Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, thay mặt nhân dân sử dụng quyền lực Nhà nước, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên. Hội đồng nhân dân chính là gốc của chính quyền nhân dân, vì vậy ở bất kỳ thời điểm nào, ở cấp nào cũng phải chú ý đổi mới tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND). Vị trí của HĐND quận, quận được thể hiện ngày càng rõ hơn, nhất là từ khi Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 có hiệu lực thi hành. Theo đó, HĐND cấp quận, quận có thêm một Phó chủ tịch HĐND và Hai Ban HĐND cùng hoạt động chuyên trách, gắn với đòi hỏi vai trò, nhiệm vụ ngày càng to lớn của HĐND cấp quận, quận trong bộ máy nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân nói chung, chính quyền địa phương nói riêng, để đáp ứng được yêu cầu trong tình hình phát triển của đất nước hiện nay. Vì vậy, nâng cao chất lượng hoạt động của Hai Ban HĐND và các đại biểu HĐND là một trong những nhiệm vụ rất quan trọng trong bộ máy nhà nước hiện nay. Điều này cũng đã được Đảng ta đã khẳng định nhiều lần trong các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc. Quận Hai Bà Trưng là một trong các quận lõi của thành phố Hà Nội, giáp ranh với quận Hoàn Kiếm, giữ vị trí địa lý kinh tế quan trọng của Thành phố. Thời gian qua, hoạt động của đại biểu HĐND Quận Hai Bà Trưng đã không ngừng được nâng cao về trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức, đặc biệt là kỹ năng công tác, hoạt động của đại biểu. Tuy nhiên, bên cạnh đó, chất lượng hoạt động của đại biểu HĐND Quận vẫn còn bộc lộ những hạn chế, tồn tại như: chưa thực hiện hết chức năng, thẩm quyền theo luật định, vai trò đại diện nhân dân của từng đại biểu còn hạn chế, bộ máy hoạt động của các Ban chưa dành nhiều thời gian thực hiện nhiệm vụ của Ban nhất là đối với hoạt động giám sát, thẩm tra theo quy định,.. Từ thực tiễn đó và nhận thức được tầm quan trọng của HĐND cấp quận nói chung, cũng như vai trò, vị thế to lớn của HĐND quận Hai Bà Trưng nói riêng, em lựa chọn đề tài: “Chất lượng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu HĐND Quận Hai Bà Trưng hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp.
Trang 1HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA HAI BAN
VÀ CÁC ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
QUẬN HAI BÀ TRƯNG HIỆN NAY
Họ và tên học viên : Phan Thị Thanh Mai
Mã số học viên : FF200516
Chức vụ, cơ quan công tác : Chủ tịch HĐND phường Đống Mác,
Quận Hai Bà Trưng,Thành phố Hà Nội Lớp, khóa học : Hoàn chỉnh chương trình CCLLCT
hệ không tập trung K71.C07,
Khóa học 2020-2021
HÀ NỘI - NĂM 2021
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong khóa luận là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đúng quy định Đề tài khóa luận này phù hợp với vị trí, chức vụ, đơn vị công tác của tôi và chưa được công bố trước đây
Tác giả
Trang 3MỤC LỤC
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA
1.1 Cơ sở pháp lý, chính trị về hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân 71.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân quận 9
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CƠ CẤU TỔ CHỨC, CHẤT LƯỢNG HOẠTĐỘNG CỦA HAI BAN VÀ CÁC ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN
2.1 Khái quát đặc điểm tình hình của Hội đồng nhân dân Quận Hai Bà Trưng 122.2 Thực trạng cơ cấu tổ chức, đội ngũ đại biểu Hội đồng nhân dân Quận Hai
2.3 Thực trạng chất lượng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu Hội đồng nhân
2.4 Đánh giá chung về hoạt động của Hai Ban và các đại biểu Hội đồng nhândân Quận Hai Bà Trưng nhiệm kỳ 2016 – 2021
Trang 5DANH MỤC CÁC ẢNH
Hình 2.3.1 Chủ tọa điều hành kỳ họp HĐND Quận 16Hình 2.3.2 Hoạt động tiếp xúc cử tri của các đại biểu HĐND Quận 24
Trang 6Phần 1 MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địaphương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí,nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, thay mặt nhân dân sử dụng quyềnlực Nhà nước, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhànước cấp trên Hội đồng nhân dân chính là gốc của chính quyền nhân dân, vìvậy ở bất kỳ thời điểm nào, ở cấp nào cũng phải chú ý đổi mới tổ chức và nângcao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND)
