Phương pháp nghiên cứu khoa học nhận thức về kinh doanh đa cấp

Chính vì thế “ Nhận thức về kinh doanh hàng đa cấp của sinh viên trường Đại học Sài Gòn” là vấn đề cấp bách cần được nghiên cứu nhằm tìm hiểu sinh viên trường có nhận thức như thế nào về

Môn: Phương pháp nghiên cứu khoa học

Báo cáo đề tài nghiên cứu:

NHẬN THỨC VỀ KINH DOANH HÀNG ĐA CẤP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI

GÒN

Thành phố Hồ Chí Minh 8/2018

Mục lục

Lời cám ơn………3

A Phần mở đầu 1.Lý do chọn đề tài……… 4

2.Câu hỏi nghiên cứu……… 4

3.Mục tiêu nghiên cứu………4

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… 5

5.Phương pháp nghiên cứu……… 6

6.Đóng góp của đề tài………6

7.Hạn chế của đề tài……… 6

8.Cấu trúc nội dung của đề tài………6

9.Kế hoạch và nguồn lực………7

B Phần nội dung Chương 1: Cơ sở lí luận của đề tài 1.1: Nguồn gốc hình thành……… 8

1.2: Lịch sử nghiên cứu……….8

1.3: Một số khái niệm liên quan đến nhận thức về mô hình kinh doanh đa cấp……… 9

1.3.1: Khái niệm về nhận thức……… 9

1.3.2: Kinh doanh đa cấp (MLM)………10

1.3.3: Kinh doanh đa cấp bất chính (hình tháp ảo)……… 10

1.3.4: Phân biệt mô hình kinh doanh đa cấp và hình tháp ảo……… 11

1.3.5: Nhận thức của sinh viên về mô hình kinh doanh đa cấp……… 13

1.4: Nguyên lý phát triễn của mô hình kinh doanh đa cấp……….13

1.5: Điều kiện hoạt động và những quy định của pháp luật về kinh doanh đa cấp……… 14

1.5.1: Điều kiện hoạt động của doanh nghiệp………14

1.5.2: Những quy định của pháp luật về kinh doanh đa cấp ở Việt Nam……… 14

1.6: Lợi ích của mô hình kinh doanh đa cấp……….16

Chương 2: Tình hình thực tế về nhận thức kinh doanh đa cấp của sinh viên tại trường Đại học Sài Gòn 2.1: Thực trạng kinh doanh đa cấp ở Việt Nam………17

2.2: Nguyên nhân ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên về việc tham gia kinh doanh hàng đa cấp………18

2.3: Kết quả nghiên cứu ……… 18

2.3.1: Thực trạng nghiên cứu về kinh doanh đa cấp ở sinh viên trường Đại học Sài Gòn 2.3.2: Nhận xét tổng quát về kết quả nghiên cứu……… 25

2.4: Hậu quả việc tham gia mô hình kinh doanh đa cấp bất chính của sinh viên………26

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao nhận thức về mô hình kinh doanh đa cấp cho sinh viên trường Đại học Sài Gòn 3.1: Đối với nhà trường……… 26

3.2: Đối với sinh viên……….27

C Kết luận và kiến nghị ……….28

D Phụ lục tài liệu tham khảo……….29

Lời cám ơn

Để có được một công trình nghiên cứu hoàn chỉnh như ngày hôm nay, nhóm chúng tôi xin chân thành cám ơn thầy Lê Anh Duy đã nhiệt tình hướng dẫn chúng tôi trong suốt quá trình thực hiện công trình nghiên cứu Với tinh thần trách nhiệm và nhiệt huyết của thầy, thầy đã tận tình chỉ bảo, định hướng giúp công trình hoàn thành một cách chặt chẽ và khoa học hơn

Đồng thời chúng tôi rất cảm ơn sự hợp tác nhiệt tình của các bạn sinh viên Trường Đại học Sài Gòn, sự giúp đỡ của các bạn là yếu tố quan trọng giúp nhóm chúng tôi hoàn thành đề tài này Tuy vậy, trong quá trình khảo sát chúng tôi cũng gặp nhiều khó khăn như: Việc chọn mẫu phi xác suất sẽ làm cho dữ liệu không được chuẩn xác 100%, tài liệu kiếm trên mạng vẫn còn khô khan,… v.v Những khó khăn này hy vọng sẽ được bổ khuyết trong các đề tài khác

Một lần nữa, nhóm chúng tôi xin chân thành cám ơn!

TP.Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 8 năm 2018

Nhóm sinh viên thực hiện

1.Lý do chọn đề tài

Tất cả chúng ta, ai cũng muốn làm giàu, đặc biệt là thế hệ trẻ trong đó sinh viên là thành phần chủ yếu, với khát vọng muốn khám phá, học hỏi, khẳng định bản thân tự do về tài chính Điều này trở thành một yếu tố mở đường cho hình thức kinh doanh đa cấp và mô hình này ngày càng hoành hành trong giới sinh viên với những biến tướng của nó Và xem

là cạm bẫy quen thuộc được nhiều báo đài khuyến cáo, công ty bán hàng đa cấp bất chính bủa vây khắp nơi Vấn nạn này đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với xã hội nói chung và sinh viên trường Đại học Sài Gòn nói riêng Sinh viên bị lôi kéo vào con đường

“làm giàu” của loại hình kinh doanh biến tướng ngày càng tinh vi, chỉ cần một phép thử nhỏ, gõ dòng chữ “đa cấp lừa đảo” trên google, trong vòng 0,46 giây đã có tới 824.000 kết quả liên quan đến vấn đề này hiện ra Theo thống kê của báo dân trí trong năm 2017 có tới 553.871 người Việt Nam hiện đang là sinh viên đã đăng ký bán hàng đa cấp

Vấn đề đặt ra là chúng ta đã hiểu gì về đa cấp, kinh doanh đa cấp là tốt hay xấu? Và việc kinh doanh đa cấp ở nước ta liệu có mang lại lợi ích gì cho sinh viên Chính vì thế “ Nhận thức về kinh doanh hàng đa cấp của sinh viên trường Đại học Sài Gòn” là vấn đề cấp bách cần được nghiên cứu nhằm tìm hiểu sinh viên trường có nhận thức như thế nào về kinh doanh đa cấp và kinh doanh đa cấp bất chính, từ đó đưa ra các giải pháp để sinh viên có cái nhìn toàn diện hơn về mô hình kinh doanh này

2 Câu hỏi nghiên cứu

1 Sinh viên có nhận thức như thế nào về kinh doanh đa cấp?

2 Kinh doanh đa cấp có lợi ích và những hạn chế gì?

3 Làm thế nào để hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của kinh doanh đa cấp bất chính đối với sinh viên trường Đại học Sài Gòn?

3 Mục tiêu nghiên cứu:

3.1 Mục tiêu chung:

Nghiên cứu về “Nhận thức việc kinh doanh hàng đa cấp của sinh viên trường đại học Sài Gòn “ nhằm sau khi khảo sát, tìm hiểu, lấy ý kiến nhóm có thể tổng hợp để đưa ra các kết luận, kiến thức giúp sinh viên tại trường Đại học Sài Gòn có những góc nhìn chính xác về bản chất của hình thức kinh doanh đa cấp, hiểu thêm về sự ra đời, phát triển, luật pháp quản lý của hình thức này, phân biệt kinh doanh đa cấp với hình thức biến tướng của nó từ đó bảo vệ mình tránh khỏi những mánh khóe lừa bịp khi gặp phải đa cấp bất chính

3.2 Mục tiêu cụ thể:

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận:

+ Tìm hiểu lý thuyết về kinh doanh đa cấp

+ Hiểu biết về các văn bản pháp luật qui định đối với hoạt động bán hàng đa cấp

+ Biết được tác hại của loại hình kinh doanh đa cấp và hình thức biến tướng của nó

- Đề xuất các biện pháp, kiến nghị:

+ Tổ chức buổi giao lưu nâng cao nhận thức của sinh viên trường Đại học Sài Gòn về bán hàng đa

cấp

+ Lập các trang web tuyển dụng và tìm việc có liên kết với nhà trường

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Sinh viên năm nhất, năm hai đang theo học tại trường Đại học Sài Gòn

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Nhận thức về kinh doanh hàng đa cấp của sinh viên trường Đại học Sài Gòn

4.3 Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu: 15/07/2018 – 10/08/2018

- Không gian nghiên cứu:

Sinh viên năm nhất, sinh viên năm hai của trường Đại học Sài Gòn tại các cơ sở:

+ Cơ sở chính: 273 An Dương Vương, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh

+ Cơ sở 1: 105 Bà Huyện Thanh Quan, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh

- Phạm vi nội dung: Đề tài nghiên cứu ở hai mặt là nhận thức của sinh viên về

mô hình kinh doanh đa cấp và hậu quả của mô hình kinh doanh đa cấp biến tướng

5 Phương pháp nghiên cứu

- Sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết để tìm hiểu sâu sắc về nhận thức của sinh viên khi kinh doanh đa cấp

- Sử dụng phương pháp lịch sử nghiên cứu tìm nguồn gốc phát sinh, quá trình phát triễn của

mô hình kinh doanh đa cấp

- Sử dụng phương pháp điều tra khảo sát sinh viên trường Đại học Sài Gòn nhằm mục đích nắm rõ tình trạng đa cấp bất chính diễn ra ngày càng phức tạp

- Sử dụng phương pháp thu thập thông tin để thống kê số liệu sinh viên vướng phải đa cấp

6 Đóng góp của đề tài

- Cho thấy mức độ hiểu biết của sinh viên trường Đại học Sài Gòn về kinh doanh đa cấp

và bán hàng đa cấp bất chính Kinh doanh đa cấp có lợi hay có hại đối với sinh viên

- Phân tích, đánh giá nêu lên thực trạng bán hàng đa cấp của sinh viên trong trường

- Đưa ra một số giải pháp để giúp sinh viên nâng cao nhận thức về mô hình kinh doanh

đa cấp

7 Hạn chế của đề tài

- Thời hạn nghiên cứu đề tài “ Nhận thức việc kinh doanh đa cấp của sinh viên trường đại học Sài Gòn” trong thời gian nghỉ hè nên không thể tiếp cận một đại bộ phận sinh viên trường đại học Sài Gòn Nhóm chỉ dừng lại ở việc phân tích làm rõ nhận thức và đưa ra biện pháp chưa thể tiếp tục kiểm nghiệm kết quả đạt được từ những đề xuất

- Các mạng lưới kinh doanh đa cấp bất chính lan rộng, với những chiêu trò, mánh khóe thay đổi liên tục, chiêu thức dùng “người quen lôi kéo người quen” nên nhóm không thâm nhập, nắm bắt đưa ra những kết luận về hình ảnh của những kẻ lừa đảo đang núp bóng trong sinh viên chúng ta

8 Cấu trúc nội dung của đề tài

2.1: Kinh doanh đa cấp ở Việt Nam

2.2: Nguyên nhân ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên về việc tham gia vào kinh doanh đa cấp

2.3: Kết quả nghiên cứu

Chương III: Một số giải pháp nâng cao nhận thức về mô hình kinh doanh đa cấp cho sinh viên trường Đại học Sài Gòn

(1887-1.2: Lịch sử nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp với đề tài “Tìm hiểu mô hình kinh doanh bán hàng đa cấp ở Đài Loan và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” của sinh viên Nguyễn Thị Thúy khóa 44, khoa Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế chuyên nghành Kinh tế Đối ngoại trường Đại học Ngoại Thương đã tập trung tìm hiểu thực trạng kinh doanh đa cấp năm 1994 đến nay ở Đài Loan, đánh giá các ưu điểm, đưa ra các hạn chế và rút ra những bài học kinh nghiệm, đề xuất cho hoạt động quản lý kinh doanh đa cấp ở Việt Nam đối với Nhà nước và doanh nghiệp

Khóa luận với đề tài “Những tình huống bán hàng đa cấp bất chính tại Việt Nam” của sinh viên Lê Hoàng Vũ khóa 45B, trường Đại học Ngoại Thương đã đi sâu vào nghiên cứu những công ty bán hàng đa cấp bất chính, nhằm làm rõ những sai phạm, tạo cơ sở tốt để đối chiếu so sánh, tìm ra giải pháp tối ưu cho vấn đề đang còn mới mẻ này

Đề tài nghiên cứu của nhóm sinh viên Phan Thanh Lưu, Đỗ Tùng Lâm, Nguyễn Thị Mai Anh trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM (2010) về “Tìm hiểu việc tham gia bán hàng đa cấp của sinh viên ĐHQG TP.HCM” đã phân tích làm rõ ba mô hình kinh doanh đa cấp cơ bản, từ đó đưa ra các mặt tốt của kinh doanh đa cấp trên nhiều khía cạnh xã hội Nhóm nghiên cứu cho rằng hầu hết các công ty kinh doanh đa cấp tại Việt Nam chưa hoàn toàn làm đúng với tiêu chí của ngành kinh doanh này như đã hứa hẹn khiến cho mô hình kinh doanh đa cấp có nhiều biến tướng và sinh viên chỉ nên tham gia học hỏi, làm kinh nghiệm sốngc hứ không nên nghỉ học để bán hàng đa cấp

Ngoài ra còn có nhiều đề tài liên quan đến mô hình kinh doanh đa cấp trên thế giới, nhưng dưới góc độ nhìn nhận ở Việt Nam, vẫn còn khá ít đề tài nghiên cứu về mô hình kinh doanh đa cấp và những bất cập hiện nay

1.3: Một số khái niệm liên quan đến nhận thức về mô hinh kinh doanh đa cấp 1.3.1: Khái niệm về nhận thức

Theo từ điển Tiếng Việt – 1992: nhận thức là quá trình hoặc kết quả phản ánh và tái hiện hiện thực vào trong tư duy, quá trình con người nhận biết và hiểu biết thế giới khách quan hoặc kết quả của quá trình đó [ 3, tr.689]

Theo “Từ điển Bách khoa Việt Nam”, nhận thức là quá trình biện chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể [40]

Theo quan điểm triết học Mác- Lênin: nhận thức là quá trình phản ánh biện chứng, tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào trong đầu óc con người trên cơ sở thực tiễn [32]

Roberts Feldman cho rằng: Sự nhận thức là quá trình tinh thần bậc cao qua đó chúng ta hiểu thế giới, xử lý thông tin, phán đoán và quyết định, và chia sẻ hiểu biết với người khác [42, tr.68] Xem xét nhận thức ở khía cạnh là một hoạt động của con người, Nguyễn Quang Uẩn cho rằng:

“Nhận thức là hoạt động đặc trưng của con người Trong quá trình sống và hoạt động con người nhận thức – phản ánh được hiện thực xung quanh, hiện thực của bản thân mình, trên cơ sở đó con người tỏ thái độ và hành động với thế giới xung quanh và đối với chính bản thân mình” [43, tr.88]

1.3.1.1: Mức độ nhận thức

Mức độ 1: Là mức độ nhận thức ở bậc thấp, chỉ nắm được những dấu hiệu bên ngoài của khái niệm, chưa có được khả năng liên hệ những dấu hiệu bên ngoài với bản chất bên trong, chưa có khả năng vận dụng để giải quyết những tình huống, những hiện tượng Hiểu biết ở mức độ này được biểu hiện bằng các dấu hiện sau: Nhận ra vấn đề, nhận biết được hình thức bên ngoài, nhận biết được một số biểu hiện cụ thể

Mức độ 2: Nắm được một số thuộc tính bản chất, nắm được một mối liên hệ giữa những thuộc tính bản chất với những dấu hiệu bên ngoài, nắm được một số khái niệm nhưng có thể chưa biết vận dụng tốt những thuộc tính đó để giải quyết vấn đề

Mức độ 3: Nắm vững các thuộc tính bản chất, nắm vững khái niệm và có thể dùng khái niệm để giải quyết vấn đề, tình huống phức tạp [3, tr.18]

1.3.2: Kinh doanh đa cấp

Kinh doanh đa cấp (MLM – Multi-level Marketing) hay bán hàng đa cấp (tên gọi thông dụng

tại Việt Nam) là thuật ngữ của một hình thức bán hàng trực tiếp trong đó việc lưu hành, bán và phân phối sản phẩm được thực hiện qua qua một mô hình nhiều tầng bao gồm những cá nhân hoạt động riêng biệt, họ có thể mua hàng trực tiếp tại công ty mà không phải thông qua các đại lý hay cửa hàng bán lẻ

Theo nghị định số 42/2014 của chính phủ về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp thì:

Kinh doanh theo phương thức đa cấp là hình thức kinh doanh thông qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ hoạt động kinh doanh của mình và của mạng lưới do mình xây dựng

1.3.3: Kinh doanh đa cấp bất chính hay hình tháp ảo

Kinh doanh đa cấp (MLM) bất chính hay hình tháp ảo là một hiện tượng biến tướng của phương thức kinh doanh đa cấp, trong đó, lợi nhuận không thực sự được xuất phát từ giới thiệu sản phẩm

mà từ việc tuyển dụng các thành viên mới Đối tượng làm việc của kinh doanh theo mạng là Sản phẩm, còn đối tượng của hình tháp ảo là tiền, cho dù nó thường được quy đổi thành sản phẩm, hay dịch vụ nhất định thì nó vẫn là hình tháp ảo khi số lượng sản phẩm tiêu thụ được sẽ luôn tương xứng với số người tham gia (đối với hình thức chân chính, số lượng sản phẩm bán tùy thuộc vào khả năng nội tại của mỗi người) Khi đó, các công ty hình tháp ảo, sử dụng thuật ngữ "đa cấp" ám chỉ việc những người khởi xướng và phát động hệ thống (nằm ở đỉnh tam giác - kim tự tháp) lợi dụng và bóc lột những thành viên bên dưới (đáy tam giác)

Theo Hiệp hội bán hàng trực tiếp của Hoa Kỳ thì : “Kinh doanh đa cấp bất chính là một chuỗi người (gồm nhiều tầng) mà trong đó những người thuộc tầng cuối cùng trả tiền cho một vài người

ở tầng cao nhất”.[1]

1.3.4: Phân biệt kinh doanh đa cấp và kinh doanh đa cấp bất chính ( hình tháp ảo):

mạng lưới (theo giá lẻ) và tuyển mộ người khác vào

mạng lưới (bán sản phẩm theo giá sỉ)

Không có bán hàng, chỉ mời người vào mạng lưới

Không quan trọng là bạn tham gia khi nào, ở vị trí nào

Phụ thuộc vào cách thức bạn làm việc

Tốt nhất là tham gia từ lúc ban đầu, càng vào sau cơ hội của bạn càng thấp

Phí tham

gia Không lớn, là chi phí làm thủ tục và cung cấp tài liệu

Chi phí này không được tính vào tiền hoa hồng

Chính là tiền mua sản phẩm, dùng để phân chia hoa hồng

Đối

tượng

làm việc Sản phẩm Tiền (từ người mới)

Mô hình kinh doanh đa cấp bất

chính (hình tháp ảo)

Theo chiều hướng đi xuống

Mô hinh kinh doanh đa cấp hợp pháp (MLM)

Theo chiều hướng đi lên

Hoa

hồng

Phát sinh khi hàng hóa được bán Được nhận khi có thêm người vào mạng lưới

Phụ thuộc vào cấp bậc và hệ thống Phụ thuộc chủ yếu vào vị trí trong mạng lưới là cao hay thấp, trên

đỉnh hay nằm ở đáy

Chính

sách

Rõ ràng, minh bạch, thống nhất Mập mờ, không rõ ràng

Quy định đầy đủ các vấn đề là dự án hoàn chỉnh: ở đó

quy định các chính sách từ khi mới tham gia đến từng

bước thành công và cả việc thừa kế và hôn nhân Dự án sơ sài, thiếu sót

Công bằng, không phụ thuộc vào việc tham gia trước

hay sau, sớm hay muộn Đã có rất nhiều nhà phân phối

tham gia vào một công ty, khi nó đã được hình thành 10

năm, 20 năm hoặc hơn thế nữa nhưng lại thành công hơn

tất cả những người tham gia trước anh ta, kể cả những

người thuộc tuyến trên

Chính sách không công bằng: Người vào sau luôn nằm ở đáy và không thể thoát ra độc lập

Không bắt ép mua sản phẩm

Bắt buộc đóng góp một khoản tiền lớn để được tham gia hoặc bắt người tham gia mua một lượng sản phẩm nhất định

Mua sản

phẩm Vì có nhu cầu

Vì được tham gia mạng lưới để

có lợi ích kinh tế hay lợi ích khác, không có nhu cầu sử dụng

Được tiêu thụ cả bên trong và ngoài mạng lưới Chỉ được tiêu thụ bên trong hình

tháp Được hướng dẫn về sản phẩm trước khi chia sẻ Không được hướng dẫn hoặc

hướng dẫn qua loa Nhà phân phối am hiểu và đam mê sản phẩm

Nhà phân phối không chú trọng đến sản phẩm, thường rất mập

mờ về tính năng và công dụng sản phẩm

Bán ra thị trường cao hơn giá mua Không thể bán ra thị trường hoặc bán ra với giá thấp hơn giá mua sỉ Cam kết nhận lại sản phẩm và trả lại ít nhất 90% giá trị Không cam kết hoặc cố tình trì hoãn thực hiện nhận lại sản phẩm

Nhà

phân

phối Được đào tạo để trở thành chuyên gia Chỉ phát triển rất ít kỹ năng

Tuy nhiên, việc phân biệt công ty minh bạch hay bất chính rất khó với đa số người dân, nhất là những người chưa hiểu rõ về kinh doanh đa cấp Người ta thường hiểu kinh doanh đa cấp theo

nhiều cách khác nhau và sai lệch, số ít người hiểu kinh doanh theo mạng và bán hàng đa cấp là

hai hình thức khác nhau nhưng thực chất chúng chỉ là một

1.3.5: Nhận thức của sinh viên về mô hình kinh doanh đa cấp

Theo hội thảo khoa học sinh viên lần IX – năm 2016: Nhận thức về mô hình kinh doanh đa cấp là quá trình phản ánh sự hiểu biết của sinh viên về hoạt động kinh doanh nhiều tầng để lưu thông hàng hóa từ nơi sản xuất đến người tiêu dùng thông qua mối quan hệ giao tiếp trên cơ sở đó sinh viên tỏ thái độ và hành động đối với hoạt động kinh doanh đa cấp.[226]

1.4: Nguyên lý phát triễn của mô hình kinh doanh đa cấp

1.4.1: Nguyên lý chia sẻ thông tin một cách trực tiếp

Các công ty sử dụng nguyên tắc quảng cáo sản phẩm thông qua một mạng lưới phân phối có tổ chức Các nhà phân phối (đầu tiên) sẽ mua sản phẩm ,dung thử đánh giá chúng,thấy kết quả tốt sau khi sử dụng và chia sẻ thông tin (sản phẩm tốt) cho người quen của mình và những người khác, những người đó (thứ hai, thứ ba, thứ tư,….) cũng làm tương tự (dung thử, thấy tốt, có kết quả, ) chia sẻ thông tin này tới người khác… Kết quả là hình thành một mạng lưới khách hàng (nhà phân phối) của công ty

1.4.2: Nguyên lý phát triển theo cấp số nhân (Bội tăng)

Như chúng ta đã thấy, quá trình này có thể kéo dài đến vô tận Hệ thống được xây dựng hình thành

từ các nhà phân phối tự do muốn xây dựng những nhóm phân phối (mạng lưới) của mình, có nghĩa

là số thành viên trong mạng lưới sẽ tăng lên với tốc đô cấp số nhân số thành viên ban đầu Trong đó:

Các thành viên cũng không phụ thuộc lẫn nhau Mỗi khách hàng đều có thể trở thành nhà phân phối và người đỡ đầu ,tức là phát triển các nhóm những nhà phân phối đứng dưới mình Công việc

đỡ đầu bao gồm:

- Tuyển dụng nhà phân phối mới

- Dạy họ cách bán hàng và phát triển mạng lưới và cách đào tạo người mới

1.4.3: Hệ thống chia hoa hồng, tiền thưởng có lợi cho tất cả các thành viên và tăng theo số lượng thành viên tham gia cấp dưới

Các nhà phân phối không chỉ nhận được hoa hồng trên doanh số hàng mình trực tiếp bán mà còn nhận được phần tram trên doanh số của các thành viên trong nhóm vì có công tập hợp được đôi ngũ cộng sự và điều hành, đào tạo đội ngũ đó Nếu nhà phân phối trong nhóm đó cũng trở thành các nhà đỡ đầu thì không những thu nhập của họ tăng mà của người đỡ đầu họ cũng tăng theo

1.5: Điều kiện hoạt động của doanh nghiệp và quy định của pháp luật về kinh doanh đa cấp

1.5.1: Điều kiện hoạt động của của doanh nghiệp khi tham gia bán hàng đa cấp

Có quy tắc hoạt động, chương trình trả thưởng, chương trình đào tạo cơ bản không trái với quy định của pháp luật

- Thành viên hợp danh đối với công ty hợp danh, chủ sở hữu doanh nghiệp tư nhân, thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, cổ đông sáng lập đối với công ty cổ phần, người đại diện theo pháp luật đối với công ty trách nhiệm hựu hạn, công ty cổ phần phải là những

cá nhân chưa từng giữ một trong các chức vụ nêu trên tại doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã

bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định tại Điểm b, Điểm c Khoản 1 Điều 14 Nghị định số 42/2014/NĐ-CP về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp

- Là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam theo quy định của pháp luật, có đăng kí kinh doanh ngành bán lẻ theo phương thức đa cấp

1.5.2: Quy định của pháp luật về kinh doanh đa cấp ở Việt Nam

Điều kiện quy định tại khoản 11 Điều 3 của Luật Cạnh tranh

- Việc tiếp thị bán lẻ hàng hóa được thực hiện thông qua mạng lưới người tham gia bán hàng

đa cấp gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau

- Hàng hóa được người tham gia bán hàng đa cấp tiếp thị trực tiếp cho người tiêu dùng tại nơi ở, nơi làm việc của người tiêu dùng hoặc địa điểm khác không phải là địa điểm bán lẻ thường xuyên của doanh nghiệp hoặc của người tham gia

- Người tham gia bán hàng đa cấp được hưởng hoa hồng, tiền thưởng hoặc lợi ích kinh tế khác từ kết quả tiếp thị bán hàng của mình và của người tham gia bán hàng đa cấp cấp dưới trong mạng lưới do mình tổ chức và mạng lười đó được doanh nghiệp bán hàng đa cấp chấp thuận

Nghị định 40/2018 của Chính Phủ về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp

có những quy định:

Điều 4 Đối tượng kinh doanh theo phương thức đa cấp

1 Hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp chỉ được thực hiện đối với hàng hóa Mọi hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp với đối tượng không phải là hàng hóa đều bị cấm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

2 Những hàng hóa sau không được kinh doanh theo phương thức đa cấp:

a) Hàng hóa là thuốc; trang thiết bị y tế; các loại thuốc thú y (bao gồm cả thuốc thú y thủy sản); thuốc bảo vệ thực vật; hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn hạn chế sử dụng và cấm sử dụng trong lĩnh vực gia dụng và y tế và các loại hóa chất nguy hiểm;

b) Sản phẩm nội dung thông tin số

Điều 5 Những hành vi bị cấm trong hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp

1 Cấm doanh nghiệp bán hàng đa cấp thực hiện những hành vi sau đây:

a) Yêu cầu người khác phải đặt cọc hoặc nộp một khoản tiền nhất định để được ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp;

b) Yêu cầu người khác phải mua một số lượng hàng hóa nhất định để được ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp;

c) Cho người tham gia bán hàng đa cấp nhận tiền hoặc lợi ích kinh tế khác từ việc giới thiệu người khác tham gia vào hoạt động bán hàng đa cấp mà không phải từ việc mua, bán hàng hóa của người được giới thiệu đó;

d) Từ chối chi trả không có lý do chính đáng các khoản hoa hồng, tiền thưởng hay lợi ích kinh tế khác mà người tham gia bán hàng đa cấp có quyền hưởng;

đ) Cung cấp thông tin gian dối về kế hoạch trả thưởng, về lợi ích của việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp;

e) Cung cấp thông tin gian dối, gây nhầm lẫn về tính năng, công dụng của hàng hóa hoặc hoạt động của doanh nghiệp thông qua báo cáo viên, đào tạo viên tại hội nghị, hội thảo, đào tạo hoặc thông qua tài liệu của doanh nghiệp;

g) Duy trì nhiều hơn một hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, vị trí kinh doanh đa cấp, mã số kinh doanh đa cấp hoặc các hình thức khác tương đương đối với cùng một người tham gia bán hàng đa cấp;

h) Thực hiện khuyến mại sử dụng mạng lưới gồm nhiều cấp, nhiều nhánh mà trong đó người tham gia chương trình khuyến mại có nhiều hơn một vị trí, mã số hoặc các hình thức tương đương khác; i) Tổ chức các hoạt động trung gian thương mại theo quy định của pháp luật thương mại nhằm phục vụ cho việc duy trì, mở rộng và phát triển mạng lưới bán hàng đa cấp;

k) Tiếp nhận hoặc chấp nhận đơn hoặc bất kỳ hình thức văn bản nào khác của người tham gia bán hàng đa cấp, trong đó, người tham gia bán hàng đa cấp tuyên bố từ bỏ một phần hoặc toàn bộ các quyền của mình theo quy định của Nghị định này hoặc cho phép doanh nghiệp không phải thực hiện nghĩa vụ đối với người tham gia bán hàng đa cấp theo quy định của Nghị định này;

l) Kinh doanh theo phương thức đa cấp đối với đối tượng không được phép theo quy định tại Điều

4 Nghị định này;

m) Không sử dụng hệ thống quản lý người tham gia bán hàng đa cấp đã đăng ký với cơ quan cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp để quản lý người tham gia bán hàng đa cấp; n) Mua bán hoặc chuyển giao mạng lưới người tham gia bán hàng đa cấp cho doanh nghiệp khác, trừ trường hợp mua lại, hợp nhất hoặc sáp nhập doanh nghiệp

2 Cấm người tham gia bán hàng đa cấp thực hiện những hành vi sau đây:

a) Hành vi quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

b) Cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về lợi ích của việc tham gia bán hàng đa cấp, tính năng, công dụng của hàng hóa, hoạt động của doanh nghiệp bán hàng đa cấp;

c) Tổ chức hội thảo, hội nghị, đào tạo về kinh doanh theo phương thức đa cấp khi chưa được doanh nghiệp bán hàng đa cấp ủy quyền bằng văn bản;

d) Lôi kéo, dụ dỗ, mua chuộc người tham gia bán hàng đa cấp của doanh nghiệp khác tham gia vào mạng lưới của doanh nghiệp mà mình đang tham gia;

đ) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, địa vị xã hội, nghề nghiệp để khuyến khích, yêu cầu, lôi kéo, dụ

dỗ người khác tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp hoặc mua hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp;

e) Thực hiện hoạt động bán hàng đa cấp tại địa phương nơi doanh nghiệp chưa được cấp xác nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp tại địa phương

3 Cấm tổ chức, cá nhân kinh doanh theo phương thức đa cấp, tổ chức hội nghị, hội thảo, đào tạo, giới thiệu về hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp của mình hoặc của tổ chức, cá nhân khác khi chưa được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

4 Cấm cá nhân tham gia vào hoạt động của tổ chức, cá nhân kinh doanh theo phương thức đa cấp chưa được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

1.6: Lợi ích của mô hình kinh doanh đa cấp ở Việt Nam

Giảm thiểu chi phí trung gian cho nhà sản xuất: với hình thức kinh doanh đa cấp nhà sản xuất không cần bỏ ra khoảng chi phí lớn cho nhiều khâu trung gian mà thay vào đó là tập trung các công đoạn như nghiên cứu nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng giá trị cạnh tranh

Giải quyết được vấn đề việc làm cho xã hội: từ các chị em nội trơ, sinh viên, đến dân văn

phòng,… đều có thể tham gia bán hàng đa cấp để kiếm thêm thu nhập

Theo đó, mô hình này không chỉ giúp xã hội giải quyết vấn đề việc làm mà còn góp phần tăng trưởng kinh tế

Người tiêu dùng được tiếp cận sản phẩm chất lượng: do không phải đầu tư quá nhiều vào các khâu trung gian, nên chất lượng sản phẩm từ công ty kinh doanh đa cấp đều khá cao

Ngoài ra, người tiêu dùng còn nhanh chóng được tiếp cận, sử dụng sản phẩm Không ràng buộc về thời gian, môi trường làm việc: người tham gia kinh doanh đa cấp không cần đầu tư nhiều vốn,

làm việc tự do, có thể làm việc tại bất kỳ đâu, bất kỳ lúc nào Tăng thu nhập không giới hạn: với

kinh doanh đa cấp, nguồn thu nhập không chỉ đến từ sản phẩm mà là cả một hệ thống

Các sinh viên có thể coi đây là một công việc bán thời gian, hoàn toàn có thể chủ động tự do về khối lượng công việc cả thời gia và địa điểm

Có cơ hội phát triễn bản thân, nâng cao được các kĩ năng, học hỏi kinh nghiệm lấy đó làm hành trang , vận dụng khả năng sáng tạo và không cần nhiều vốn ban đầu

Chương 2: Tình hình thực tế

2.1: Thực trạng kinh doanh đa cấp ở Việt Nam

Ra đời vào đầu thế kỷ 20 tại Hoa Kỳ, phương thức kinh doanh đa cấp nhanh chóng lan rộng sang các quốc gia khác trên toàn thế giới Mô hình kinh doanh mới mẻ, vừa tiết giảm chi phí lại gia tăng lợi nhuận này đã thu hút được đông đảo người tham gia kinh doanh Trong giai đoạn “thịnh vượng” có hàng trăm công ty đa cấp được thành lập mỗi ngày

Hình thức bán hàng đa cấp trên thế giới đã xuất hiện từ lâu, tại Việt Nam thì mới xuất hiện khoảng năm 2002 Tuy nhiên đã có những hiện tượng biến tướng của phương thức này làm cho nhiều người lầm tưởng và gây thiệt hại cho người tiêu dùng và những công ty kinh doanh đa cấp chân chính Mãi đến năm 2005, Chính phủ mới ban hành Nghị định 110 thừa nhận tính hợp pháp cho loại hình kinh doanh đa cấp này

Mặc dù có một số ưu thế trong tổ chức kinh doanh so với các hình thức kinh doanh thương mại truyền thống, như không cần chi phí lớn cho đầu tư cửa hàng, quảng cáo và dễ gây phong trào bột phát “người người tham gia, nhà nhà tham dự” vào hệ thống KDĐC khiến doanh thu, bán hàng tăng đột biến… song nhiều trường hợp sản phẩm cụ thể được phân phối theo kiểu KDĐC đã và đang rộ lên ở Việt Nam cho phép nhận diện những “bẫy chết người”, hay các thủ thuật và tác động tiêu cực của KDĐC

Năm 2011, với nhiều lý do, kinh doanh đa cấp bùng nổ mạnh mẽ và tạo thành một làn sóng tại Việt Nam, trở thành một trong những kênh phân phối sản phẩm chính thức, bên cạnh các phương thức phân phối khác như: bán hàng qua đại lý, bán hàng theo catalog, bán hàng qua truyền hình Tính đến hết năm 2012, theo báo cáo của Bộ Công Thương, Việt Nam đã có 78 doanh nghiệp được cấp giấy đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp Trong đó có 13 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Đến nay, 24 doanh nghiệp kinh doanh đa cấp đã tạm dừng, chấm dứt hoạt động, trong đó có

1 doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép do vi phạm

Kinh doanh đa cấp bắt đầu bước chân vào thị trường Việt Nam và đã có nhiều công ty lừa đảo núp bóng và một bộ phận không nhỏ nhà phân phối sai trái làm cho dư luận bắt đầu lên tiếng phản đối kinh doanh đa cấp Sau sự cố hàng loạt công ty đa cấp lừa đảo bị phanh phui, người dân bắt đầu

có cái nhìn e dè hơn về phương thức kinh doanh này