ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG DU LỊCH Ở TỈNH QUẢNG NINH

Quảng Ninh tiếp giáp:  Phía bắc giáp Khu tự trị Quảng Tây, Trung Quốc  Phía đông và nam giáp Vịnh Bắc Bộ  Phía tây nam giáp tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng  Phía tây bắc giáp t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

QUẢNG NINH

Nguyễn Trung Hiếu

Trần Trọng Nghĩa

Huỳnh Thị Thảo Ngân

Nguyễn Thị Bích Ngân

MỤC LỤC

I – Giới thiệu về Quảng Ninh 3

1.Vị trí địa lý 3

2 Lịch sử hành chính 3

2.1 Tiền sử 3

2.2 Sơ sử 4

2.3 Phong kiến 4

2.4 Thời Pháp thuộc 4

2.5 Sau năm 1945 5

II – Tài nguyên du lịch tự nhiên 6

1 Địa hình 6

1.1 Núi và cao nguyên 6

1.2 Vùng trung du và đồng bằng ven biển 8

1.3 Vùng biển và hải đảo 8

1.4 Dạng địa hình khác: Karst 12

2 Cảnh quan du lịch tự nhiên 19

3 Tài nguyên khí hậu 26

4 Tài nguyên nước 27

5 Các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên 32

III – Tài nguyên du lịch nhân văn 38

1.Các tài nguyên nhân văn ở Quảng Ninh 38

1.1 Những địa danh gắn liền với lịch sử - văn hoá dân tộc 38

1.2 Những lễ hội lớn gắn liền với các địa danh nổi tiếng 41

2 Tình trạng khai thác tài nguyên nhân văn ở Quảng Ninh 42

IV – Những sự thật thú vị mà có thể bạn chưa biết về Quảng Ninh 42

1 Một trong những địa danh nổi tiếng của tỉnh này đã xuất hiện trong bộ phim bom tấn năm 2017 Kong: Skull Island - Đảo Đầu Lâu 42

2 Quảng Ninh là tỉnh đứng đầu cả nước về số lượng hòn đảo 43

3 Địa danh của Quảng Ninh gắn với chiến tích lừng lẫy của quân đội nhà Trần trong kháng chiến chống quân Nguyên Mông 44

4.Vua Trần Nhân Tông đã sáng lập thiền phái Trúc Lâm khi tu hành tại núi Yên Tử - Quảng Ninh 45

5 Quảng Ninh là tỉnh có nhiều thành phố nhất Việt Nam 46

6.Vân Đồn (Quảng Ninh) là cảng ngoại thương đầu tiên của Việt Nam 49

I – Giới thiệu về Quảng Ninh

1 Vị trí địa lý

Quảng Ninh có vị trí ở địa đầu đông bắc Việt Nam, lãnh thổ trải theo hướng đông bắc - tây nam Quảng Ninh nằm cách thủ đô Hà Nội 125 km về phía Đông

Quảng Ninh tiếp giáp:

 Phía bắc giáp Khu tự trị Quảng Tây, Trung Quốc

 Phía đông và nam giáp Vịnh Bắc Bộ

 Phía tây nam giáp tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng

 Phía tây bắc giáp tỉnh Bắc Giang và tỉnh Lạng Sơn

Bốn điểm cực tại Quảng Ninh:

 Cực Đông: trên đất liền là mũi Gót ở Trà Cổ, Móng Cái; ngoài biển là mũi

Sa Vĩ

 Cực Tây: sông Vàng Chua, xã Bình Dương, Đông Triều; xã Nguyễn Huệ, Đông Triều

 Cực Nam: đảo Hạ Mai, xã Ngọc Vừng, Vân Đồn

 Cực Bắc: thôn Mỏ Toòng, xã Hoành Mô, Bình Liêu

2 Lịch sử hành chính

2.1 Tiền sử

Thời kỳ tiền sử ở Quảng Ninh

sớm nhất được biết đến tại các địa

điểm thuộc văn hóa Soi Nhụ Vào

thời kỳ của các văn hóa Hòa Bình,

văn hóa Bắc Sơn từ khoảng 18.000

năm về trước lúc mà lần cuối cùng

băng hà còn phát triển, mực nước

Biển Đông hạ thấp tới độ sâu 110 -

120 mét dưới mực nước biển ngày

nay Khi đó vịnh Bắc Bộ (gồm cả

vịnh Hạ Long) là một đồng bằng

tam giác châu rộng lớn Trên vùng

đất khoảng vài nghìn km2 của

Quảng Ninh và khu vực vịnh Hạ Long ngày nay là một đồng bằng cổ

2.2 Sơ sử

Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng ngay từ thời Hùng Vương, Việt Nam đã được chia thành 15 bộ, trong đó có các bộ Ninh Hải, Lục Hải Địa bàn của bộ Ninh Hải, Lục Hải thời đó không hoàn toàn trùng với địa bàn tỉnh Quảng Ninh hiện nay, ngoài Quảng Ninh thì tối thiểu hai bộ đó còn bao gồm một phần Lạng Sơn, Bắc Giang, Hải Dương, Hải Phòng và một phần Lưỡng Quảng ngày nay, nhưng khu vực trung tâm của Ninh Hải, Lục Hải chính là khu vực tỉnh Quảng Ninh bây giờ

