TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI. TIỂU LUẬN MÔN: LUẬT HÌNH SỰ. Đề bài: BÀI TẬP SỐ 04

2 Câu 1: Tội cướp tài sản mà A, B, C thực hiện trong tình huống nêu trên thuộc loại tội nào theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS.. Tội cướp tài sản mà A, B, C thực hiện trong tình huố

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI



TIỂU LUẬN MÔN: LUẬT HÌNH SỰ 1

Đề bài: BÀI TẬP SỐ 04

Họ và tên: LẠI THẢO MY

HÀ NỘI - 2019

MỤC LỤC

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 Câu 1: Tội cướp tài sản mà A, B, C thực hiện trong tình huống nêu trên thuộc loại tội nào theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS 2 Câu 2: Phân tích, xác định, dấu hiệu thuộc mặt khách quan và giai đoạn thực hiện tội phạm trong tình huống nêu trên 3 Câu 3:Hình phạt nặng nhất mà A, B, C có thể phải chịu trong tình huống nêu trên 10 KẾT LUẬN 12 DANH MỤC THAM KHẢO 13

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1

MỞ ĐẦU Hiện nay, tình trạng người dưới 18 tuổi phạm tội ở nước ta đang ngày càng gia tăng

và nghiêm trọng “Hành vi phạm tội của nhóm đối tượng này không còn đơn giản do bồng bột thiếu suy nghĩ mà đã có sự tính toán, chuẩn bị kỹ càng thậm chí hình thành nhóm tội phạm có tính chất chuyên nghiệp”1

Chính vì vậy, em xin chọn đề bài tập số 04 để làm rõ vấn đề tội phạm ở người dưới 18 tuổi cụ thể với tội cướp tài sản thông qua tình huống sau:

“Để có tiền chơi game, A, B, C (đều 15 tuổi) bàn nhau mang dao, gậy gộc đi cướp tài sản Vào buổi tối, thấy đôi tình nhân đang ngồi tâm sự trên đường vắng, A dùng dao đe dọa và yêu cầu người thanh niên đưa ví tiền Người thanh niên phản ứng, thì bị B vung gậy, đánh mạnh vào đầu (gây thương tích, tỷ lệ tổn thương cơ thể cho nạn nhân 15%) Dù

bị đánh nhưng người thanh niên vẫn chống trả quyết liệt Cùng lúc đó có chiếc ô tô chiếu đèn sáng đi đến, chưa lấy được tài sản nhưng cả ba tên phải bỏ chạy Ba tên A, B, C sau

đó bị bắt và bị xét xử theo khoản 2 Điều 168 BLHS

Câu hỏi:

1 Tội cướp tài sản mà A, B, C thực hiện trong tình huống nêu trên thuộc loại tội nào theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS

2 Phân tích, xác định, dấu hiệu thuộc mặt khách quan và giai đoạn thực hiện tội phạm trong tình huống nêu trên

3 Hình phạt nặng nhất mà A, B, C có thể phải chịu trong tình huống nêu trên

4 Giả sử khi thực hiện hành vi nêu trên B mới 13 tuổi thì B có phải chịu TNHS cùng với A, C không? Tại sao?”

1 Nguyễn Minh Đức (2014), Nguyên nhân, điều kiện người chưa thành niên vi phạm pháp luật hình sự và giải pháp phòng ngừa, Nxb Tư pháp, Hà Nội, tr5

2

NỘI DUNG Trước khi đi vào giải quyết tình huống trên, chúng ta cần hiểu rõ hơn về tội cướp tài sản “Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản”1 Pháp luật quy định những biện pháp khác nhau để bảo vệ tài sản của chủ sở hữu Do đó, hành vi cướp tài sản là hành vi vi phạm pháp luật Đó là hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể tự vệ được nhằm chiếm đoạt tài sản; được quy định cụ thể, rõ ràng, chi tiết tại Điều 168 BLHS Trong tình huống này, A, B, C bị xử lý theo khoản 2 Điều 168 BLHS là hoàn toàn có căn

cứ và chính xác

Câu 1: Tội cướp tài sản mà A, B, C thực hiện trong tình huống nêu trên thuộc loại tội nào theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS

Theo khoản 1 Điều 9 BLHS thì dựa vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong BLHS, tội phạm được phân thành 04 loại: tội phạm ít nghiêm; tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng Tội cướp tài sản mà A, B, C thực hiện trong tình huống nêu trên thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS Bởi:

Thứ nhất, mức cao nhất của khung hình phạt mà A, B, C bị xét xử theo khoản 2 Điều

168 BLHS là 15 năm tù Do đó theo điểm c khoản 1 Điều 9: “Tội phạm rất nghiêm trọng

là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 07 năm tù đến 15 năm tù” thì tội cướp tài sản của A, B, C là loại tội rất nghiêm trọng

