Những nghiên cứu về tình hình đất hiểm ở Việt Nam và những vấn đề nóng liên quan

Những nghiên cứu về tình hình đất hiểm ở Việt Nam và những vấn đề nóng liên quan

Đất hiếm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới: menu, tìm kiếm

Quặng đất hiếm

nguyên tố hóa học thuộc bảng tuần hoàn của Mendeleev, có tên gọi là scandi, yttri và mười bốn trong mười lăm của nhóm Lantan (loại trừ promethi), có hàm lượng rất nhỏ có trong Trái Đất Người ta có thể tìm thấy các nguyên tố đất hiếm ở trong các lớp trầm tích, các mỏ quặng và cát đen Nhóm đất hiếm thường không có tên trong sự sắp xếp khoa học Tuy vậy, đất hiếm vẫn được tổ chức USPTO sắp xếp vào dạng hợp kim và các hợp chất khác, chính xác là nam châm đất hiếm từ các dạng khác nhau của nam châm Tại Việt Nam, theo đánh giá của các nhà khoa học địa chất, trữ lượng đất hiếm ở khoảng 10 triệu tấn phân bố rải rác ở các mỏ quặng vùng Tây Bắc và dạng cát đen phân bố dọc theo ven biển các tỉnh miền Trung

Mục lục

 1 Danh sách đất hiếm

 2 Viết tắt

 3 Ứng dụng

 4 Đọc thêm

 5 Tham khảo

Danh sách đất hiếm

Dưới đây là danh sách 17 nguyên tố đất hiếm

21 Sc Scandi từ tiếng quặng đất hiếm này đầu tiên được phát hiện.Latin Scandia (Scandinavia), nơi hợp kim Nhôm-scandi

Z Kí

39 Y Yttri từ làng quặng đất hiếm này đầu tiên.Ytterby, Thụy Điển, nơi phát hiện granat dẫn nhiệt độ caoYAG, YBCOSiêu

57 La Lantan trong tiếng Hy Lạp "lanthanon", nghĩa là Tôi ẩn nấp.

High refractive index glass, flint, hydrogen storage, battery-electrodes, camera lenses, fluid catalytic cracking catalyst for oil refineries

58 Ce Xeri Theo tên sao lùn Ceres

Chemical oxidizing agent, polishing powder, yellow colors in glass and ceramics, catalyst for self-cleaning ovens, fluid catalytic cracking catalyst for oil refineries

59 Pr Praseodymi

theo từ tiếng Hi Lạp "praso", có nghĩa là "tỏi tây" (hay hành poa rô), và từ "didymos", nghĩa

là "sinh đôi"

Rare-earth magnets, lasers, màu xanh ở thủy tinh và đồ gốm sứ, flint

60 Nd Neodymi theo từ Hi Lạp "neo", nghĩa là mới, và "didymos", nghĩa sinh đôi.

Rare-earth magnets, lasers, màu tím ở thủy tinh và đồ gốm sứ, ceramic capacitors

61 Pm Promethi theo tên vị thần Titan Prômêtê của thần thoại Hi Lạp, vị thần đã đem lửa cho con người. Nuclear batteries

62 Sm Samarium for discovered the rare earth ore Vasili Samarsky-Bykhovetssamarskite, who .

Nam châm đất hiếm, lasers, neutron capture, masers

63 Eu Europi theo tên Châu Âu Red and blue lasers, mercury-vapor phosphors,

lamps

64 Gd Gadolini theo tên của thể hiện sự kính trọng với những nghiên cứu vềJohan Gadolin (1760–1852), để

đất hiếm của ông

Nam châm đất hiếm, high refractive index glass or garnets, lasers, x-ray tubes, computer memories, neutron capture

65 Tb Terbi theo tên làng Ytterby, Thụy Điển Green fluorescent lampsphosphors, lasers,

66 Dy Dysprosi theo từ Hi Lạp "dysprositos", nghĩa là khó tiếp cận. Nam châm đất hiếm, lasers

67 Ho Holmi

theo tên thành phố Stockholm (trong tiếng Latinh, "Holmia"), quê hương của một trong số

