCH CÔNG 2.1 Những nguyên tắc hoạch định chính sách công

- Nguyên tắc vì lợi ích công cộng

- Nguyên tắc hệ thống

- Nguyên tắc hiện thực

- Nguyên tắc quyết định theo đa số

2.2 Phân tích nguyên tắc hệ thống trong công tác hoạch định chính sách công

- Một chính sách công khi được ban hành phải được xem xét xây dựng trên cơ sở hệ thống chính sách và pháp luật hiện hành, không có các điều mâu thuẫn với những gì đã có sẵn trong hệ pháp luật, chính sách có sẵn trước đấy

- Nguyên tắc này bảo đảm cho mục tiêu, biện pháp của chính sách công được phát huy vì không gây ra mâu thuẫn trong hệ thống

- Một chính sách công đảm bảo được tính hệ thống là một chính sách có thể dễ dàng đoán trước căn cứ vào những gì đã có sẵn của hệ thống chính sách công và luật hiện có Khi đặt vào thực tế không xảy ra tình huống chồng chéo lên nhau giữa các chính sách

* Ví dụ: Cải cách thủ tục hành chính

Nhìn chung cải cách thủ tục hành chính của nước ta đã theo một hệ thống nhất định dựa trên những cơ sở mà pháp luật quy định tuân thủ và thực hiện thủ tục hành chính một cách nghiêm túc Cải cách thủ tục hành chính đã đảm bảo được các mục tiêu như: xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông

thoáng, thuận lợi, minh bạch; Xây dựng hệ thống các cơ quan hành chính nhà

nước từ trung ương tới cơ sở thông suốt, trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và một số biện pháp: Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật; Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách; Hoàn thiện thể chế về sở hữu; Tiếp tục đổi mới thể chế về doanh nghiệp

nhà nước; Sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật.

Như vậy cải cách thủ tục hành chính đã tuân thủ nguyên tắc hệ thống một cách rõ ràng như phải thực hiện đúng các nguyên tắc, quy tình giải quyết các thủ tục hành chính

2.3 Đánh giá

2.3.1 Những kết quả đạt được

Thời gian qua, việc hoạch định chính sách công ở nước ta đã cho ra đời nhiều chính sách phù hợp với thực tế, thực thi đem lại hiệu quả mà biể chính sách công hiện cụ thể là đã góp phần vào phát triển kinh tế – xã hội của đất nước

ta trong hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới

Trong thời gian qua, hoạt động hoạch định chính sách công đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ cả về số lượng và chất lượng trên các lĩnh vực trọng yếu, cấp bách về kinh tế, chính trị (tổ chức bộ máy nhà nước, an sinh xã hội, quân sự, ngoại giao…)

Một số chính sách công quan trọng đã được luận chứng khoa học hơn, bám sát thực tiễn đất nước, địa phương và ngành Nhờ đó, bước đầu đã tạo lập

và hoàn thiện được một hệ thống chính sách công khá phù hợp, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của quản lý hành chính nhà nước, phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Theo đó, nhiều chính sách đã phát huy được tác dụng trong kiềm chế lạm phát, góp phần ổn định giá cả thị trường và mức độ tăng trưởng của nền kinh tế trong điều kiện khủng hoảng kinh tế Điều đó được đánh giá như những phản ứng kịp thời của nhà nước trước những biến động lớn của kinh tế toàn cầu và khu vực

2.3.2 Những hạn chế

Tuy nhiên, quy trình hoạch định chính sách công như nêu trên cũng còn bộc lộ một số tồn tại, đó là:

Thứ nhất, các kiến nghị hoạch định chính sách chủ yếu xuất phát từ các

cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước Việc dự thảo chính sách thường là do các bộ, cơ quan ngang bộ, các cơ quan đặc biệt của Chính