Vị trí của HĐND quận, quận được thể hiện ngày càng rõ hơn, nhất là từ khiLuật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 có hiệu lực thi hành Theo đó,HĐND cấp quận, quận có thêm một Phó chủ tịch HĐND và Hai Ban HĐNDcùng hoạt động chuyên trách, gắn với đòi hỏi vai trò, nhiệm vụ ngày càng to lớncủa HĐND cấp quận, quận trong bộ máy nhà nước pháp quyền Việt Nam củadân, do dân và vì dân nói chung, chính quyền địa phương nói riêng, để đáp ứngđược yêu cầu trong tình hình phát triển của đất nước hiện nay Vì vậy, nâng caochất lượng hoạt động của Hai Ban HĐND và các đại biểu HĐND là một trongnhững nhiệm vụ rất quan trọng trong bộ máy nhà nước hiện nay Điều này cũng
đã được Đảng ta đã khẳng định nhiều lần trong các Nghị quyết Đại hội Đảngtoàn quốc
Quận Hai Bà Trưng là một trong các quận lõi của thành phố Hà Nội, giápranh với quận Hoàn Kiếm, giữ vị trí địa lý kinh tế quan trọng của Thành phố.Thời gian qua, hoạt động của đại biểu HĐND Quận Hai Bà Trưng đã khôngngừng được nâng cao về trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức, đặc biệt là kỹnăng công tác, hoạt động của đại biểu Tuy nhiên, bên cạnh đó, chất lượng hoạtđộng của đại biểu HĐND Quận vẫn còn bộc lộ những hạn chế, tồn tại như: chưathực hiện hết chức năng, thẩm quyền theo luật định, vai trò đại diện nhân dâncủa từng đại biểu còn hạn chế, bộ máy hoạt động của các Ban chưa dành nhiều
Trang 7thời gian thực hiện
nhiệm vụ của Ban nhất là đối với hoạt động giám sát, thẩm tra theo quy định,
Từ thực tiễn đó và nhận thức được tầm quan trọng của HĐND cấp quận nóichung, cũng như vai trò, vị thế to lớn của HĐND quận Hai Bà Trưng nói riêng,
em lựa chọn đề tài: “Chất lượng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu HĐNDQuận Hai Bà Trưng hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của HĐND trong xã hội từ lâu đãđược các sinh viên, học viên của các trường Đại học, các Viện nghiên cứu, cáchọc giả nghiên cứu Có thể kể tên một số công trình như:
“Nghiên cứu nhằm cụ thể hóa Nghị quyết của HĐND thành phố Hồ ChíMinh” của Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh (2007)
“Đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp tại thành phố
Đà Nẵng” của TS Mai Đức Lộc (2008)
Trên diễn đàn mạng hiện nay, cũng đã có một số tài liệu nghiên cứu có liênquan đến đề tài này Tuy nhiên chưa có công trình, tài liệu nào thực sự nghiêncứu đi sâu vào chất lượng hoạt động của Hai Ban và các vị đại biểu HĐND cấpquận nói chung và của HĐND quận Hai Bà Trưng nói riêng
3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
3.1 Mục đích của đề tài
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về hoạt động của Hai Ban vàcác đại biểu HĐND cấp quận, quận và thực trạng chất lượng hoạt động củaHĐND Quận Hai Bà Trưng, khóa luận hướng tới đề xuất một số giải pháp nhằmnâng cao chất lượng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu HĐND Quận Hai BàTrưng nơi em đang công tác
3.2 Nhiệm vụ của đề tài
Nâng cao hiệu quả hoạt động của các Ban HĐND và chất lượng hoạt độngcủa từng vị đại biểu HĐND quận Hai Bà Trưng; tạo ra sự chuyển biến tích cực,giải quyết các vấn đề còn tồn tại, hạn chế trong hoạt động của các Ban, các đại
Trang 8biểu HĐND góp phần củng cố hơn nữa vị thế của cơ quan dân cử nói chung củacác Ban và các đại biểu HĐND quận nói riêng
Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa xây dựng và góp phần củng cố Nhànước pháp quyền của dân, do dân và vì dân Đảm bảo các cơ quan nhà nước từThành phố đến xã, phường thực hiện nghiêm các chủ trương, chính sách củaĐảng và pháp luật của Nhà nước, góp phần tăng cường dân chủ, nâng cao hiệulực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương
Với những nhiệm vụ cụ thể sau:
Các Ban HĐND quận hoạt động theo đúng quy định của pháp luật Chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn của các Ban được quy định trong Luật đều được cácBan tổ chức thực hiện đầy đủ và đạt hiệu quả cao Các đại biểu hoạt động tíchcực theo sự chỉ đạo của Thường trực HĐND Quận, làm tốt vai trò của người đạibiểu nhân dân