2.3 Phong kiến

Thời phong kiến, khu vực Quảng Ninh từng trải qua nhiều lần đổi tên:

 Thời kỳ đầu tự chủ là Lục Châu

 Thời nhà Lý là phủ Hải Đông

 Thời nhà Trần là lộ Hải Đông, lộ An Bang

 Thời nhà Lê là lộ An Bang, lộ An Quảng

 Thời nhà Nguyễn là tỉnh Quảng Yên

Biên giới giáp với Trung Quốc trước năm 1887 là sông Dương Hà (còn gọi là

An Nam Giang) bao gồm cả mũi Bạch Long nhưng Công ước Pháp - Thanh

1887 nhận kinh tuyến đông 105 độ 43 phút Paris làm đường phân định thì phần đất này Pháp nhường cho nhà Thanh

Bản đồ địa giới Bắc Kì năm 1879 bao gồm Đông Hưng và mũi Bạch Long, đến năm 1887 bị Pháp cắt cho nhà Thanh

Năm 1899 thực dân Pháp lại tách một phần bắc tỉnh Quảng Yên mà lập tỉnh Hải Ninh Thấy được tài nguyên khoáng sản than đá, thực dân Pháp tăng cường khai thác tại các khu Hồng Quảng, Mạo Khê, Vàng Danh, Cẩm Phả, Hà Tu Họ thành lập Công ty than Bắc Kỳ thuộc Pháp (S.F.C.T) độc quyền khai thác và tiêu thụ than đá,

ra sức vơ vét tài nguyên và bóc lột nhân công thuộc địa Như vậy, Quảng Ninh trở thành một vùng điển hình của tội ác khai thác thuộc địa

2.5 Sau năm 1945

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Việt Nam giành độc lập, bước sang giai đoạn dân chủ hiện đại Chính quyền nhân dân được thiết lập trên toàn bộ địa bàn tỉnh Quảng Yên Gần một năm sau ngày tổng khởi nghĩa, Hải Ninh mới hoàn thành

về cơ bản việc giành chính quyền trong tỉnh Trừ hai huyện Hà Cối, Ba Chẽ và quần đảo Cô Tô lúc này còn bị tàn quân Pháp và bọn phỉ chiếm đóng, tất cả các huyện, thị xã còn lại trong tỉnh đã được giải phóng và có chính quyền cách mạng của nhân dân

Để thống nhất chỉ đạo kháng chiến, ngày 31 tháng 3 năm 1947, liên tỉnh Quảng Hồng được thành lập bao gồm tỉnh Quảng Yên, đặc khu Hòn Gai và các huyện Thủy Nguyên, Chí Linh, Nam Sách, Kinh Môn, Đông Triều

Tháng 8 năm 1947, phần lớn địa bàn hai huyện Sơn Động, Lục Ngạn thuộc tỉnh Bắc Giang được sáp nhập vào liên tỉnh Quảng Hồng

Ngày 16 tháng 12 năm 1948, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I đã

Ngày 22 tháng 2 năm 1955, theo sắc lệnh của Chủ tịch nước, khu Hồng Quảng gồm đặc khu Hồng Gai và tỉnh Quảng Yên (trừ các huyện Sơn Động, Kinh Môn, Nam Sách, Chí Linh nhập về Hải Dương và Bắc Giang) đã được thành lập

Ngày 30 tháng 10 năm 1963 với nền tảng là khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập tỉnh Quảng Ninh, theo cách đặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tên tỉnh là ghép tên của hai tỉnh Quảng Yên và Hải Ninh cũ; thị xã Móng Cái chuyển thành huyện Móng Cái Diện tích của toàn tỉnh Quảng Ninh là 8.239,243 km² Khi hợp nhất, tỉnh Quảng Ninh có 14 đơn vị hành chính gồm 3 thị xã: thị xã Hòn Gai (tỉnh lị), thị xã Cẩm Phả, thị xã Uông Bí và 11 huyện: Ba Chẽ, Bình Liêu, Cẩm Phả, Đầm Hà, Đình Lập, Đông Triều, Hà Cối, Hoành Bố, Móng Cái, Tiên Yên, Yên Hưng

