Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong nhà trường phổ thông

Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là hệ thống hóa kiến thức về môi trường và giáo dục môi trường. Hiện trạng môi trường học đường tại các trường THPT. Các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường.

Chương II. GIÁO D C MÔI TRỤ ƯỜNG TRƯỜNG H C……….18Ọ2.1. Giáo d c b o v  môi trụ ả ệ ường………182.2.T m quan tr ng, ý nghĩa c a vi c b o v  môi trầ ọ ủ ệ ả ệ ường trong trường 

2.3. Các lo i hình và phạ ương pháp giáo d c môi trụ ường………202.4. Th c tr ng c a v  sinh môi trự ạ ủ ệ ường trường h c……… 21ọ2.5. Các gi i pháp nh m giáo d c b o v  môi trả ằ ụ ả ệ ường hi u qu  t i trệ ả ạ ường THPT Chuyên B c Giang……….23ắ

Chương III. HI U QU  C A SÁNG KI N KINH NGHI M 26Ệ Ả Ủ Ế Ệ

Ph n th  ba K T LU N……….27ầ ứ Ế ẬTài li u tham kh o……… 29ệ ả

M  Đ UỞ Ầ

I. LÍ DO CH N Đ  TÀIỌ Ề

 Môi trường là v n đ  đấ ề ược c  nhân lo i quan tâm hi n nay, đây làả ạ ệ  

m t trong nh ng v n đ  c p bách, đòi h i s  chung tay gi i quy t c a c ngộ ữ ấ ề ấ ỏ ự ả ế ủ ộ  

đ ng, m i cá nhân, t  ch c.  Trong nh ng năm g n đây cùng v i t c đ  phátồ ỗ ổ ứ ữ ầ ớ ố ộ  tri n các khu công nghi p,c m công nghi p , trung tâm công nghi p, c ngể ệ ụ ệ ệ ộ  

v i t c đ  tăng trớ ố ộ ưởng kinh t , n n kinh t  nế ề ế ước ta phát tri n nhanh chóng,ể  tăng t  tr ng GDP , khoa h c k  thu t, công ngh  phát tri n giúp ngỷ ọ ọ ỹ ậ ệ ể ười lao 

đ ng th  công thay th  b ng nh ng máy móc. Tăng năng su t lao đ ng r tộ ủ ế ằ ữ ấ ộ ấ  nhi u góp ph n nâng cao và c i thi n đ i s ng nhân dân. Nh ng bên c nhề ầ ả ệ ờ ố ư ạ  

nh ng k t qu  thu đữ ế ả ược cũng không ít tác h i riêng c a nó gây ra nh  : ôạ ủ ư  nhi m môi trễ ường , ch t th i công nghi p b c nilon, chai nh a, …  gâyấ ả ệ ọ ự  nhi u h u qu  x u đ i v i môi trề ậ ả ấ ố ớ ường s ng con ngố ười, xu t hi n nhi u cănấ ệ ề  

b nh nguy hi m không vacxin phòng b nh .Kinh t  tăng trệ ể ệ ế ưởng, xã h i phátộ  tri n ,dân s  tăng nhanh, nhu c u sinh ho t c a con ngể ố ầ ạ ủ ười đa d ng phong phúạ  

d n đ n ch t th i ngày càng nhi u. ẫ ế ấ ả ề

Môi trường hi n nay b  ô nhi m nghiêm tr ng và cùng v i nhi u bi nệ ị ễ ọ ớ ề ệ  pháp đã được đ  ra đ  b o v  môi trề ể ả ệ ường, đã được Đ ng và Nhà Nả ước ta quan tâm. Nhà nước đã có nhi u chính sách đ  gi i quy t các v n đ  v  môiề ể ả ế ấ ề ề  

trường

B o v  môi trả ệ ường đã được các nhà trường đ y m nh trong các ho t đ ngẩ ạ ạ ộ  

s  ph m c a các  nhà trư ạ ủ ường. Các n i dung  v  giáo d c môi trộ ề ụ ường đã đượ  c

đ y m nh trong các nhà trẩ ạ ường nói chung và đ i v i trố ớ ường THPT Chuyên 

B c Giang nói riêng.  N i dung giáo d c môi trắ ộ ụ ường đã đượ ồc l ng ghép ở 

m t s  môn, các ho t đ ng tr i nghi m,  đ i v i các em h c sinh thì ngànhộ ố ạ ộ ả ệ ố ớ ọ  giáo d c cũng đã có m t s  bi n pháp đ  giáo d c ý th c b o v  môi trụ ộ ố ệ ể ụ ứ ả ệ ườ  ngcho các em nh  : cho các em lao đ ng nh t rác sân trư ộ ặ ường , tham gia phong trào làm cho th  gi i s ch h n, tuyên truy n dế ớ ạ ơ ề ướ ờ ề ải c  v  b o v  môi trệ ườ  ng

…. 

Tuy nhiên, vi c giáo d c môi trệ ụ ường và b o v  môi trả ệ ường trong h cọ  

đường hi n nay ch a đệ ư ược quan  tâm đ ng m c, các n i dung giáo d c môiứ ứ ộ ụ  

trường ch  y u mang tính ch t l ng ghép trong các môn h c nh  Đ a lí, giáoủ ế ấ ồ ọ ư ị  

d c công dân, d y h c theo ch  đ , các ho t đ ng tr i nghi m. Ý th c b oụ ạ ọ ủ ề ạ ộ ả ệ ứ ả  

v  và hành đ ng b o v  môi trệ ộ ả ệ ường  ch a  th c s  hi u qu   vì đa s  các emư ự ự ệ ả ố  

ch a có ý th c cao trong vi c b o v  môi trư ứ ệ ả ệ ường , nh ng vi c làm c a cácữ ệ ủ  

em ch a có tính t  giác, khi nào giáo viên nh c nh  yêu c u các em m i làm ,ư ự ắ ỡ ầ ớ  

n u có thì ch  có s  ít các em làm,n u nh  trế ỉ ố ế ư ường mà ch a có đư ược m t t pộ ậ  

th  h c sinh có ý th c v  b o v  môi trể ọ ứ ề ả ệ ường thì vi c th c hi n phong trào thiệ ự ệ  đua “ Xây d ng trự ường h c xanh – s ch – đ p” khó có th  th c hi n t t.ọ ạ ẹ ể ự ệ ố