Nâng cao nhận thức của đại biểu HĐND và thành viên các Ban HĐND đốivới Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Hoạt động giám sát của Quốchội và hội đồng nhân dân, các văn bản pháp luật khác có liên quan, giúp từngthành viên của Ban, từng vị đại biểu HĐND nắm được quyền và nghĩa vụ củamình trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, từng thành viên của Ban,từng vị đại biểu HĐND phát huy hết khả năng, năng lực trong thực hiện nhiệm
vụ của người đại biểu dân cử
Đảm bảo các thành viên hoạt động kiêm nhiệm của HĐND và các banHĐND quận dành ít nhất một phần ba thời gian làm việc trong năm để thực hiệnnhiệm vụ, quyền hạn của người đại biểu Hội đồng nhân dân Phó ban chuyêntrách nắm được toàn diện các hoạt động của Ban, tham mưu giúp Trưởng banthực hiện nhiệm vụ được giao đảm bảo hiệu quả nhất tránh hình thức qua loa,không có nhiệm vụ không hoàn thành Các cuộc họp, các cuộc giám sát của cácBan đều được các thành viên tham gia đầy đủ, tham gia các hoạt động thẩm tra,chất vấn … sôi nổi, chất lượng hiệu quả Các đại biểu HĐND đều có tinh thần
Trang 9trách nhiệm tham gia tích cực, đóng góp những ý kiến hiệu quả, chất lượngtrong các kỳ họp của HĐND Quận và các cuộc giám sát khi được cử tham giađoàn giám sát.
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ
cơ sở lý luận về hoạt động và nâng cao chất lượng hoạt động của Hai Ban và các
vị đại biểu HĐND Quận, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt độngcủa HĐND Quận Hai Bà Trưng hiện nay
Các phương pháp: Phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, xử lýthông tin, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh
5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5.1 Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu HĐND Quận Hai BàTrưng nhiệm kỳ 2016-2021, từ đó đề ra giải pháp nâng cao chất lượng hoạt độngcủa HĐND Quận nhiệm kỳ 2021-2026
Trang 10nâng cao chất lượng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu Hội đồng nhân dâncấp quận nói chung và của HĐND Quận Hai Bà Trưng nói riêng.
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Đề tài góp phần đề ra giải pháp để hoàn thiện, nâng cao chất lượng hoạtđộng của hai Ban HĐND và các đại biểu HĐND quận đảm bảo theo đúng quyđịnh của pháp luật Đề tài sẽ giúp cho hoạt động của hai Ban HĐND và các đạibiểu HĐND quận ngày càng đi vào nền nếp, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.Góp phần thay đổi nhận thức của cán bộ, công chức và nhân dân về ýnghĩa, vai trò của HĐND nói chung và các Ban của HĐND quận nói riêng Từ
sự thay đổi nhận thức sẽ tạo được sự tin tưởng củng cố lòng tin của nhân dân,của cử tri đối với đại biểu HĐND góp phần quan trọng vào sự phát triển ổn địnhcủa địa phương
Góp phần nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật,việc trao đổi, học hỏi kinh nghiệm, tăng cường các hoạt động của hai BanHĐND và các đại biểu HĐND quận tại cơ sở để người dân tiếp xúc, tìm hiểu,hiểu biết hơn về vai trò của các Ban, của đại biểu HĐND; qua đó thành viên haiBan HĐND và các đại biểu HĐND quận có cơ hội tuyên truyền pháp luật, cácquy định của Đảng, Nhà nước trên các lĩnh vực, các Nghị quyết của HĐND tớiđông đảo nhân dân Từ sự hiểu biết pháp luật sẽ hỗ trợ người dân trong laođộng, sinh hoạt, học tập và tuân thủ các quy định của pháp luật, hạn chế đếnmức thấp nhất các hành vi vi phạm của công dân
Nhân sự của các Ban chỉ có 02 cán bộ chuyên trách, các thành viên còn lạiđược bố trí là cán bộ công chức chủ chốt của các Ban Đảng, tổ chức, cơ quanchuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân quận, không đặt ra vấn đề tuyển dụng thêmcông chức, do đó không tạo áp lực lên tổng biên chế của quận, tiết kiệm tối đacho ngân sách nhà nước
Góp phần tích cực vào việc nâng cao trách nhiệm của hai Ban HĐND và cácđại biểu HĐND quận trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao từ đótham mưu tốt cho HĐND, Thường trực HĐND quận đưa ra các quyết định hợpvới lòng dân, đồng thời tích cực ngăn ngừa đấu tranh với tệ nạn tham nhũng, tệ
Trang 11quan liêu, hách dịch, xa rời quần chúng của một số cán bộ, công chức, làm trongsạch bộ máy hành chính Xây dựng chính quyền từ quận đến cơ sở thực sự củanhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, góp phần xây dựng quận Hai Bà Trưng pháttriển vững chắc.