Từ ngày 1-1-1964, tỉnh Quảng Ninh đi vào hoạt động chính thức, tạo thành một thể liên hoàn cả vể chính trị, kinh tế, quân sự, phát huy được sức mạnh tổng hợp của vùng Đông Bắc rộng lớn của Tổ quốc Đó là những dấu mốc rất quan trọng để giai cấp công nhân và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh bước vào thời kỳ cách mạng mới

II – Tài nguyên du lịch tự nhiên

1 Địa hình

1.1 Núi và cao nguyên

Chiếm 80% tổng diện tích tự nhiên Độ cao từ 1000m trở lên so với mực nước biển Hơn hai nghìn hòn đảo nổi trên mặt biển cũng đều là các quả núi.Với 80% là địa hình đồi núi nên tập trung đa dạng hệ sinh thái, động thực vật phong phú Địa hình này rất có ý nghĩa trong việc phát triển du lịch, đặc biệt là loại hình du lịch mạo hiểm, khám phá thiên nhiên

Các ngọn núi phát triển du lịch tiêu biểu như: Đỉnh thiên Yên Tử là ngọn núi cao 1068m so với mực nước biển, với hệ thống động thực vật phong phú và đa dạng Được Nhà nước công nhận là khu bảo tồn thiên nhiên Phía đông Yên Tử thuộc tỉnh Quảng Ninh, hiện cong lưu giữ hệ thống các di tích lịch sử quý giá gắn liền với sự

ra đời, hình thành và phát triển của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử…

Núi Yên Tử

Núi Bài Thơ là ngọn núi đá vôi đẹp thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh Trên núi này còn lưu lại các bài thơ chữ Hán của Lê Thánh Tông khắc trên đá năm 1468, và của Trịnh Cương năm 1729 Các bài thơ này đã đem lại tên gọi cho núi

Núi Bài Thơ

Núi Bình Liêu - “Sapa thu nhỏ” giữa lòng Quảng Ninh với cung đường đèo ngập tràn cỏ lau tuyệt đẹp

Núi Bình Liêu

Với độ cao 1.429m, thuộc địa phận xã Lục Hồn, huyện Bình Liêu, núi Cao Xiêm được mnh danh là “Nóc nhà của Quảng Ninh

Núi Cao Xiêm

1.2 Vùng trung du và đồng bằng ven biển

Chiếm khoảng 20% so với tổng diện tích tự nhiên Vùng trung du và đồng bằng vên biển gồm những dải đồi thấp bị phong hóa và xâm thực tạo nên những cánh đồng từ các chân núi thấp dần xuống triền sông và bờ biển Đó là vùng Đông Triều, Uông Bí, bắc Yên Hưng, nam Tiên Yên, Hải Hà và một phần Móng Cái Các Thành phố có ý nghĩa đối với phát triển du lịch như: Uông Bí, Cẩm Phả,

1.3 Vùng biển và hải đảo

Vùng biển và hải đảo của Quảng Ninh là một vùng địa hình độc đáo Hơn hai nghìn hòn đảo chiếm hơn 2/3 số đảo cả, trải dài theo đường ven biển hơn 250 km chia thành nhiều lớp.Có hai huyện đảo lớn phát triển du lịch là Vân Đồn và Cô Tô

Vân Đồn

Cô Tô

Bãi biển: Có chiều rộng từ 15km điển hình là bãi biển Trà Cổ (Móng Cái), cũng có bãi biển có chiều rộng từ 8 km trở xuống như: Tuần Châu, Ti Tốp, Bãi Cháy, Vàn Chày (Cô Tô), Hồng Vàn (Cô Tô), Bãi Dài (Vân Đồn), Quan Lạn (Vân Đồn)

Tuần Châu

Ti Tốp

Bãi Cháy

1.4 Dạng địa hình khác: Karst

Trên vịnh Hạ Long và Bái Tử Long có hàng ngàn đảo đá vôi nguyên là vùng địa hình karst bị nước bào mòn tạo nên muôn nghìn hình dáng bên ngoài và trong lòng là những hang động kỳ thú

Địa hình Karst ngầm: Vịnh Hạ Long có hệ thống các hang động đa được chia

làm 3 nhóm chính: Nhóm 1, là di tích các hang ngầm cổ, tiêu biểu là hang Sửng Sốt, động Tam Cung, động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ,