Là m t nhân viên y t , ph  trách y t  trong nhà trộ ế ụ ế ường tôi, nh n th yậ ấ  

r ng môi trằ ường h c đọ ường hi n nay đã  nh hệ ả ưởng không nh  đ n s c kh eỏ ế ứ ỏ  

c a giáo viên cũng nh  h c sinh trong các trủ ư ọ ường h c. Các em h c sinh ngàyọ ọ  càng m c   nhi u lo i b nh h c đắ ề ạ ệ ọ ường nh  c n th , tr m c m……Ý th cư ậ ị ầ ả ứ  

b o v  môi trả ệ ường s ng, cũng nh  môi trố ư ường h c đọ ường còn ch a cao……ư

Trước th c t   trên tôi đã l a ch n đ  tài “ Giáo d c ý th c b o v  môiự ế ự ọ ề ụ ứ ả ệ  

trường trong nhà trường ph  thông” đ  nghiên c u nh m đ a ra nh ng gi iổ ể ứ ằ ư ữ ả  pháp tích c c trong b o v  môi trự ả ệ ường t i trạ ường h c.ọ

II. M C ĐÍCH C A Đ  TÀI Ụ Ủ Ề

Đ  tài nh m cung c p t i ngề ằ ấ ớ ườ ọi đ c nh ng ki n th c, kĩ năng tr ngữ ế ứ ọ  tâm trong  giáo d c ý th c b o v  môi trụ ứ ả ệ ường trong trường THPT. C  th  là:ụ ể

­  H  th ng hóa ki n th c v  môi trệ ố ế ứ ề ường và giáo d c môi trụ ường. 

­  Hi n tr ng môi trệ ạ ường h c đọ ường  t i các trạ ường THPT

­  Các bi n pháp nh m nâng cao hi u qu  giáo d c môi trệ ằ ệ ả ụ ường

III. NHI M V  NGHIÊN C U Ệ Ụ Ứ

Đ  th c hi n m c đích trên, đ  tài t p trung gi i quy t m t s  nhi mể ự ệ ụ ề ậ ả ế ộ ố ệ  

v  ch  y u sau:ụ ủ ế

­ Trình bày khái quát m t s  v n  đ  ộ ố ấ ề môi trường và giáo d c môiụ  

trườ  ng

­ Nghiên c u th c tr ng và giáo d c môi trứ ự ạ ụ ường t i nhà trạ ường THPT

­ Đ  ra các gi i pháp đ  b o v  môi trề ả ể ả ệ ường và giáo d c môi trụ ường t iạ  các trường THPT

IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ

Đ  th c hi n đ  tài, chúng tôi đã v n d ng các ph ng pháp nghiên c uể ự ệ ề ậ ụ ươ ứ  sau:

1. Phương pháp thu th p tài li uậ ệ

Vi c thu th p tài li u đệ ậ ệ ược th c hi n d a vào m c đích và nhi m vự ệ ự ụ ệ ụ nghiên c u c a đ  tài. Các ngu n tài li u g m sách báo, t p chí chuyênứ ủ ề ồ ệ ồ ạ  ngành, các báo cáo khoa h c, các đ  tài nghiên c u, các trang web cung c pọ ề ứ ấ  thông tin và các ch  th , ngh  quy t c a ngành giáo d c có liên quan đ n đỉ ị ị ế ủ ụ ế ề tài. Vì v y, ngu n tài li u thu th p đậ ồ ệ ậ ược h t s c phong phú và đ u liên quanế ứ ề  

đ n n i dung c a đ  tài nghiên c u. Tuy nhiên, vi c l a ch n và s p x p n iế ộ ủ ề ứ ệ ự ọ ắ ế ộ  dung sao cho chính xác, phù h p v i quá trình d y h c hi n nay c n kháợ ớ ạ ọ ệ ầ  nhi u th i gian và công s c c a các tác gi ề ờ ứ ủ ả

Các ngu n s  li u ồ ố ệ trong chuyên đ  ề đượ ổc t ng h p t  các c  quan ch cợ ừ ơ ứ  năng tin c y nh  T ng c c th ng kê, ậ ư ổ ụ ố  b  tài nguyên và môi trộ ường, s  TN vàở  môi trường, b  y t   ộ ế Trên c  s  ngu n tài li u đã thu th p đơ ở ồ ệ ậ ược, tác gi  đãả  

th c hi n các thao tác x  lí, đ i chi u, so sánh  nh m đ a ra đự ệ ử ố ế ằ ư ược các k tế  

lu n quan tr ng cho chuyên đ ậ ọ ề

2. Phương pháp t ng h p, phân tích và so sánh s  li u th ng kê.ổ ợ ố ệ ố

Sau khi thu th p tài li u, tác gi  ti n hành t ng h p, phân tích và soậ ệ ả ế ổ ợ  sánh tài li u đ  phù h p v i m c đích nghiên c u. Phệ ể ợ ớ ụ ứ ương pháp nghiên c uứ  này có tác d ng “làm s ch” tài li u, bi n tài li u “thô” thành tài li u “tinh”,ụ ạ ệ ế ệ ệ  

gi m đ  “vênh” gi a các tài li u do đả ộ ữ ệ ược thu th p t  nhi u ngu n khác nhau.ậ ừ ề ồ  

V n d ng ph ng pháp so sánh, phân tích, t ng h p giúp tác gi  đ i chi u,ậ ụ ươ ổ ợ ả ố ế  phát hi n s  khác bi t c a đ i t ng nghiên c u so v i đ i t ng khác, th y đ c xuệ ự ệ ủ ố ượ ứ ớ ố ượ ấ ượ  

h ng phát tri n, m i quan h  gi a các đ i t ng, trên c  s  đó đ a ra đ c nh nướ ể ố ệ ữ ố ượ ơ ở ư ượ ậ  

đ nh và k t lu n đúng đ n theo m c tiêu và nhi m v  nghiên c u c a chuyên đ ị ế ậ ắ ụ ệ ụ ứ ủ ề

3. S  d ng công ngh  thông tin trong quá trình nghiên c u ử ụ ệ ứ

Đây là phương pháp không ch  đỉ ược s  d ng ử ụ trong nghiên c u Đ a líứ ị  

mà còn đượ ử ục s  d ng r t ph  bi n trong các lĩnh v c khác. Các ph n m mấ ổ ế ự ầ ề  

và công c  h  tr  đụ ỗ ợ ược s  d ng trong đ  tài bao g m: Microsoft Word,ử ụ ề ồ  Internet Explorer, IMindMap

VI. C U TRÚC C A CHUYÊN Đ  Ấ Ủ Ề

Ngoài ph n m  đ u và k t lu n, n i dung c a ầ ở ầ ế ậ ộ ủ chuyên đề g m có 2 ch ngồ ươ  chính:

Ch ươ ng 1:  C  s  lí lu n và th c ti n c a giơ ở ậ ự ễ ủ áo  d c ý th c b o v  môiụ ứ ả ệ  

Môi trường s ng c a con ngố ủ ười là t ng h p các đi u ki n v t lý, hóaổ ợ ề ệ ậ  

h c, sinh h c và xã h i bao quanh con ngọ ọ ộ ười và có  nh hả ưởng t i s  s ng, sớ ự ố ự phát tri n c a t ng cá nhân, t ng c ng đ ng và toàn b  loài ngể ủ ừ ừ ộ ồ ộ ười trên hành tinh. Ho t đ ng s ng và s n xu t c a con ngạ ộ ố ả ấ ủ ườ ở ứi   m c đ  nào đó tác đ ngộ ộ  

ngược tr  l i môi trở ạ ường. Môi trường s ng c a con ngố ủ ườ ượi đ c phân chia thành môi trường t  nhiên, môi trự ường xã h i và môi trộ ường nhân t o.ạ

Môi trường t  nhiên bao g m các y u t  t  nhiên, v t lý, hóa h c, sinhự ồ ế ố ự ậ ọ  

h c t n t i khách quan ngoài ý mu n c a con ngọ ồ ạ ố ủ ười, ho c ít ch u s  chi ph iặ ị ự ố  

c a con ngủ ười

Môi trường xã h i là t ng th  các m i quan h  trong xã h i thông quaộ ổ ể ố ệ ộ  các hình thái t  ch c, các th  ch  kinh t  xã h i.ổ ứ ể ế ế ộ

 trường nhân t o bao g m các nhân t  v t lý, hóa h c., sinh h c và xãạ ồ ố ậ ọ ọ  

h i do con ngộ ườ ại t o nên và ch u s  chi ph i c a con ngị ự ố ủ ười

Ba lo i môi trạ ường này cùng t n t i đan xen và có m i quan h  tồ ạ ố ệ ươ  ngtác ch t ch  trong quá trình phát tri n c a xã h i loài ngặ ẽ ể ủ ộ ười.

 v y, môi trậ ường là m t khái ni m r ng l n, n i dung phong phú, đaộ ệ ộ ớ ộ  

d ng. Môi trạ ường tác đ ng đ n ch t lộ ế ấ ượng cu c s ng, đ c bi t  nh hộ ố ặ ệ ả ưở  ng

đ n s c kh e c a con ngế ứ ỏ ủ ười

1.2. Ch c năng c a môi trứ ủ ường

­ Môi trường là n i cung c p nhi u ngu n tài nguyên c n thi t cho cu cơ ấ ề ồ ầ ế ộ  

s ng và ho t đ ng c a con ngố ạ ộ ủ ười

­ Môi trường là không gian s ng c a con ngố ủ ười, là m t l p b o v  ch cộ ớ ả ệ ắ  

ch n, ngăn ng a cho con ngắ ừ ười m i đe d a v  b nh t t, v  ch t lọ ọ ề ệ ậ ề ấ ượng cu cộ  

s ng.ố

­ Môi trường cũng là n i ch a đ ng các ch t th i do con ngơ ứ ự ấ ả ườ ại t o ra trong cu c s ng và ho t đông s n xu t c a mình. Vì v y, nó cũng là ngu nộ ố ạ ả ấ ủ ậ ồ  gây nên b nh t t, phá ho i cu c s ng h nh phúc, quá trình phát tri n c a xãệ ậ ạ ộ ố ạ ể ủ  

h i n u nh  môi trộ ế ư ường đó b  h y ho i, b  các ch t th i c a chính con ngị ủ ạ ị ấ ả ủ ườ  itàn phá

Có th  coi môi trể ường là con dao hai lưỡi và vi c s  d ng nó nh  thệ ử ụ ư ế nào là do chính con người quy t đ nh.ế ị

1.3. Nh ng y u t  môi trữ ế ố ường gây nguy h i cho s c kh e.ạ ứ ỏ

S c kh e con ngứ ỏ ười g n li n v i m i bi n đ ng l n nh  c a môiắ ề ớ ọ ế ộ ớ ỏ ủ  

trường và nh ng bi n đ ng đó có th  tr  thành m i đe d a cho s c kh e. Cóữ ế ộ ể ở ố ọ ứ ỏ  nhi u y u t  môi trề ế ố ường gây nguy h i cho s c kh e con ngạ ứ ỏ ười

Nhóm các y u t  truy n th ng: Do nghèo nàn, l c h u đang g p   cácế ố ề ố ạ ậ ặ ở  

nước ch m phát tri n. Chúng bao g m các y u t  sau:ậ ể ồ ế ố

­ Thi u ngu n nế ồ ướ ạc s ch và v  sinh môi trệ ường kém

Nhóm các y u t  hi n đ i: Do phát tri n không b n v ng, thi u quanế ố ệ ạ ể ề ữ ế  tâm c a xã h i, g p   các nủ ộ ặ ở ước phát tri n và các nể ước b t đ u công nghi pắ ầ ệ  hóa. Chúng bao g m các y u t  sau:ồ ế ố

­ Hóa ch t và các ch t gây ô nhi m khác.ấ ấ ễ

­ Ô nhi m không khí ngoài tr i.ễ ờ

­ Ng  đ c th c ph m.ộ ộ ự ẩ

­ Tai n n thạ ương tích

­ Bi n đ ng khí h u, th i ti t do môi trế ộ ậ ờ ế ường b  suy thoái.ị

­ M t trong nh ng khác bi t gi a các m i nguy c  truy n th ng v iộ ữ ệ ữ ố ơ ề ố ớ  các m i nguy c  hi n đ i là   ch  các m i nguy c  truy n th ng thố ơ ệ ạ ở ỗ ố ơ ề ố ườ  ngnhanh chóng bi u hi n   d ng b nh t t. Nh  đó, chúng d  phát hi n vàể ệ ở ạ ệ ậ ờ ễ ệ  nhanh chóng. Trong khi đó, tác đ ng các y u t  hi n đ i thộ ế ố ệ ạ ường bi u hi n tể ệ ừ 

t , l ng l  và ti m tang r t khó nh n bi t đừ ặ ẽ ề ấ ậ ế ược ngay và khi phát hi n ra thìệ  