7 Kết cấu của khóa luận
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung khoá luận gồm 3 chương: Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về hoạt động của đại biểu Hội đồngnhân dân
Chương 2: Thực trạng cơ cấu tổ chức, chất lượng hoạt động của hai Ban vàcác đại biểu Hội đồng nhân dân Quận Hai Bà Trưng nhiệm kỳ 2016 - 2021.Chương 3: Phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của haiBan và các đại biểu Hội đồng nhân dân Quận Hai Bà Trưng nhiệm kỳ 2021-2026
Trang 12về chế định Hội đồng nhân dân là cơ sở pháp lý quan trọng bảo đảm Nhân dân
có kênh giám sát và có nơi để thực hiện quyền lợi dân chủ của mình
Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, xét về mặt cấutrúc tổ chức thì chính quyền địa phương ở quận là cấp chính quyền địa phươnggồm có hai bộ phận cấu thành: Hội đồng nhân dân quận và Uỷ ban nhân dânquận Hội đồng nhân dân được cấu thành từ những đại biểu ưu tú đại diện chogiai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức, các dân tộc, tôn giáo,thành phần xã hội ở địa phương được cử tri địa phương tín nhiệm bầu ra theocác nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín Đại biểu Hộiđồng nhân dân có thể bị cử tri hoặc Hội đồng nhân dân bãi nhiệm nếu không cònxứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân địa phương Hội đồng nhân dân đạidiện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân địa phương Hội đồng nhân dân
Trang 13quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương về kinh tế, văn hoá, xã hội ;bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch và Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủtịch, Phó Chủ tịch và các thành viên khác của Uỷ ban nhân dân; giám sát hoạtđộng của các cơ quan nhà nước ở địa phương
Trong thiết kế chính quyền địa phương hiện tại của Việt Nam, Hội đồngnhân dân cho dù ở bất kì đơn vị hành chính nào cũng đều có vị trí, tính chất vàchức năng giống nhau Vị trí của Hội đồng nhân dân trong bộ máy nhà nước là
“Cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương”, về tính chất, Hội đồng nhân dân là
cơ quan đại diện của nhân dân địa phương Hội đồng nhân dân có chức năng:quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương, bảo đảm việc thực hiện cácquy định và quyết định của cơ quan nhà nước cấp trên và trung ương ở địaphương; giám sát việc thi hành pháp luật ở địa phương, giám sát hoạt động củacác cơ quan nhà nước cùng cấp và cấp dưới Các chức năng cơ bản của Hộiđồng nhân dân được thực hiện thông qua kỳ họp của Hội đồng nhân dân, quahoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, hai Ban và qua hoạt động cánhân của từng Đại biểu Hội đồng nhân dân ngoài kỳ họp Như vậy, dù với hìnhthức hoạt động nào thì yếu tố quyết định hiệu quả và chất lượng hoạt động củaHội đồng nhân dân suy cho cùng vẫn tuỳ thuộc vào hoạt động của Hai Ban vàcác đại biểu Hội đồng nhân dân dưới sự điều hòa của Thường trực HĐND
Từ Hiến pháp Việt Nam năm 1980 (Điều 119) đến Hiến pháp Nước Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 (Điều 115) đều khẳng định: “Đại biểuHĐND là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, liên hệ chặt chẽvới cử tri, chịu sự giám sát của cử tri, thực hiện chế độ tiếp xúc, báo cáo với cửtri về hoạt động của mình và của Hội đồng nhân dân, trả lời những yêu cầu, kiếnnghị của cử tri; xem xét, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo” cho thấy vaitrò, trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn to lớn của đại biểu Hội đồng nhân dân nóichung và đại biểu HĐND quận nói riêng với cử tri đã bầu ra mình
Về cơ cấu tổ chức, HĐND quận có tổng số đại biểu được xác định theo sốdân dựa trên nguyên tắc: Quận có từ 80.000 dân trở xuống được bầu ba mươi đạibiểu, có trên 80.000 dân thì cứ thêm 10.000 được bầu thêm 01 đại biểu nhưng
