Phát huy năng lực cho học sinh qua giờ ôn tập văn bản – lớp 9

Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là luôn suy nghĩ làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học Văn. Đặc biệt là phát huy được năng lực của các em trong giờ ôn tập văn bản lớp 9. Qua đó giúp các em từ việc tiếp thu tác phẩm, biết liên hệ với thực tiễn đời sống, có năng lực làm các dạng bài tập khi đi thi. Nói như vậy có nghĩa là qua giờ học nói chung và ôn tập văn bản nói riêng sẽ góp phần củng cố, khắc sâu và nâng cao kiến thức cho các em một cách toàn diện. Đồng thời qua giờ học ôn tập văn bản học sinh không chỉ thích học văn mà còn thành thục về kỹ năng cảm thụ thơ – văn, từng bước nâng cao tâm hồn trong sáng, giàu lòng vị tha, sống đẹp, sống có ích cho gia đình và xã hội.

A.Đ T V N ĐẶ Ấ Ề

I. Lý do ch n đ  tàiọ ề

Giáo d c đào t o là qu c sách hàng đ u, là n n t ng c a m i s  phátụ ạ ố ầ ề ả ủ ọ ự  tri n c a xã h i và đ t nể ủ ộ ấ ước. Không có k  ho ch nào l n lao, quan tr ng vàế ạ ớ ọ  cao quí cho b ng k  ho ch tr ng ngằ ế ạ ồ ười. 

Đi u quan tr ng c a giáo d c đào t o là nh m giúp cho t ng ngề ọ ủ ụ ạ ằ ừ ườ  iphát huy h t m c kh  năng c a mình, v i tính cách đ o đ c, nh m góp ph nế ứ ả ủ ớ ạ ứ ằ ầ  xây d ng đ t nự ấ ước, phát tri n xã h i ngày càng giàu đ p h n. Nh  giáo d c,ể ộ ẹ ơ ờ ụ  con ngườ ượi đ c ti p thu nh ng tinh hoa c a nhân lo i cho b n thân mình, vàế ữ ủ ạ ả  

ti p t c sáng t o đ  tr  thành con ngế ụ ạ ể ở ười có ích cho xã h i.ộ

V n đ  giáo d c th  h  tr  ngày nay đấ ề ụ ế ệ ẻ ược Đ ng và Nhà nả ước ta đ cặ  

bi t coi tr ng. Nhân dân ta t  x a đã có câu ệ ọ ừ ư “Tiên h c l , h u h c văn” ọ ễ ậ ọ ,  nên nhi m v  d y h c c a nhà trệ ụ ạ ọ ủ ường ph  thông ph i là d y “ổ ả ạ l   ễ ”, d y “ạ làm 

ng ườ ” nh ng l i là ng i ư ạ ười có trình đ  ph  thông c n thi t mà các c  ngàyộ ổ ầ ế ụ  

x a g i chung là “ư ọ h c văn ọ ”. Nh  v y “ư ậ d y l ” ạ ễ   và “d y văn ạ ” là th  th ngể ố  

nh t trong m t con ngấ ộ ười mà ch  ữ “l ” ễ  ph i đ t lên trên h t, đ  bi t đ o làmả ặ ế ể ế ạ  

người, phát huy s  d ng cái ử ụ “văn” ­ mà hi n nay chính là ki n th c c  b nệ ế ứ ơ ả  

c a các môn h c trong nhà trủ ọ ường. Nh  v y, b t c  giáo viên b  môn nàoư ậ ấ ứ ộ  cũng ph i quán tri t đ  thông qua b  môn h c mà mình đ m nh n đ  d yả ệ ể ộ ọ ả ậ ể ạ  

hi u bi t v  các ki n th c c  b n v  môn mình d y nh ng thông qua các bàiể ế ề ế ứ ơ ả ề ạ ư  

gi ng mà d y “ả ạ làm ng ườ ” nh :  bi t h c đ  làm gì, bi t “h c” đ  “hành” i ư ế ọ ể ế ọ ể  trong cu c s ng, ph c v  b n thân, ph c v  gia đình, xã h i, h c đ  bi t laoộ ố ụ ụ ả ụ ụ ộ ọ ể ế  

đ ng sáng t o ph c v  đ t nộ ạ ụ ụ ấ ước sau này. Nói g n l i là ọ ạ “Tiên h c l , h u ọ ễ ậ  

h c văn”, ọ  th c hi n nghiêm túc sáng t o nguyên lý giáo d c thông qua các bự ệ ạ ụ ộ môn h c và các ho t đ ng c a nhà trọ ạ ộ ủ ường đ  rèn ngể ười, th  h  tế ệ ương lai c aủ  

đ t nấ ước

Nhi m v  c a d y h c Văn là d y cách làm ngệ ụ ủ ạ ọ ạ ười, b i cái g c c a vănở ố ủ  

chương là tình yêu thương con người. Nh  v y, ch c năng giáo d c t  tư ậ ứ ụ ư ưởng, tình c m cho h c sinh đả ọ ược đ c bi t coi tr ng trong d y h c môn Văn. Thôngặ ệ ọ ạ ọ  qua d y h c mà d y h c sinh cách  ng x  làm ngạ ọ ạ ọ ứ ử ười văn minh thanh l ch, cóị  văn hoá, có n p s ng vì c ng đ ng, bi t yêu quê hế ố ộ ồ ế ương đ t nấ ước, yêu t  tiên,ổ  yêu l ch s  đ t nị ử ấ ước mà lo ra s c h c t p rèn luy n thành ngứ ọ ậ ệ ười, m  ơ ướ  cđóng góp cho đ t nấ ước giàu m nh, xây d ng xã h i công b ng, dân ch , vănạ ự ộ ằ ủ  minh. Xuyên su t quá trình d y làm ngố ạ ười là d y h c sinh ph i  bi t s ng cóạ ọ ả ế ố  tình thương: thương yêu b n bè, kính tr ng th y cô, giúp đ  ngạ ọ ầ ỡ ười già c , lả ễ 

đ  trong gia đình; ngoài xã h i thì ph i bi t tham gia vào vi c chung t  nhộ ộ ả ế ệ ừ ỏ 

đ n l n. Qua m i bài h c Văn, h c sinh l i  đế ớ ỗ ọ ọ ạ ược nh n th c sâu s c h n.ậ ứ ắ ơ

Văn h c v n r t g n gũi v i cu c s ng, mà cu c s ng bao gi  cũng bọ ố ấ ầ ớ ộ ố ộ ố ờ ề 

b n và vô cùng phong phú. M i tác ph m văn chộ ỗ ẩ ương là m t m ng cu c s ngộ ả ộ ố  

đã được nhà văn ch n l c ph n ánh. Vì v y môn Văn trong nhà trọ ọ ả ậ ường có m tộ  

v  trí r t quan tr ng: nó là “ị ấ ọ vũ khí thanh tao đ c l c ắ ự ” có tác d ng sâu s c đ nụ ắ ế  

tâm h n tình c m c a con ngồ ả ủ ười, nó b i đ p cho tâm h n con ngồ ắ ồ ười tr  nênở  trong sáng, phong phú và sâu s c h n. M. Goóc­ Ki nói:  ắ ơ ''Văn h c giúp con ọ  

ng ườ i hi u đ ể ượ c b n thân mình, nâng cao ni m tin vào b n thân mình và làm ả ề ả  

n y n  con ng ả ở ườ i khát v ng h ọ ướ ng t i chân lý" ớ  Văn h c "cọ h p đôi cánh ắ " để các em đ n v i m i th i đ i văn minh, v i m i n n văn hoá, xây d ng trongế ớ ọ ờ ạ ớ ọ ề ự  các em ni m tin vào cu c s ng, con ngề ộ ố ười, trang b  cho các em v n s ng,ị ố ố  

hướng các em t i đ nh cao c a chân ­  thi n ­ m ớ ỉ ủ ệ ỹ

D y văn nói chung, d y ph n văn b n nói riêng   kh i l p 9 trạ ạ ầ ả ở ố ớ ườ  ngTHCS là d y cho các em h c sinh l a tu i 14, 15 ­ l a tu i h n nhiên, trongạ ọ ứ ổ ứ ổ ồ  sáng, năng đ ng và nh y c m bi t tìm tòi, khám phá ra th  gi i văn chộ ạ ả ế ế ớ ươ  ngngh  thu t. Tác ph m văn chệ ậ ẩ ương ngh  thu t là thành qu  sáng t o c a nhàệ ậ ả ạ ủ  văn, nhà th  Tác ph m văn chơ ẩ ương dù nh  nh t: là m t câu t c ng , m t bàiỏ ấ ộ ụ ữ ộ  

ca dao, hay l n h n là m t bài văn, m t bài th , m t truy n ng n hay m t bớ ơ ộ ộ ơ ộ ệ ắ ộ ộ 

ti u thuy t đ u có giá tr  v  n i dung và ngh  thu t c a nó. Làm th  nào để ế ề ị ề ộ ệ ậ ủ ế ể giáo viên giúp h c sinh đ ng c m v i nh ng giá tr  t  tọ ồ ả ớ ữ ị ư ưởng nhân văn c n đ tầ ạ  

t i trong m i tác ph m tìm ra cái hay, cái đ p trong các tác ph m. ớ ỗ ẩ ẹ ẩ

T  th c t  đó, tôi có nh ng trăn tr  suy nghĩ làm th  nào trong m i ti từ ự ế ữ ở ế ỗ ế  

d y mà đ c bi t gi  ôn t p ph n văn b n ph i luôn phát tri n đạ ặ ệ ờ ậ ầ ả ả ể ược năng l cự  cho h c sinh giúp các em không ch  c m nh n đọ ỉ ả ậ ược cái hay, cái đ p c a m iẹ ủ ỗ  văn b n mà còn bi t v n d ng vào cu c s ng th c t  H n n a, đ i v i h cả ế ậ ụ ộ ố ự ế ơ ữ ố ớ ọ  sinh l p 9 c n ph i có nh ng năng l c c n thi t đ  c m th  văn b n, bi tớ ầ ả ữ ự ầ ế ể ả ụ ả ế  cách làm bài và còn có ý nghĩa đ c bi t quan tr ng trong vi c các em tham dặ ệ ọ ệ ự 

k  ỳ thi vào l p 10 THPT.ớ

T  năm 1997 đ n nay, tôi l n lừ ế ầ ượ ượt đ c phân công d y môn Ng  vănạ ữ  

l p 6, 7, 8 và 9. Tôi nh n th y bớ ậ ấ ước vào l p 9 vi c ôn t p ph n văn b n là vôớ ệ ậ ầ ả  cùng v t v  do lấ ả ượng ki n th c r t l n, kh  năng h  th ng ki n th c đ  ônế ứ ấ ớ ả ệ ố ế ứ ể  

t p c a các em còn h n ch  n u không có s  hậ ủ ạ ế ế ự ướng d n c a th y cô. V yẫ ủ ầ ậ  làm th  nào đ  các em có th  phát huy đế ể ể ược năng l c c a mình trong gi  ônự ủ ờ  

t p văn b n m t cách  t t nh t?ậ ả ộ ố ấ

Chính nh ng đi u này đã thôi thúc tôi m nh d n trình bày m t s  kinhữ ề ạ ạ ộ ố  nghi m c a mình v i đ  tài: ệ ủ ớ ề “Phát huy năng l c cho h c sinh qua gi  ôn ự ọ ờ  

t p văn b n – l p 9 ”.  ậ ả ớ

Trình bày đ  tài này, tôi mong mu n đề ố ược cùng trao đ i kinh nghi mổ ệ  

v i các b n đ ng nghi p trong quá trình đ i m i giáo d c và phớ ạ ồ ệ ổ ớ ụ ương pháp 

d y môn Ng  Văn    trạ ữ ở ường THCS hi n nay.ệ

II. M c đích nghiên c u ụ ứ

Nh  trên đã nói tôi luôn suy nghĩ làm th  nào đ  nâng cao ch t lư ế ể ấ ượ  ng

d y và h c Văn. Đ c bi t là phát huy đạ ọ ặ ệ ược năng l c c a các em trong gi  ônự ủ ờ  

t p văn b n l p 9. Qua đó giúp các em t  vi c ti p thu tác ph m, bi t liên hậ ả ớ ừ ệ ế ẩ ế ệ 

v i th c ti n đ i s ng, có năng l c làm các d ng bài t p khi đi thi. Nói nhớ ự ễ ờ ố ự ạ ậ ư 

v y có nghĩa là qua gi  h c nói chung và ôn t p văn b n nói riêng s  gópậ ờ ọ ậ ả ẽ  