có nh ng h u qu  n ng n ữ ậ ả ặ ề

1.3.1 Nh ng y u t  truy n th ng ph  bi n hi n nay ữ ế ố ề ố ổ ế ệ

Thi u nế ước s ch và đi u ki n v  sinh môi trạ ề ệ ệ ường kém. Hi n nay , cóệ  

đ n 80% trế ường h p b nh tiêu ch y là do thi u nợ ệ ả ế ướ ạc s ch và đi u ki n về ệ ệ sinh môi trường kém. T i Vi t Nam còn trên 50% dân s  nông thôn v n sạ ệ ố ẫ ử 

d ng nụ ước không đ m b o an toàn và trên 60% gia đình ch a cóả ả ư  nhà tiêu h pợ  

v  sinh. Môi trệ ường nước c a chúng ta b  ô nhi m nghiêm tr ng. Ô nhi mủ ị ễ ọ ễ  

nước x y ra khi nả ước b  m t ch y qua rác th i sinh ho t, nề ặ ả ả ạ ước rác công nghi p, các ch t ô nhi m trên m t đ t, r i th m xu ng nệ ấ ễ ặ ấ ồ ấ ố ước ng m. Ô nhi mầ ễ  

nước do s n xu t công nghi p là r t n ng. Ví d :   ngành công nghi p D tả ấ ệ ấ ặ ụ Ở ệ ệ  may, ngành công nghi p Gi y và B t gi y, nệ ấ ộ ấ ước th i thả ường có đ  pH trungộ  bình t  9­11; ch  s  nhu c u ô xy sinh hoá (BOD), nhu c u ô xy hoá h cừ ỉ ố ầ ầ ọ  (COD) có th  lên đ n 700mg/1 và 2.500mg/1; hàm lể ế ượng ch t r n l  l ng ấ ắ ơ ử  cao g p nhi u l n gi i h n cho phép. Hi n nay, m c đ  ô nhi m trong cácấ ề ầ ớ ạ ệ ứ ộ ễ  kênh, sông, h    các thành ph  l n là r t n ng. M t khác, còn r t nhi u cồ ở ố ớ ấ ặ ặ ấ ề ơ 

s  s n xu t không x  lý nở ả ấ ử ước th i, ph n l n các b nh vi n và c  s  y t  l nả ầ ớ ệ ệ ơ ở ế ớ  

ch a có h  th ng x  lý nư ệ ố ử ước th i; m t lả ộ ượng rác th i r n l n trong thànhả ắ ớ  

ph  không thu gom h t đố ế ược… là nh ng ngu n quan tr ng gây ra ô nhi mữ ồ ọ ễ  

nước. 

Tình tr ng ô nhi m nạ ễ ướ ởc   các đô th  th y rõ nh t là   thành ph  Hàị ấ ấ ở ố  

N i và thành ph  H  Chí Minh. Nhi u n i   các thành ph  này, nộ ố ồ ề ơ ở ố ước th iả  sinh ho t không có h  th ng x  lý t p trung mà tr c ti p x  ra ngu n ti pạ ệ ố ử ậ ự ế ả ồ ế  

nh n (sông, h , kênh, mậ ồ ương). Các lo i phân bón hoá h c vàạ ọ  thu c tr  sâuố ừ  dư 

th a trên đ ng ru ng ng m vào ngu n nừ ồ ộ ấ ồ ước ng m và nầ ước ao h ; nồ ước th iả  sinh   ho t   đạ ược   th i   ra   t   các   khu   dân   c   ven   sông   gây   ô   nhi m   tr mả ừ ư ễ ầ  

tr ng, nh họ ả ưởng đ n s c kh e c a ngế ứ ỏ ủ ười dân, sinh v t trong khu v c  ậ ự

Trong đi u ki n môi trề ệ ường nh  v y nhi u lo i b nh t t r t d  phátư ậ ề ạ ệ ậ ấ ễ  sinh, nhi u khi tr  thành các v  d ch. Chính vì v y, vi c xây d ng và c iề ở ụ ị ậ ệ ự ả  thi n đi u ki n v  sinh là vô cùng quan tr ng đ  gi m t  l  m c b nh c aệ ề ệ ệ ọ ể ả ỉ ệ ắ ệ ủ  

người dân, đ c bi t là tr  em.ặ ệ ẻ

Ô nhi m không khí trong nhà.Ô nhi m không khí trong nhà là y u tễ ễ ế ố nguy h i cho s c kh e chúng đ n t  các ho t đ ng thạ ứ ỏ ế ừ ạ ộ ường ngày trong ngôi nhà c a b n. Tình tr ng ô nhi m không khí trong nhà có th   nh hủ ạ ạ ễ ể ả ưởng đ nế  

t t c  m i ngấ ả ọ ườ ở ọ ộ ổi   m i đ  tu i. Nguyên nhân chính là do đun n u b ng b pấ ằ ế  than, c i không đủ ược thông khí t t, nhà c a không thoáng mát, ch t h p,  mố ử ậ ẹ ẩ  

th p và g n chu ng gia súc.ấ ầ ồ

  Ô nhi m do ch t th i. Ch t th i đễ ấ ả ấ ả ược hình thành t  các ho t đ ng c aừ ạ ộ ủ  gia đình, xã hôi và công nghi p. Càng ngày ch t th i càng nhi u lên v  kh iệ ấ ả ề ề ố  

lượng cũng nh  đa d ng v  thành ph n do s  gia tăng dân s , s  năng caoư ạ ề ầ ự ố ự  

m c s ng, s  đo th  hóa và s  phát tri n c a khoa h c và công ngh  Ph nứ ố ự ị ự ể ủ ọ ệ ầ  

l n các ch t th i trong sinh ho t   nớ ấ ả ạ ở ước ta có ch a phân ngứ ười. Trong phân 

có ch a nhi u vi khu n gây b nh nh  t , l , thứ ề ẩ ệ ư ả ị ương hàn và tr ng giun sán.ứ  

Nh ng m m b nh này có th  gây b nh cho nh ng ngữ ầ ệ ể ệ ữ ười thu gom rác, dùng 

phân bón ru ng, tộ ưới rau…và có th  gây ra các v  d ch tiêu ch y, ng  đ cể ụ ị ả ộ ộ  trong c ng đ ng v i quy mô l n.ộ ồ ớ ớ

Rác đô th  ch a nhi u ch t th i công nghi p. Các xí nghi p, nhà máy,ị ứ ề ấ ả ệ ệ  

b nh vi n th i ra đ  m i thành ph n rác. Các lo i rác này ch a nhi u ch tệ ệ ả ủ ọ ầ ạ ứ ề ấ  