Hang Sửng Sốt

Động Tam Cung

Động Thiên Cung

Hang Đầu Gỗ

Nhóm 2, là các hang nền Karst tiêu biểu là hang Trinh Nữ, hang Trống, hang

Bồ Nâu, hang Tiên Ông,

Hang Trinh Nữ

Hang trống

Hang Bồ Nâu

Hang Tiên Ông

Nhóm 3, là hệ thống các hàm ếch biển, tiêu biểu như 3 hang thông nhau ở cụm hồ Ba Hầm, hang Luồn,…

Hồ Ba Hầm

Hang Luồn

Kiểu địa hình Krast ở Bái Tử Long thuộc đai thấp, phân bố chủ yếu ở phía Nam đảo Trà Ngọ Lớn với đỉnh cao 280 m, địa hình là những khối không liên tục tạo nên các hang động, thung áng lớn (Thung áng Cái Đé, hang Dơi, hang Soi Nhụ…) và một số đảo độc lập, vách thẳng đứng Diện tích địa hình karst chiếm 22,54% Đây là dạng địa hình đặc sắc của các đảo vùng VQG Bái Tử Long rất tiềm năng cho phát triển du lịch

Thung áng Cái Đé

2 Cảnh quan du lịch tự nhiên

Vịnh Hạ Long trở thành một trong 7 Kỳ quan Thiên nhiên mới của thế giới, được UNESCO hai lần công nhận là di sản thiên nhiên thế giới đặc biệt vừa qua được Tổ chức New OpenWorld công nhận là một trong bảy Kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới đã và đang có sức hút to lớn về phát triển du lịch, dịch vụ, cảng biển, công nghiệp, thương mại Vịnh Hạ Long có diện tích khoảng 1.553 km² bao gồm 1.969 hòn đảo lớn nhỏ Trong đó khu di sản thế giới được UNESCO công nhận

có diện tích trên 434 km2 với 778 đảo, có giá trị đặc biệt về văn hóa, thẩm mĩ, địa chất, sinh học và kinh tế Trên vịnh có nhiều đảo đất, hang động, bãi tắm cảnh quan đẹp thuận lợi cho phát triển nhiều điểm, nhiều hình thức du lịch hấp dẫn

Hình ảnh về Vịnh Hạ Long

Bãi tắm Quan Lạn

Bãi tắm Minh Châu

Bãi tắm Ngọc Vừng

Hàng chục bãi tắm đẹp hiện đại như Trà Cổ (Móng Cái), Bãi Cháy, Tuần Châu, được cải tạo, nâng cấp với nhiều loại hình dịch vụ đa dạng đáp ứng nhu câu

du khách

Bãi biển Trà Cổ

Bãi biển Tuần Châu

Bãi biển Ti Tốp

Đảo Cô Tô (phía đông Quảng Ninh) có các bãi tắm đẹp như Hồng Vàn, Bắc Vàn, Vàn Chảy, đảo Tô Cô Con Được đánh giá là những bãi biển đẹp nhất tại phía bắc

Bãi biển Hồng Vàn

Bãi biển Bắc Vàn

Bãi biển Vàn Chảy

3 Tài nguyên khí hậu

Như chúng ta đã biết Quảng Ninh là tỉnh nằm trong vùng nhiệt đới có một mùa hạ nóng ẩm mưa nhiều,một mùa đông lạnh ít mưa và tính nhiệt đới nóng ẩm là bao trùm nhất.Do ảnh hưởng của hoàn lưu gió mùa Đông Nam Á nên khí hậu bị phân hóa thành hai mùa gồm có mùa hạ thì nóng ẩm với mùa mưa,còn mùa đông thì lạnh với mùa khô.Nhiệt độ trung bình trong năm từ 21 - 23 độ C.Ngoài ra do tác động của biển nên nhìn chung khí hậu Quảng Ninh rất mát mẻ và ấm áp thuận lợi cho phát triển nhiều loại hình du lịch đa dạng,đặc sắc như là du lịch tham quan và nghỉ dưỡng.Khí hậu ở Quảng Ninh rất được lòng các du khách trên thế giới nói

chung cũng như là Việt Nam nói riêng,bởi nó không quá lạnh và cũng không quá nóng thuận lợi để du khách tham gia các hoạt động du lịch