68 Er Erbi theo tên làng Ytterby, Thụy Điển Lasers, vanadium steel

69 Tm Thuli theo tên vùng đất trong thần thoại Thule Portable X-ray machines

Z Kí

70 Yb Ytterbi theo tên làng Ytterby, Thụy Điển Infrared reducing agentlasers, chemical

71 Lu Luteti theo tên Paris. Lutetia, tên trước kia của thành phố

Viết tắt

Dưới đây là các kí hiệu viết tắt của các nguyên tố đất hiếm thường được sử dụng:

 RE = đất hiếm

 REM = kim loại đất hiếm

 REE = nguyên tố đất hiếm

 REO = ôxit đất hiếm

 LREE = nguyên tố đất hiếm nhẹ (La-Sm)

 HREE = nguyên tố đất hiếm nặng (Eu-Lu)

Ứng dụng

 Dùng để chế tạo các nam châm vĩnh cửu cho các máy phát điện

 Dùng để đưa vào các chế phẩm phân bón vi lượng nhằm tăng năng suất và chống chịu sâu bệnh cho cây trồng

 Dùng để chế tạo các nam châm trong các máy tuyển từ trong công nghệ tuyển khoáng

 Dùng để diệt mối mọt, các cây mục nhằm bảo tồn các di tích lịch sử

 Dùng chế tạo các đèn catot trong các máy vô tuyến truyền hình

 Dùng làm xúc tác trong công nghệ lọc hóa dầu và xử lý môi trường

 Dùng làm vật liệu siêu dẫn

 Các ion đất hiếm cũng được sử dụng như các vật liệu phát quang trong các ứng dụng quang điện

 Được ứng dụng trong công nghệ laser

Hiện nay các nhà khoa học Việt Nam đã tách được các nguyên tố đất hiếm đạt đến độ sạch đến 98-99% và ứng dụng cho nhiều ngành khác nhau trong công nghiệp

Đọc thêm

 Nghiên cứu sản xuất tổng ôxýt đất hiếm ở qui mô mở rộng trong phòng thí nghiệm.Viện Nghiên cứu Mỏ và Luyện kim (chitiet.asp?id=517)

Tham khảo

 Nishiyama "Japan urges China to ease rare metals supply." 8 November 2007 Reuters Latest News 10 March 2008[1]

 Chao ECT, Back JM, Minkin J, Tatsumoto M, Junwen W, Conrad JE, McKee EH, Zonglin H, Qingrun M "Sedimentary carbonate‐hosted giant Bayan Obo REE‐Fe‐Nb ore deposit of Inner Mongolia, China; a cornerstone example for giant polymetallic ore deposits of hydrothermal origin." 1997 United States Geological Survey Publications Warehouse 29 February 2008[2]

 Lunn J 2006 Great western minerals London: Insigner Beaufort Equity Research Retrieved on 2008-04-19Report.pdf

Đ t hi m có ý nghĩa nh th nào v i con ng ất hiếm có ý nghĩa như thế nào với con người ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ư thế nào với con người ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ới con người ư thế nào với con ngườiời i

V i 17 nguyên t quý giá, qu ng đ t hi m có vai trò ngày càng l n đ i v i các ới con người ố quý giá, quặng đất hiếm có vai trò ngày càng lớn đối với các ặng đất hiếm có vai trò ngày càng lớn đối với các ất hiếm có ý nghĩa như thế nào với con người ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ới con người ố quý giá, quặng đất hiếm có vai trò ngày càng lớn đối với các ới con người ngành công nghi p và t ệp và tương lai của thế giới ư thế nào với con ngườiơng lai của thế giới ng lai c a th gi i ủa thế giới ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ới con người

> Vi t Nam và Nh t B n h p tác khai thác đ t hi m ệp và tương lai của thế giới ật Bản hợp tác khai thác đất hiếm ản hợp tác khai thác đất hiếm ợp tác khai thác đất hiếm ất hiếm có ý nghĩa như thế nào với con người ếm có ý nghĩa như thế nào với con người

Một mẩu quặng đất hiếm Ảnh: gallaries.com.

Quặng đất hiếm chứa 17 nguyên tố có hàm lượng rất nhỏ trong vỏ trái đất, như Yttrium và lanthanum Chúng nằm ở giữa bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học Nguyên tố đầu tiên trong đất hiếm được phát hiện vào năm 1787 Đa số chúng được dùng trong lĩnh vực công nghiệp và quốc phòng Người ta dùng 17 nguyên tố trong đất hiếm để sản xuất các linh kiện trong điện thoại di động, pin mặt trời, motor điện hiệu suất cao, động cơ xe hơi dùng cả xăng và điện, nam châm trong các máy phát thủy điện cực nhỏ và cả các thiết bị trong vũ trụ

Ngoài ra đất hiếm còn là nguyên liệu quan trọng đối với việc phát triển các dạng năng lượng

không gây ô nhiễm môi trường Báo The Christian Science Monitor cho biết, trong những năm

đầu thập niên 40, đất hiếm là thứ mà rất ít người biết Nhưng sau khi Frank Spedding, một nhà hóa học người Mỹ, tìm ra cách phân tách và tinh chế từng nguyên tố thì giới khoa học mới chú ý tới nó Những tác dụng của đất hiếm bắt đầu được khám phá trong thập niên 60

Mặc dù được gọi là đất hiếm, song trên thực tế những nguyên tố trong đất hiếm khá sẵn trong tự nhiên Mức độ phổ biến của chúng tương đương với mạ kền hay thiếc Thế nhưng chúng không phải là những thứ dễ khai thác và chiết tách

Các mỏ đất hiếm tồn tại ở khắp nơi trên thế giới Cục Địa chất Mỹ nhận định tổng trữ lượng đất hiếm trên toàn cầu lên tới 99 triệu tấn, trong đó Trung Quốc có 36 triệu tấn và Mỹ có 13 triệu tấn

17 nguyên tố trong đất hiếm đặc biệt vì chúng có nhiều tính chất vật lý khó tin Chúng tạo ra nhiều công dụng kỳ diệu khi kết hợp với những nguyên liệu thông thường khác Chẳng hạn, Europium là nguyên tố giúp con người biến tivi đen trắng thành tivi màu, Erbium được đặt vào các sợi cáp quang truyền dữ liệu để ánh sáng trong cáp di chuyển xa hơn

Một số nguyên tố trong đất hiếm được dùng để sản xuất những nam châm nhỏ hơn song mạnh hơn dành cho ô tô, ổ đĩa máy tính, máy phát điện, động cơ và cả hệ thống dẫn đường cho tên lửa Nhiều nguyên tố khác làm tăng khả năng chịu nhiệt của các cánh quạt trong động cơ phản lực và làm tăng độ sáng của các ống nhòm hồng ngoại (dùng để quan sát trong đêm)

Mỹ và một số nước là nguồn cung cấp đất hiếm chủ yếu trong 50 năm qua Nhưng nhờ chi phí lao động thấp và sự thiếu vắng những quy định chặt chẽ về bảo vệ môi trường, Trung Quốc trở thành nước bán đất hiếm với giá thấp nhất trên thế giới

Cục Địa chất Mỹ khẳng định những mỏ đất hiếm chưa được phát hiện trên thế giới có trữ lượng

đủ lớn để đáp ứng nhu cầu của loài người trong tương lai Tuy nhiên, giới khoa học không dám chắc liệu những mỏ mới sẽ được phát hiện kịp thời để đáp ứng nhu cầu đang tăng vọt hay không Theo Cục Địa chất Mỹ, nguồn cung đất hiếm sẽ thấp hơn cầu khoảng 40 nghìn tấn trong vòng 5 năm tới

Đ t hi m là gì và t i sao chúng quan tr ng? ất hiếm có ý nghĩa như thế nào với con người ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ại sao chúng quan trọng? ọng?

 Ý kiến

 Chia sẻ:

Đại đa số “đất hiếm” xuất khẩu từ Trung Quốc là nơi có các mỏ lớn nhất chứa các nguyên liệu này







Tin liên h ệp và tương lai của thế giới.

 Nhật Bản sẽ phóng thích viên thuyền trưởng trong vụ đụng tàu

 TQ cáo buộc 4 người Nhật bị họ bắt thu hình địa điểm quân sự

 Thủy thủ đoàn tàu đánh cá TQ được thả, thuyền trưởng bị giữ lại

 Trung Quốc, Nhật Bản tranh cãi về vụ đụng tàu tại vùng biển tranh chấp

 Căng thẳng giữa Nhật và Trung Quốc dịu bớt

 Mỹ: Đề nghị mới về tiêu chuẩn xăng dầu cho xe cộ

 Nhật cần xét đến việc tồn trữ các loại đất hiếm

 Trung Quốc trấn an bà Clinton về vấn đề đất hiếm

 Các nguồn đất hiếm chiêu mộ Nhật Bản

CỠ CHỮ

Cập nhật: 23.09.2010 20:00

Nhiều tin báo chí nói rằng Trung Quốc có thể gây áp lực chính trị và kinh tế đối với Nhật Bản bằng cách giảm bớt nhịp độ xuất khẩu “đất hiếm.”

Trung Quốc phủ nhận việc đưa ra hành động như vậy

Các khoáng chất “đất hiếm” được sử dụng trong nhiều sản phẩm kỹ thuật cao như máy vi tính và bình điện dùng cho xe hơi vừa chạy xăng vừa chạy điện, khiến các vật liệu này trở nên thiết yếu đối với những sản phẩm điện tử xuất khẩu của Nhật Bản

“Đất hiếm” bao gồm 17 nguyên tố kim loại trong đó có Yttrium và lanthanum Đất hiếm có tính chất xúc tác, hóa học, và điện cùng các đặc tính khác

Đại đa số “đất hiếm” xuất khẩu từ Trung Quốc là nơi có các mỏ lớn nhất chứa các chất liệu này Cũng có các mỏ “đất hiếm” tại Úc, Hoa Kỳ, và một số quốc gia khác

Đ t hi m Vi t Nam đ ng th ba th gi i ất hiếm có ý nghĩa như thế nào với con người ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ệp và tương lai của thế giới ứng thứ ba thế giới ứng thứ ba thế giới ếm có ý nghĩa như thế nào với con người ới con người

01/11/2010 07:11 (GMT + 7)

TT - Ít ai biết Việt Nam đã từng hợp tác với nước ngoài khai thác đất hiếm từ năm 1960 Với trữ lượng lên đến trên 22 triệu tấn, giới khoa học đánh giá Việt Nam có thể đứng thứ 3 trên thế giới về tiềm năng đất hiếm.

Lối vào hầm khai thác quặng đất hiếm bị sập tại khu mỏ Nậm Xe do Tiệp Khắc khai thác giờ chỉ còn là một khe nhỏ - Ảnh: K.H.

PrevNext

Chia sẻ

Lưu lại In bài Gửi cho bạn bè Facebook Yahoo Twiter Google Zing Me

T khóa ừ khóa

Tin bài khác

 Cha giết con - oan thấu tới trời! (02/05)

 Lá cờ lịch sử (01/05)

 Theo chân đàn bò tót lớn nhất (01/05)

 Bên trong Trại Davis - Thành lũy tháng 4 (30/04)

>>Việt - Nhật hợp tác phát triển công nghiệp đất hiếm

>>Cuộc chiến nguyên liệu đất hiếm

Quặng đất hiếm vốn quá quen thuộc với người dân hai huyện Phong Thổ, Tam Đường (Lai Châu) Từ hàng chục năm trước, các nhà khoa học Việt Nam đã tiến hành thăm dò, đánh giá trữ lượng và hợp tác với một số nước khai thác thử nghiệm

Trở lại mỏ đất hiếm Nậm Xe (huyện Phong Thổ), Đông Pao (huyện Tam Đường), phóng viên

Tuổi Trẻ dựng lại bức tranh về những ngày đầu khai thác đất hiếm ở Việt Nam.

Đường lên mỏ Nậm Xe

Mỏ đất hiếm Nậm Xe nằm trọn trong khu vực xã Nậm Xe,

huyện Phong Thổ, được phân chia thành hai khu nam - bắc

Cách đây hàng chục năm, người dân trong vùng đã quen với

tiếng máy móc, tiếng ôtô vận chuyển quặng đất hiếm chạy rầm

rập suốt ngày đêm Không ít người dân trong vùng đã trở thành

công nhân hầm lò và tuyển luyện quặng cho các đơn vị nước

ngoài khai thác như Tiệp Khắc (cũ), Ba Lan

Nhớ lại những ngày đầu tiên các chuyên gia Việt Nam và nước

ngoài đến thăm dò, khai thác mỏ, phó chủ tịch UBND xã Nậm

Xe Lý Văn Chúc ấn tượng nhất là chuyện ôtô chạy suốt ngày

đêm

“Người ta đến nhanh, đi cũng nhanh, để lại trên triền núi những

miệng hầm ôtô có thể chạy ra, chạy vào để chở quặng Giờ vẫn

còn những hầm sâu hun hút ngoác miệng trên đỉnh núi Mỏ, ngay

dân địa phương cũng không dám vào sâu vì không biết trong đó

có gì ” - ông Chúc nói

Nhận lời dẫn chúng tôi lên một miệng hầm trên đỉnh núi Mỏ,

ông Lương Văn Ngân (bản Co Muông, xã Nậm Xe) e ngại:

“Liệu các chú đi được không, gần 3km chỉ leo theo vách núi

dựng đứng thôi, chỗ hầm đó sạt lở rồi, không thể vào được đâu”

Quả thật, nhìn từ xa triền núi Mỏ thoai thoải đổ về phía bờ suối

nhưng chỉ khi leo mới cảm nhận được độ dốc của ngọn núi Dẫn chúng tôi theo đường tắt, ông Ngân chỉ sang ngọn núi bên cạnh rồi nói: “Đường chính lên mỏ ở bên kia, xa lắm, trước đây ôtô chạy được từ chân lên đến đỉnh núi nhưng đường đó sạt rồi, cây cỏ mọc đầy không đi được, leo đường này khó nhưng nhanh”

Con đường ôtô quanh co ngày xưa nay phủ đầy cỏ dại, trải qua những trận mưa lũ đã sạt lở nên không còn hình thù một con đường, những đoạn dưới thấp từ lâu trở thành nương rẫy của bà con các bản làng xung quanh

Sau gần hai giờ leo dốc núi, cuối cùng chúng tôi đến được miệng hầm khai thác đất hiếm đầu tiên của phía Tiệp Khắc Miệng hầm ngày xưa, theo lời ông Ngân, to và rộng đến mức một chiếc ôtô có thể chui lọt đã bị đá lấp gần hết, giờ chỉ còn một khe rộng từng người chui vào được

Chui sâu vào, trước mắt chúng tôi là một đường hầm đen kịt sâu hun hút, chạy ngoằn ngoèo vào lòng núi Trên vách hầm vẫn hằn in những vết khoan sâu hoắm vào lòng núi, những vỉa đá bị vạt từng mảng do nổ mìn từ hàng chục năm trước Từ trong đường hầm, mùi ngai ngái, tanh tanh của đất, của quặng khoáng bốc ra nồng nặc Chỉ vài phút trong đường hầm ai cũng cảm giác đau đầu, buồn nôn, ông Ngân lý giải đó là mùi của quặng

“Ngày xưa, công nhân đến khai thác đều có quần áo bảo hiểm để vào núi mới đi sâu được” - ông Ngân nói Cũng chính vì lý do này mà khi không khai thác nữa, người Tiệp Khắc đã đổ bêtông

Đất hiếm là gì?

Đất hiếm chứa 17 nguyên tố hiếm có hàm lượng ít trong

vỏ Trái đất Đất hiếm được

sử dụng để chế tạo nam châm vĩnh cửu cho micro, loa, tai nghe, các thiết bị âm nhạc, ổ cứng máy tính ; đưa vào các chế phẩm phân bón để tăng năng suất và khả năng chống chịu bệnh cho cây trồng Đặc biệt, đất hiếm được sử dụng chủ lực trong cáp quang viễn thông; công nghệ in tiền; công nghệ màn hình LED; công nghệ bán dẫn, siêu dẫn

Các nước trên thế giới có trữ lượng đất hiếm lớn gồm Trung Quốc, Mỹ, Úc, Ấn Độ Việt Nam cũng là một trong

số những quốc gia được đánh giá có trữ lượng đất hiếm cao

bịt miệng hầm thứ hai lại để người dân không vào hầm Riêng chiếc hầm đầu tiên bị sập trong quá trình khai thác, đá bít gần kín miệng nên không đổ được bêtông lấp lại

Người Tiệp đến rồi đi

Qua sự giới thiệu của một già làng ở bản Mầu, chúng tôi tìm gặp một trong những công nhân trực tiếp tham gia khai thác mỏ Nậm Xe khi người Tiệp Khắc đến đây Là người bản xứ thuộc huyện Phong Thổ, được các chuyên gia Tiệp Khắc trực tiếp tuyển chọn và đào tạo, từ một nông dân thuần túy, ông Trần Thế Lương (xã Mường So, huyện Phong Thổ) trở thành một công nhân lành nghề trong nghề khai khoáng

Trong quãng đời làm công nhân khai khoáng, ông Lương nhớ mãi từng đi khai thác đất hiếm tại

mỏ Nậm Xe và sau đó trở thành công nhân khoan thăm dò tại mỏ Đông Pao (Bản Hon, huyện Tam Đường, Lai Châu)

Năm 1984, khi điện lưới còn chưa xuất hiện ở những bản làng xa xôi của Phong Thổ thì cả vùng Nậm Xe đã rực sáng nhờ hệ thống phát điện được người Tiệp Khắc đưa vào phục vụ khai khoáng

ở mỏ Cũng chính tại chiếc hầm chúng tôi tìm đến, ông Lương và năm người khác đã thoát chết khi hầm này bị sập Ngày đó, mỗi tổ công nhân trực tiếp nổ mìn, khai khoáng có hai chuyên gia Tiệp Khắc và bốn công nhân Việt Nam

Ca làm việc của ông Lương bắt đầu từ 6g-14g, không hiểu sao hôm đó mới hơn 12g chuyên gia Tiệp bỗng dưng cho cả tổ nghỉ giải lao, ra cửa hầm uống nước Khi tổ công nhân ra khỏi cửa hầm vài phút thì trong hầm vang lên những tiếng chấn động như tiếng mìn nổ, hàng loạt tảng đá lớn từ trên đỉnh núi sầm sập đổ xuống cách khu vực công nhân làm việc vài mét Và chỉ sau đó vài chục phút, cả phần lõi hầm đổ sụp, chôn vùi toàn bộ máy móc, thiết bị trong đường hầm

Sau khi hầm đầu tiên bị sập, phía Tiệp Khắc và các công nhân Việt Nam đào hầm khoáng thứ hai cách hầm thứ nhất khoảng 30m Ông Lương nhớ lại đường hầm được đào, khoan cao 2,5m, rộng 2,8m, đủ diện tích lắp đường ray cho xe goòng chở quặng, đất đá chạy

Các công nhân Việt Nam và chuyên gia Tiệp Khắc làm ngày làm đêm, chia ba ca suốt 24/24 giờ

để đảm bảo tiến độ Sau khi tìm được mạch khoáng, các công nhân dùng khoan máy khoan thẳng vào gương lò (những điểm có khoáng vật) rồi cho nổ mìn phá đá lấy quặng và chuyển theo xe goòng ra ngoài Tại cửa lò, tổ công nhân tuyển luyện rửa sạch rồi đưa thẳng lên ôtô chở về xuôi Đường hầm thứ hai, hầm chính được công nhân đào sâu vào lòng núi đến 199m, các đường ngách cũng dài đến gần 100m, trở thành đường hầm dài nhất ở mỏ Nậm Xe Tuy nhiên, sau một năm khai thác theo đúng hợp đồng ký kết, các chuyên gia Tiệp Khắc về nước vào năm 1985 thì hầm khoáng này được đổ bêtông bịt kín hoàn toàn

“Ngày đó, cuộc sống công nhân chúng tôi sung sướng lắm Tiền lương tính ra là 100 đồng/ngày trong khi một cân thịt chỉ có 9 hào Mỗi tháng còn được hai cân chè, mỗi khi đi làm về có người pha sẵn, phải uống hết để chống độc hại và 24 cân gạo, 12 hộp sữa, 12 cân đường bồi dưỡng” - ông Lương kể lại Ngoài người Tiệp khai thác tại Nậm Xe, ông Lương khẳng định còn có người

Ba Lan và một số nước khác cũng đã đến đây thăm dò, khai thác đất hiếm