Thứ hai, tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm trên rất lớn Hành vi phạm tội của A, B, C có nhiều tình tiết tăng nặng được quy định tại khoản 2 Điều 168 như: phạm tội có tổ chức, gây thương tích cho người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể là 15%; sử dụng vũ khí, phương tiện nguy hiểm Tuy chưa lấy được tài sản nhưng hành vi này được xem là rất nghiêm trọng bởi cả ba đối tượng đều là người dưới 18 tuổi – người chưa phát triển đầy đủ về thể chất, tâm hồn Cả ba “cố ý cùng tham gia phạm tội cướp tài

1 Khoản 1 Điều 105 BLDS năm 2015

3

sản, có sự thống nhất với nhau về ý chí, có sự cấu kết chặt chẽ với nhau trong quá trình phạm tội”1 như: cùng nhau bàn bạc, chuẩn bị phương tiện, công cụ gây án từ trước, lợi dụng thời gian buổi tối, đường vắng ra tay với nạn nhân Việc phạm tội của các đối tượng như vậy đã tác động rất lớn tới an ninh, trật tự, an toàn xã hội Đặc biệt hành vi đó gióng lên hồi chuông cảnh báo về đạo đức, về trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc để tình trạng người phạm tội dưới 18 tuổi ngày càng gia tăng

Câu 2: Phân tích, xác định, dấu hiệu thuộc mặt khách quan và giai đoạn thực hiện tội phạm trong tình huống nêu trên

2.1 Dấu hiệu thuộc mặt khách quan trong tình huống nêu trên

Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện bên ngoài của tội phạm Đó là

“những biểu hiện diễn ra bên ngoài mà con người có thể nhận biết trực tiếp được, bao gồm: hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan

hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, các dấu hiệu gắn liền với hành vi như: công cụ, phương tiện, phương pháp, thủ đoạn, thời gian, địa điểm và hoàn cảnh phạm tội”2 Cần phải xác định mặt khách quan trong tình huống vì: “Không có những biểu hiện ra bên ngoài thì không có những yếu tố khác của tội phạm và do vậy cũng không có tội phạm”3

a Hành vi khách quan

Trong các yếu tố thuộc mặt khách quan của tội phạm, hành vi khách quan là biểu hiện

cơ bản nhất; là xử sự cụ thể của con người được thể hiện ra thế giới khách quan dưới những hình thức nhất định Ở đây, ta nhận thấy hành vi khách quan trong tình huống trên chính là hành vi xâm hại quan hệ nhân thân (đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc và dùng

vũ lực của các đối tượng) và hành vi xâm hại quan hệ sở hữu (chiếm đoạt)

Thứ nhất, về hành vi xâm hại quan hệ nhân thân, ta xét hành vi đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc và dùng vũ lực Trước hết, hành vi đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc là

1 https://conganquangbinh.gov.vn/tim-hieu-noi-dung-ve-toi-cuop-tai-san-tai-dieu-168-blhs-nam-2015/

2 Lê Phương Thùy (2011), Mặt khách quan của tội phạm với tư cách là một yếu tố cấu thành tội phạm, Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, tr 3

3 Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam phần chung, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội, tr 83

4

hành vi dùng lời nói hoặc hành động nhằm đe doạ người bị hại nếu không đưa tài sản thì

vũ lực sẽ được thực hiện ngay Việc xác định thế nào là đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc

là dấu hiệu quan trọng để phân biệt tội cướp tài sản với tội cưỡng đoạt tài sản, nếu đe doạ dùng vũ lực nhưng không ngay tức khắc thì đó là là dấu hiệu của tội cưỡng đoạt tài sản Trong tình huống này, A đã dùng dao đe dọa và yêu cầu người thanh niên đưa ví tiền nếu không sẽ bị đâm ngay lập tức Đó là hành vi đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc Vì hành

vi này được thực hiện ngay lập tức không chần chừ, khi nhận thấy thời gian, không gian, người bị hại hoàn toàn có lợi cho việc phạm tội Đó là đôi tình nhân đang ngồi tâm sự trên đường vắng Khả năng xảy ra việc A dùng vũ vũ lực với người bị hại là tất yếu, không phụ thuộc vào lời nói hoặc hành động của A mà nó tiềm ẩn ngay trong hành vi Nếu người thanh niên không giao tài sản hoặc không để cho A lấy tài sản thì vũ lực sẽ được thực hiện Còn hành vi dùng vũ lực là hành vi mà người phạm tội đã thực hiện, tác động vào cơ thể của nạn nhân hay là hành vi dùng sức mạnh vật chất nhằm chiếm đoạt tài sản Ở tình huống trên, sau khi người thanh niên phản ứng, không chịu giao tài sản thì đã