Trang 14tổng số không quá 40 đại biểu Thường trực HĐND quận gồm Chủ tịch HĐND
và hai Phó chủ tịch HĐND và các ủy viên là Trưởng ban của HĐND Quận.HĐND quận được thành lập Ban pháp chế và Ban kinh tế - xã hội Ban củaHĐND gồm Trưởng ban, một phó trưởng ban và các ủy viên Số lượng ủy viêncủa các Ban do HĐND quận quyết định Chủ tịch HĐND và Trưởng ban có thể
là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách, còn các Phó chủ tịch HĐND và Phótrưởng ban của HĐND quận là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách
Các đại biểu HĐND quận được bầu ở một hoặc nhiều đơn vị bầu cử hợpthành Tổ đại biểu HĐND Số lượng tổ đại biểu HĐND, tổ trưởng và tổ phó của
Tổ đại biểu HĐND do Thường trực HĐND quận quyết định
1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân quận
Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hộiđồng nhân dân quận
Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Phó Chủ tịchHội đồng nhân dân, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của Hội đồng nhân dân quận;bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy bannhân dân và các Ủy viên Ủy ban nhân dân quận; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệmHội thẩm Tòa án nhân dân quận
Thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và hằng năm củaquận trước khi trình Ủy ban nhân dân thành phố trực thuộc Trung ương phêduyệt
Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chingân sách địa phương và phân bổ dự toán ngân sách quận; điều chỉnh dự toánngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngânsách địa phương Quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án trên địa bànquận trong phạm vi được phân quyền
Quyết định các biện pháp để thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nướccấp trên phân cấp; quyết định việc phân cấp cho chính quyền địa phương, cơquan nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địaphương ở quận
Trang 15Quyết định thành lập, bãi bỏ cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dânquận.
Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thựchiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân quận; giám sát hoạt động của Thườngtrực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhândân cùng cấp, Ban của Hội đồng nhân dân cấp mình; giám sát văn bản quy phạmpháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp và văn bản của Hội đồng nhân dânphường
Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hộiđồng nhân dân quận bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật Tổ chứcchính quyền địa phương năm 2015
Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhândân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản tráipháp luật của Hội đồng nhân dân phường
Giải tán Hội đồng nhân dân cấp phường trong trường hợp Hội đồng nhândân đó làm thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích của Nhân dân và trình Hội đồngnhân dân thành phố trực thuộc trung ương phê chuẩn
Bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân quận và chấp nhận việc đại biểuHội đồng nhân dân quận xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu
1.3 Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
Hội đồng nhân dân các cấp là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phươngthực hiện quyền giám sát đối với các cơ quan nhà nước khác ở địa phương, đặcbiệt đối với hoạt động của uỷ ban nhân dân, các cơ quan chuyên môn của uỷ bannhân dân cũng như các đơn vị trực thuộc Mục đích giám sát nhằm đánh giá việcthi hành Hiến pháp, pháp luật nhà nước, Nghị quyết Hội đồng nhân dân của cơquan nhà nước ở địa phương; làm cơ sở thẩm tra báo cáo, dự thảo nghị quyết,tham mưu Hội đồng nhân dân có những quyết sách khả thi, giải quyết bức xúctrong nhân dân, thể hiện trách nhiệm của người đại biểu dân cử Mặt khác, giámsát của HĐND cũng góp phần giúp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của
