SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện)

SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện); SKKN toán 9 dạy tiết LT hình 9 (huyện);

I Đặt vấn đề:

 Trong xu thế thời đại hiện nay hành trang mang theo con người là kiến thức ,là nghị lực , là sức khoẻ Kiến thức không chỉ đơn thuần là lý thuyết mà phải biết vận dụng linh hoạt lý thyết đó vào thực tiễn mới mong muốn theo kịp sự phát triển của thời đại Muốn vậy mỗi con người phải linh hoạt ,tích cực vận động, phải có tính tư duy , tính độc lập sáng tạo Để có được điều này ngay từ lúc còn nhỏ ,từ khi được đi học ,các em đã phải học tập và rèn luyện nghiêm túc ,để phát triển được tối đa khả năng của mình

 Trong thực tế hiện nay, việc học tập của một số không ít học sinh còn thiếu nghiêm túc, các em có thái đôï chán nản trong học tập nhất là ở các môn học có tính tư duy cao như môn toán Các em cho rằng ở môn toán chỉ cần học đại số còn hình học có thể bỏ qua, dẫn đến tình trạng học lệch, học tủ Thiệt thòi cho các em, tính tư duy , tính độc lập sáng tạo lại có nhiều trong hình học Một trong các nguyên nhân khiến các em sợ học bộ môân toán: Đó là một trong các bộ môn khoa học đòi hỏi người học phải có tính tư duy cao, tính kiên trì, nhẫn nại, đều này không phải ai cũng có sẵn, càng không thể học vẹt , không thể học tuỳ hứng Điều không thể không nói đến đó là phương pháp dạy của thầy Người thầy chưa cho các em thấy được tầm quan trọng của môn học đối với các môn học khác và trong thực tiễn , các em không biết học để làm gì , có tác dụng gì trong cuộc sống , người thầy chưa tạo được sự hứng thú trong môn học , tiết học khô khan, nhàm chán , chỉ đơn thuần là thầy giảng ,trò nghe, người thầy chưa đầu tư đúng mức cho tiết dạy, nhất là các giờ luyện tập , công việc của thầy trong giờ luyện tập la øthầy sửa bài tập học sinh ghi hoặc học sinh sửa bài thầy nhận xét Nếu chỉ dừng lại ở đây thì không thể nói đến sự tiến

bộ của học sinh , không thể phát triển được khả năng tư duy của học sinh

 Để khắc phục phần nào tình trạng trên , tôi xin đưa

ra một vài giải pháp : “Nâng cao tiết luyện tập hình học 9” giúp các em phần nào thấy được tầm quan trọng của bộ môn toán trong cuộc sống cũng như việc vận dụng kiến thức đó` để học tốt các môn học khác, nắm kiến thức kỹ hơn, sâu hơn , vận dụng được linh hoạt kiến thức đó vào bài tập và từ đó phát triển được khả năng

tư duy của HS , rèn tính độc lập , sáng tạo cho học sinh

II Thực trạng:

 Đầu năm học tôi được phân công dạy bốn lớp 6B, 6C, 9G, 9H Sau khi kiểm tra chất lượng đầu năm đối với phân môn hình học 9 kết quả thu được như sau:

Lớp Sĩ

số

Ké m

Yế u

ù

Giỏ i

TB

20%

24,2%

 Sở dĩ kết quả thấp như trên là do trong quá trình dạy giáo viên chưa chú trọng nhiều đến luyện tập, thực hành Một số giáo viên cho rằng, việc dạy một giờ luyện tập là rất khoẻ , soạn bài nhanh ,dạy cũng nhàn, không mất nhiều công sức cũng như thời gian đầu tư , chỉ việc cho học sinh khá, giỏi lên giải , giáo viên sửa bài cho học sinh hoặc GV tự vẽ hình và c/m thay cho HS , HS chỉ biết chép bài và học thuộc Cách dạy này không những không phát huy được tính tích cực cho

Hs mà còn làm cho HS chây lười, ỷ nại , HS thụï động lĩnh hội kiến thức , không biết vận dụng kiến thức đó vào việc c/m định lý hoặc giải một bài toán khác, từ đó dẫn đến tình trạng học trước quên sau , không biết vận dụng kiến

thức đã học để giải quyết một số bài toán thực tế có liên quan Một tiết luyện tập làm được nhiều bài nhưng kết quả thu được chẳng là bao nhiêu

