“Giải pháp hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế doanh nghiệp địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang”TT LUẬN VĂN THẠC SỸ

LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận văn “Giải pháp hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang” là bài nghiên cứu của chính tôi và t

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng luận văn “Giải pháp hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang” là bài nghiên cứu

của chính tôi và thực hiện theo sự hướng dẫn của Thầy TS Phạm Văn Tài

Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này, tôi cam đoan rằng toàn phàn hay những phần nhỏ của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác

Không có sản phẩm/nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận văn này mà không được trích dẫn theo đúng quy định

Luận văn này chưa bao giờ được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trường đại học hoặc cơ sở đào tạo khác

Trà vinh, ngày … tháng … năm 2020

Tác giả

Trịnh Thị Nguyệt Hà

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành và được bảo vệ luận văn này trước Hội đồng Bảo vệ luận văn của Trường Đại học Trà Vinh, tác giả xin chân thành cảm ơn:

- Ban Giám hiệu trường Đại học Trà Vinh, Khoa Đào tạo Sau Đại học, các giảng viên tham gia giảng dạy đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp này

- Ban Lãnh đạo Chi Cục Thuế huyện Giang Thành đã tạo mọi điều kiện cần thiết

để tác giả được thuận lợi tham gia lớp Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế này

- TS Phạm Văn Tài đã tận tình cung cấp tài liệu, hướng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài

- Các chuyên gia, lãnh đạo và các cán bộ trong Chi Cục Thuế huyện Giang Thành

đã tận tình đóng góp ý kiến và hỗ trợ, cung cấp cho tác giả các thông tin, tài liệu, số liệu, liên quan để tác giả hoàn thành luận văn tốt nghiệp đúng tiến độ

Trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục hình viii

Tóm tắt ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.TÍNHCẤPTHIẾTVÀLÝDONGHIÊNCỨUCỦAĐỀTÀI 1

2.MỤCTIÊUNGHIÊNCỨU 3

3.TỔNGQUANCÁCNGHIÊNCỨUCÓLIÊNQUANĐẾNĐỀTÀI 3

4.PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 9

5.PHẠMVIGIỚIHẠNĐỀTÀI 10

6.ĐỐITƯỢNGNGHIÊNCỨUVÀĐỐITƯỢNGKHẢOSÁT 11

7.KẾTCẤUCỦALUẬNVĂN 11

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO KÊ KHAI NỘP THUẾ 12

1.1CƠSỞLÝTHUYẾT 12

1.1.1 Các khái niệm, tiếp cận và nhân tố liên quan đến thuế 12

1.1.1.1 Khái niệm về thuế 12

1.1.1.2 Vai trò của thuế 14

1.1.2 Khái niệm về tuân thủ thuế 16

1.1.3 Khái niệm về rủi ro 16

1.1.4 Khái niệm rủi ro về thuế 18

1.1.5 Rủi ro trong kê khai nộp thuế 19

1.1.6 Các nhân tố nội tại của doanh nghiệp ảnh hưởng đến rủi ro kê khai nộp thuế 21

1.1.7 Nguyên nhân gây thất thoát nguồn thu hoặc không kê khai thuế 23

1.2PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 24

1.3KINHNGHIỆMQUẢNLÝRỦITRONGKÊKHAINỘPTHUẾ 25

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ RỦI RO KÊ KHAI NỘP THUẾ CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIANG THÀNH TỈNH KIÊN GIANG 27

2.1SƠLƯỢCVỀCHICỤCTHUẾHUYỆNGIANGTHÀNH,TỈNHKIÊNGIANG 27

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Chi Cục Thuế huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 27

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của chi cục Thuế Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 27

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của Chi Cục Thuế huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 30

2.1.4 Kết quả thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước của chi cục Thuế huyện Giang Thành giai đoạn 2017 - 2019 30

2.2QUYTRÌNHNGHIÊNCỨU 31

2.3THỰCTRẠNGKÊ KHAINỘPTHUẾCỦA CÁCDOANHNGHIỆP TRÊNĐỊA BÀNHUYỆNGIANGTHÀNH,TỈNHKIÊNGIANG 32

2.3.1 Đăng ký thuế 33

2.3.2 Kê khai thuế 33

2.3.4 Cung cấp thông tin 35

2.3.5 Lưu giữ hồ sơ chứng từ kế toán 35

2.4THỰCTRẠNGQUẢNLÝKÊKHAINỘPTHUẾCÁCDOANHNGHIỆPỞCHI CỤCTHUẾHUYỆNGIANGTHÀNH 35

2.4.2 Công tác đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế 37

2.4.2.1 Công tác đăng ký thuế 37

2.4.2.2 Công tác kê khai thuế 37

2.4.2.3 Công tác đôn đốc nộp thuế 38

2.4.3 Công tác thanh tra, kiểm tra thuế 38

2.4.4 Công tác xử lý cưỡng chế nợ thuế 39

2.4.5 Công tác phối hợp với các cơ quan, ban ngành liên quan 40

2.5THỰCTRẠNGCÁCNHÂNTỐNỘITẠICỦADOANHNGHIỆPẢNHHƯỞNG ĐẾN RỦI RO KÊ KHAI NỘP THUẾ TẠI HUYỆN GIANG THÀNH, TỈNH KIÊN GIANG 41

2.5.1 Mô tả các nhóm nhân tố nội tại của doanh nghiệp ảnh hưởng đến rủi ro kê khai nộp thuế 41

2.5.2 Kỳ vọng dấu của các biến các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro kê khai nộp thuế 44

2.5.5 Kiểm định giả thuyết nghiên cứu 53

2.6ĐÁNH GIÁ THỰCTRANG VỀ RỦI ROKÊ KHAI NỘP THUẾ CÁCDOANH NGHIỆPTRÊNĐỊABÀNHUYỆNGIANGTHÀNH,TỈNHKIÊNGIANG 54

2.6.1 Đối với thực trạng kê khai nộp thuế của doanh nghiệp và quản lý khai nộp thuế

trên địa bàn huyện Giang Thành 54

2.6.1.1 Đối với doanh nghiệp 54

2.6.1.2 Đối với Cơ quan thuế 55

2.6.2.1 Đối với các biến có ý nghĩa thống kê 57

2.6.2.2 Đối với các biến không có ý nghĩa thống kê 60

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO KÊ KHAI NỘP THUẾ CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIANG THÀNH, TỈNH KIÊN GIANG 62

3.1CƠSỞĐỀXUẤTGIẢIPHÁP 62

3.1.1 Mục tiêu, phương hướng và chiến lược phát triển của huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 62

3.1.2 Chiến lược phát triển của chi cục Thuế huyện Giang Thành 63

3.2MỘTSỐGIẢIPHÁPHẠNCHẾRỦIROKÊKHAINỘPTHUẾCÁCDOANH NGHIỆPTRÊNĐỊABÀNHUYỆNGIANGTHÀNH,TỈNHKIÊNGIANG 64

3.2.1 Nhóm giải pháp đối với các doanh nghiệp 64

3.2.2 Nhóm giải pháp đối với cơ quan thuế 66

3.2.2.1 Nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền và hỗ trợ DN 66

3.2.2.2 Tăng cường công tác giám sát quá trình đăng ký, kê khai, nộp thuế 68

3.2.2.3 Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra thuế 69

3.2.2.4 Áp dụng phương pháp quản lý rủi ro trong quản lí thuế 70

3.2.2.5 Hoàn thiện hệ thống và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lí thuế 70

3.2.2.6 Nhóm giải pháp quản lý các doanh nghiệp có các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro kê khai nộp thuế 71

3.2.2.7 Đối với nội bộ chi cục thuế 71

3.3MỘTSỐKIẾNNGHỊCHÍNHSÁCH 71

3.3.1 Kiến nghị Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế 71

3.3.2 Kiến nghị Tổng cục Thuế 72

KẾT LUẬN 74

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Diễn giải

BDONG_DT: Biến động doanh thu

BDONG_GTGT: Biến động thuế giá trị gia tăng

BDONG_TNDN: Biến động thuế thu nhập doanh nghiệp BDONG_TSCD: Biến động tài sản cố định

CNOP_TK: Chậm nộp tờ khai

CPQL: Chi phí quản lý kinh doanh

DNTN: Doanh nghiệp tư nhân

GTGT: Giá trị gia tăng

HS_TT: Hệ số khả năng thanh khoản tổng quát LH_DN: Loại hình doanh nghiệp

LNST_DT: Tỷ lệ lợi nhuận/doanh thu

LNST_TS: Tỷ lệ lợi nhuận /tổng tài sản

LNST_VCSH: Tỷ lệ lợi nhuận/vốn chủ sở hữu

OECD: Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế

RRO_KK: Rủi ro khai nộp thuế

SXKD: Sản xuất kinh doanh

TNDN: Thu nhập doanh nghiệp

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Phân loại rủi ro trong lĩnh vực thuế 25 Bảng 2.1 Kết quả thu ngân sách của chi cục Thuế huyện Giang Thành (2017-2019) 31 Bảng 2.2 Tình hình nộp TK thuế các DN tại địa bàn huyện Giang Thành thuộc Cục Thuế tỉnh Kiên Giang giai đoạn 2017-2019 34 Bảng 2.3 Tình hình nợ thuế các DN tại huyện Giang Thành thuộc Cục Thuế tỉnh Kiên Giang đến ngày 31/12/2019 34 Bảng 2.4 Công tác tuyên truyền và hỗ trợ NNT qua các năm 2017-2019 36 Bảng 2.5 Tình hình hoạt động các DN tại địa bàn huyện Giang Thành thuộc Cục Thuế tỉnh Kiên Giang tính đến 31/12/2019 37 Bảng 2.6 Kết quả thanh tra - kiểm tra thuế các Doanh nghiệp ở huyện Giang Thành của Cục Thuế tỉnh Kiên Giang 39 Bảng 2.7 Tóm tắt giả thuyết các biến độc lập đưa vào nghiên cứu 46 Bảng 2.8 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu 47 Bảng 2.9 Ảnh hưởng của các nhân tố đến rủi ro khai nộp thuế của các DN tại huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 51 Bảng 2.10 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu 53

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc không tuân thủ hay thất thoát nguồn thu 23 Hình 2.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức chi cục Thuế huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 30 Hình 2.2 Quy trình nghiên cứu tổng thể 32 Hình 2.3 Mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro kê khai nộp thuế của các DN tại địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang 41

TÓM TẮT

Đề tài “Giải pháp hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế các doanh nghiệp trên địa

bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang” thực hiện nghiên cứu, phân tích thực trạng

kê khai nộp thuế của các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng dẫn đến rủi ro trong kê khai nộp thuế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang

Trên cơ sở lý thuyết về đánh giá rủi ro kê khai nộp thuế cùng với việc kế thừa các nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài, mô hình cùng các giả thuyết nghiên cứu được đề xuất, bao gồm: nhóm nhân tố phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp (Tỷ suất lợi nhuận ròng trên tổng tài sản, tỷ suất sinh lời của doanh thu, tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu, doanh thu và thu nhập khác, chí phí và vốn chủ sở hữu; Chỉ

số khả năng thanh toán của doanh nghiệp; nhóm các nhân tố đánh giá tình hình thực hiện nghĩa vụ kê khai nộp thuế của doanh nghiệp: số thuế phải nộp, Cơ chế quản lý của ngành thuế và chậm nộp thuế; nhóm các yếu tố tỷ lệ biến động khai thuế của doanh nghiệp: Kê khai tăng chi phí đầu vào hoặc giảm doanh thu bán ra để tối thiểu hóa thuế Giá trị gia tăng và Thu nhập doanh nghiệp phải nộp; Nhóm yếu tố phản ánh đặc thù hoạt động của doanh nghiệp: loại hình doanh nghiệp và đặc điểm doanh nghiệp

Để đánh giá thống kê mô tả các mẫu nghiên cứu (150 mẫu doanh nghiệp được lựa chọn từ 200 doanh nghiệp đang hoạt động theo phương pháp xác suất với bước nhảy

là 1), tác giả sử dụng phần mềm SPSS 22 và thực hiện kỹ thuật Descriptive Statistics

Để đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố trên đối với rủi ro kê khai nộp thuế của các doanh nghiệp nộp thuế trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang, tác giả thực hiện phân tích hồi quy nhị phân (Binary Logistic) trên phần mềm SPSS 22

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tại ý nghĩa ở mức 1% cho thấy các biến số được sử dụng trong mô hình là phù hợp Mô hình có thể dự báo chính xác ở mức 82,4% Kết quả phân tích cho thấy từ 14 biến có ảnh hưởng đến rủi ro kê khai thuế các doanh nghiệp nộp thuế trên địa bàn tỉnh Kiên Giang, chỉ có 3 nhân tố là là (1) Loại hình doanh nghiệp; (2) Tỷ lệ biến động tài sản cố định giữa các năm và (3) Chậm nộp tờ khai không có ý nghĩa thống kê 11 biến nhân tố còn lại đều có ý nghĩa thống kê

Từ những kết quả đạt được, tác giả đề xuất những giải pháp hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang cho các doanh nghiệp và cơ quan thuế thông qua sự cải thiện các nhân tố độc lập ảnh hưởng đến rủi ro kê khai nộp thuế

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT VÀ LÝ DO NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Cùng với chiến lược cải cách hiện đại hóa chung của đất nước, ngành Thuế cũng

đã và đang thực hiện các chiến lược cải cách và hiện đại hóa hệ thống thuế trong nhiều năm qua Chính sách thuế đã được cải cách và hiện đại hóa theo hướng hội nhập toàn cầu và theo nhu cầu cần được hỗ trợ của Người nộp thuế nói chung và nhất là Người nộp thuế trong khu vực kinh tế tư nhân Cơ cấu và sự minh bạch của khuôn khổ chính sách thuế đã được cải tiến và hoàn thiện theo yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam Những dấu mốc chính trong quá trình cải cách

và hiện đại hóa hệ thống thuế thời gian qua là tạo ra các điều kiện pháp lý cần thiết cho Việt Nam gia nhập và hội nhập sâu rộng tổ chức kinh tế thế giới (WTO) Cải cách cơ bản về cơ cấu tổ chức Quản lý thuế đã được thực hiện, những chức năng hoạt động chính

đã được hiện đại hóa và các dịch vụ hỗ trợ Người nộp thuế đã giúp tăng cường tính tuân thủ tự nguyện với hệ thống thuế và chính sách thuế Cụ thể, ngành Thuế Việt Nam đã xây dựng và triển khai Hệ thống thông tin Quản lý thuế tích hợp dựa trên tái cấu trúc các quy trình nghiệp vụ

Cơ chế quản lý của ngành Thuế hiện tại là Người nộp thuế tự khai, tự tính, tự nộp thuế vào Ngân sách nhà nước Quản lý thuế chủ yếu thực hiện chức năng tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ Người nộp thuế để nâng cao tính tuân thủ, tự giác chấp hành các nghĩa

vụ thuế theo quy định pháp luật, đồng thời cũng tăng cường chức năng thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, chống thất thu Ngân sách nhà nước Thực hiện cơ chế này cho phép cải thiện mối quan hệ giữa Quản lý thuế với các Doanh nghiệp, là một phần chiến lược đổi mới Quản lý thuế theo cách tiếp cận thân thiện đối với Người nộp thuế nhằm cải thiện hiệu lực và hiệu quả Quản lý thuế Cơ chế tự khai, tự nộp thuế tập trung nguồn lực vào các kỹ năng quản lý, đổi mới thủ tục Quản lý thuế, áp dụng công nghệ thông tin trong Quản lý thuế như: Kê khai điện tử, sử dụng phần mềm mới hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra thuế theo phương thức rủi ro, Qua đó, các hành vi vi phạm pháp luật về thuế của Người nộp thuế đã được phát hiện và xử lý kịp thời, góp phần chống thất thu Ngân sách nhà nước, nâng cao tính tuân thủ của Người nộp thuế Đồng thời hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quản lý thuế cũng được nâng cao

Tuy nhiên, các năm qua, Người nộp thuế ngày càng tăng nhanh về số lượng và quy

mô kinh doanh, từ đó khối lượng công việc Quản lý thuế cũng tăng nhanh theo, nên cơ chế quản lý tự kê khai thuế đang gặp phải nhiều rủi ro như: Rủi ro cố ý hay vô ý khai báo không trung thực số thuế phải nộp, số tiền nộp ít hơn số tiền kê khai, cũng như vẫn còn không ít chủ Doanh nghiệp có trình độ hiểu biết pháp luật thuế thấp, không tự giác thực hiện nghĩa vụ thuế, lợi dụng cơ chế trên để trốn thuế, gian lận thuế, nợ đọng thuế hay cố tình tìm mọi thủ đoạn, mọi hình thức gian lận các khoản tiền thuế phải nộp Thực trạng này là thách thức cho Quản lý thuế trong việc quản lý thu thuế hiệu quả từ các Doanh nghiệp này, trong đó vấn đề hạn chế rủi ro kê khai thuế của Doanh nghiệp luôn là yếu tố quan trọng được Quản lý thuế hết sức quan tâm Đánh giá rủi ro kê khai thuế của các Doanh nghiệp để từ đó có cách ứng xử và giải pháp phù hợp, hiệu quả trong thực tiễn quản lý thu thuế là nhiệm vụ quan trọng nhất của chi cục Thuế huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang

Bên cạnh đó, phương pháp Quản lý thuế theo rủi ro còn khá mới mẻ, đòi hỏi phải

có kỹ năng chuyên sâu để thực hiện hiệu quả, do đó hoạt động phân tích rủi ro vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại cần phải được bổ sung, hoàn thiện Một số vấn đề khá quan trọng liên quan đến phương pháp rủi ro trong Quản lý thuế vẫn chưa có câu trả lời đầy đủ, đó

là các vấn đề như: Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về Doanh nghiệp phục vụ phân tích rủi ro, chuẩn hóa các tiêu chí phân loại rủi ro về thuế của Doanh nghiệp, ứng dụng phần mềm phân tích rủi ro và chấm điểm rủi ro tự động, rà soát kết quả phân tích rủi ro so với thực tế quản lý Doanh nghiệp, các điều kiện về pháp lý cho việc hoàn thiện áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động Quản lý thuế

Ngoài ra, từ thực tiễn cho thấy công tác quản lý và kê khai thuế hiện nay vẫn còn một số hạn chế và bất cập, có thể kể ra như: có quá nhiều giấy tờ thủ tục, có quá nhiều

kẽ hở trong việc xác định đối tượng và thu nhập thực tế của doanh nghiệp nộp thuế cũng như Công tác kiểm tra sau khi hoàn thuế cũng gặp khó khăn, vì không có ứng dụng thông tin kiểm soát thu nhập toàn quốc

Xuất phát từ những lý do trên, việc tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu “Giải pháp hạn chế rủi ro kê khai nộp thuế các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang” là cần thiết, có tính thời sự và phù hợp với thực tiễn quá trình áp dụng

cơ chế rủi ro, cũng như tiến trình cải cách hiện đại hóa của ngành Thuế nói chung và