bị B vung gậy, đánh mạnh vào đầu (gây thương tích, tỷ lệ tổn thương cơ thể cho nạn nhân 15%) B đã có hành vi dùng vũ lực vì đã làm cho nạn nhân bị thương tích, bị tổn hại đến sức khoẻ (tỷ lệ tổn thương cơ thể 15%) Đối với vụ cướp này, có nhiều người cùng tham gia (A, B, C), (yếu tố đồng phạm), mặc dù chỉ có mình B dùng vũ lực, còn C không dùng

vũ lực, A chỉ đe doạ dùng vũ lực, nhưng tất cả những người cùng tham gia đều bị coi là dùng vũ lực Bởi mỗi người tham gia đều có hành vi tham gia vào việc thực hiện tội phạm Nó có thể là hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp thực hiện tội phạm Hành vi của mỗi người là điều kiện hỗ trợ cho sự hoạt động chung Hành vi của người này bổ sung, là điều kiện cho hành vi của người khác, ảnh hưởng, tác động lẫn nhau Trong tình huống này, hành vi đe dọa dùng vũ lực của A chính là điều kiện, tác động cho B thực hiện hành vi Thứ hai, hành vi xâm hại quan hệ sở hữu của các đối tượng là hành vi chiếm đoạt ví tiền của người thanh niên với mục đích để có tiền chơi game Hành vi này xâm hại quan

hệ sở hữu của chủ sở hữu bởi tài sản trên không phải thuộc sở hữu của người phạm tội

Ví tiền là của người thanh niên, hành vi chiếm đoạt của A, B, C là hành vi trái với quy

5

định của pháp luật về bảo vệ quyền sở hữu của chủ thể đối với tài sản Tuy nhiên, hành vi này vẫn chưa được thực hiện thành công do các nguyên nhân khách quan ngoài dự kiến Quan trọng nhất, các hành vi được phân tích ở trên mang đầy đủ đặc điểm của hành vi khách quan của tội phạm Hai hành vi đó có tính gây thiệt hại cho xã hội Ở hành vi xâm hại quan hệ nhân thân đã gây ra thiệt hại đáng kể cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ Đó là làm cho nạn nhân bị thương tích, bị tổn hại đến sức khoẻ (tỷ lệ tổn thương

cơ thể 15%) Về hành vi thứ hai thì đã đe dọa làm tài sản của nạn nhân suýt rơi vào tay các đối tượng Các hành vi trên đều là hành vi trái pháp luật hình sự, là hoạt động có ý thức và ý chí của các chủ thể tham gia phạm tội Những biểu hiện bên ngoài của người phạm tội được ý thức của họ kiểm soát và ý chí của họ điều khiển Hơn nữa, hình thức thể hiện của hành vi khách quan trong tình huống này là hành động (phạm tội) Hành động của các đối tượng trên là tổng hợp nhiều động tác khác nhau: đe dọa, vung mạnh, đánh mạnh vào đầu; tác động trực tiếp vào đối tượng của tội phạm là người thanh niên và thông qua công cụ, phương tiện: dao, gậy Hành động (phạm tội) được thực hiện cả qua lời nói và việc làm Đặc biệt với tình huống trên nếu căn cứ vào đặc điểm cấu trúc đặc biệt của hành vi khách quan của tội phạm thì tội cướp tài sản của A, B, C là tội phạm ghép (tội phạm mà hành vi khách quan được hình thành bởi nhiều hành vi khác nhau xảy

ra đồng thời, xâm hại các khách thể khác nhau) Hành vi khách quan của tội cướp tài sản bao gồm hai hành vi khác nhau: hành vi xâm hại quan hệ nhân thân (dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc) và hành vi xâm hại quan hệ sở hữu (chiếm đoạt)

b Hậu quả thiệt hại

Hậu quả thiệt hại là các thiệt hại do hành vi khách quan gây ra cho quan hệ xã hội là khách thể bảo vệ của luật hình sự và cũng là khách thể của tội phạm; được thể hiện qua

sự biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác động của tội phạm “Đối với tội cướp tài sản, hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc cấu thành Hậu quả của tội phạm chỉ là dấu hiệu định khung hình phạt hoặc chỉ là tình tiết để xem xét khi quyết định hình