đ c h i có th  gây nguy h i cho s c kh e con ngộ ạ ể ạ ứ ỏ ười. Đ c bi t các v t ph mặ ệ ậ ẩ  

ch a trong rác th i b  phân h y có th  gi i phóng hóa ch t vào c ng rãnh,ứ ả ị ủ ể ả ấ ố  

nước ng m, không khí cùng v i các m m b nh truy n nhi m mà lan truy nầ ớ ầ ệ ề ễ ề  

ra môi trường xung quanh, nguy c  ô nhi m càng l n. Theo báo cáo giám sátơ ễ ớ  

c a U  ban Khoa h c, Công ngh  và Môi trủ ỷ ọ ệ ường c a Qu c h i, t  l  các khuủ ố ộ ỉ ệ  công nghi p cóệ  h  th ng x  lí n ệ ố ử ướ c th i ả  t p trung   m t s  đ a phậ ở ộ ố ị ương r t th p,ấ ấ  

có n i ch  đ t 15 ­ 20%. M t s  khu công nghi p có xây d ng h  th ng x  líơ ỉ ạ ộ ố ệ ự ệ ố ử  

nước th i t p trung nh ng h u nh  không v n hành vì đ  gi m chi phí. Đ nả ậ ư ầ ư ậ ể ả ế  nay, m i có 60 khu công nghi p đã ho t đ ng có tr m x  lí nớ ệ ạ ộ ạ ử ước th i t pả ậ  trung (chi m 42% s  khu công nghi p đã v n hành) và 20 khu công nghi pế ố ệ ậ ệ  đang xây d ng tr m x  lí nự ạ ử ước th i. Bình quân m i ngày, các khu, c m, đi mả ỗ ụ ể  công nghi p th i ra kho ng 30.000 t n ch t th i r n, l ng, khí và ch t th iệ ả ả ấ ấ ả ắ ỏ ấ ả  

đ c h i khác. Có n i, ho t đ ng c a các nhà máy trong khu công nghi p đãộ ạ ơ ạ ộ ủ ệ  phá v  h  th ng thu  l i, t o ra nh ng cánh đ ng h n hán, ng p úng và ôỡ ệ ố ỷ ợ ạ ữ ồ ạ ậ  nhi m ngu n nễ ồ ướ ước t i, gây tr  ng i r t l n cho s n xu t nông nghi p c aở ạ ấ ớ ả ấ ệ ủ  

m t cách đáng lo ng i là ộ ạ “s ng giàu, nh ng ch t mòn” ố ư ế  đ i v i làng tái chố ớ ế nilông Minh Khai (Nh  Qu nh, H ng Yên); ư ỳ ư “hít khói ăn ti n” ề    xã Ch  Đ oở ỉ ạ  (Văn Lâm, H ng Yên) ­ tái ch  chì, hay là ư ế “nh ng làn khói đ c” ữ ộ    làng G mở ố  Bát Tràng (Gia Lâm, Hà N i).   r t nhi u làng ngh , đ c bi t là các làngộ Ở ấ ề ề ặ ệ  ngh    vùng Đ ng b ng B c B , đang kêu c u v  ô nhi m môi trề ở ồ ằ ắ ộ ứ ề ễ ườ  ngkhông khí.

  Tình tr ng ô nhi m không khí, ch  y u là do nhiên li u s  d ngạ ễ ủ ế ệ ử ụ  trong các làng ngh  là than, lề ượng b i và khí CO, COụ 2, SO2  th i ra trong quáả  trình s n xu t khá cao. Theo th ng kê c a Hi p h i Làng ngh  Vi t Nam,ả ấ ố ủ ệ ộ ề ệ  

hi n nay c  nệ ả ước có 2.790 làng ngh , trong đó có 240 làng ngh  truy nề ề ề  

th ng, đang gi i quy t vi c làm cho kho ng 11 tri u lao đ ng, bao g m cố ả ế ệ ả ệ ộ ồ ả lao đ ng thộ ường xuyên và lao đ ng không thộ ường xuyên. Các làng ngh  đề ượ  cphân b  r ng kh p c  nố ộ ắ ả ước, trong đó các khu v c t p trung phát tri n nh t làự ậ ể ấ  

đ ng b ng sông H ng, B c Trung B , Tây B c B , đ ng b ng sông C uồ ằ ồ ắ ộ ắ ộ ồ ằ ử  Long. Ho t đ ng gây ô nhi m môi trạ ộ ễ ường sinh thái t i các làng ngh  khôngạ ề  

ch   nh hỉ ả ưởng tr c ti p đ n cu c s ng, sinh ho t và s c kho  c a nh ngự ế ế ộ ố ạ ứ ẻ ủ ữ  

người dân làng ngh  mà còn  nh hề ả ưởng đ n c  nh ng ngế ả ữ ười dân s ng ố ở vùng lân c n, gây ph n  ng quy t li t c a b  ph n dân c  này, làm n y sinhậ ả ứ ế ệ ủ ộ ậ ư ả  các xung đ t xã h i gay g t.ộ ộ ắ

 Bên c nh các khu công nghi p và các làng ngh  gây ô nhi m môiạ ệ ề ễ  

trường, t i các đô th  l n, tình tr ng ô nhi m cũng   m c báo đ ng. Đó là cácạ ị ớ ạ ễ ở ứ ộ  

ô nhi m v  nễ ề ước th i, rác th i sinh ho t, rác th i y t , không khí, ti ng  n ả ả ạ ả ế ế ồ  Chúng ta d  dàng b t g p hình  nh nh ng bãi rác công c ng ngay bên lễ ắ ặ ả ữ ộ ề 

đường không được đ  đúng n i quy đ nh đang b c mùi hôi th i mà không cóổ ơ ị ố ố  các gi i pháp thu gom hay x  lý. Trên các tuy n đả ử ế ường thành, th , huy n, xãị ệ  nhi u đo n hai bên đề ạ ường có vô s  nh ng đ ng rác th i do m t s  ngố ữ ố ả ộ ố ười dân sinh s ng g n đố ầ ường ch  rác th i đ n đ  thành đ ng. Ho c d c nh ng kênhở ả ế ổ ố ặ ọ ữ  

mương nhi u n i rác th i trôi l nh b nh trên m t nề ơ ả ề ề ặ ước v i m t đ  ngàyớ ậ ộ  càng dày đ c. Đây là bãi rác t  phát do ngặ ự ười dân   g n đ  ra vì do ý th cở ầ ổ ứ  

c a ngủ ười dân còn h n ch , có nhi u vùng còn ch a có bãi rác t p chung vàạ ế ề ư ậ  không có đ i thu gom rác th i. Rác th i độ ả ả ược v t   m i n i và ứ ở ọ ơ  ngay   đ uở ầ  ngu n nồ ước   