Trang 16đơn vị chịu sự giám sát Về nội dung giám sát, các đại biểu Hội đồng nhân dântheo chức năng, nhiệm vụ, tổ chức giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật
ở địa phương và việc thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân quận, có thểgiám sát thường xuyên hoặc tổ chức thành cuộc giám sát theo một chuyên đề,nội dung nhất định, được lựa chọn dựa trên những ý kiến đóng góp của các đại
biểu HĐND và tình hình thực tế của quận (sự việc nổi cộm, bức xúc tại địa
phương)
Hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân địa phương là chức năng chủyếu của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương được thực hiên trước hết ởcác kỳ họp của hội đồng nhân dân Hoạt động giám sát này cũng được thực hiệnthông qua việc nghe và thảo luận báo cáo của uỷ ban nhân dân, thông qua việcchất vấn các đại biểu là lãnh đạo của uỷ ban nhân dân cũng như các đại biểu làlãnh đạo cơ quan kiểm sát và xét xử ở địa phương Hoạt động này cũng chính làdịp và điều kiện để hội đồng nhân dân hoàn thành nhiệm vụ của người đại biểucủa dân mà cử tri và nhân dân địa phương đã tín nhiệm giao cho họ
Tóm lại, hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân làm rõ mục đích của
nó là phát hiện những sai trái của cơ quan, tổ chức cơ sở trong việc chấp hànhpháp luật, trên cơ sở đó kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết, xử lí kịp thờinhững sai phạm đó; đôn đốc các cơ quan, tổ chức hữu quan thực hiện nghị quyếtcủa hội đồng nhân dân và của cấp trên cũng như giải quyết các vấn đề bức xúc ởđịa phương, bảo đảm thi hành có hiệu quả các quy định của pháp luật và nghịquyết của hội đồng nhân dân địa phương
Trang 17CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CƠ CẤU TỔ CHỨC, CHẤT LƯỢNGHOẠT ĐỘNG CỦA HAI BAN VÀ CÁC ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂNQUẬN HAI BÀ TRƯNG NHIỆM KỲ 2016 - 2021
2.1 Khái quát đặc điểm tình hình của Hội đồng nhân dân Quận Hai
Bà Trưng
Quận Hai Bà Trưng là quận lõi của thành phố Hà Nội Với diện tích 10,2 km2,dân số trên 35 vạn người sống tại 18 phường Phía Bắc giáp quận Hoàn Kiếm, phíaNam giáp quận Hoàng Mai, phía Đông giáp sông Hồng, phía Tây giápquận Đống Đa Quận Hai Bà Trưng được chia làm 18 đơn vị hành chính, có 12
cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) quận; 64 trường trung học
cơ sở, tiểu học, mầm non nhà trẻ và các đơn vị sự nghiệp
Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu HĐND các cấpnhiệm kỳ 2016 - 2021 trên địa bàn quận Hai Bà Trưng được triển khai nghiêmtúc, đảm bảo đúng luật, dân chủ, an toàn, tiết kiệm và là ngày hội của nhân dân, tỷ
lệ cử tri tham gia bỏ phiếu cao (đạt 99,06%) Kết quả đã bầu đủ 03 đại biểu Quốc
Hội, 04 đại biểu HĐND Thành phố, 40 đại biểu HĐND quận và 531 đại biểuHĐND phường Không có đơn vị bầu cử, khu vực bỏ phiếu nào phải tiến hànhbầu lại, bầu thêm hoặc vi phạm luật về bầu cử
Kỳ họp thứ nhất HĐND quận nhiệm kỳ 2016-2021 thực hiện những nội dungquan trọng về tổ chức, nhân sự của bộ máy HĐND, UBND Ngay sau kỳ họp, bộmáy của HĐND, UBND và các cơ quan có liên quan đã được cấp có thẩm quyền
Trang 18phê chuẩn theo quy định, phân công, phân nhiệm và triển khai thực hiện các chươngtrình công tác theo đúng chức năng, nhiệm vụ.
2.2 Thực trạng cơ cấu tổ chức, đội ngũ đại biểu Hội đồng nhân dân Quận Hai Bà Trưng nhiệm kỳ 2016-2021
Về số lượng đại biểu: Tổng số đại biểu HĐND quận đầu nhiệm kỳ đượcbầu là 40 đại biểu, lập thành 08 tổ đại biểu HĐND ở 20 phường (hiện nay là 18phường do thực hiện Nghị quyết số 895/NQ-UBTVQH14 của UB Thường vụQuốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc thành phố HàNội) Theo đó, Quận Hai Bà Trưng đã sáp nhập 4 phường: Bùi Thị Xuân, Nguyễn
Du, Ngô Thì Nhậm, Phạm Đình Hổ thành 2 phường: Nguyễn Du và PhạmĐình Hổ)
Số lượng đại biểu tính đến cuối nhiệm kỳ là 34 đại biểu, giảm 06 đại biểu.Trong nhiệm kỳ, HĐND quận cho thôi nhiệm vụ đại biểu là 05 đại biểu (trong đó 03đại biểu chuyển công tác, 02 đại biểu nghỉ chế độ), 01 đại biểu từ trần
Về cơ cấu đại biểu: Đại biểu ngoài Đảng là 02 đại biểu, chiếm 5%; đạibiểu nữ là 16, chiếm 40%; đại biểu trẻ tuổi (dưới 35 tuổi) là 2, chiếm 5%; đạibiểu chuyên trách công tác Đảng là 10, chiếm 25%; đại biểu khối chính quyền là
14, chiếm 35%; đại biểu khối Ủy ban Mặt trận tổ quốc (MTTQ) và các thànhviên là 05, chiếm 12,5%; đại biểu trong lực lượng vũ trang là 02, chiếm 5%; đạibiểu tôn giáo là 02, chiếm 5%; đại biểu thuộc cơ quan, đơn vị khác là 07, chiếm17,5%; đại biểu tái cử là 16 đại biểu, chiếm 40% Nhìn chung tỷ lệ cơ cấu đạibiểu HĐND Quận Hai Bà Trưng nhiệm kỳ này đều đảo bảm theo đúng quy định
Về tổ chức của HĐND Quận: Luật Tổ chức chính quyền địa phương, LuậtHoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân có hiệu lực thi hành làvăn bản pháp lý quy định cụ thể cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn
và phạm vi hoạt động của HĐND các cấp nói chung, của Hai Ban và các đạibiểu HĐND quận Hai Bà Trưng nói riêng Thực hiện Luật Tổ chức chính quyềnđịa phương, HĐND quận Hai Bà Trưng có hai Ban là Ban Pháp chế và BanKinh tế - Xã hội, mỗi Ban có 07 thành viên gồm 01 Trưởng Ban, 01 Phó trưởng
Trang 19ban, và 05 Ủy viên, trong 07 thành viên của Ban có 01 Phó trưởng ban hoạtđộng chuyên trách còn 06 thành viên còn lại hoạt động kiêm nhiệm Việc quyđịnh 01 Phó Trưởng ban hoạt động chuyên trách là điểm mới được quy địnhtrong Luật Tổ chức chính quyền địa phương, là điểm mới so với nhiệm kỳ trước.Đến nay các Luật trên đã đi vào cuộc sống, đã tạo được hành lang pháp lý vữngchắc cho hoạt động của các Ban HĐND quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nộihoạt động đạt được nhiều kết quả tích cực
Thực hiện Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, từ đầu nhiệm
kỳ đến nay, HĐND quận có 04 đại biểu hoạt động chuyên trách gồm các chứcdanh: 02 Phó Chủ tịch; 01 Phó Trưởng Ban Pháp chế và 01 Phó Trưởng Ban
Kinh tế - xã hội (tăng 02 đại biểu so với nhiệm kỳ 2011 - 2016) Bộ phận giúp
việc HĐND quận có 01 đồng chí Phó Chánh văn phòng HĐND&UBND, 01đồng chí chuyên viên văn phòng HĐND&UBND hoạt động chuyên trách Việc
bố trí nhân sự làm đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách của HĐND quận Hai
Bà Trưng, nhiệm kỳ 2016 - 2021 được thực hiện theo luật định Các đại biểuHĐND hoạt động chuyên trách luôn giữ vai trò nòng cốt trong chuẩn bị kỳ họp,giám sát, thẩm tra và các hoạt động khác của HĐND Việc quan tâm bố trí đủ sốlượng đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách đã giúp tăng cường hoạt động củaHĐND, từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, hoàn thành các nhiệm
vụ chính trị được giao.
Hoạt động của HĐND quận đã có những chuyển biến tích cực Với sốlượng Thường trực được tăng cường, cùng chất lượng đại biểu ngày càng đượcbảo đảm, lại được tiếp sức từ bề dày kinh nghiệm và những đổi mới mạnh mẽtrong hoạt động của Quốc hội và HĐND các cấp, HĐND quận luôn thể hiện rõđược vai trò và vị thế cơ quan quyền lực nhà nước trong hệ thống chính trị trênđịa bàn
Nhìn chung, số đại biểu HĐND quận đảm bảo theo đúng quy định Cơcấu đại biểu HĐND có chuyển biến theo hướng tăng số đại biểu hoạt độngchuyên trách so với nhiệm kỳ trước Đại biểu có trình độ văn hóa, lý luận chính
Trang 20trị, chuyên môn cao Đại biểu HĐND quận đều có đủ cơ cấu thành phần đại diệncho các tầng lớp nhân dân, dân tộc, tôn giáo, nhất là số đại biểu công tác ở cơ sởnhiều hơn so với nhiệm kỳ trước và được cơ cấu đồng đều ở các lĩnh vực Việc