6

phạt”1 Hậu quả xảy ra trong tình huống trên là thiệt hại về sức khỏe thì người phạm tội chỉ bị truy cứu TNHS về tội cướp tài sản với tình tiết gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác, có tỷ lệ thương tật là 15% Việc xác định hậu quả chính xác trong tình huống trên có ý nghĩa trong việc định tội danh của các đối tượng, định khung hình phạt với tình tiết tăng nặng theo quy định của khoản 2 Điều 168 BLHS Nó cũng là căn cứ đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và đưa ra quyết định hình phạt

c Vấn đề quan hệ nhân quả

Tình huống trên cho ta thấy có căn cứ cho phép khẳng định tồn tại QHNQ giữa hành

vi khách quan và hậu quả thiệt hại đã xảy ra Trước hết, hành vi trái pháp luật (dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, chiếm đoạt tài sản) đã xảy ra trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội (gây thương tật cho người bị hại) về mặt thời gian Hành vi khách quan với tính chất

là nguyên nhân xuất hiện, hậu quả nguy hiểm cho xã hội với tính chất là kết quả Hơn nữa, hành vi khách quan ở đây nằm trong mối liên hệ tổng hợp với hiện tượng khác chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả Khả năng thực tế ở đây là khả năng trực tiếp làm biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác động của tội phạm và gây thiệt hại cho khách thể: khả năng gây thương tật của việc trực tiếp dùng dao đe doa, dùng gậy đập mạnh vào đầu của nạn nhân Từ đó, hậu quả thiệt hại đã xảy ra: tỷ lệ thương tật 15%;

đó là sự hiện thực hóa khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả của hành vi trái luật Hậu quả thiệt hại cho khách thể là biểu hiện trong thực tế khả năng làm phát sinh hậu quả chứa đựng trong hành vi phạm tội Cuối cùng, có thể thấy dạng QHNQ trong tình huống này là QHNQ kép trực tiếp (dạng QHNQ có nhiều hành vi khách quan cùng đóng vai trò

là nguyên nhân, mỗi hành vi đều có khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả)

d Các biểu hiện khác của mặt khách quan của tội phạm

Ngoài những biểu hiện của mặt khách quan trên, tình huống này còn có những biểu hiện khác: công cụ, phương tiện, thời gian, địa điểm phạm tội

1 https://nganhangphapluat.thukyluat.vn/tu-van-phap-luat/trach-nhiem-hinh-su/dau-hieu-thuoc-mat-khach-quan-cua-toi-pham-trong-toi-cuop-tai-san-9450

7

Thứ nhất, công cụ, phương tiện phạm tội là những dụng cụ, đồ vật hoặc quá trình của thế giới bên ngoài được chủ thể sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội Trong CTTP cơ bản của một số tội phạm, phương tiện phạm tội được quy định là dấu hiệu định tội Ngoài

ra, căn cứ vào tính chất của phương tiện phạm tội, trong nhiều CTTP khác, nhà làm luật quy định phương tiện phạm tội là dấu hiệu của CTTP tăng nặng Ở tình huống này, các đối tượng đã sử dụng một trong những loại vũ khí được quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017 để thực hiện hành vi cướp tài sản Đó là loại vũ khí thô sơ gồm dao và gậy gộc gây sát thương, nguy hại cho tính mạng, sức khỏe của con người

Thứ hai, thời gian phạm tội là một thời điểm hoặc một khoảng thời gian nhất định mà hành vi phạm tội diễn ra; được quy định là dấu hiệu định tội của một số tội phạm Trong trường hợp này, thời gian phạm tội được diễn ra vào buổi tối Đây là thời điểm phản ánh tính chất nguy hiểm cho xã hội cao hơn so với hành vi phạm tội thông thường

Thứ ba, địa điểm phạm tội là giới hạn lãnh thổ nhất định mà ở đó tội phạm bắt đầu được thực hiện, tội phạm kết thúc hoặc hậu quả của tội phạm xảy ra Có thể thấy địa điểm phạm tội xảy ra trong tình huống là đường vắng – nơi ít người qua lại, rất dễ để thực hiện hành vi phạm tội của các đối tượng Đó là những biểu hiện tạo thành mặt khách quan của tội phạm trong tình huống này Việc xác định những biểu hiện trên có ý nghĩa rất lớn trong việc định tội, định khung hình phạt tăng nặng, mức độ TNHS của người đã thực hiện hành vi phạm tội trong tình huống trên

2.2 Giai đoạn thực hiện tội phạm trong tình huống nêu trên

“Các giai đoạn thực hiện tội phạm là các bước của quá trình thực hiện tội phạm nhưng không phải là của một tội phạm bất kỳ mà là của tội phạm cố ý”1 Quá trình thực hiện tội phạm (lỗi cố ý) có ba giai đoạn: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt, tội phạm

đã hoàn thành Các giai đoạn thực hiện phạm tội trong tình huống trên được cụ thể như sau:

a Chuẩn bị phạm tội

1 Lê Thị Sơn (1995), “ Một số vấn đề về các giai đoạn thực hiện tội phạm”, Tạp chí Luật học (6), tr 20