      Kênh r ch t i thôn Yên Viên tràn rác do s  thi u ý th c c a ng ạ ạ ự ế ứ ủ ườ i dân

Các n i t p trung rác, các bãi rác là nh ng đi u ki n r t thu n l i choơ ậ ữ ề ệ ấ ậ ợ  

s  phát  tri n nhi n v t trung gian truy n b nh nh  chu t, gián, ru i, mu i.ự ể ề ậ ề ệ ư ộ ồ ỗ  Các v t trung gian này có th  mang các m m b nh t  ngậ ể ầ ệ ừ ườ ệi b nh sang ngườ  ilành đó là các lo i côn trùng, ký sinh trùng, vi khu n, vi rút gây ra các b nhạ ẩ ệ  

nh  tiêu ch y, d ch h ch, s t xu t huy t, s t rét….ư ả ị ạ ố ấ ế ố

Phong t c, t p quán, thói quen. Nhân dân ta hi n nay còn có nh ng t pụ ậ ệ ữ ậ  quán l c h u  nh hạ ậ ả ưởng đ n s c kh e nh  t p quán dung phân tế ứ ỏ ư ậ ươ ể ướ  i đ  t irau, nuôi cá, phóng u  b a bãi ra song ngòi, v t rác ra đế ừ ứ ường, u ng nố ướ  clã….Vi c thay đ i c i thi n t p quán, thói quen v  sinh c a ngệ ổ ả ệ ậ ệ ủ ười dân là m tộ  trong nh ng v n đ  quan tr ng nh t. Đ  làm đữ ấ ề ọ ấ ể ược đi u đó đòi h i ph i ti nề ỏ ả ế  hành các ho t đ ng truy n thông giáo d c s c kh e v  sinh môi trạ ộ ề ụ ứ ỏ ệ ường đ nế  

t n t ng cá nhân, gia đình và c ng đ ng thậ ừ ộ ồ ường xuyên, lien t c b ng nhi uụ ằ ề  hình th c giúp cho m i ngứ ọ ười có được nh n th c đúng đ n, thay đ i đậ ứ ắ ổ ượ  cthái đ  và th c hi n độ ự ệ ược nh ng hành vi có l i cho s c kh e.ữ ợ ứ ỏ

1.3.2. Nh ng y u t  môi tr ữ ế ố ườ ng hi n đ i ệ ạ

Hóa ch t và các ch t gây ô nhi m khác. Nh ng hóa ch t r n và l ngấ ấ ễ ữ ấ ắ ỏ  

nh  các ch t th i trong công nghi p, vi c s  d ng phân bón và thu c tr  sâu,ư ấ ả ệ ệ ử ụ ố ừ  gây ô nhi m ngu n nễ ồ ước ng m, nầ ước b  m t và đ t. Các hóa ch t này tề ặ ấ ấ ừ môi trường xâm nh p vào c  th  tích t  lâu dài s  gây ung th , t n thậ ơ ể ụ ẽ ư ổ ươ  ng

b  máy di truy n. Nh t là thu c tr  sâu và phân bón.ộ ề ấ ố ừ    Trên th c t  r t ít hự ế ấ ộ gia đình đ m b o đ y đ  v  t  l  các lo i phân bón và li u lả ả ầ ủ ề ỉ ệ ạ ề ượng theo hướ  ng

d n. Đa s  các h  dân s  d ng lẫ ố ộ ử ụ ượng phân bón có ngu n g c hóa h c vồ ố ọ ượ  t

m c kĩ thu t còn phân h u c  l i v i m t lứ ậ ữ ơ ạ ớ ộ ượng th p. H u qu  là làm đ t bấ ậ ả ấ ị trai c ng, đ   m trong đ t th p do thi u mùn và các di u ki n khác đ  cácứ ộ ẩ ấ ấ ế ề ệ ể  

lo i vi sinh v t h u hi u ho t đ ng làm t i x p đ t, tăng lạ ậ ữ ệ ạ ộ ơ ố ấ ượng ôxi cho đ t,ấ  

nh h ng đ n b  r  cây trong quá trình sinh tr ng và phát tri n. T  đó,

làm cho hi u qu  th p, ti m  n nguy c  sa m c hóa cho đ t.ệ ả ấ ề ẩ ơ ạ ấ

   Ngoài phân hóa h c làm ô nhi m môi trọ ễ ường đ t thì thu c b o v  th cấ ố ả ệ ự  

v t cũng có  nh hậ ả ưởng n ng n  đ n môi trặ ề ế ường đ t. Đ t là n i tàng tr  dấ ấ ơ ữ ư 

lượng thu c b o v  th c v t sau khi s  d ng. H p ch t Asen là m t trongố ả ệ ự ậ ử ụ ợ ấ ộ  

nh ng h p ch t đữ ợ ấ ượ ử ục s  d ng nhi u đ  tr  sâu b nh. M c dù r t hi u quề ể ừ ệ ặ ấ ệ ả trong vi c tr  sâu nh ng asen đã t n t i trong đ t v i lệ ừ ư ồ ạ ấ ớ ượng r t l n làm câyấ ớ  trông c n c i, năng su t gi m sút, cây b  ch t, d  lằ ỗ ấ ả ị ế ư ượng t n t i trong nôngồ ạ  

s n, gây đ c, không s  d ng đả ộ ử ụ ược…

V  thu c BVTV không x  lí đúng cách sau khi phun làm ô nhi m môi tr ỏ ố ử ễ ườ ng đ t ấ

