KỸ NĂNG DẠY HỌC CHO ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH HỌC KHÓ

Khó khăn về đọc • Khó khăn về đọc là một trong những dạng khuyết tật học tập phổ biến nhất.. • Những khó khăn này không thể giải thích được bằng các nguyên nhân như khả năng trí tuệ ké

Khuyết tật học tập là gì?

Khuyết tật học tập (Learning Disabilities) là : thuật ngữ chỉ những rối loạn trong việc lĩnh hội và vận dụng những năng lực đọc, viết

và làm toán

Rối loạn này là khuyết tật nội tại của cá

nhân, có nguyên nhân được cho là do

khiếm khuyết chức năng hệ thần kinh trung ương

Khuyết tật học tập là gì

Chú ý :

Những vấn đề về hành vi, nhận thức xã hội, tương tác xã hội có thể tồn tại đồng thời

nhưng không phải là bản chất của khuyết tật học tập

Khó khăn đặc thù của khuyết tật học tập

Theo Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê các rối nhiễu tâm thần DSM-V, khuyết tật học tập có

Khó khăn về đọc

• Khó khăn về đọc là một trong những dạng

khuyết tật học tập phổ biến nhất Học sinh khó khăn về đọc chỉ được nhận diện trong hoạt động đọc, biểu hiện cụ thể là không đọc

được hoặc đọc rất chậm (thậm chí đánh

vần), học sinh không hiểu văn bản đọc…

• Những khó khăn này không thể giải thích

được bằng các nguyên nhân như khả năng trí tuệ kém, hoạt động giảng dạy không hiệu quả hoặc khiếm khuyết giác quan như khiếm thính, khiếm thị

Khó khăn về viết

• Khó khăn về viết là dạng khuyết tật học tập liên quan đến cách thể hiện những suy nghĩ bằng chữ viết Những học sinh này thường bị rối loạn về viết

• Cụ thể, không viết được chữ hoặc chữ viết méo

mó không đúng kích cỡ, chữ viết xấu, rất khó đọc; Viết được nhưng kém hơn hẳn so với các bạn

cùng lớp về tốc độ, cách trình bày, số lỗi chính tả, lỗi sử dụng các dấu chấm câu và sử dụng không đúng các quy tắc ngữ pháp hoặc khó khăn khi diễn đạt những suy nghĩ bằng chữ viết

• Nói cách khác, đây là dạng khó khăn trong tạo lập văn bản

so với mong đợi

Nhận diện khuyết tật học tập Trắc nghiệm

 Hiện nay ở Việt Nam còn thiếu vắng các công cụ để xác định học sinh khuyết tật học tập Để xác định chỉ số thông minh (IQ) của trẻ, các trắc nghiệm viên thường

sử dụng bộ trắc nghiệm Raven hoặc

WISC-IV phiên bản tiếng Việt chuẩn hóa

Phân biệt khuyết tật học tập

• Hầu hết các học sinh khuyết tật học tập có

biểu hiện hoàn toàn bình thường về mặt trí tuệ (chỉ số thông minh - IQ), không có vấn đề với

và toán hoặc ngược lại Cũng có những HS

gặp khó khăn với hai kĩ năng trở lên Về mức

độ, không phải HS nào cũng gặp khó khăn

như nhau

Mức độ ảnh hưởng chất lượng học tập

Chất lượng của việc đọc, viết và làm toán

hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ khó khăn của các em

Những học sinh khuyết tật học tập có thể

không có khuyết tật/khó khăn đi kèm nhưng cũng có thể đi kèm các khuyết tật khó khăn khác

Tóm lại, các khó khăn này có nguyên nhân

từ não bộ

Nguyên nhân sinh học 1

Nhóm các nhà nghiên cứu về sinh học thì quan tâm đến não bộ và gen Sự cấu trúc bất thường trong

não và gen di truyền là hai giả thuyết cơ bản

• Vấn đề của não bộ: Thể hiện trong các tài liệu

nghiên cứu các nguyên nhân sau: Tăng sinh võ não; Cấu trúc bất thường của não bộ; Thiếu hụt vùng trung khu thần kinh; Sự kết nối không hoàn hảo giữa các vùng của não bộ

• Các yếu tố về sinh lí học thần kinh:Rối loạn khu vực thần kinh có chức năng tiếp nhận và sản sinh ngôn ngữ; Khu vực xử lí nhận thức bị suy; Rối loạn chức năng hệ thống xử lí thu thập thông tin, tổ chức, bị những cú sốc tâm lý khi còn trẻ,…

Nguyên nhân sinh học 2

• Bẩm sinh và yếu tố di truyền: Đây là dạng

khuyết tật học tập xuất hiện trong những gia đình có những thành viên có vấn đề liên

quan đến những khó khăn này Những yếu tố khó khăn xuất hiện rõ rệt ở mối quan hệ họ

hàng đời thứ nhất

• Nghiên cứu của Grigorrenko (2001) cho thấy, khoảng 25 - 60% cha mẹ của trẻ có rối loạn phát triển cũng có những khó khăn tương tự Nghiên cứu về di truyền cho thấy một vùng ở nhiễm sắc thể có liên quan đến rối loạn phát triển (DSM-V, APA, 2013)

Nguyên nhân từ nhận thức

Sự khiếm khuyết về trí nhớ được nêu ra như một cách thức giải thích khác đối với

nguyên nhân khuyết tật học tập ở trẻ

Các nhà nghiên cứu cho rằng, học sinh

khuyết tật học tập có sự hạn chế về trí nhớ,

đặc biệt là trí nhớ ngắn hạn (WM) làm ảnh

hưởng đến khả năng giải mã, gọi tên sự vật

và khả năng ghi lại những vấn đề giải mã

Các nguyên nhân khác

• Đó là sự bất thường trong quá trình mang thai, thai nhi tiếp xúc với các chất kích thích như: rượu, bia, ma túy, đẻ non hoặc kéo dài tháng sinh; Tai nạn sau khi sinh, chấn thương não, suy dinh dưỡng hoặc tiếp xúc với các chất độc hại như kim loại, thuốc trừ sâu,…

• Những vấn đề bệnh lý xuất hiện đồng thời: học sinh khuyết tật học tập có thể mắc nhiều hơn một

chứng bệnh trong những chứng bệnh phổ biến sau: Rối loạn tăng động giảm chú ý; rối loạn hành vi; hội chứng Tourette (chứng rối loạn thần kinh

trầm trọng), đa tật;

• Đến nay, việc tìm kiếm các nguyên nhân gây

khuyết tật học tập của học sinh vẫn tiếp tục được nghiên cứu

Khuyết tật học tập

Nhận biết sớm tại cơ sở giáo dục

Hạn chế về trí nhớ 1

 Học sinh KTHT thường có những hạn chế

về khả năng ghi nhớ, cụ thể là có biểu

hiện rối loạn về trí nhớ (quên cách đánh vần các từ, cách làm toán và những lời hướng dẫn dặn dò của thầy cô, mặc dù tiết học trước học sinh đã có thể thực hiện thành thạo)

 Không chủ động sử dụng được những thủ thuật ghi nhớ mà những học sinh bình

thường hay sử dụng

Hạn chế về trí nhớ 2

 Thông thường để học thuộc nội dung một bài học, những học sinh khác chủ động đưa ra các thủ thuật giúp mình nhớ tốt hơn thông tin bằng cách: Xếp chúng vào một nhóm, đặt

những điểm mốc quan trọng, gắn kết nó với những đặc điểm riêng

 VD Khi học một danh sách các từ, học sinh bình thường hay nhắc lại các từ đó hay nhóm chúng vào trong các nhóm có đặc điểm

chung là vật dụng, động vật, thực vật thì học sinh KTHT không làm được như vậy

Khi học một danh sách các từ, học sinh bình thường hay:

- nhắc lại các từ đó

- nhóm chúng vào trong các nhóm có đặc điểm chung là vật dụng, động vật, thực vật

Việc xử lý âm thanh chậm hơn không cho phép các học sinh KTHT có đủ thời gian để nạp những thông tin đó vào bộ nhớ ngắn hạn Do đó, hầu hết những gì được trình bày trước người học sẽ

bị mất đi, không được lưu giữ trong bộ nhớ ngắn hạn và cũng không được truyền tải tới bộ nhớ dài hạn

Bộ nhớ ngôn ngữ

Khiếm khuyết liên quan tới các dạng KTHT dường như diễn ra trong bộ nhớ ngôn ngữ

và ảnh hưởng tới khả năng giải mã, xếp loại

và gợi lại thông tin đã được truyền tải

Đây là nguyên nhân chính khiến học sinh thường

quên bắt đầu nhiệm vụ, bỏ dở hoặc không hoàn

thành nhiệm vụ đúng thời hạn

Khả năng học tập không cao

Những học sinh KTHT thường không có dấu hiệu bị khuyết tật trí tuệ, hầu hết đều có chỉ

số thông minh (IQ) ở mức độ trên trung bình nhưng việc lĩnh hội và vận dụng 1 hoặc

nhiều hơn 2 trong số các kĩ năng học tập

như đọc, đọc hiểu, viết, làm toán, suy luận toán học gặp nhiều khó khăn

Có sự lệch lạc trong quá trình

xử lí thông tin

Với trẻ bình thường thì việc tiếp nhận các thông tin như nghe giáo viên giảng bài, nhìn lên bảng, chép bài vào vở và dần dần tiếp thu thêm được các kiến thức mới

Nhưng với trẻ KTHT thì việc tiếp thu được các

kiến thức mới gặp rất nhiều rào cản

Trong thực tế, đã có những học sinh KTHT học lớp 5 rồi mà vẫn chưa thể đọc trơn được, học

hết lớp 3 nhưng vẫn không thể làm toán được nếu không có que tính

Thiếu khả năng sử dụng nhiều

hệ lụy mang tính xã hội

Người ta nhận thấy : Những khó khăn trong học tập của các học sinh KTHT không phải

do thiếu nỗ lực hay trí tuệ mà là do học sinh KTHT bị suy giảm, hoặc có những khiếm

khuyết mang tính xã hội

đặc điểm cảm xúc, xã hội của học sinh KTHT

- Thường xuất hiện những rối loạn cảm xúc

trong phát triển từ cấp độ nhẹ tới nghiêm

trọng - Hầu hết học sinh KTHT không đạt

được mức độ thích nghi tâm lý ổn định

trong khi trên thực tế, nhiều học sinh KTHT có kết quả học tập kém nhưng lại không thua

kém bạn bè cùng trang lứa trong các lĩnh

vực khác như trong các mối quan hệ trong gia đình, thể chất và xã hội