Đ ng th i qua gi  h c ôn t p văn b n h c sinh không ch  thích h c văn màồ ờ ờ ọ ậ ả ọ ỉ ọ  còn thành th c v  k  năng c m th  th  – văn, t ng bụ ề ỹ ả ụ ơ ừ ước nâng cao tâm h nồ  trong sáng, giàu lòng v  tha, s ng đ p, s ng có ích cho gia đình và xã h i.ị ố ẹ ố ộ

III. Đ i tố ượng và th i gian nghiên c uờ ứ

   ­ Đ i tố ượng: H c sinh  l p 9 trọ ớ ường THCS L  Chi, trong  năm h c 2012 ­ệ ọ  2013; năm h c 2013 ­ 2014.ọ

   ­ Th i gian nghiên c u:ờ ứ  Quá trình gi ng d y trong các gi  gi ng d y Ngả ạ ờ ả ạ ữ văn 9 t  năm h c 2012 ­ 2013 đ n năm h c 2014 ­ 2015.ừ ọ ế ọ

Khi áp d ng th c hi n đ  tài này, tôi có s  d ng các phụ ự ệ ề ử ụ ương pháp nghiên c u sau:ứ

­ Phương pháp s u t m tài li u;ư ầ ệ

­ Phương pháp so sánh, đ i chi u;ố ế

­ Phương pháp phân tích, thuy t minh;ế

­ Phương pháp t ng h p;ổ ợ

­ Phương pháp ph ng v n đàm tho i tr c ti p;ỏ ấ ạ ự ế

­ Phương pháp nghiên c u  lý lu n.ứ ậ

B. N I DUNG Đ  TÀIỘ Ề

I. C  s  s  lí lu nơ ở ở ậ

Trong đ nh hị ướng phát tri n chể ương trình sau 2015, môn Ng  văn đữ ượ  ccoi là môn h c công c , theo đó h c sinh ph i đọ ụ ọ ả ược phát tri n nhi u năng l cể ề ự  

c  b n nh : năng l c h p tác, năng l c t  h c, đ c bi t là năng l c giao ti pơ ả ư ự ợ ự ự ọ ặ ệ ự ế  

Ti ng Vi t và năng l c thế ệ ự ưởng th c văn h c, c m th  th m mĩ. Đó là cácứ ọ ả ụ ẩ  năng l c c n thi t đ  h c sinh c m nh n đúng và sâu s c m t văn b n, t  đóự ầ ế ể ọ ả ậ ắ ộ ả ừ  các em bi t áp d ng nh ng ki n th c đã h c trong th c t  cu c s ng. Nóiế ụ ữ ế ứ ọ ự ế ộ ố  

nh  v y là Văn h c đã đ m nh n đúng ch c năng: d y Văn là d y cách làmư ậ ọ ả ậ ứ ạ ạ  

người cho h c sinh.ọ

Hi n nay, trong s  đ i m i c a phệ ự ổ ớ ủ ương pháp d y và h c, thì vi c ra đạ ọ ệ ề thi cũng có nhi u thay đ i: đ  thi có nhi u d ng câu h i, bài t p đòi h i h cề ổ ề ề ạ ỏ ậ ỏ ọ  sinh ph i v n d ng nhi u năng l c đ  gi i quy t v n đ  Đó là lí do vì saoả ậ ụ ề ự ể ả ế ấ ề  giáo viên ph i đa d ng hóa các d ng bài t p cho h c sinh khi ôn luy n vănả ạ ạ ậ ọ ệ  

b n và giáo viên ph i hình thành cho các em các năng l c c n thi t khi làmả ả ự ầ ế  bài

II. C  s  th c ti n ơ ở ự ễ

Theo đánh giá kh o sát nhi u năm g n đây, cũng nh  b ng th c tả ề ầ ư ằ ự ế 

gi ng d y, tôi nh n th y: m c dù bi t môn Ng  văn là m t trong hai môn thiả ạ ậ ấ ặ ế ữ ộ  vào trường THPT, nh ng nhi u h c sinh   trư ề ọ ở ường THCS L  Chi v n khôngệ ẫ  

h ng thú và chăm ch  v i môn h c này. Vì v y, t  l  h c sinh đ  vào trứ ỉ ớ ọ ậ ỉ ệ ọ ỗ ườ  ngTHPT h  công l p ch a cao.ệ ậ ư

Nguyên nhân d n t i t  l  nh  v y ch  y u là do h c sinh ch a n mẫ ớ ỉ ệ ư ậ ủ ế ọ ư ắ  

ch c ki n th c v  văn b n, ch a n m v ng các d ng bài t p c  b n, ch aắ ế ứ ề ả ư ắ ữ ạ ậ ơ ả ư  rèn luy n đệ ược nh ng năng l c, k  năng c n thi t c a b n thân khi làm bài.ữ ự ỹ ầ ế ủ ả  

M t khác các em ch a đặ ư ượ ực s  quan tâm, đ u t  th a đáng c a gia đình,…ầ ư ỏ ủ

Trong nh ng y u t  trên, tôi nh n th y nguyên nhân c  b n khi n h cữ ế ố ậ ấ ơ ả ế ọ  sinh (HS) thi vào c p III ch a đ t k t qu  cao là vi c h c sinh ch a n mấ ư ạ ế ả ệ ọ ư ắ  

ch c ki n th c v  văn b n, ch a n m v ng các d ng bài t p c  b n khi điắ ế ứ ề ả ư ắ ữ ạ ậ ơ ả  thi, ch a rèn luy n đư ệ ược nh ng năng l c c n thi t c a b n thân.ữ ự ầ ế ủ ả

Xác đ nh đị ược nh  v y, năm h c 2012 ­ 2013 và năm h c 2013 ­ 2014ư ậ ọ ọ  tôi đã áp d ng phụ ương pháp ôn t p toàn di n cho h c sinh l p 9A, 9C; đ cậ ệ ọ ớ ặ  

bi t nh n m nh vi c giúp h c sinh n m ch c ki n th c b ng bi n pháp choệ ấ ạ ệ ọ ắ ắ ế ứ ằ ệ  các em luy n các d ng bài t p c  b n khi đi thi, t  đó phát tri n nh ng năngệ ạ ậ ơ ả ừ ể ữ  

l c c n thi t cho các em. K t qu  đ t đự ầ ế ế ả ạ ượ ươc t ng đ i cao. Vì th , tôi t  tinố ế ự  

áp d ng phụ ương pháp này cho h c sinh l p 9D năm h c (2014 – 2015).ọ ớ ọ

III. Gi i quy t v n đả ế ấ ề

   1. Khái ni m năng l cệ ự

       Theo quan đi m c a nh ng nhà tâm lý h c: năng l c là t ng h p cácể ủ ữ ọ ự ổ ợ  

đ c đi m thu c tâm lý c a cá nhân phù h p v i yêu c u đ c tr ng c a m tặ ể ộ ủ ợ ớ ầ ặ ư ủ ộ  

ho t đ ng nh t đ nh nh m đ m b o cho ho t đ ng đó ho t đ ng cao.ạ ộ ấ ị ằ ả ả ạ ộ ạ ộ

   2. Xác đ nh các năng l c chung c t lõi và chuyên bi t c a môn Ng  văn c p ị ự ố ệ ủ ữ ấTrung h c c  sọ ơ ở

D  th o Đ  án đ i m i CT&SGK giáo d c ph  thông sau 2015 nêu rõự ả ề ổ ớ ụ ổ  

m t trong nh ng quan đi m n i b t là phát tri n Chộ ữ ể ổ ậ ể ương trình theo đ nhị  

hướng năng l c. Năng l c đự ự ược quan ni m là s  k t h p m t cách linh ho tệ ự ế ợ ộ ạ  

và có t  ch c ki n th c, k  năng v i thái đ , tình c m, giá tr , đ ng c  cáổ ứ ế ứ ỹ ớ ộ ả ị ộ ơ  nhân,… nh m đáp  ng hi u qu  m t yêu c u ph c h p c a ho t đ ng trongằ ứ ệ ả ộ ầ ứ ợ ủ ạ ộ  

b i c nh nh t đ nh. Năng l c th  hi n s  v n d ng t  h p nhi u y u tố ả ấ ị ự ể ệ ự ậ ụ ổ ợ ề ế ố (ph m ch t c a ngẩ ấ ủ ười lao đ ng, ki n th c và k  năng) độ ế ứ ỹ ược th  hi n thôngể ệ  qua các ho t đ ng c a cá nhân nh m th c hi n m t lo t công vi c nào đó.ạ ộ ủ ằ ự ệ ộ ạ ệ  Năng l c có các y u t  c  b n mà m i ngự ế ố ơ ả ọ ười lao đ ng, m i công dân đ uộ ọ ề  

c n ph i có, đó là các năng l c chung c t lõi. Y u t  năng l c c t lõi xuyênầ ả ự ố ế ố ự ố  

su t m i ho t đ ng c  b n c a con ngố ọ ạ ộ ơ ả ủ ười

Đ nh hị ướng xây d ng chự ương trình GDPT sau năm 2015 đã xác đ nhị  

m t s  năng l c chung c t lõi, g n v i nhi u môn h c mà m i h c sinh Vi tộ ố ự ố ắ ớ ề ọ ọ ọ ệ  Nam đ u c n có th  thích  ng v i nhu c u phát tri n c a xã h i, bên c nh đó,ề ầ ể ứ ớ ầ ể ủ ộ ạ  các năng l c chuyên bi t g n v i lĩnh v c h c t p c  th  M i môn h c, theoự ệ ắ ớ ự ọ ậ ụ ể ỗ ọ  

đ c tr ng và th  m nh riêng c a mình, cùng nh ng môn h c khác s  có m cặ ư ế ạ ủ ữ ọ ẽ ụ  tiêu hình thành và phát tri n m t s  năng l c chung c t lõi, đ ng th i hể ộ ố ự ố ồ ờ ướ  ng

t i năng l c chuyên bi t c a b  môn.ớ ự ệ ủ ộ

Các năng l c chung, c t lõi đự ố ượ ắc s p x p theo các nhóm sau:ế

­ Năng l c làm ch  và phát tri n b n thân, bao g m:ự ủ ể ả ồ

là môn h c công c , theo đó năng l c giao ti p Ti ng Vi t và năng l cọ ụ ự ế ế ệ ự  

thưởng th c văn h c – c m th  th m m  là các năng l c chuyên bi t; ngoàiứ ọ ả ụ ẩ ỹ ự ệ  

ra, năng l c giao ti p, năng l c t  duy sáng t o, năng l c gi i quy t v n đ ,ự ế ự ư ạ ự ả ế ấ ề  năng l c h p tác, năng l c t  qu n b n thân (là các năng l c chung) cũng đóngự ợ ự ự ả ả ự  vai trò quan tr ng trong vi c xác đ nh các n i dung d y h c c a môn h c.ọ ệ ị ộ ạ ọ ủ ọ

2.1. Các năng l c chung c t lõiự ố

Các năng l c chung c t lõi mà môn h c Ng  văn hự ố ọ ữ ướng đ n đế ược thể 

hi n c  th  nh  sau:ệ ụ ể ư

a. Năng l c gi i quy t v n đ ự ả ế ấ ề

Trên th c t  có nhi u quan ni m và đ nh nghĩa khác nhau v  năng l cự ế ề ệ ị ề ự  

gi i quy t v n đ  (GQVĐ). Tuy nhiên, các ý ki n và quan ni m đ u th ngả ế ấ ề ế ệ ề ố  

nh t cho r ng GQVĐ là m t năng l c chung, th  hi n kh  năng c a m iấ ằ ộ ự ể ệ ả ủ ỗ  

người trong vi c nh n th c, khám phá đệ ậ ứ ược nh ng tình hu ng có v n đữ ố ấ ề trong h c t p và cu c s ng mà không có đ nh họ ậ ộ ố ị ướng trước v  k t qu , và tìmề ế ả  các gi i pháp đ  gi i quy t nh ng v n đ  đ t ra trong tình hu ng đó, qua đóả ể ả ế ữ ấ ề ặ ố  

th  hi n kh  năng t  duy, h p tác trong vi c l a ch n và quy t đ nh gi i phápể ệ ả ư ợ ệ ự ọ ế ị ả  

t i  u.ố ư

Năng l c GQVĐ bao g m: Vi c nh n bi t đự ồ ệ ậ ế ược mâu thu n gi a tìnhẫ ữ  

hu ng th c t  v i hi u bi t c a cá nhân và chuy n hóa đố ự ế ớ ể ế ủ ể ược mâu thu n thànhẫ  

v n đ  đòi h i s  tìm tòi, khám phá; th  hi n kh  năng c a cá nhân trong quáấ ề ỏ ự ể ệ ả ủ  trình thu th p và x  lý thông tin t  các ngu n khác nhau, đ  xu t phậ ử ừ ồ ề ấ ương án 

và th c hi n phự ệ ương án đã ch n, đi u ch nh trong quá trình, đánh giá hi u quọ ề ỉ ệ ả 

c a phủ ương án và đ  xu t v n d ng trong các tình hu ng m i tề ấ ậ ụ ố ớ ương t  Quáự  trình đó được th c hi n b ng s  h ng thú tìm tòi, khám phá cái m i, tinh th nự ệ ằ ự ứ ớ ầ  trách nhi m c a cá nhân và s  ph i h p, tệ ủ ự ố ợ ương tác gi a các cá nhân. Đó chínhữ  

là s  v n d ng t ng h p c a ki n th c, k  năng, thái đ , tính s n sàng,…thự ậ ụ ổ ợ ủ ế ứ ỹ ộ ẵ ể 

hi n qua các ho t đ ng c  th  Quy trình GQVĐ nhìn chung đệ ạ ộ ụ ể ược th c hi nự ệ  qua các bướ ơ ảc c  b n sau:

­ Xác đ nh v n đ : chuy n v n đ  trong tình hu ng th c t  thành v nị ấ ề ể ấ ề ố ự ế ấ  

đ  đòi h i, khám phá, gi i quy t.ề ỏ ả ế

­ Thu th p và phân tích thông tin, t  đó đ a ra các phậ ừ ư ương án GQVĐ

­ Ch n phọ ương án t i  u và bi n gi i v  s  l a ch n.ố ư ệ ả ề ự ự ọ

­ Th c hi n phự ệ ương án đã ch n và đi u ch nh trong quá trình th cọ ề ỉ ự  

và t o l p văn b n) c a môn h c, khi n y sinh nh ng tình hu ng có v n đ ạ ậ ả ủ ọ ả ữ ố ấ ề  

V i m t s  n i dung d y h c trong môn Ng  văn nh : xây d ng k  ho chớ ộ ố ộ ạ ọ ữ ư ự ế ạ  cho m t ho t đ ng t p th , ti p nh n m t th  lo i văn h c m i, vi t m tộ ạ ộ ậ ể ế ậ ộ ể ạ ọ ớ ế ộ  

ki u lo i văn b n, lý gi i các hi n tể ạ ả ả ệ ượng đ i s ng đờ ố ược th  hi n qua vănể ệ  

Quá trình h c t p các n i dung trên là quá trình gi i quy t v n đ  theo quyọ ậ ộ ả ế ấ ề  trình đã xác đ nh.ị

Quá trình gi i quy t v n đ  trong môn Ng  văn có th  đả ế ấ ề ữ ể ược v n d ngậ ụ  trong m t tình hu ng d y h c c  th  ho c trong m t ch  đ  d y h c.ộ ố ạ ọ ụ ể ặ ộ ủ ề ạ ọ

b. Năng l c t  duy sáng t o ự ư ạ

Năng l c t  duy sáng t o (TDST) đự ư ạ ược hi u là s  th  hi n kh  năngể ự ể ệ ả  

c a h c sinh trong vi c suy nghĩ và tìm tòi, phát hi n nh ng ý tủ ọ ệ ệ ữ ưởng m i n yớ ả  sinh trong h c t p và cu c s ng, t  đó đ  xu t đọ ậ ộ ố ừ ề ấ ược các gi i pháp m i m tả ớ ộ  cách thi t th c, hi u qu  đ  th c hi n ý tế ự ệ ả ể ự ệ ưởng. Trong vi c đ  xu t và th cệ ề ấ ự  

hi n ý tệ ưởng, h c sinh b c l  óc tò mò, ni m say mê tìm hi u, khám phá.ọ ộ ộ ề ể

Năng l c TDST đự ược th  hi n trong nh ng bi u hi n sau:ể ệ ữ ể ệ

­ Bi t đ t các câu h i khác nhau v  m t s  v t, hi n tế ặ ỏ ề ộ ự ậ ệ ượng; xác đ nhị  

và làm rõ thông tin, ý tưởng m i; phân tích, tóm t t nh ng thông tinớ ắ ữ  liên quan t  nhi u ngu n khác nhau.ừ ề ồ

­ Đ  xu t đề ấ ược ý tưởng d a trên ngu n các thông tin đã cho; đ  xu tự ồ ề ấ  

gi i pháp c i ti n hay thay th  các gi i pháp không còn phù h p; soả ả ế ế ả ợ  sánh và bình lu n đậ ược v  các gi i pháp đ  xu t.ề ả ề ấ

­ Trình bày nh ng suy nghĩ và khái quát hóa thành ti n trình khi th cữ ế ự  

hi n m t công vi c nào đó; tôn tr ng các quan đi m trái chi u; ápệ ộ ệ ọ ể ề  

d ng đi u đã bi t vào tình hu ng tụ ề ế ố ương t ự

Vi c hình thành và phát tri n năng l c TDST cũng là m t m c tiêu màệ ể ự ộ ụ  môn Ng  văn hữ ướng t i. Năng l c này đớ ự ược th  hi n trong vi c xác đ nh cácể ệ ệ ị  tình hu ng và ý tố ưởng, đ c bi t nh ng ý tặ ệ ữ ưởng được g i g m trong các vănử ắ  

b n văn h c trong vi c tìm hi u, xem xét các s  v t, hi n tả ọ ệ ể ự ậ ệ ượng t  nh ng gócừ ữ  nhìn khác nhau trong cách trình bày quá trình suy nghĩ và c m xúc c a h c sinhả ủ ọ  

trước m t v  đ p, m t giá tr  c a cu c s ng. Năng l c suy nghĩ sáng t o b cộ ẻ ẹ ộ ị ủ ộ ố ự ạ ộ  

l  thái đ  đam mê và khát khao độ ộ ược tìm hi u c a h c sinh, không suy nghĩể ủ ọ  theo l i mòn, công th c. Trong các gi  đ c hi u văn b n, m t trong nh ngố ứ ờ ọ ể ả ộ ữ  yêu c u là h c sinh v i t  cách là ngầ ọ ớ ư ườ ọi đ c ph i tr  thành ngả ở ườ ồi đ ng sáng 

t o v i tác ph m (khi có đạ ớ ẩ ược nh ng cách c m nh n riêng, đ c đáo v  nhânữ ả ậ ộ ề  

v t, v  hình  nh ngôn t  c a tác ph m; có cách trình bày, di n đ t giàu s cậ ề ả ừ ủ ẩ ễ ạ ắ  thái cá nhân trước m t v n đ ).ộ ấ ề

c. Năng l c h p tác ự ợ

H p tác là hình th c h c sinh làm vi c cùng nhau trong nhóm nh  đợ ứ ọ ệ ỏ ể hoàn thành công vi c chung và các thành viên trong nhóm có quan h  phệ ệ ụ thu c l n nhau; giúp đ  nhau đ  gi i quy t các v n đ  khó khăn. Khi làmộ ẫ ỡ ể ả ế ấ ề  

vi c cùng nhau, h c sinh h c cách làm vi c chung, cho và nh n s  giúp đ ,ệ ọ ọ ệ ậ ự ỡ  

l ng nghe ngắ ười khác hòa gi i, b t đ ng và gi i quy t v n đ  theo hả ấ ồ ả ế ấ ề ướ  ngdân ch  Đây là hình th c h c t p giúp h c sinh   m i c p h c phát tri n củ ứ ọ ậ ọ ở ọ ấ ọ ể ả 

v  quan h  xã h i l n thành tích h c t p.ề ệ ộ ẫ ọ ậ

Năng l c h p tác đự ợ ược hi u là kh  năng tể ả ương tác c a cá nhân v i cáủ ớ  nhân và t p th  trong h c t p và cu c s ng. Năng l c h p tác cho th y khậ ể ọ ậ ộ ố ự ợ ấ ả năng làm vi c hi u qu  c a cá nhân trong m i quan h  v i t p th , trong m iệ ệ ả ủ ố ệ ớ ậ ể ố  

quan h  tệ ương tr  l n nhau đ  cùng hợ ẫ ể ướng t i m t m c đích chung. Đây làớ ộ ụ  

m t năng l c r t c n thi t trong xã h i hi n đ i, khi chúng ta đang s ng trongộ ự ấ ầ ế ộ ệ ạ ố  

m t môi trộ ường, m t không gian r ng m  c a quá trình h i nh p. Năng l cộ ộ ở ủ ộ ậ ự  

h p tác đợ ược th  hi n   m t s  khía c nh nh  sau:ể ệ ở ộ ố ạ ư

­ Ch  đ ng đ  xu t m c đích h p tác khi đủ ộ ề ấ ụ ợ ược giao các nhi m v ;ệ ụ  xác đ nh đị ược lo i công vi c nào có th  hoàn thành t t nh t b ngạ ệ ể ố ấ ằ  

h p tác theo nhóm v i quy mô phù h p;ợ ớ ợ

­ Bi t trách nhi m, vai trò c a mình trong nhóm  ng v i công vi c cế ệ ủ ứ ớ ệ ụ 

th ; phân tích nhi m v  c a c  nhóm đ  nêu để ệ ụ ủ ả ể ược các ho t đ ngạ ộ  

ph i th c hi n, trong đó t  đánh giá đả ự ệ ự ược ho t đ ng mình có thạ ộ ể 

đ m nhi m t t nh t, đ  t  đ  xu t cho nhóm phân công;ả ệ ố ấ ể ự ề ấ

­ Nh n bi t đậ ế ược đ c đi m c a t ng thành viên cũng nh  k t quặ ể ủ ừ ư ế ả làm vi c nhóm; d  ki n phân công t ng thành viên trong nhóm cácệ ự ế ừ  công vi c phù h p.ệ ợ

­ Ch  đ ng, gủ ộ ương m u hoàn thành ph n vi c đẫ ầ ệ ược giao, góp ý đi uề  

ch nh, thúc đ y ho t đ ng chung; chia s , khiêm t n h c h i cácỉ ẩ ạ ộ ẻ ố ọ ỏ  thành viên trong nhóm;

­ Bi t d a vào m c đích đ t ra đ  t ng k t ho t đ ng chung c aế ự ụ ặ ể ổ ế ạ ộ ủ  nhóm; nêu m t đặ ược, m t thi u sót c a cá nhân và c  nhóm.ặ ế ủ ả

Trong môn h c Ng  văn, năng l c h p tác th  hi n   vi c h c sinhọ ữ ự ợ ể ệ ở ệ ọ  cùng chia s , ph i h p v i nhau trong các ho t đ ng h c t p qua vi c th cẻ ố ợ ớ ạ ộ ọ ậ ệ ự  

hi n các nhi m v  h c t p di n ra trong gi  h c. Thông qua các ho t đ ngệ ệ ụ ọ ậ ễ ờ ọ ạ ộ  nhóm, c p, h c sinh th  hi n nh ng suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân vặ ọ ể ệ ữ ả ậ ủ ề 

nh ng v n đ  đ t ra; đ ng th i l ng nghe nh ng ý ki n trao đ i c a nhóm,ữ ấ ề ặ ồ ờ ắ ữ ế ổ ủ  

đ  t  đi u ch nh cá nhân mình. Đây là nh ng y u t  r t quan tr ng trong vi cể ự ề ỉ ữ ế ố ấ ọ ệ  hình thành nhân cách c a ngủ ườ ọi h c sinh trong b i c nh m i.ố ả ớ

d. Năng l c t  qu n b n thân ự ự ả ả

Năng l c này th  hi n   kh  năng c a m i con ngự ể ệ ở ả ủ ỗ ười trong vi c ki mệ ể  soát c m xúc, hành vi c a b n thân trong các tình hu ng c a cu c s ng   vi cả ủ ả ố ủ ộ ố ở ệ  

bi t l p k  ho ch và làm vi c theo k  ho ch,   kh  năng t  nh n ra và đi uế ậ ế ạ ệ ế ạ ở ả ự ậ ề  

ch nh hành vi c a cá nhân trong các b i c nh khác nhau. Kh  năng t  qu nỉ ủ ố ả ả ự ả  

b n thân giúp m i ngả ỗ ười luôn ch  đ ng và có trách nhi m đ i v i nh ng suyủ ộ ệ ố ớ ữ  nghĩ, vi c làm c a mình, s ng có k  lu t, bi t tôn tr ng ngệ ủ ố ỷ ậ ế ọ ười khác và tôn 

tr ng chính b n thân mình.ọ ả

Năng l c t  qu n b n thân thự ự ả ả ường được th  hi n   m t s  khía c nhể ệ ở ộ ố ạ  

nh  sau:ư

­ Đánh giá đượ ảc  nh hưởng c a các y u t  tác đ ng đ n hành đ ng,ủ ế ố ộ ế ộ  

vi c làm c a mình, trong h c t p và trong cu c s ng hàng ngày; làmệ ủ ọ ậ ộ ố  

ch  đủ ượ ảc c m xúc c a b n thân trong h c t p và cu c s ng;ủ ả ọ ậ ộ ố

­ Bi t huy đ ng, s  d ng ngu n l c s n có đ  xây d ng t  ch c vàế ộ ử ụ ồ ự ẵ ể ự ổ ứ  

th c hi n k  ho ch cá nhân nh m đ t đự ệ ế ạ ằ ạ ược m c đích h c t p; bi tụ ọ ậ ế  

h c t p đ c l p; bi t suy nghĩ và hành đ ng họ ậ ộ ậ ế ộ ướng vào m c tiêuụ  

­ Thường xuyên t  đánh giá, t  đi u ch nh đự ự ề ỉ ược hành đ ng c a b nộ ủ ả  thân trong h c t p và trong cu c s ng hàng ngày; thích  ng đọ ậ ộ ố ứ ược v iớ  

nh ng thay đ i hay nh ng tình hu ng m i.ữ ổ ữ ố ớ

­ C m nh n đả ậ ược s c kh e c a b n thân; đánh giá đứ ỏ ủ ả ược tình tr ngạ  

s c kh e c a b n thân d a trên m t s  ch  s  c  b n v  ch  s  s cứ ỏ ủ ả ự ộ ố ỉ ố ơ ả ề ỉ ố ứ  

kh e thông qua Phi u xét nghi m; t  ch  trong ăn u ng, rèn luy nỏ ế ệ ự ủ ố ệ  

và ngh  ng i h p lý có l i cho s c kh e c a mình; ch  đ ng phátỉ ơ ợ ợ ứ ỏ ủ ủ ộ  

hi n và nh n rõ nh ng tác đ ng b t l i c a môi trệ ậ ữ ộ ấ ợ ủ ường s ng v iố ớ  

b n thân và có cách th c phòng ch ng phù h p.ả ứ ố ợ

Cũng nh  các môn h c khác, môn Ng  văn cũng c n hư ọ ữ ầ ướng đ n vi cế ệ  rèn luy n và phát tri n năng l c t  qu n b n thân. Trong các bài h c, h c sinhệ ể ự ự ả ả ọ ọ  

c n bi t xác đ nh các k  ho ch hành đ ng cho cá nhân và ch  đ ng đi uầ ế ị ế ạ ộ ủ ộ ề  

ch nh k  ho ch đ  đ t đỉ ế ạ ể ạ ược m c tiêu đ t ra, nh n bi t nh ng tác đ ng c aụ ặ ậ ế ữ ộ ủ  ngo i c nh đ n vi c ti p thu ki n th c và rèn luy n k  năng c a cá nhân đạ ả ế ệ ế ế ứ ệ ỹ ủ ể khai thác và phát huy nh ng y u t  tích c c, h n ch  nh ng y u t  tiêu c cữ ế ố ự ạ ế ữ ế ố ự  

t  đó xác đ nh đừ ị ược các hành vi đúng đ n c n thi t trong nh ng tình hu ngắ ầ ế ữ ố  

c a cu c s ng.ủ ộ ố

Bên c nh nh ng năng l c chung đạ ữ ự ược nêu trên mà môn Ng  văn ítữ  nhi u có th  m nh, trong nh ng trề ế ạ ữ ường h p nh t đ nh c a quá trình d y h c,ợ ấ ị ủ ạ ọ  

nh ng năng l c chung khác cũng c n đữ ự ầ ược hướng t i. Ch ng h n, năng l cớ ẳ ạ ự  

s  d ng ICT trong môn h c Ng  văn th  hi n   kh  năng khai thác các ngu nử ụ ọ ữ ể ệ ở ả ồ  thông tin m ng v  nh ng v n đ  c a cu c s ng và tác ph m văn h c, nh ngạ ề ữ ấ ề ủ ộ ố ẩ ọ ữ  hình  nh tr c quan v  các chi ti t ngh  thu t đả ự ề ế ệ ậ ược miêu t  b ng ngôn ngả ằ ữ văn h c, Năng l c tính toán trong môn h c Ng  văn th  hi n   kh  năng đ cọ ự ọ ữ ể ệ ở ả ọ  

hi u   nh ng văn b n có nh ng con s  (s  li u th ng kê, bi u b ng,…), đ aể ở ữ ả ữ ố ố ệ ố ể ả ư  

ra các s  li u bình lu n v  m i quan h  gi a các s  li u đ  l p lu n trongố ệ ậ ề ố ệ ữ ố ệ ể ậ ậ  trình bày văn b n nói, vi t; trong vi c xác đ nh c u trúc ngôn ng , phân tíchả ế ệ ị ấ ữ  cách t  ch c văn b n,…Bên c nh đó, năng l c t  h c th  hi n   vi c xácổ ứ ả ạ ự ự ọ ể ệ ở ệ  

đ nh đị ược các nhi m v  h c t p m t cách t  giác, ch  đ ng, bi t m c tiêuệ ụ ọ ậ ộ ự ủ ộ ế ụ  

c a môn h c và t  đ t ra đủ ọ ự ặ ược m c tiêu h c t p cho cá nhân, hình thànhụ ọ ậ  

phương pháp h c cho cá nhân, bi t đi u ch nh b n thân và ch  đ ng tìm ki mọ ế ề ỉ ả ủ ộ ế  

s  h  tr  c a b n bè, ngự ỗ ợ ủ ạ ười thân và các ngu n l c khác; trong d y h c cácồ ự ạ ọ  môn h c cũng nh  d y h c Ng  văn, quá trình th c hi n m t n i dung h cọ ư ạ ọ ữ ự ệ ộ ộ ọ  

t p nh m hình thành nhi u năng l c, b i th  c n v n d ng m t cách h p lýậ ằ ề ự ở ế ầ ậ ụ ộ ợ  

phương pháp và quy trình d y h c giúp h c sinh th  hi n các năng l c c a cáạ ọ ọ ể ệ ự ủ  nhân trong t ng n i dung h c t p.ừ ộ ọ ậ

2.2. Năng l c chuyên bi t c a môn Ng  vănự ệ ủ ữ

a. Năng l c giao ti p Ti ng Vi t ự ế ế ệ

Giao ti p là ho t đ ng trao đ i thông tin gi a ngế ạ ộ ổ ữ ười nói và người nghe, 

nh m đ t đằ ạ ược m t m c đích nào đó. Vi c trao đ i thông tin độ ụ ệ ổ ược th c hi nự ệ  

b ng nhi u phằ ề ương ti n tuy nhiên phệ ương ti n s  d ng quan tr ng nh tệ ử ụ ọ ấ  trong giao ti p là ngôn ng  Năng l c giao ti p do đó đế ữ ự ế ược hi u là kh  năngể ả  

s  d ng các quy t c c a h  th ng ngôn ng  đ  chuy n t i, trao đ i thông tinử ụ ắ ủ ệ ố ữ ể ể ả ổ  

v  các phề ương di n c a đ i s ng xã h i, trong t ng b i c nh, ng  c nh cệ ủ ờ ố ộ ừ ố ả ữ ả ụ 

th , nh m đ t đ n m c đích nh t đ nh trong vi c thi t l p m i quan h  gi aể ằ ạ ế ụ ấ ị ệ ế ậ ố ệ ữ  

nh ng con ngữ ườ ới v i nhau trong xã h i. Năng l c giao ti p bao g m các thànhộ ự ế ồ  

t : s  hi u bi t và kh  năng s  d ng ngôn ng , s  hi u bi t v  các tri th cố ự ể ế ả ử ụ ữ ự ể ế ề ứ  

c a đ i s ng xã h i, s  v n d ng phù h p nh ng hi u bi t trên vào các tìnhủ ờ ố ộ ự ậ ụ ợ ữ ể ế  

hu ng phù h p đ  đ t đố ợ ể ạ ược m c đích.ụ

Năng l c giao ti p đự ế ược th  hi n   m t s  khía c nh sau:ể ệ ở ộ ố ạ

­ Xác đ nh đị ược m c đích giao ti p và hi u đụ ế ể ược vai trò quan tr ngọ  

c a vi c đ t m c tiêu trủ ệ ặ ụ ước khi giao ti p;ế

­ Nh n ra đậ ược b i c nh giao ti p, đ c đi m, thái đ  c a đ i tố ả ế ặ ể ộ ủ ố ượ  nggiao ti p (ngế ười nghe) đ  có thái đ   ng x  phù h p;ể ộ ứ ử ợ

­ Bi t s  d ng h  th ng ngôn ng  đ  di n đ t ý tế ử ụ ệ ố ữ ể ễ ạ ưởng c a cá nhânủ  

m t cách t  tin trong t ng b i c nh và đ i tộ ự ừ ố ả ố ượng; th  hi n thái để ệ ộ 

bi u c m phù h p v i đ i tể ả ợ ớ ố ượng và b i c nh giao ti p.ố ả ế

Trong môn h c Ng  văn, vi c hình thành và phát tri n cho h c sinhọ ữ ệ ể ọ  năng l c giao ti p là m t m c tiêu quan tr ng, cũng là m c tiêu th  m nh c aự ế ộ ụ ọ ụ ế ạ ủ  môn h c. Thông qua nh ng bài h c v  s  d ng Ti ng Vi t, h c sinh đọ ữ ọ ề ử ụ ế ệ ọ ượ  c

hi u v  các quy t c c a h  th ng ngôn ng  và cách s  d ng phù h p, hi uể ề ắ ủ ệ ố ữ ử ụ ợ ệ  

qu  trong các tình hu ng giao ti p c  th , h c sinh đả ố ế ụ ể ọ ược luy n t p nh ngệ ậ ữ  tình hu ng h i tho i theo nghi th c và không nghi th c các phố ộ ạ ứ ứ ương châm h iộ  tho i, t ng bạ ừ ước làm ch  Ti ng Vi t trong các ho t đ ng giao ti p. Các bàiủ ế ệ ạ ộ ế  

đ c hi u văn b n cũng t o môi trọ ể ả ạ ường, b i c nh đ  h c sinh đố ả ể ọ ược giao ti pế  cùng tác gi  và môi trả ường s ng xung quanh, đố ược hi u và nâng cao kh  năngể ả  

s  d ng Ti ng Vi t, văn hóa, văn h c. Đây cũng là m c tiêu chi ph i trongử ụ ế ệ ọ ụ ố  

vi c đ i m i phệ ổ ớ ương pháp d y h c Ng  văn là d y h c theo quan đi m giaoạ ọ ữ ạ ọ ể  

ti p, coi tr ng kh  năng th c hành, v n d ng nh ng ki n th c Ti ng Vi tế ọ ả ự ậ ụ ữ ế ứ ế ệ  trong nh ng b i c nh giao ti p đa d ng c a cu c s ng.ữ ố ả ế ạ ủ ộ ố

Năng l c giao ti p trong các n i dung d y h c Ti ng Vi t đự ế ộ ạ ọ ế ệ ược thể 

hi n   4 k  năng c  b n: nghe, nói, đ c, vi t và kh  năng  ng d ng các ki nệ ở ỹ ơ ả ọ ế ả ứ ụ ế  

th c và các k  năng  y vào các tình hu ng khác nhau trong cu c s ng.ứ ỹ ấ ố ộ ố

b. Năng l c th ự ưở ng th c văn h c – c m th  th m m ứ ọ ả ụ ẩ ỹ

Năng l c c m th  th m m  th  hi n kh  năng c a m i cá nhân trongự ả ụ ẩ ỹ ể ệ ả ủ ỗ  

vi c nh n ra đệ ậ ược các giá tr  th m m  c a s  v t, hi n tị ẩ ỹ ủ ự ậ ệ ượng, con người và 

cu c s ng thông qua nh ng c m nh n, rung đ ng trộ ố ữ ả ậ ộ ước cái đ p và cái thi n,ẹ ệ  

t  đó bi t hừ ế ướng nh ng suy nghĩ, hành vi c a mình theo cái đ p, cái thi n.ữ ủ ẹ ệ  

Nh  v y, năng l c c m th  (hay năng l c trí tu  c m xúc) thư ậ ự ả ụ ự ệ ả ường dùng v iớ  hàm nghĩa nói v  các ch  s  c m xúc c a m i cá nhân. Ch  s  này mô t  khề ỉ ố ả ủ ỗ ỉ ố ả ả năng t  nh n th c đ  xác đ nh, đánh giá và đi u ti t c m xúc c a chính m iự ậ ứ ể ị ề ế ả ủ ỗ  

người, c a ngủ ười khác, c a các nhóm c m xúc.ủ ả

Năng l c c m xúc th m m  thự ả ẩ ỹ ường được th  hi n   m t s  n i dungể ệ ở ộ ố ộ  sau:

Ý th c v  b n thân – t c là có th  nh n bi t các xúc c m c a mình – làứ ề ả ứ ể ậ ế ả ủ  

c  s  c a năng l c c m xúc. Năng l c này có ý nghĩa căn b n đ i v i s  hi uơ ở ủ ự ả ự ả ố ớ ự ể  

bi t c a b n thân và tr c giác tâm lý. Nh ng ngế ủ ả ự ữ ười không t  bi t v  nh ng gìự ế ề ữ  mình c m nh n s  thả ậ ẽ ường phó m c cho nh ng tình c m c a mình. Trái l i,ặ ữ ả ủ ạ  

nh ng ngữ ười bi t làm cho cu c s ng c a mình t t h n s  th y rõ đế ộ ố ủ ố ơ ẽ ấ ượ  c

nh ng h u qu  sâu xa trong các quy t đ nh c a mình trong l a ch n nghữ ậ ả ế ị ủ ự ọ ề nghi p.ệ

      ­ Làm ch  các c m xúc c a b n thân:  ủ ả ủ ả

Đó là năng l c làm cho nh ng tình c m c a mình thích nghi v i m iự ữ ả ủ ớ ỗ  hoàn c nh, đi u này ph  thu c vào s  t  ý th c v  b n thân. Năng l c nàyả ề ụ ộ ự ự ứ ề ả ự  giúp m i ngỗ ười bi t cách t  tr n an tinh th n c a mình trong nh ng tìnhế ự ấ ầ ủ ữ  

hu ng căng th ng ho c nh ng th  thách c a cu c s ng, thoát kh i s  chiố ẳ ặ ữ ử ủ ộ ố ỏ ự  

ph i c a lo âu, bu n r u và gi n d , cũng nh  th y đố ủ ồ ầ ậ ữ ư ấ ược h u qu  tiêu c cậ ả ự  

c a tình tr ng không đ t t i đi u đó. Nh ng ngủ ạ ạ ớ ề ữ ười có năng l c làm ch  c mự ủ ả  xúc c a b n thân có th  ch p nh n và vủ ả ể ấ ậ ượt qua được m t cách t t nh tộ ố ấ  

nh ng th t b i và nh ng s  trái ý mà cu c đ i dành cho mình, bi t  ng xữ ấ ạ ữ ự ộ ờ ế ứ ử 

h t s c có hi u qu  trong m i lĩnh v c c a cu c s ng, đ ng th i bi t thế ứ ệ ả ọ ự ủ ộ ố ồ ờ ế ể 

hi n tình c m, c m xúc c a b n thân phù h p trong nh ng hoàn c nh giaoệ ả ả ủ ả ợ ữ ả  

tương tác gi a cá nhân và nh ng ngữ ữ ười xung quanh. Nh ng ngữ ườ ồi đ ng c mả  

bi t ti p nh n h t s c nhanh, nh y nh ng tín hi u qua đó cho th y nhu c uế ế ậ ế ứ ạ ữ ệ ấ ầ  

và mong mu n c a ngố ủ ười khác, cũng nh  s  nh y c m và s  tư ự ạ ả ự ương giao gi aữ  

c m xúc c a cá nhân v i nh ng bi u thái r t tinh t  c a các hình  nh cu cả ủ ớ ữ ể ấ ế ủ ả ộ  

s ng. Đó là nh ng ngố ữ ười bi t “thế ương người nh  th  thư ể ương thân”, luôn bi tế  

“m  lòng đón l y nh ng vang đ ng c a cu c s ng”, bi t th  hi n nh ng tìnhở ấ ữ ộ ủ ộ ố ế ể ệ ữ  

c m, thái đ  phù h p trả ộ ợ ước nh ng bi u hi n c a cái đ p, cái thi n, cũng nhữ ể ệ ủ ẹ ệ ư cái ác, cái x u trong cu c s ng.ấ ộ ố

      ­ Làm ch  nh ng liên h , nh ng giá tr  c a con ng ủ ữ ệ ữ ị ủ ườ i và cu c s ng: ộ ố

Luôn bi t gi  nh ng liên h  t t v i nh ng ngế ữ ữ ệ ố ớ ữ ười xung quanh, đó chính 

là bi t ch  đ ng đi u khi n các c m xúc c a mình. Nh ng ngế ủ ộ ề ể ả ủ ữ ười bi t làmế  cho mình có đượ ự ảc s  c m m n c a m i ngế ủ ọ ười, bi t lãnh đ o và đ nh hế ạ ị ướ  ng

có hi u qu  nh ng m i liên h  c a mình v i ngệ ả ữ ố ệ ủ ớ ười khác đ u có s  làm chề ự ủ 

c m xúc   m c cao nh t. Đó cũng là nh ng ngả ở ứ ấ ữ ười bi t nh n th c đế ậ ứ ượ  c

nh ng giá tr  s ng t  phữ ị ố ừ ương di n th m m , bi t hành đ ng vì nh ng gì t tệ ẩ ỹ ế ộ ữ ố  

đ p trong môi trẹ ường s ng c a mình. Đây chính là y u t  quan tr ng t o nênố ủ ế ố ọ ạ  thành công c a m i ngủ ỗ ười trong cu c s ng.ộ ố

Năng l c c m th  th m m  là năng l c đ c thù c a môn Ng  văn, g nự ả ụ ẩ ỹ ự ặ ủ ữ ắ  

v i t  duy hình tớ ư ượng trong vi c ti p nh n văn b n văn h c. Quá trình ti pệ ế ậ ả ọ ế  xúc v i tác ph m văn chớ ẩ ương là quá trình ngườ ọi đ c bước vào th  gi i hìnhế ớ  

tượng c a tác ph m và th  gi i tâm h n c a tác gi  t  chính cánh c a tâmủ ẩ ế ớ ồ ủ ả ừ ử  

h n c a mình. Năng l c c m xúc nh  trên đã nói, đồ ủ ự ả ư ược th  hi n   nhi u khíaể ệ ở ề  

c nh; trong quá trình ngạ ườ ọi h c ti p nh n tác ph m văn chế ậ ẩ ương, năng l cự  

c m xúc đả ược th  hi n   nh ng phể ệ ở ữ ương di n sau:ệ

      ­ C m nh n v  đ p c a ngôn ng  văn h c, bi t rung đ ng trả ậ ẻ ẹ ủ ữ ọ ế ộ ướ  c

nh ng hình  nh, hình tữ ả ượng được kh i g i trong tác ph m v  thiênơ ợ ẩ ề  nhiên, con người, cu c s ng qua ngôn ng  ngh  thu t.ộ ố ữ ệ ậ

     ­ Nh n ra đậ ược nh ng giá tr  th m m  đữ ị ẩ ỹ ược th  hi n trong tác ph mể ệ ẩ  văn h c: cái đ p, cái x u, cái hài, cái bi, cái cao c , cái th p hèn,… tọ ẹ ấ ả ấ ừ 

đó c m nh n đả ậ ược nh ng giá tr  t  tữ ị ư ưởng và c m h ng ngh  thu t c aả ứ ệ ậ ủ  nhà văn được th  hi n qua tác ph m.ể ệ ẩ

       ­ C m hi u đả ể ược nh ng giá tr  c a b n thân qua vi c c m nh nữ ị ủ ả ệ ả ậ  

hi u tác ph m văn h c; hình thành và nâng cao nh n th c và xúc c mể ẩ ọ ậ ứ ả  

th m m  c a cá nhân; bi t c m nh n và rung đ ng trẩ ỹ ủ ế ả ậ ộ ước v  đ p c aẻ ẹ ủ  thiên nhiên, con người và cu c s ng; có nh ng hành vi đ p đ i v i b nộ ố ữ ẹ ố ớ ả  thân và các m i quan h  xã h i, hình thành th  gi i quan th m m  choố ệ ộ ế ớ ẩ ỹ  

b n thân qua vi c ti p nh n tác ph m văn chả ệ ế ậ ẩ ương

       T  vi c ti p xúc v i các văn b n văn h c, h c sinh s  bi t rung đ ngừ ệ ế ớ ả ọ ọ ẽ ế ộ  

trước cái đ p, bi t s ng và hành đ ng vì cái đ p, nh n ra cái x u và phê phánẹ ế ố ộ ẹ ậ ấ  

nh ng hình tữ ượng, bi u hi n không đ p trong cu c s ng, bi t đam mê và mể ệ ẹ ộ ố ế ơ 

c cho cu c s ng t t đ p h n

       Nh  v y, các năng l c chuyên bi t c a môn Ng  văn bao g m: năng l cư ậ ự ệ ủ ữ ồ ự  

s  d ng ngôn ng  (Ti ng Vi t) trong giao ti p và năng l c c m th  th m m ử ụ ữ ế ệ ế ự ả ụ ẩ ỹ  

Nh ng năng l c này đữ ự ược th  hi n trong các ho t đ ng đ c, vi t, nghe, nóiể ệ ạ ộ ọ ế  theo các n i dung h c t p trong môn Ng  văn. S n ph m c a quá trình giaoộ ọ ậ ữ ả ẩ ủ  

ti p và quá trình c m th  chính là các văn b n. Trong quá trình hế ả ụ ả ướng d nẫ  

h c sinh ti p xúc v i văn b n, môn Ng  văn hình thành, b i dọ ế ớ ả ữ ồ ưỡng cho h cọ  sinh năng l c ti p nh n văn b n (g m k  năng nghe và đ c) và năng l c t oự ế ậ ả ồ ỹ ọ ự ạ  

l p văn b n (g m k  năng nói và vi t). Năng l c đ c – hi u văn b n c a h cậ ả ồ ỹ ế ự ọ ể ả ủ ọ  sinh th  hi n   kh  năng v n d ng t ng h p các ki n th c v  Ti ng Vi t, vể ệ ở ả ậ ụ ổ ợ ế ứ ề ế ệ ề các lo i hình văn b n và k  năng phạ ả ỹ ương pháp đ c, kh  năng thu th p cácọ ả ậ  thông tin, c m th  cái đ p và các giá tr  c a tác ph m văn chả ụ ẹ ị ủ ẩ ương ngh  thu t.ệ ậ  Năng l c t o l p văn b n c a h c sinh th  hi n   kh  năng v n d ng t ngự ạ ậ ả ủ ọ ể ệ ở ả ậ ụ ổ  

h p ki n th c v  các ki u văn b n v i các ý th c và tình yêu Ti ng Vi t, vănợ ế ứ ề ể ả ớ ứ ế ệ  

h c, văn hóa cùng k  năng th c hành t o l p văn b n theo các phọ ỹ ự ạ ậ ả ương th cứ  

bi u đ t khác nhau, theo hình th c trình bày mi ng ho c vi t.ể ạ ứ ệ ặ ế

3. Yêu c u  c a ti t h c ôn t p văn b n Ng  văn 9ầ ủ ế ọ ậ ả ữ

3.1. M c đích c a ti t ôn t p văn b nụ ủ ế ậ ả

­ H  th ng hóa c ng c  ki n th c c  b n, m  r ng nâng cao và luy nệ ố ủ ố ế ứ ơ ả ở ộ ệ  

t p th c hành.ậ ự

­ Phát tri n các năng l c c n thi t cho h c sinh khi làm bài t p nh :ể ự ầ ế ọ ậ ư  năng l c t  h c, t  ôn t p, năng l c h p tác, năng l c sáng t o, năng l c sự ự ọ ự ậ ự ợ ự ạ ự ử 

d ng Ti ng Vi t m t cách chính xác, năng l c c m th  th m m , năng l cụ ế ệ ộ ự ả ụ ẩ ỹ ự  

gi i quy t v n đ …ả ế ấ ề

3.2. Ti n trình c a gi  ôn t pế ủ ờ ậ

­ Ho t đ ng 1: ạ ộ  

+ H  th ng hóa ki n th c v  văn b n.ệ ố ế ứ ề ả

+ Khái quát nh ng nét chính v  n i dung các văn b n đã h c: ch  raữ ề ộ ả ọ ỉ  

nh ng nét ngh  thu t chung và riêng  gi a các tác ph m.ữ ệ ậ ữ ẩ

a. Ho t đ ng 1: ạ ộ   H  th ng hóa c ng c  ki n th c c  b n v  văn b nệ ố ủ ố ế ứ ơ ả ề ả

a1. D ng  h  th ng hóa ki n th c c  b n v  văn b n ạ ệ ố ế ứ ơ ả ề ả

*/ M c đích: ụ  Giúp h c sinh c ng c  sâu ki n th c c  b n v  văn b n.ọ ủ ố ế ứ ơ ả ề ả

*/ Yêu c u: ầ  C n n m v ng.ầ ắ ữ

      ­  Đ i v i tác ph m th , ố ớ ẩ ơ tôi yêu c u h c sinh:ầ ọ

     + H c thu c và chép chính xác th ọ ộ ơ     + N m đắ ược nh ng nét chính v  tác gi ữ ề ả     + N m đắ ược hoàn c nh ra đ i c a tác ph m.ả ờ ủ ẩ      + Ý nghĩa c a các chi ti t, hình  nh  th  đ c đáo, ch  ra vàủ ế ả ơ ộ ỉ  phân tích được ý nghĩa c a các  bi n pháp tu t  ngh  thu t.ủ ệ ừ ệ ậ

     +  N m đắ ược N i dung và nh ng nét đ c s c ngh  thu t c aộ ữ ặ ắ ệ ậ ủ  bài th ơ

      ­  Đ i v i tác ph m truy n ho c đo n trích:ố ớ ẩ ệ ặ ạ

       + N m đắ ượ ốc c t truy nệ        + N m đắ ược nh ng nét chính v  tác gi ữ ề ả       + N m đắ ược hoàn c nh ra đ i tác ph m.ả ờ ẩ       + N m đắ ược h  th ng nhân v t, đ c đi m nhân v t, hệ ố ậ ặ ể ậ ệ 

th ng tình ti t truy n, đ c đi m c a l i ngố ế ệ ặ ể ủ ờ ườ ểi k  chuy n.ệ

       + Phân tích được ý nghĩa c a cácủ  nhân v t, h  th ng tình ti tậ ệ ố ế  truy n, đ c đi m c a l i ngệ ặ ể ủ ờ ườ ểi k  chuy n.ệ

       + N m v ng n i dung và  nh ng nét đ c s c v  ngh  thu tắ ữ ộ ữ ặ ắ ề ệ ậ  

c a tác ph m.ủ ẩ

    */Ph ươ ng pháp ti n hành: ế

­ Đ  h c sinh h c t t ph n văn b n, tôi thể ọ ọ ố ầ ả ường xuyên ki m tra ph nể ầ  

h c thu c c a các em   các gi  chính khóa, b  tr , tăng cọ ộ ủ ở ờ ổ ợ ường

­ Ngoài ra, tôi chia nhóm (4 – 5 em) m t nhóm, đ  các em t  h c vàộ ể ự ọ  

ki m tra l n nhau. Các nhóm báo cho t  trể ẫ ổ ưởng, l p trớ ưởng v  vi c so n bàiề ệ ạ  

và h c bài c a các b n trong t  Sau đó, t  trọ ủ ạ ổ ổ ưởng báo cho giáo viên vào đ uầ  

gi  các ti t.ờ ế

­ H n n a, sau m i tác ph m dù là th  hay truy n đơ ữ ỗ ẩ ơ ệ ược h c xong, h cọ ọ  sinh ph i thu c c  bài (ho c ph n tóm t t truy n), n m đả ộ ả ặ ầ ắ ệ ắ ược nét chính v  tácề  

gi , hoàn c nh ra đ i tác ph m và vi t ra gi y n p cho giáo viên vào cu iả ả ờ ẩ ế ấ ộ ố  

tu n ho c đ u tu n sau.ầ ặ ầ ầ

­ Tôi nh c nh  và khích l  các em t  giác. Khi làm xong ph i so sánhắ ở ệ ự ả  

đ i chi u l i ki n th c, n u có sai ho c thi u thì t  s a hay b  sung b ng bútố ế ạ ế ứ ế ặ ế ự ử ổ ằ  

đ  Đ  đ ng viên các em, tôi không ch  khen trỏ ể ộ ỉ ướ ớc l p v  tinh th n, ý th cề ầ ứ  

h c t p c a các em mà còn cho đi m. Tôi th y r ng cách h c ghi ra gi y làọ ậ ủ ể ấ ằ ọ ấ  cách h c nh  lâu nh t. Ngoài ra, các em t  s a nh ng l i chính t  ho c nhọ ớ ấ ự ử ữ ỗ ả ặ ớ 

nh m th  hay thi u ý c a mình thì l n sau s  tránh đầ ơ ế ủ ầ ẽ ược nh ng l i đó. ữ ỗ

       */ Hình th c t  ch c ứ ổ ứ : 

­ Tôi cho h c sinh h  th ng hóa ki n th c trong b ng ôn t p, k t h pọ ệ ố ế ứ ả ậ ế ợ  

ho t đ ng nhóm  (nhóm l n ho c nhóm đôi )ạ ộ ớ ặ

 ­ Bên c nh đó,   d ng bài t p này tôi t  ch c cho các em tham gia tròạ ở ạ ậ ổ ứ  

ch i nh : gi i ô ch , m  chi c h p bí m t, hái hoa dân ch , trò ch i ti pơ ư ả ữ ở ế ộ ậ ủ ơ ế  

s c…đ  t o không khí vui v , sôi n i cho ti t h c, tránh nhàm chán đ ng th iứ ể ạ ẻ ổ ế ọ ồ ờ  

kh c sâu ki n th c đã h c.ắ ế ứ ọ

* Trò ch i gi i ô ch :ơ ả ữ

      ­ M c đích ụ : Thu hút h c sinh tham gia, t o không khí sôi n i cho giọ ạ ổ ờ 

h c, giúp ọ h c ọ  sinh có ý th c v n d ng nh ng ki n th c c  b n đã h c, đãứ ậ ụ ữ ế ứ ơ ả ọ  

bi t v  văn b n, đ  tìm ra câu tr  l i, đ ng th i rèn kĩ năng t  ch c ho tế ề ả ể ả ờ ồ ờ ổ ứ ạ  

đ ng t p th  và phát tri n các năng l c c n có cho h c sinh khi thi vào l p 10.ộ ậ ể ể ự ầ ọ ớ

       ­ Yêu c u ầ : Giáo viên ph i xác đ nh đả ị ược m c đích c a trò ch i ô chụ ủ ơ ữ (ki m tra nh ng ki n th c gì, v  văn b n nào? ) đ  t  đó giáo viên l a ch nể ữ ế ứ ề ả ể ừ ự ọ  các câu h i thích h p: t  d  đ n khó, các câu h i g n v i nh ng ki n th c cỏ ợ ừ ễ ế ỏ ắ ớ ữ ế ứ ơ 

b n v  văn b n trong chả ề ả ương trình Ng  văn 9.ữ

      ­ Ph ươ ng ti n d y h c ệ ạ ọ : B ng bi u, máy chi u   ả ể ế

       Ví d :ụ   Khi  ki m tra  ki n th c văn b n “ể ế ứ ả Nh ng ngôi sao xa xôi ữ ” c a Lêủ  Minh Khuê, tôi cho h c sinh ch i trò ch i ô ch  v i các câu h i sau: Có 10 ôọ ơ ơ ữ ớ ỏ  

ch , m i ô ch  tữ ỗ ữ ương  ng v i m t t  Đ  tìm đúng t  đó, các em hãy tr  l iứ ớ ộ ừ ể ừ ả ờ  các câu h i sau:ỏ

Câu 1: Ô ch  g m mữ ồ ười hai ch  cái: Tác gi  c a bài th  ữ ả ủ ơ “Bài th  v  ti u đ i ơ ề ể ộ  

xe không kính”?

Câu 2: Ô ch  có b y ch  cái: Bài th  “ữ ả ữ ơ Đ ng chí” ồ  được sáng tác vào th i kờ ỳ nào?

Câu 3: Ô ch  g m b y ch  cái: Nhân v t chính trong tác ph m “ữ ồ ả ữ ậ ẩ Chuy n ệ  

ng ườ i con gái Nam X ươ ”? ng

Câu 4: Ô ch  g m chín ch  cái: Tên con đữ ồ ữ ường được nh ng ngữ ười lính trong 

cu c chi n ch ng M  g i là ộ ế ố ỹ ọ “tuy n l a ế ử ”? 

Câu 5: Ô ch  g m năm ch  cái: Vì hoàn c nh gia đình ông Hai trong tác ph mữ ồ ữ ả ẩ  

Câu 9: Ô ch  g m b y ch  cái: M t trong nh ng ph m ch t c a th  h  trữ ồ ả ữ ộ ữ ẩ ấ ủ ế ệ ẻ 

Vi t Nam th i ch ng M  đã làm nên chi n th ng c a dân t c?ệ ờ ố ỹ ế ắ ủ ộ

 Câu 10: Ô ch  g m b y ch  cái: Nhà th  nào đã th  hi n ữ ồ ả ữ ơ ể ệ ước nguy n thaệ  thi t c a mình qua hình  nh “ế ủ ả Mùa xuân nho nhỏ”?

    Vi t đo n văn kho ng 10 câu theo cách T­P­H, nêu c m nh n c a emế ạ ả ả ậ ủ  

v  nhân v t Phề ậ ương Đ nh (đo n văn có s  d ng câu c m thán, thành ph nị ạ ử ụ ả ầ  

ph  chú).ụ

      Đo n văn:ạ

      Ngôi sao sáng nh t, đ p nh t trong truy n “Nh ng ngôi sao xa xôi” ấ ẹ ấ ệ ữ  

c a Lê Minh Khuê chính là Ph ủ ươ ng Đ nh – m t cô gái v i nhi u v  đ p c  v ị ộ ớ ề ẻ ẹ ả ề   ngo i hình, tâm h n và ph m ch t. Trong truy n ta th y Ph ạ ồ ẩ ấ ệ ấ ươ ng Đ nh xinh ị  

x n  a nhìn, có l  đ p nh t trên khuôn m t cô gái là đôi m t – m t đôi m t ắ ư ẽ ẹ ấ ặ ắ ộ ắ   sáng đ p t a sao tr i. Qua đôi m t  y ta cũng ph n nào th y đ ẹ ự ờ ắ ấ ầ ấ ượ c v  đ p ẻ ẹ  

tâm h n c a Ph ồ ủ ươ ng Đ nh: kín đáo, m  m ng và r t h n nhiên. M t cô gái ị ơ ộ ấ ồ ộ  

Hà N i tu i đ i còn r t tr  đã s n sàng r i xa thành ph  và ng ộ ổ ờ ấ ẻ ẵ ờ ố ườ i m  thân ẹ   yêu   c a   mình   đ   tr   thành   cô   thanh   niên   xung   phong   trên   tuy n   đ ủ ể ở ế ườ   ng

Tr ườ ng S n, làm nhi m v  phá bom, m  đ ơ ệ ụ ở ườ ng đ y khó khăn nguy hi m ầ ể  

Gi a chi n tr ữ ế ườ ng kh c mà ranh gi i gi a s  s ng và cái ch t r t m  nh t, ố ớ ữ ự ố ế ấ ờ ạ  

Ph ươ ng Đ nh r t yêu đ i – cô thích hát, ti ng hát c a cô xua đi n i v t v , s ị ấ ờ ế ủ ỗ ấ ả ợ   hãi c a cu c s ng   chi n tr ủ ộ ố ở ế ườ ng, ti p thêm s c m nh cho cô và đ ng đ i ế ứ ạ ồ ộ   hoàn thành nhi m v  Ph ệ ụ ươ ng Đ nh còn r t yêu th ị ấ ươ ng đ ng đ i c a mình: ồ ộ ủ  

cô yêu m n, c m ph c nh ng ng ế ả ụ ữ ườ i m c quân ph c có ngôi sao trên mũ, t n ặ ụ ậ   tình c u ch a chăm sóc Nho khi Nho b  th ứ ữ ị ươ ng  Không ch  là m t thi u n ỉ ộ ế ữ   giàu tình c m, Ph ả ươ ng Đ nh còn có nhi u ph m ch t khi n ta khâm ph c ị ề ẩ ấ ế ụ   Trong c nh Ph ả ượ ng Đ nh phá bom, ta th y cô là m t cô gái dũng c m, bình ị ấ ộ ả   tĩnh t  tin và có tinh th n trách nhi m cao v i công vi c. M c dù r t s ự ầ ệ ớ ệ ặ ấ ợ  

nh ng v i lòng t  tr ng và ý th c trách nhi m c a mình cô đã đi th ng ti n ư ớ ự ọ ứ ệ ủ ẳ ế  

t i qu  bom, bình tĩnh th c hi n t ng thao tác phá bom. Qu  th t Ph ớ ả ự ệ ừ ả ậ ươ   ng

Đ nh là m t thanh niên xung phong tiêu bi u cho th  h  tr  Vi t Nam th i ị ộ ể ế ệ ẻ ệ ờ  

ch ng M ố ỹ

      ( Nguy n Di u Linh – l p 9A)ễ ệ ớ

  V i trò ch i gi i ô ch , c m nh n v  nhân v t – tên ô ch  cùng v iớ ơ ả ữ ả ậ ề ậ ữ ớ  

vi c cho h c sinh quan sát m t s  hình  nh nh ng n  thanh niên m  đệ ọ ộ ố ả ữ ữ ở ường, 

nh ng chi n s  lái xe Trữ ế ỹ ường S n th i ch ng M ,  tôi hơ ờ ố ỹ ướng các em có 

nh ng c m nh n suy nghĩ v  th  h  tr  Vi t Nam th i ch ng M , đ ng th iữ ả ậ ề ế ệ ẻ ệ ờ ố ỹ ồ ờ  

t  đó hừ ướng các em đ n trách nhi m c a th  h  mình đ i v i T  qu c hômế ệ ủ ế ệ ố ớ ổ ố  nay

Câu h i: ỏ  

     T  hình  nh Phừ ả ương Đ nh và nh ng ngị ữ ườ ồi đ ng đ i c a cô, nh ng chi nộ ủ ữ ế  

sĩ lái xe trên tuy n đế ường Trường S n,  em có suy nghĩ gì v  tu i tr  Vi tơ ề ổ ẻ ệ  Nam trong kháng chi n ch ng M  T  đó em hãy nêu trách nhi m c a tu i trế ố ỹ ừ ệ ủ ổ ẻ 

hi n nay đ i v i quê hệ ố ớ ương đ t nấ ước

         Đo n văn:ạ

        T  nh ng tác ph m v  đ  tài ng ừ ữ ẩ ề ề ườ i lính trong kháng chi n ch ng M  em ế ố ỹ  

nghĩ sâu s c v  trách nhi m c a th  h  mình đ i v i quê h ắ ề ệ ủ ế ệ ố ớ ươ ng đ t n ấ ướ   c hôm nay. Qu  th t nh ng ng ả ậ ữ ườ i lính trong ti u đ i xe không kính hay nh ng ể ộ ữ  

cô gái thanh niên xung phong trên tuy n đ ế ườ ng Tr ườ ng S n đ u là nh ng ơ ề ữ   chàng trai cô gái tr  còn đang ng i trên gh  nhà tr ẻ ồ ế ườ ng – nghe theo ti ng g i ế ọ   thiêng liêng c a T  qu c mà “X  d c Tr ủ ổ ố ẻ ọ ườ ng S n đi c a n ơ ứ ướ c/ Mà lòng ph i ơ  

ph i d y t ớ ậ ươ ng lai”. D n thân vào cu c đ i ng ấ ộ ờ ườ i lính, h  ph i tr i qua vô ọ ả ả   vàn nh ng khó khăn nguy hi m đ c bi t là cái ch t – cái ch t có th  đ n v i ữ ể ặ ệ ế ế ể ế ớ  

h  b t c  lúc nào. Song v i lòng yêu T  qu c và b n lĩnh kiên c ọ ấ ứ ớ ổ ố ả ườ ng, ý chí  

s t đá, h  đã dũng c m v ắ ọ ả ượ t qua và luôn hoàn thành xu t s c nhi m v  Th ấ ắ ệ ụ ế 

h  tr   y còn khi n chúng ta ng ệ ẻ ấ ế ưỡ ng m  b i m t tinh th n l c quan yêu đ i, ộ ở ộ ầ ạ ờ  

m t đ i s ng n i tâm vô cùng phong phú, h n nhiên và đáng yêu. Gi a chi n ộ ờ ố ộ ồ ữ ế  

tr ườ ng ác li t nh ng chàng trai, cô gái v n c t cao ti ng hát, ti ng hát át ệ ữ ẫ ấ ế ế  

ti ng bom, át đi s  kh c li t và át đi c  s  m t mát hi sinh. H  luôn g n bó ế ự ố ệ ả ự ấ ọ ắ  

v i nhau trong tình đ ng chí đ ng đ i th m thi t B n thân em khi vi t ớ ồ ồ ộ ắ ế ả ế  

nh ng dòng này cũng c m th y th t t  hào ng ữ ả ấ ậ ự ưỡ ng m  và bi t  n th  h  cha ộ ế ơ ế ệ   anh th a  y. Và đ ng th i em cũng ý th c đ ủ ấ ồ ờ ứ ượ c trách nhi m c a th  h  tr ệ ủ ế ệ ẻ   chúng em hôm nay s ng làm sao cho x ng đáng v i nh ng gì l p cha anh th a ố ứ ớ ữ ớ ủ  

y đã t o nên. Ý th c đ c đi u đó b n thân em luôn xây d ng cho mình m t

lí t ưở ng s ng t t đ p, ph n đ u h c t p ti p thu tri th c nâng cao s  hi u ố ố ẹ ấ ấ ọ ậ ế ứ ự ể  

bi t v  đ i s ng xã h i, khoa h c k  thu t , rèn luy n th  thao đ  đáp  ng ế ề ờ ố ộ ọ ỹ ậ ệ ể ể ứ  

đ ượ c nhi m v  xây d ng và b o v  T  qu c ệ ụ ự ả ệ ổ ố

      ( Nguy n Thúy H ng­ L p 9D)ễ ằ ớ

       Nh  v y, v i trò ch i này tôi v a c ng c , kh c sâu t ng h p ki n th cư ậ ớ ơ ừ ủ ố ắ ổ ợ ế ứ  

c  b n cho h c sinh v  các văn b n đã h c v a giúp hình thành   các emơ ả ọ ề ả ọ ừ ở  

nh ng năng l c c n thi t nh : năng l c gi i quy t v n đ , năng l c t  h c,ữ ự ầ ế ư ự ả ế ấ ề ự ự ọ  năng l c s  d ng ngôn ng  c a h c sinh.ự ử ụ ữ ủ ọ

*Trò ch i m  b c  nh bí m tơ ở ứ ả ậ

          ­ M c đích ụ : Thu hút h c sinh tham gia, t o không khí sôi n i cho giọ ạ ổ ờ 

h c, giúp h c sinh có ý th c v n d ng nh ng ki n th c c  b n v  văn b nọ ọ ứ ậ ụ ữ ế ứ ơ ả ề ả  

đã h c đ  tìm ra câu tr  l i, rèn kĩ năng t  ch c ho t đ ng t p th  cho h cọ ể ả ờ ổ ứ ạ ộ ậ ể ọ  sinh và phát tri n các năng l c c n có cho h c sinh khi thi vào l p 10.ể ự ầ ọ ớ

      ­ Yêu c u ầ : Giáo viên ph i xác đ nh đả ị ược m c đích c a trò ch i (ki mụ ủ ơ ể  tra nh ng ki n th c gì, v  văn b n nào? ) đ  t  đó, giáo viên ph i l a ch nữ ế ứ ề ả ể ừ ả ự ọ  các câu h i  thích h p: t  d  đ n khó, các câu h i g n v i nh ng ki n th cỏ ợ ừ ễ ế ỏ ắ ớ ữ ế ứ  

c  b n v  văn b n trong chơ ả ề ả ương trình Ng  văn 9.ữ

­ Ph ươ ng ti n d y h c: ệ ạ ọ  B ng bi u, máy chi u   ả ể ế

*Ví d : ụ  Khi ôn t p văn b n ậ ả “L ng l  Sa Pa ặ ẽ ”, tôi cho h c sinh ch i tròọ ơ  

ch i “ơ Đi tìm b c thông đi p c a truy n ứ ệ ủ ệ ”. 

Giáo viên ph  bi n lu t ch i: chúng ta có b n t m  nh, m i b c  nhổ ế ậ ơ ố ấ ả ỗ ứ ả  

tương  ng v i m t câu h i. Các b n ph i tr  l i đúng câu h i thì b c  nhứ ớ ộ ỏ ạ ả ả ờ ỏ ứ ả  

được m  ra. B n nào tr  l i sai thì ph i nhở ạ ả ờ ả ường quy n tr  l i cho b n khác.ề ả ờ ạ  

L n lầ ượt nh  v y m  h t b n t m  nh, ai gi i mã đư ậ ở ế ố ấ ả ả ược b c thông đi p quaứ ệ  

b n b c  nh thì s  là ngố ứ ả ẽ ười chi n th ng.ế ắ

Câu 1:  (B c  nhứ ả   nhà văn Nguy n Thành Long): Ai là tác gi  truy n ng nễ ả ệ ắ  

“L ng l  Sa Pa ặ ẽ ” và gi i thi u vài nét v  tác gi ?ớ ệ ề ả

Câu 2:(B c  nứ ả h  v  thiên nhiên Sapa)ề : Nêu tên vùng đ t đấ ược nói t i trongớ  

m t truy n ng n n i ti ng c a Nguy n Thành Long mà các b n độ ệ ắ ổ ế ủ ễ ạ ược h cọ  trong chương trình Ng  văn l p 9? Hãy đ c l i nh ng câu văn miêu t  thiênữ ớ ọ ạ ữ ả  nhiên Sapa?

Câu 3: (B c  nh m t anh thanh niên đang làm công tác đo khí tứ ả ộ ượng): Nêu tên nhân v t chính trong truy n ng nậ ệ ắ “L ng l  Sapa ặ ẽ ”? Hãy nêu c m nh n c aả ậ ủ  mình v  nhân v t đó?ề ậ

  Câu 4  :( B c  nh m t h a sĩ): Nhân v t nào trong truy n ng n  ứ ả ộ ọ ậ ệ ắ “L ng l ặ ẽ  Sapa”

luôn có khao khát sáng t o ngh  thu t? Nhà văn đ t đi m nhìn vào nhân v tạ ệ ậ ặ ể ậ  

đ  tr n thu t, quan sát và miêu t  có tác d ng gì?ể ầ ậ ả ụ

Tr  l i đúng thì các b c  nh s  đả ờ ứ ả ẽ ược m  ra. ở

         Em hãy gi i mã thông đi p qua b n b c  nh trên? ả ệ ố ứ ả ” 

Trong cái l ng im c a Sa Pa, dặ ủ ưới nh ng dinh th  cũ k  c a Sapa, Sapa ữ ự ỹ ủ

mà ch  nghe tên, ngỉ ười ta đã nghĩ đ n chuy n ngh  ng i, có nh ng con ế ệ ỉ ơ ữ

người làm vi c và lo nghĩ nh  v y cho đ t nệ ư ậ ấ ước

       => Nh  v y, v i trò ch i này, giáo viên v a c ng c , v a kh c sâuư ậ ớ ơ ừ ủ ố ừ ắ  

ki n th c c  b n  cho h c sinh v  văn b n, v a giúp hình thành   các emế ứ ơ ả ọ ề ả ừ ở  

nh ng năng l c c n thi t nh : năng l c gi i quy t v n đ , năng l c t  h c, ữ ự ầ ế ư ự ả ế ấ ề ự ự ọ  

c a h c sinh.ủ ọ

  */ K t qu  chung: ế ả   Các trò ch i này s   s  giúp các em n m v ng các ki nơ ẽ ẽ ắ ữ ế  

th c c  b n, n m v ng ch  đ  văn b n, thu hút h c sinh tham gia, t o khôngứ ơ ả ắ ữ ủ ề ả ọ ạ  khí sôi n i cho gi  h c, giúp h c sinh có ý th c v n d ng nh ng ki n th c cổ ờ ọ ọ ứ ậ ụ ữ ế ứ ơ 

b n v  văn b n  đã h c đ  tìm ra câu tr  l i, rèn kĩ năng t  ch c ho t đ ngả ề ả ọ ể ả ờ ổ ứ ạ ộ  

t p th   cho h c sinh và phát tri n các năng l c c n có cho h c sinh (ậ ể ọ ể ự ầ ọ năng l c ự  

t  h c, năng l c gi i quy t v n đ , năng l c sáng t o, năng l c th m mĩ ) ự ọ ự ả ế ấ ề ự ạ ự ẩ  

khi thi vào l p 10.ớ

a.2­ D ng bài tóm t t truy n ho c đo n trích: ạ ắ ệ ặ ạ

*/ M c đích ụ : Đ  h c sinh n m v ng c t truy n, n m v ng các s  vi cể ọ ắ ữ ố ệ ắ ữ ự ệ  chính c a tác ph m.ủ ẩ

*/ Yêu c u và ph ầ ươ ng pháp ti n hành: ế

   ­ Tóm t t ng n g n, nh ng ph i đ y đ  s  vi c chính: S  vi c mắ ắ ọ ư ả ầ ủ ự ệ ự ệ ở 

đ u, s  vi c di n bi n và s  vi c k t thúc.ầ ự ệ ễ ế ự ệ ế

    ­ D ng bài này thạ ường được quy đ nh v  s  lị ề ố ượng câu. Vì v y, tôiậ  

hướng d n h c sinh:ẫ ọ

+ Đúng yêu c u v  m t s  lầ ề ặ ố ượng câu

+ Tóm t t nh ng s  vi c chính. ắ ữ ự ệ+ Ph i chuy n đ i ngôi th  nh t sang ngôi th  ba (N u truy nả ể ổ ứ ấ ứ ế ệ  

   Ba n  thanh niên xung phong làm thành m t t  trinh sát m t đ ữ ộ ổ ặ ườ ng t i ạ  

m t cao đi m trên tuy n đ ộ ể ế ườ ng Tr ườ ng S n. H  g m có: hai cô gái tr  là ơ ọ ồ ẻ  

Đ nh và Nho, còn t  tr ị ổ ưở ng là ch  Thao l n tu i h n m t chút. Nhi m v  c a ị ớ ổ ơ ộ ệ ụ ủ  

h  là quan sát đ ch ném bom, đo kh i l ọ ị ố ượ ng đ t đá ph i san l p do bom đ ch ấ ả ấ ị   gây ra, đánh d u v  trí các trái bom ch a n  và phá bom.Công vi c c a h ấ ị ư ổ ệ ủ ọ  

h t s c nguy hi m vì luôn ph i đ i m t v i th n ch t trong m i l n phá bom ế ứ ể ả ố ặ ớ ầ ế ỗ ầ  

và làm vi c gi a ban ngày d ệ ữ ướ i bom đ n c a quân thù trên m t tuy n đ ạ ủ ộ ế ườ   ng

ác li t. Tuy v y, h  v n l c quan yêu đ i, v n có nh ng ni m vui c a tu i ệ ậ ọ ẫ ạ ờ ẫ ữ ề ủ ổ  

tr , nh ng giây phút thanh th n, m  m ng và đ c bi t h  r t g n bó, yêu ẻ ữ ả ơ ộ ặ ệ ọ ấ ắ  

th ươ ng nhau trong tình đ ng đ i, dù m i ng ồ ộ ỗ ườ i m t cá tính. Cái hang đá d ộ ướ   i chân cao đi m là “ngôi nhà” c a h  đã l u gi  bi t bao k  ni m đ p c a ba ể ủ ọ ư ữ ế ỷ ệ ẹ ủ  

cô gái m  đ ở ườ ng trong nh ng tháng ngày gian kh  mà anh hùng c a cu c ữ ổ ủ ộ   kháng chi n ch ng M ế ố ỹ

      ( Nguy n Thu H ng – L p 9D)ễ ằ ớ

VD2:  Thi sáng tác th   ph ng theo truy n ng n “Chi c l c ngà” c aơ ỏ ệ ắ ế ượ ủ  nhà văn Nguy n Quang Sáng (m c đích: giúp h c sinh bi t tóm t t truy n, ghiễ ụ ọ ế ắ ệ  

nh  nh ng chi ti t c  b n c a truy n).ớ ữ ế ơ ả ủ ệ

Trong r t nhi u truy n hi n đ i Vi t Nam, ấ ề ệ ệ ạ ệ

“Chi c l ế ượ c ngà” cho tôi nhi u suy ng m ề ẫ

Tác gi  là ng ả ườ i con c a Nam B , ủ ộ

Nguy n Quang Sáng – quê Ch  M i – An Giang ễ ợ ớ

Vì chi n tranh ông Sáu ph i xa nhà, ế ả

Xa đ a con ch a đ y m t tu i ứ ư ầ ộ ổ

Lúc v  phép trên xu ng ông b ề ồ ướ ộ c v i,

Nh ng b ữ ướ c dài ti n đ n bên con ế ế

Nh ng tr  trêu đ a con th  d i, ư ớ ứ ơ ạ

Xoe m t tròn v t ch y g i: “Má  i !” ắ ụ ạ ọ ơ

Qúa b t ng , ông Sáu r ng r i tay ấ ờ ụ ờ

Vì đ ườ ng xa, ông có ba ngày phép,

Luôn mong ch  đ ờ ượ c nghe m t ti ng “ba” ộ ế

Su t m y ngày ông ch ng đi xa, ố ấ ẳ

Ch  mu n   bên đ a con bé b ng ỉ ố ở ứ ỏ

Thu b ướ ng b nh l i hay nói tr ng, ỉ ạ ổ

R t kh  tâm, ông không khóc thành l i ấ ổ ờ

Gi u n i lòng nên ông ch  c ấ ỗ ỉ ườ i thôi!

B a c m đó, ông g p tr ng cho con, ữ ơ ắ ứ

R i b t ch t nó c t ti ng g i “ba” ồ ấ ợ ấ ế ọ

Nh  xé ru t gan nh ng ng ư ộ ữ ườ i ch ng ki n ứ ế