 Trong quá trình canh tác người nông dân thường g p nhi u  lo i sâu,ặ ề ạ  

b nh nh : sâu v  bùa, r y ch ng cánh, nh n đ , b nh loét, b nh vàng lá,ệ ư ẽ ầ ổ ệ ỏ ệ ệ  

b nh th i g c…và đ u ph i x  lí b ng các lo i thu c hóa h c khác nhau v iệ ố ố ề ả ử ằ ạ ố ọ ớ  nhi u thành ph n trong đó nhi u thành ph n r t đ c h i. Thu c b o v  th cề ầ ề ầ ấ ộ ạ ố ả ệ ự  

v t đậ ược phân thành hai lo i chính là thu c tr  sâu và thu c di t c  Các lo iạ ố ừ ố ệ ỏ ạ  thu c này có  u đi m là di t sâu b nh, c  d i nhanh, s  dùng l i đ n gi n,ố ư ể ệ ệ ỏ ạ ử ạ ơ ả  nên được nông dân  a thích. Nh ng thu c b o v  th c v t cũng có r t nhi uư ư ố ả ệ ự ậ ấ ề  tác h i. Th c t  có r t nhi u lo i sâu h i khác nhau (có lo i sâu  n núp dạ ự ế ấ ề ạ ạ ạ ẩ ướ  i

lá, có lo i đ c vào thân cây, có lo i l i chui vào đ t) nên ph i dùng nhi uạ ụ ạ ạ ấ ả ề  

lo i thu c khác nhau. Vi c này gây khó khăn cho ngạ ố ệ ườ ử ụi s  d ng. Có nhi uề  

người hay phun quá li u ch  d n đ  cho "ch c ăn", làm tăng lề ỉ ẫ ể ắ ượng thu c th aố ừ  tích đ ng trong đ t và nọ ấ ước. Các lo i thu c tr  sâu thạ ố ừ ường có tính năng r ng,ộ  nghĩa là có th  di t để ệ ược nhi u lo i côn trùng. Khi dùng thu c di t sâu h iề ạ ố ệ ạ  

m t s  côn trùng có ích cũng b  di t luôn, đ ng th i  nh hộ ố ị ệ ồ ờ ả ưởng t i các lo iớ ạ  chim ăn sâu, vì chim ăn ph i sâu đã trúng đ c. Nghĩa là sau khi phun thu c trả ộ ố ừ sâu, s  lố ượng các loài có ích cũng gi m. Ði u đó có l i cho s  phát tri n c aả ề ợ ự ể ủ  sâu h i. Các lo i thu c tr  sâu đ u có tính đ c cao.Khi s  d ng m t ph nạ ạ ố ừ ề ộ ử ụ ộ ầ  

được cây và các loài sâu b  h p th ; m t ph n bay h i hòa vào không khí,ọ ấ ụ ộ ầ ơ  gây ô nhi m không khí; m t ph n ng m xu ng đ t gây ô nhi m môi trễ ộ ầ ấ ố ấ ễ ườ  ng

đ t, môi trấ ường nước ng m; m t ph n theo dòng ch y v  sông, su i, ao, h ,ầ ộ ầ ả ề ố ồ  

nước gi ng khoan, gi ng đào, gây ô nhi m môi trế ế ễ ường nước; m t ph n do sộ ầ ử 

d ng nhi u l n các hóa ch t ch a k p phân h y còn t n đ ng l i trên hoa quụ ề ầ ấ ư ị ủ ồ ọ ạ ả làm d  lư ượng kháng sinh trên hoa quá vượt ngưỡng cho phép gây  nh hả ưở  ng

n ng n  đ n s c kh e ngặ ề ế ứ ỏ ười tiêu dùng . 

M t s  lo i thu c tr  sâu có kh  năng bay h i m nh nên gây khó ch u,ộ ố ạ ố ừ ả ơ ạ ị  

m t m i, th m chí choáng ng t cho ngệ ỏ ậ ấ ườ ựi tr c ti p phun thu c sâu trên đ ngế ố ồ  

ru ng, nh t là trong trộ ấ ường h p không có các bi n pháp phòng tránh t t. Vi cợ ệ ố ệ  dùng thu c tr  sâu liên t c s  sinh ch ng nh n thu c. Ð  h n ch  b nhố ừ ụ ẽ ứ ờ ố ể ạ ế ệ  

nh n thu c, ngờ ố ười ta thường tăng d n n ng đ  thu c, tăng s  l n dùngầ ồ ộ ố ố ầ  thu c. Vi c làm này  làm ô nhi m môi trố ệ ễ ường m nh h n, do lạ ơ ượng t n dồ ư 

trong môi trường nhi u lên.M t s  lo i thu c tr  sâu có tính năng hoá h c  nề ộ ố ạ ố ừ ọ ổ  

đ nh, khó phân hu , nên s  tích lu  trong môi trị ỷ ẽ ỹ ường. Sau nhi u l n s  d ngề ầ ử ụ  

lượng tích lu  này có th  cao đ n m c gây đ c cho môi trỹ ể ế ứ ộ ường đ t, nấ ướ  c,không khí và con người. Do thu c t n đ ng lâu không phân hu , nên cóố ồ ọ ỷ  

th theo nể ước và gió phát tán t i các vùng khác, theo các loài sinh v t đi kh pớ ậ ắ  

m i n i. Thu c di t c  đọ ơ ố ệ ỏ ược dùng   m c ít h n. Tuy nhiên do có tính đ c.ở ứ ơ ộ

T t c  nh ng vi c làm đó c a ngấ ả ữ ệ ủ ười dân  đã và đang gây nên nh ngữ  

h u qu  nghiêm tr ng. M c dù ch a có th ng kê c a phòng y t  huy nậ ả ọ ặ ư ố ủ ế ệ  

nh ng ư theo đi u tra c a C c Y t  d  phòng và môi trề ủ ụ ế ự ường Vi t Nam,ệ  h ngằ  năm   nở ước ta có trên 5000 trường h p nhi m đ c hóa ch t b o v  th c v tợ ễ ộ ấ ả ệ ự ậ  

ph i c p c u t i b nh vi n và có trên 300 trả ấ ứ ạ ệ ệ ường h p t  vong (do ng  đ cợ ử ộ ộ  

c p tính ) vì lấ ượng hóa ch t t n đ ng quá cao trong lấ ồ ọ ương th c, th c ph m.ự ự ẩ  Thu c BVTV có th  đi vào c  th  qua nhi u đố ể ơ ể ề ường nh : Da, mi ng, m t,ư ệ ắ  

đường hô h p. Ch  y u có hai lo i nhi m đ c mãn tính ho c nhi m đ c c pấ ủ ế ạ ễ ộ ặ ễ ộ ấ  tính

Ô nhi m không khí ngoài tr i.ễ ờ    Nhìn chung, h u h t các khu, c m,ầ ế ụ  

đi m công nghi p trên c  nể ệ ả ước ch a đáp  ng đư ứ ược nh ng tiêu chu n v  môiữ ẩ ề  

trường theo quy đ nh. Th c tr ng đó làm cho môi trị ự ạ ường sinh thái   m t sở ộ ố 