4 Tài nguyên nước

Ngoài những tài nguyên về biển đảo thì tài nguyên nước cũng là một trong số những điểm nổi bật tại Quãng Ninh Tài nguyên nước mặt chủ yếu ở thành phố Hạ Long và tập trung tại các khu vực hồ Yên Lập, Hồ Khe Cá tại phường Hà Tu…Đây

là nguồn cung cấp lớn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp Ngoài ra những mạch nước nơi đây còn góp phần tạo nên những thác nước tuyệt đẹp phục vụ cho du lịch sinh thái và thám hiểm được rất nhiều khách du lịch yêu thích Có thể kể đến các suối thác đẹp như là thác Khe Vằn (Bình Liêu), Lựng Xanh (Uông Bí), thác Pạc Sủi (Tiên Yên), những thác nước nơi đây trong xanh và mang một vẻ đẹp hoang

sơ, yên bình rất được lòng các du khách.Ngoài ra hiện nay người ta cũng phát triển thêm những điểm nước khoáng có thể dùng để uống và chữa bệnh tại đây như là Quang Hanh (Cẩm Phả), Khe Lạc (Tiên Yên), Đồng Lâm (Bình Liêu)

Hồ Yên Lập

Thác Khe Vằn (Bình Liêu)

Thác Khe Vằn (Bình Liêu)

Lựng Xanh (Uông Bí)

Lựng xanh (Uông Bí)

Thác Pạc Sủi (Tiên Yên)

Suối nước nóng Quang Hanh (Cẩm Phả)

Suối nước nóng Quang Hanh (Cẩm Phả)

Khe Lạc (Tiên Yên)

Đồng Lâm(Bình Liêu)

5 Các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên

Ở Quảng Ninh hiện nay đang có vườn quốc gia nổi tiếng Bái Tử Long thu hút được khá nhiều khách du lịch đến tham quan,nơi đây được ví như là ‘kho báu’ sinh quyển giữa trùng khơi ở vùng biển Đông Bắc của Việt Nam.Hiện nay ở đây đang là ngôi nhà chung cho rất nhiều các loài động thực vật quý hiếm,là kho tàng nguyên sinh vật phong phú phân bố trên các đảo núi đất và núi đá vôi.Đặc biệt vườn quốc gia Bái Tử Long còn có sự đa dạng sinh học cao,với hai hệ sinh thái chính đó là hệ sinh thái trên đất nổi và hệ sinh thái biến và bãi triều,kết hợp thêm với những cánh rừng nguyên sinh tạo nên nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp và hấp dẫn.Ngoài ra còn

có những hang động và bãi tắm hoang sơ,cùng nhiều di tích lịch sử,văn hóa lâu đời thu hút rất nhiều du khách Hiện nay nơi đây còn là nơi hội tụ khá nhiều các nguồn

gen quý hiếm của các loài động thực vật có giá trị Theo khảo sát, ở đây có trên 178 loài thực vật thuỷ sinh,119 loài cá,132 loài động vật không xương sống, 106 loài san

hô trú ngụ, sinh trưởng tại vùng biển, bãi triều, vụng áng và hàng chục loài chim săn mồi đặc hữu như diều hâu Miến Điện, chim ưng Nhật Bản, Nơi đây còn là khu bảo tồn về cảnh quan thiên nhiên, bảo tồn văn hóa lịch sử với các di chỉ khảo cổ như hang Soi Nhụ nơi phát hiện sự tồn tại của người Việt cổ cách đây khoảng 14.000 năm với dấu tích một thương cảng Vân Đồn sầm uất, là một điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thiên nhiên và khám phá

Vườn quốc gia Bái Tử Long

Quang cảnh của vườn quốc gia

Các loài động vật trong vườn quốc gia Bái Tử Long

Hệ thống núi đá tại VQG Bái Tử Long

Tham quan rừng cây ngập mặn cổ thụ

Hang Soi Nhụ

Bên cạnh các vườn quốc gia thì các khu bảo tồn thiên nhiên cũng đang là một trong những nguồn tài nguyên tự nhiên nổi bật tại tỉnh Quảng Ninh thu hút được khá nhiều khách du lịch.Điển hình nhất hiện nay là khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn-

Kì Thượng,nằm cách thành phố Hạ Long khoảng 35km.Đây là khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất tại tỉnh Quảng Ninh,là khu vực điển hình của hệ sinh thái rừng kín lá rộng thường xanh núi thấp và có diện tích rừng tự nhiên tập trung nhiều nhất tại vùng Đông Bắc của Việt Nam.Hiện nay nơi đây đang tập trung khá nhiều các loài động thực vật rừng quý hiếm,có giá trị chúng đang được bảo vệ và chăm sóc cẩn thận.Theo kết quả điều tra nghiên cứu thì hiện nay ở khu bảo tồn đang hiện có khoảng 485 loài thực vật bậc cao có mạch,trong đó có các loài được ghi trong Sách đỏ Việt Nam như:Giổi nhung,Dẻ đen, Lát hoa, Sao hòn gai,Trầm hương, Ba kích…và có 249 loài động vật trong đó có khoảng 30 loài động vật quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt