LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Đề tài “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo pháp luật dân sự Việt Nam - từ thực tiễn tỉnh Kiên Giang” là công trình nghiên cứu dự
Trang 1LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Đề tài “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo pháp luật dân sự Việt Nam - từ thực tiễn tỉnh Kiên Giang” là công trình nghiên cứu dựa trên sự nỗ lực của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện Các dữ liệu, kết quả nghiên cứu trong đề tài là hoàn toàn trung thực, không sao chép kết quả của đề tài nghiên cứu nào khác, các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc và được phép công bố
Trà Vinh, ngày tháng năm 2020
Tác giả luận văn
Lý Hoài Thương
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Trên thực tế không có sư thành công nào mà không gắn liền với sự giúp đỡ, hỗ trợ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt quãng thời gian từ khi bắt đầu học tập tại trường cho đến nay, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của các Quý thầy cô, gia đình, bạn bè và các bạn học trong lớp Bằng tấm lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin kính gửi đến Quý thầy cô đang công tác tại trường Đại học Trà Vinh cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt quá trình học tập Đặc biệt hơn, em xin chân thành cảm ơn PGS TS Nguyễn Ngọc Điện người đã trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành luận văn này Bài luận văn này được thực hiện trong khoản thời gian gần 6 tháng, những ngày đầu đi vào thực tế em còn bỡ ngỡ và nhiều hạn chế Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắc chắn Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của Thầy Cô để hoàn thiện được kiến thức trong lĩnh vực này hơn Em xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô đã tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành tốt luận văn này Do trình độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý Thầy Cô
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 3MỤC LỤC
Lời cam đoan Error! Bookmark not defined Lời cảm ơn Error! Bookmark not defined
Mục lục iii
Danh mục chữ viết tắt vi
Tóm tắt vii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
2.1 Mục tiêu chung 2
2.2 Mục tiêu cụ thể 2
3.TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 2
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 4
6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 4
6.1 Đối tượng nghiên cứu 4
6.2 Đối tượng khảo sát 4
7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 4
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM THEO PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM 6
1.1 KHÁI QUÁT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM THEO PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM 6
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng cho sức khỏe bị xâm phạm 6
1.1.1.1 Khái niệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm .6
1.1.1.2 Đặc điểm của Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do sức khỏe bị xâm phạm .7
1.1.1.3 Ý nghĩa 10
1.2 CÁC ĐIỀU KIỆN XÁC LẬP TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM 11
Trang 41.2.1 Hành vi gây thiệt hại 12
1.2.2 Phải có thiệt hại xảy ra 13
1.2.3 Phải có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây thiệt hại và thiệt hại thực tế xảy ra 14 1.3 NGUYÊN TẮC BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM 15
1.4 XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI VÀ THỜI HẠN HƯỞNG BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM Error! Bookmark not defined 1.4.1 Xác định thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm Error! Bookmark not defined 1.4.1.1 Chi phí hợp lí cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại Error! Bookmark not defined 1.4.1.2 Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại Error! Bookmark not defined 1.4.1.3 Chi phí hợp lí và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị Error! Bookmark not defined 1.4.1.4 Thiệt hại khác do pháp luật quy định Error! Bookmark not defined 1.4.1.5 Tổn thất về tinh thần của người bị thiệt hại Error! Bookmark not defined 1.5 CÁC CHỦ THỂ TRONG QUAN HỆ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM 28
1.5.1 Pháp nhân, chủ thể trong quan hệ bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 28
1.5.2 Cá nhân, chủ thể trong quan hệ bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 31 1.6 MỨC BỒI THƯỜNG, THỜI HẠN HƯỞNG BỒI THƯỜNG VÀ HÌNH THỨC BỒI THƯỜNG DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM 33
1.6.1 Mức bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 33
1.6.2 Thời hạn hưởng bồi thường do sức khỏe bị xâm phạm 36
1.6.3 Hình thức bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 38
1.6.3.1 Bằng hiện vật 38
1.6.3.2 Bằng tiền 38
1.6.3.3 Bằng cách thực hiện một công việc 38
CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KIÊN GIANG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 41
Trang 52.1 THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM
2.1.1 Thực trạng pháp luật và áp dụng pháp luật 41
2.1.2 Thực tiễn giải quyết và áp dụng các quy định pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm trên địa bàn tỉnh Kiên Giang 42
2.2 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM 58
2.2.1 Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 58
2.2.1.1 Về nguyên tắc bồi thường thiệt hại 58
2.2.1.2 Về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra 59
2.2.1.3 Về thời hạn hưởng bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 59
2.2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng áp dụng các quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 60
KẾT LUẬN 62
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 63
Trang 6DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BLDS: Bộ luật dân sự
Trang 7
TÓM TẮT
Sức khỏe là vốn quý của mỗi người và của toàn xã hội Có sức khỏe, con người
có được hàng trăm ước mơ, không có sức khỏe thì con người chỉ có một ước mơ duy nhất là “được khỏe” Sức khỏe con người được pháp luật bảo vệ và ai gây thiệt hại xâm phạmđến sức khỏe người khác thì phải bồi thường Một trong những phương pháp được pháp luật quy định để bảo vệ sức khỏe của con người là quyền yêu cầu thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung, bồi thường thiệt hại do xâm phạmsức khỏe nói riêng là một trong những chế định quan trọng của pháp luật dân sự Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là trách nhiệm dân sự mà theo đó người vi phạm nghĩa vụ pháp lý gây tổn hại cho người khác phải bồi thường những tổn thất mà mình gây ra mà giữa người gây thiệt hại và người bị thiệt hại không có việc giao kết hợp đồng hoặc có hợp đồng nhưng hành vi gây thiệt hại không thuộc hành vi thực hiện hợp đồng Mặc dù, Bộ luật Dân sự năm 2015 được ban hành thay thế Bộ luật Dân sự 2005 có nhiều sự sửa đổi, bổ sung hoàn thiện chế định này Tuy nhiên, vẫn còn một số quy định chưa rõ ràng, còn nhiều cách hiểu khác nhau như căn cứ phát sinh, mức bồi thường thiệt hại; một số quy định mang tính “định tính” mà không “định lượng” nên gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng Bên cạnh đó, các vụ án tranh chấp
về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạmsức khỏe chiếm tỉ trọng tương đối lớn trong các án kiện về bồi thường; sự đối lập về tâm lý của người gây thiệt hại với người bị thiệt hại do xâm phạmsức khỏe bị kháng cáo, khiếu nại từ phía đương sự
Thông qua việc nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm pháp luật dân sự Việt Nam - Từ thực tiễn tỉnh Kiên Giang, luận văn đã làm rõ về khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do sức khỏe bị xâm phạm; các điều kiện xác lập trách nhiệm, nguyên tắc bồi thường; mức thiệt hại, thời hạn, hình thức bồi thường, các chủ thể trong quan hệ bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm Trên
cơ sở đó tác giả nghiên cứu sâu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật để giải quyết tranh chấp về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm Từ đó, đề xuất một
số kiến nghị về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
Trang 8PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ai sinh ra trên đời cũng đều có riêng cho mình những mục đích sống khác nhau, nhưng dù là mục đích, lý tưởng gì thì chúng ta đều cần có sức khỏe mới thực hiện được Đó là lý do vì sao chúng ta có thể nói sức khỏe là quan trọng nhất đối với cuộc sống mỗi người, phải khỏe mạnh thì chúng ta mới sống và làm việc một cách trọn vẹn nhất, là mục tiêu và là nhân tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội và bảo vệ Tổ quốc
Sức khỏe con người được pháp luật bảo vệ và ai gây thiệt hại xâm phạm đến sức khỏe người khác thì phải bồi thường Đây được coi là một nguyên tắc cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật Về nguồn gốc lịch sử thì chế định Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng ra đời từ rất sớm Qua các giai đoạn lịch sử khác nhau dần mỗi quốc gia đều hình thành những quy định chung về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Hơn nữa còn có những quy định cụ thể về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đối với từng trường hợp cụ thể bởi sự đa dạng về chủ thể gây thiệt hại đối tượng thiệt hại, hoàn cảnh bị thiệt hại…
Bộ luật Dân sự 2005 được áp dụng để giải quyết cho các tranh chấp dân sự nói chung và về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói riêng Qua nhiều năm thi hành Bộ luật Dân sự 2005 đã phát huy được tác dụng của mình trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của luật dân sự, thực thi việc bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các chủ thể trong giao lưu dân sự, góp phần làm ổn định các quan hệ xã hội Tuy nhiên, Bộ luật Dân sự 2005 vẫn còn những bất cập cần phải sửa đổi, bổ sung sao cho phù hợp với thực tiễn hiện nay Bộ luật Dân sự 2015 ra đời thay thế cho Bộ luật Dân sự 2005 với nhiều sự sửa đổi bổ sung nhất định, trong đó
có chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Trong đó, Bộ luật Dân sự 2015 quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng từ Điều 584 đến Điều 608 và có
bổ sung quy định về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm ở Điều 590
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung, bồi thường thiệt hại do xâm phạmsức khỏe nói riêng là một trong những loại trách nhiệm gây nên nhiều tranh cãi
về căn cứ phát sinh, mức bồi thường… Không những vậy quy định pháp luật về vấn đề này chủ yếu dừng lại ở các quy định mang tính “định tính” mà không “định lượng”
Trang 9nên đã tạo nên nhiều khó khăn trong việc thực thi pháp luật của các cán bộ Mặt khác, Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe chiếm tỉ trọng tương đối lớn trong các án kiện về bồi thường; sự đối lập về tâm lý của người gây thiệt hại với người
bị thiệt hại do xâm phạmsức khỏe bị kháng cáo, khiếu nại từ phía đương sự
Xuất pháp từ những vấn đề nêu trên, việc nghiên cứu, tìm hiểu các quy định của pháp luật về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung, bồi thường thiệt hại do xâm phạmsức khỏe nói riêng là một trong những vấn đề có ý nghĩa pháp lý và thực tiễn sâu
sác Tác giả lựa chọn đề tài: “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo pháp luật dân sự Việt Nam _ Từ thực tiễn tỉnh Kiên Giang” làm đề tài
luận văn thạc sĩ của mình
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận, thực trạng và các quy định pháp luật về vấn đề bồi thường thiệt hại trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm, từ đó tìm ra những điểm bất cập, hạn chế đề xuất giải pháp, kiến nghị hoàn thiện
2.2 Mục tiêu cụ thể
Làm rõ khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của việc quy định Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung và quy định bồi thường thiệt do xâm phạmđến sức khỏe nói riêng
Phân tích đánh giá các quy định về bồi thường thiệt hại trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại và cơ sở để xác định mức độ thiệt hại khi sức khỏe bị xâm phạm;
Nghiên cứu các quy định của pháp luật, tìm hiểu thực tiễn áp dụng các quy định
về bồi thường thiệt hại do xâm phạm đến sức khỏe từ thực tiễn tỉnh Kiên Giang để tìm
ra những vướng mắc, bất cập trong việc áp dụng quy định pháp luật Từ đó, đề xuất được những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện và thực hiện những quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đã và đang nhận được sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu luật Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung và trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm như các bài viết: ThS Ngô Thu Trang “Vướng mắc
Trang 10trong áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” Tạp chí Tòa án nhân dân, tháng 10-2019; Phạm Thị Hương: “Bồi thường thiệt hại do xâm phạm tính mạng, sức khỏe theo pháp luật Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học, Lê Thị Bích Lan: “Một
số vấn đề về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và uy tín”
Nhìn chung các đề tài đã nêu phân tích về vấn đề về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong luật dân sự; đưa ra các yêu cầu cơ bản trong việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại, các quy định của pháp luật dân sự trong việc bồi thường thiệt hại
do xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín, danh dự là cơ sở để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại, các hình thức bồi thường, miễn hoặc giảm trách nhiệm bồi thường thiệt hại Tuy nhiên chưa có đề tài nào tập trung nghiên cứu chuyên sâu, chi tiết về tránh nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm Đồng thời các công trình nghiên cứu về trách nhiệm bồi thuường thiệt hại trong dân sự đa số ra đời tại thời điểm Bộ Luật Dân sự 2005 đang tồn tại hiệu lực pháp lý Tìm hiểu một cách có hệ thống, chi tiết về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn mới thì chưa có một công trình khoa học nghiên cứu một cách hoàn chỉnh tính tới thời điểm hiện tại
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Khi nghiên cứu đề tài này, tác giả luận văn sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác - Lênin Đồng thời, tác giả cũng sử dụng thêm nhiều phương pháp khác để nghiên cứu, cụ thể như:
- Phương pháp phân tích: Tác giả sử dụng phương pháp này để phân tích nội dung các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành liên quan đên trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm
- Phương pháp so sánh: Phương pháp này được sử dụng khi so sánh các quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm được quy định tại BLTTDS năm 2015 và các quy định trước đó
- Phương pháp liệt kê: Được sử dụng nhằm liệt kê các vụ án có liên quan trên địa bàng tỉnh Kiên Giang, làm cơ sở để đánh giá thực tiễn thi hành quy định về bồi thường thiệthaij dó sức khoẻ bị xâm phạm
- Phương pháp tổng hợp được sử dụng để hoàn thành luận văn trên cơ sở tập hợp các tài liệu, số liệu đã thu thập