đ a phị ương b  ô nhi m nghiêm tr ng. C ng đ ng dân c , nh t là các c ngị ễ ọ ộ ồ ư ấ ộ  

đ ng dân c  lân c n v i các khu công nghi p, đang ph i đ i m t v i th mồ ư ậ ớ ệ ả ố ặ ớ ả  

ho  v  môi trạ ề ường. H  ph i s ng chung v i khói b i, u ng nọ ả ố ớ ụ ố ướ ừc t  ngu n ôồ  nhi m ch t th i công nghi p  T  đó, gây b t bình, d n đ n nh ng ph nễ ấ ả ệ ừ ấ ẫ ế ữ ả  

ng, đ u tranh quy t li t c a ng i dân đ i v i nh ng ho t đ ng gây ô

nhi m môi trễ ường, có khi bùng phát thành các xung đ t xã h i gay g t. ộ ộ ắ

Khói, b i t  các nhà máy: Chi m t  l  l n nh t trong các nguyênụ ừ ế ỷ ệ ớ ấ  nhân gây ra tình tr ng ô nhi m không nh ng không khí mà còn c  ngu nạ ễ ữ ả ồ  

nước, th c ăn. Trong khói b i t  các nhàứ ụ ừ  máy có m t lộ ượng l n các khí CO2, CO,ớ  SO2, NOx, các ch t h u c  ch a cháyấ ữ ơ ư  

h t: mu i than, b i) v i n ng đ  c cế ộ ụ ớ ồ ộ ự  cao. N u trong quá trình x  lý khí th iế ử ả  không t t  s   nh hố ẽ ả ưởng r t x u  đ nấ ấ ế  

v c đó. Th m chí đây còn là nguyên nhân chính gây ra hi n tự ậ ệ ượ  m ang ư  axit gây ra r t nhi u thi t h i cho con ngấ ề ệ ạ ười cũng nh  mùa màngư

Giao thông: Lượng khói, b i t  xe h i, xe máy, các phụ ừ ơ ương ti n nóiệ  chung s  d ng nhiên li u khí đ t đ  ho t đ ng… cũng r t l n b i s  ngử ụ ệ ố ể ạ ộ ấ ớ ở ố ườ  itham gia giao thông hàng ngày là c c cao. Đ i v i nh ng đ t nự ố ớ ữ ấ ước ch a phátư  tri n ho c đang phát tri n thì các phể ặ ể ương ti n giao thông có th  gây ô nhi mệ ể ễ  không khí h n khi s  d ng các phơ ử ụ ương ti n l i th i cũng nh  c  s  h  t ngệ ỗ ờ ư ơ ở ạ ầ  cho các d ch v  di chị ụ uy n công còn ch a phát tri nể ư ể

Ngoài ra, còn có các nguyên nhân khác gây ra ô nhi m môi trễ ường không khí nh  n n ch t phá r ng, bi n đ i khí h u ư ạ ặ ừ ế ổ ậ

1.4. M t s  b nh liên quan đ n môi trộ ố ệ ế ường

1.4.1. Các b nh đ ệ ườ ng tiêu hóa

Vi khu n, vi rút thẩ ường gây ra các b nh đệ ường tiêu hóa c p tính nguyấ  

hi m nh : t , l , thể ư ả ị ương hàn, viêm gan, tiêu ch y…Chúng thả ường xâm nh pậ  vào c  th  con ngơ ể ười do s  d ng nử ụ ước ô nhi m ho c qua khâu ch  bi n th cễ ặ ế ế ự  

ph m không đ m b o v  sinh. B nh thẩ ả ả ệ ệ ường truy n t  ngề ừ ười này sang ngườ  ikhác và có th  gây thành các v  d ch, đe d a đ n s c kh e và tính m ng c aể ụ ị ọ ế ứ ỏ ạ ủ  

c ng đ ng nh t là tr  em.ộ ồ ấ ẻ

Các bi n pháp phòng b nh c n th c hi n:ệ ệ ầ ự ệ

­ Đ i v i ngố ớ ườ ệi b nh: Ngườ ị ả ịi b  t , l , thương hàn, viêm gan c n đầ ượ  ccách ly. Phân và các lo i ch t th i c a ngạ ấ ả ủ ườ ệi b nh ph i đả ược x  lýkh  trùngử ử  

b ng hóa ch t ho c thiêu đ t.ằ ấ ặ ố

­ Đ i v i ngố ớ ười kh e: Không dùng chung đ  dùng v i ngỏ ồ ớ ườ ệi b nh. M iọ  

người ph i th c hi n t t v  sinh cá nhân nh  r a tay trả ự ệ ố ệ ư ử ước khi ăn, sau khi đi 

đ i ti n và sau khi ph c v  ngạ ệ ụ ụ ườ ệi b nh. Không ăn th c ăn s ng, ôi thiu, ph iứ ố ả  

ăn chin, u ng sôi. M i gia đình, m i trố ỗ ỗ ường h c c n có nhà tiêu h p v  sinh,ọ ầ ợ ệ  

s  d ng và b o qu n t t ngu n nử ụ ả ả ố ồ ướ ạc s ch, ngu n th c ăn, tích c c di t ru i,ồ ứ ự ệ ồ  

nh ng và x  lý rác, không đ  môi trặ ử ể ường b  ô nhi m.ị ễ

1.4.2. Các b nh giun sán ệ

Nước ta là m t trong nh ng nộ ữ ước có t  l  nhi m giun sán vào lo i caoỉ ệ ễ ạ  

nh t th  gi i.ấ ế ớ B nh nhi m giun sán đệ ễ ường ru t có th  gây ra nhi u tác h iộ ể ề ạ  nguy hi m cho tr  em nh  bi ng ăn, ch m l n, gây sa sút tinh th n và trí tu ,ể ẻ ư ế ậ ớ ầ ệ  

ho c giun chui vào các b  ph n c a c  th  gây t c ru t, viêm túi m t, viêmặ ộ ậ ủ ơ ể ắ ộ ậ  vùng kín  nh ng bi u hi n c a b nh   tr  thư ể ệ ủ ệ ở ẻ ường không bi u hi n rõ nétể ệ

Nguyên nhân b nh này có nhi u nh ng ch  y u   doệ ề ư ủ ế  môi trường ô nhi m,ễ  ngu n nồ ước không v  sinh, sinh ho t hàng ngày ti p xúc tr c ti p v i môiệ ạ ế ự ế ớ  

trường đ t, ngu n không khí b  ô nhi m, tay b n. Đ  đ  phòng nhi m giunấ ồ ị ễ ẩ ể ề ễ