 Kết quả thu được phản ánh ngay trong giờ kiểm tra : Khi kiểm tra nhiều em viết lung tung không có mục đích gì cả, có không ít trường hợp học sinh chép nguyên cả bài trong sách mặc dù đề bài đã đổi kí hiệu so với bài tập SGK Còn một thực tế nữa là khi giải bài toán chứng minh có học sinh xung phong lên làm bài tập khó nhưng giáo viên chỉ cần hỏi và yêu cầu học sinh giải thích lại một nội dung kiến thức nhỏ thì các em lại không giải thích được, hoặc có trường hợp học sinh giải thạo bài tập tương đối khó nhưng lại không giải được bài tập đơn giản chỉ vì bài tập này không có trong sách giải , cá biệt có những em không biết vẽ hình hoặc vẽ hình không chính xác Bản thân tôi đã không ít lần chứng kiến điều đó và cố gắng đi tìm lời giải cho bài toán nan giải này

III Giải pháp:

 Giải một bài toán chứng minh hình học có cả trong lý thuyết và trong thực hành Trong lý thuyết chủ yếu là chứng minh định lý , những nội dung định lý cần chứng minh , SGK đã trình bày tương đối kĩ ,GV có thể làm theo trình tự SGK

Tôi xin trình bày một vài giải pháp : “Nâng cao tiết

ø luyện tập hình học 9”

1 Mục tiêu cần đạt trong giờ luyện tập

+ GV là người hướng dẫn ,HS chủ động lĩnh hội kiến thức qua các bước phân tích đề toán, dự đoán , tìm nhiều lời giải cho một bài toán bằng phương pháp phân tích đi lên hay thảo luận nhóm Từ đó rèn khả năng tư duy , khả năng phán đoán, óc tìm tòi, tính độc lập suy nghĩ , tính sáng tạo Rèn kĩ năng trình bày lời giải chặt chẽ, lô gíc, kĩ năng vẽ hình nhanh ,chính xác

+ Biết vận dụng linh hoạt kiến thức đó trong việc tìm lời giải cho các bài toán khác Biết giải quyết các

bài toán thực tế có liên quan đến kiến thức đã học

2 Giải pháp:

 Để Hs ngay từ đầu yêu thích môn học của mình, tôi đã tạo sự gần gũi với các em từ những tiết học đầu tiên bằéng cách hỏi thăm tình hình học tập của lớp, trao đổi một số kinh nghiệm học tập đạt hiệu quả, chú ý đến những HS có hoàn cảnh khó khăn, động viên các em bằng cách kể những gương học tập vượt khó mà các em có thể học tập.Trong quá trình dạy GV cần phải có thái độ nhẹ nhàng khi

HS mắc khuyết điểm, cư sử khéo léo với các em , sử lý tốt các tình huống sư phạm.Việc đánh giá nhận xét phải công bằng , khách quan, công khai kết quả sau các giờ kiểm tra Phải có kiến thức vững vàng để giải đáp các thắc mắc một cách thuyết phục

 Một giờ dạy nói chung và giờ luyện tập nói riêng thành công , người thầy không chỉ đơn thuần là chuẩn bị tốt , công phu một ,hai tiết dạy mà cần chú ý đến cả quá trình dạy học, từ đồ dùng dạy học đến nội dung bài dạy Khi mới nhận lớp ,tôi đã rèn cho HS tính kỉ luật ,tính nghiêm túc trong giờ học, quy định sách ,vở , đồ dùng không thể thiếu khi học toán (Máy tính ,bảng số với bốn chữ số thập phân ,com pa, các loại bút, thước,bảng nhóm ,bút viết bảng), không quên lấy nhiều ví dụ thực tế có liên quan đến toán học và những tình huống trong thực tế cần sự giải thích của toán học, để kích thích sự tò mò của HS , từ đó thúùc đẩy sự tìm tòi, khả năng phán đoán , tập cho các em thói quen biết suy luận ngay từ đầu , nhằm tạo sự say mê học toán của HS Trong quá trình dạy tôi luôn giành thời gian cho phần liên hệ thực tế sau mỗi bài học, giải quyết những bài toán có nội dung thực tế, từ đó nêu mối liên hệ chặt chẽ giữa môn toán với các bộ môn khác.VD Sau khi học xong bài “ø ôn tập chương I” hình học lớp 9, HS biết tính xấp xỉ chu vi của trái đất nhờ kiến thức toán

học , hay sau bài “ Dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến “

HS hiểu và biết cách tính tầm nhìn xa tối đa…

 Một giờ øluyện tập hình học có thành công hay không còn phụ thuộc vào việc chuẩn bị bài của giáo viên và học sinh : Trong tiết luyện tập cũng như các tiết học khác ngoài sự chuẩn bị giáo án, tôi thường xuyên dùng bảng phụ để ghi sẵn các kiến thức cần sử dụng trong tiết luyện tập hoặc dùng bảng phụ để ghi các đề bài tập để đỡ mất thời gian và HS tiện theo dõi Trước giờ luyện tập tôi yêu cầu học sinh về nhà học thuộc phần lý thuyết có liên quan đến giờ luyện tập , làm bài tập nào GV ghi rõ Bài tập GV cho về nhà là các dạng bài tập có nội dung bao quát các kiến thức cần luyện tập, có phần đơn giản cho học sinh trung bình , có câu khó giành cho học sinh khá giỏi , không yêu cầu học sinh yếu chứng minh được mà chỉ yêu cầu các em đọc kỹ đề bài ,vẽ được hình chính xác ghi sẵn giả thiết - kết luận Không yêu cầu quá cao đối với học sinh, các em không làm được sẽ dẫn đến sự chán nản không còn hứng thú học tập

 Vào giờ luyện tập bước đầu tiên là kiểm tra bài cũ Kiểm tra những kiến thức có liên quan đến nội dung bài sắp học, không kiểm tra dạng nêu định nghĩa hoặc phát biểu định lý, tính chất đã học mà yêu cầu HS vẽ hình, mô tả định nghĩa bằng hình vẽ , mô tả định lí ,tính chất bằng cách viết giả thiết ,kết luận của định lý (tính chất)ø Nếu phần c/m định lí mà HS có thể vận dụng được vào bài tập sắp được luyện tập thì GV yêu cầu HS nêu lại cách c/m, những kiến thức được vận dụng vào tiết luyện tập, giáo viên ghi ở góc bảng lớp hoặc trên bảng phụ để học sinh tiện theo dõi Kiểm tra sự chuẩn bị bài tập về nhà thừơng xuyên mỗi tiết học kiểm tra 2 đến 3 em ,kết quả kiểm tra ghi vào vở của học sinh ,có thể cho điểm khuyến khích các

em học trung bình -yếu nhưng có sự chuẩn bị bài cho dù bài làm của các em chưa được chọn vẹn Có biện pháp đối với HS không chuẩn bị bài về nhà

bằng cách thông báo cho GVCN báo cho gia đình, thường xuyên nhắc nhở các em , mặt khác GV cần động viên các em thường xuyên

 Phần nội dung bài dạy: GV yêu cầu học sinh đọc đề bài toán, yêu cầu HS lên bảng vẽ hình , mặc dù vẽ hình ảnh hưởng nhiều tới thời gian của tiết học nhưng học sinh tự vẽ hình chính xác sẽ hiểu rõ và

kĩ hơn đề bài toán và HS tự điều chỉnh được hình vẽ sao cho hình vẽ ở vị trí dễ nhìn , dễ dự đoán nhất

 Từ hình vẽ cho HS ghi GT –KL của bài toán và phân tích đề toán

 Hỏi : Từ giả thiết của bài toán cho ta biết điều gì? GT còn cho ta có thể biết thêm được điều gì?

GV ghi những kiến thức cần thiết có liên quan đến phần chứng minh mới được suy ra từ GT lên góc bảng Cho HS phân tích tìm lời giải như sau:

 Hỏi: Đề toán yêu cầu gì? Các mệnh đề (hệ thức, biểu thức, đẳng thức) có liên quan đến điều phải chứng minh là các mệnh đề (hệ thức, biểu thức, đẳng thức) nào? Trong các mệnh đề đó mệnh đề nào có thể c/m được (gần với giả thiết hơn, hay có thể suy ra từ giả thiết)?

 Sau khi chọn được mệnh đề tương đương cần chứng minh ta tiếp tục phân tích như trên cho đến khi tìm được mệïnh đề tương đương là giả thiết hoặc mệnh đề nào đó đã biết, có nghĩa là đã tìm được lời giải bài toán

 Minh hoạ bằng sơ đồ:

GT A : Mệnh đề đúng (đã biết)

KL

 Quá trình thực hiện:

 Hỏi : Phải chứng minh B ta chứng minh điều gì?

Hoặc cần có điều gì để suy ra được B? (A1)

 Hỏi :Để chứng minh A1 ta cần chứng minh điều gì? (A2)

 Hỏi: Để có A2 ta cần chứng minh điều gì? (A3)

………

………

 Tiếp tục quá trình trên cho đến khi tìm được mệnh đề cần c/m để suy ra được B là mệnh đề A hoặc mệnh đã biết

 Sau khi HS tìm ra lời giải GV hỏi :Vậy để chứng minh bài toán (B) ta bắt đầu từ đâu?

 Cho HS trình bày chứng minh bằng lời, một HS khác lên trình bày lời giải, cả lớp tự trình bày vào vở, trình bày xong cho HS nhận xét, bổ xung

 Hỏi: Ngoài cách c/m trên còn có cách c/m nào khác không? Cho HS tiếp tục suy nghĩ tìm lời giải bằng phương pháp hoạt động nhóm (có thể ghi tóm tắt cách giải khác trên bảng nhóm) Nếu HS chưa tìm ra cách c/m khác GV có thể gợi ý bằng cách phân tích từng bước như đã phân tích ở trên Khi tìm ra mỗi cách c/m cho HS trình bày lại bằng lời, cần cho HS tìm nhiều cách C/m bằng phương pháp hoạt động nhóm , cho HS thảo luận để tìm ra các cách c/m khác

 Hỏi: Trong các cách c/m trên cách nào ngắn gọn và dễ hiểu nhất? Nếu cách c/m ngắn gọn đơn giản không phải là cách c/m đã trình bày ở trên thì GV cho HS trình bày lại cách này vào vở, còn các cách c/m khác yêu cầu HS về nhà trình bày lại vào vở

 Hỏi :Vậy để c/m B ta phải dựa vào những kiến thức nào? GV ghi tóm tắt các kiến thức cần nhớ lên góc bảng Sau khi hoàn thành c/m bài toán GV có thể cho thêm một vài dữ kiện để phát triển bài toán thêm một vài dạng khác hoặc với yêu cầu cao hơn Nếu còn thời gian cho các em tiếp tục suy nghĩ tìm lời giải bằng thảo luận nhóm hoặc cũng tiếp tục phân tích như trên , hết thời gian cho

HS về nhà tìm lời giải

 Lưu ý : nếu trong bài toán có câu chỉ có một cách giải thì không nên để các em mất thời gian

đi tìm cách giải khác

 Đối với những bài toán dạng trắc nghiệm (Điền vào chỗ chấm hay chọn đúng sai ) ,GV dùng phiếu

học tập ghi sẵn nội dung bài và ghi bài tập lên bảng phụ, cho HS thảo luận và điền vào phiếu học tập ,sau đó GV thu phiếu ,nhận xét, đại diện các nhóm lên điền vào bảng phụ

 Công việc về nhà: cho bài tập tương tự cho HS làm ,yêu cầu HS hoàn thành lời giải các cách còn lại của bài tập trên lớp và phần mở rộng, ôn lại các kiến thức đã được vận dụng trong tiết học

2 Tác dụng : Mục đích của việc dạy học này là: Thầy

là người hướng dẫn , HS chủ động tìm tòi kiến thức , lĩnh hội kiến thức Do đó việc sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học nhất là các phương pháp tìm tòi lời giải cho một bài toán c/m hình học theo cách trên (Phương pháp phân tích đi lên, thảo luận nhóm ), tránh cho HS kiểu học vẹt , HS sẽ nắm được bản chất của việc c/m định lí, giải một bài toán, khắc sâu được kiến thức , và vận dụng được kiến thức đó vào việc c/m một định lí hoặc giải một bài toán mới HS sẽ phải động não khi có tình huống cần giải quyết, phải tập trung tư tưởng để giải quyết vấn đề , lúc đó sẽ thể hiện được khả năng tư duy của HS Cùng một lúc HS có thể tìm ra nhiều lời giải khác nhau cho cùng một bài toán, làm phong phú thêm kiến thức giải toán của HS Tiết học sẽ trở nên sôi nổi ,sinh động Với việc giải bài toán bằng phương pháp phân tích đi lên và thảo luận nhóm , cả lớp đều tiếp thu được bài , đều được thảo luận và đưa ra ý kiến của mình, rèn cho HS tính mạnh dạn ,khả năng trình bày lời giải bằng lời, lưu loát , HS có thể tìm được mối liên hệ của một số bài toán, biết tìm lời giải cho một bài toán mới, giúp HS yêu thích say mê học toán hơn, từ đó phát triển được tính tư duy sáng tạo, độc lập suy nghĩ của HS

III Kết quả:

 Với việc vận dụng phương pháp giải toán hình học như trên với sự tích luỹ kinh nghiệm của bản thân qua nhiều năm công tác , tôi đã thu được kết quả như sau:

 Các em thấy được tầm quan trọng của toán học trong cuộc sống, thấy được tầm quan trọng của bộ môn toán đối với các bộ môn học khác, thấy được cái hay ,cái đẹp trong toán học

 Đa số HS hiểu bài tại lớp nắm được các bước chứng minh một định lí , một bài toán tại lớp Học sinh phát hiện ra lời giải của một bài toán tương đối nhanh và có thể hiểu được cốt lõi của bài toán Học sinh đã có thể tìm được nhiều lời giải khác nhau của một bài toán ngoài dự kiến của giáo viên Đặc biệt trong các bài kiểm tra HS đã tìm ra nhiều cách giải lạ

 Điểm các bài kiểm tra chưa thực sự cao nhưng hầu hết các em nếu chưa giải được trọn vẹn cũng đã định hướng được các bước để tìm ra lời giải Đó là điều bấy lâu nay tôi đã hằng mong ,cũng chính là điều báo trước là các em sẽ ngày càng tiến bộ

 Kết quả trong HKI của phân môn hình học 9 cụ thể như sau:

Lớp Sĩ

số

m

TB

77,8%

78,8%

IV Bài học kinh nghiệm:

Qua nhiều năm trong nghề với sự đúc rút kinh nghiệm của bản thân ,cùng với việc thực hiện giải pháp trên, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm sau:

 Muốn đạt được kết quả như mong muốn trước hết người thầy phải là tấm gương sáng cho HS noi theo Muốn vậy bản thân phải luôn tu dưỡng phấn đấu, rèn luyện phẩm chất đạo đức, phải được HS tin yêu, quý mến

 Phải cho HS thấy được tầøm quan trọng của bộ môn toán trong cuộc sống và tác dụng của bộ môn toán đối với các môn học khác

 Luôn phải tự học hỏi để nâng cao tay nghề, để có kiến thức vững vàng, sử lý tốt mọi tình huống xảy ra

 Cư sử với học sinh phải thật sự khéo léo

 Công bằng trong nhận xét đánh giá kết quả của HS

 Luôn phải động viên khiùch lệ HS, tạo hứng thú cho

HS học tập

 Luôn phải đầu tư đúng mức cho tiết dạy không chỉ một ,hai tiết mà cả quá trình dạy Luôn phải vận dụng thường xuyên phương pháp phân tích đi lên trong việc giải bài tập hình học và tổ chức hoạt động nhóm cho HS để tất cả các em được hoạt động , tạo sự hứng thú học tập cho cả lớp

 Luôn cặp nhật cái mới để phù hợp với tình hình giáo dục hiện nay

 Thường xuyên đặt câu hỏi trong khi giải bài tập hình học nhằm tạo ra tình huống giúp các em có thói quen phản xạ nhanh VD: Vì sao? Khi nào? Dựa vào đâu?

 Rèn cho các em tính tự giác trong học tập, có thái độ nghiêm túc trong giờ học, có ý thức phấn đấu vươn lên trong học tập , các em phải có thói quen tự học , tự nghiên cứu bài

 Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ, nó chỉ là một khâu nhỏ trong quá trình dạy học, kết quả thu được có thể chưa cao vì còn phụ thuôïc vào nhiều yếu tố khác, nhưng tôi tin rằng với phương pháp dạy như trên chắc chắn HS sẽ tiến bộ hơn và ngày càng yêu thích học môn toán Tôi rất mong được sự góp ý của đồng nghiệp