bố trí cơ cấu đại biểu như trên giúp cho hoạt động HĐND nắm bắt được tâm tư,nguyện vọng của nhân dân và thực hiện nhiệm vụ, chức năng của HĐND tốthơn, hiệu quả và kịp thời hơn
2.3 Thực trạng chất lượng hoạt động của Hai Ban và các đại biểu Hội đồng nhân dân Quận nhiệm kỳ 2016 - 2021
2.3.1 Thực trạng hoạt động trong kỳ họp của Hai ban và các đại biểu Hội đồng nhân dân Quận
Về công tác chuẩn bị, tổ chức các kỳ họp của HĐND: Hội đồng nhân dân
Quận Hai Bà Trưng, nhiệm kỳ 2016-2021 đã tổ chức thành công 17 kỳ họp,trong đó có 11 kỳ họp thường lệ, 06 kỳ họp không thường lệ, thông qua 132nghị quyết, các nghị quyết đã kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thựchiện nhiệm vụ, góp phần thiết thực vào sự phát triển của quận
Đổi mới từ khâu chuẩn bị đến tổ chức các kỳ họp HĐND quận, thực hiện
từ đầu nhiệm kỳ đến nay, đảm bảo đúng quy định của luật và tình hình thực tếtại địa phương Trước mỗi kỳ họp, Thường trực và Hai Ban HĐND phối hợpchặt chẽ với UBND, Ủy ban MTTQ và các cơ quan có liên quan thống nhất nộidung, chuẩn bị từ sớm, nghiêm túc, các báo cáo, kế hoạch, tờ trình và dự thảonghị quyết được lựa chọn kỹ, sát với thực tiễn địa phương, tập trung vào nhữngvấn đề dân sinh bức xúc, cần tập trung tháo gỡ kịp thời Cùng với đó, việc tổchức họp rà soát với UBND quận trước kỳ họp đã được Thường trực tổ chứcthành nề nếp, góp phần vào thành công của kỳ họp
Tổ chức các kỳ họp HĐND quận có nhiều đổi mới Từ 03 đến 05 ngàytrước khi diễn ra kỳ họp thường lệ, tùy theo nội dung của kỳ họp, Thườngtrực chủ động trao đổi, thống nhất với UBND, Ủy ban MTTQ quận bố trí thờigian của kỳ họp đảm bảo hợp lý, chất lượng Thường trực và Hai Ban gửi các tàiliệu kỳ họp, đồng thời gửi “Phiếu xin ý kiến” tới các vị đại biểu HĐND quận
Trang 21để cho ý kiến đối với các nội dung trình tại kỳ họp và đăng ký nội dung thảoluận, chất vấn; xây dựng kịch bản điều hành kỳ họp, nội dung kỳ họp đượcnhóm thành các vấn đề lớn như nhóm kinh tế - xã hội, đầu tư, ngân sách…,phân công các đồng chí trong Thường trực điều hành kỳ họp đảm bảo rõ nộidung, chặt chẽ, hợp lý, có tính hệ thống theo từng nhóm vấn đề; giảm thời giantrình bày báo cáo tại hội trường, dành nhiều thời gian để các vị đại biểuHĐND thảo luận, quyết định Tổ chức chất vấn cũng được thực hiện theonhóm vấn đề, kết hợp chất vấn, tái chất vấn việc thực hiện kết luận các phiênchất vấn trước đây Việc đổi mới trong công tác điều hành, thảo luận và chấtvấn tại các kỳ họp HĐND quận đã có tác động sâu sắc tới việc nâng cao chấtlượng hoạt động của Hai Ban và các vị đại biểu HĐND trong quận.
Chủ tọa điều hành kỳ họp đúng luật, dân chủ, công khai, thẳng thắn, linhhoạt, nêu rõ nội dung vấn đề, cung cấp thông tin và gợi ý thảo luận, kết luậnngắn gọn, rõ ràng, khách quan, có sức thuyết phục, phát huy trí tuệ của đại biểu
Hình 2.3.1 Chủ tọa điều hành kỳ họp HĐND Quận
Các điều kiện đảm bảo cho tổ chức kỳ họp được chuẩn bị chu đáo, trangtrọng, đúng quy định từ trang âm, khánh tiết, bố trí sắp xếp chỗ ngồi cho đạibiểu HĐND quận thuận lợi cho việc theo dõi, điều hành của chủ tọa Bố trí đủ
cơ sở vật chất, chỗ ngồi, kỹ thuật cho đại biểu khách mời, cơ quan báo chí tác
Trang 22nghiệp Công tác đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường…luôn được đảmbảo, góp phần vào thành công của kỳ họp.
Qua theo dõi tổng hợp số đại biểu HĐND quận tham dự kỳ họp đạt trên95% trên tổng số đại biểu Đại biểu dự kỳ họp thứ nhất có 40 đạt 100%; kỳhọp thứ 2 có 40 đại biểu đạt 100%; kỳ họp thứ 3 có 39/39 đại biểu, đạt 100%(cho thôi nhiệm vụ 01 đại biểu); kỳ họp thứ 4 có 37 đại biểu, đạt 95%; kỳ họpthứ 4 có 37/38 đại biểu, đạt 97% (đã cho thôi nhiệm vụ 01 đại biểu); kỳ họpthứ 5 có 38 đại biểu, đạt 100%; kỳ họp thứ 6 có 36/38 đại biểu, đạt 95%; kỳhọp thứ 7 có 36 đại , đạt 95%; kỳ họp thứ 8 có 36/38 đại biểu; kỳ họp thứ 9
có 36/38 đại biểu; kỳ họp thứ 10 có 35/38 đại biểu, đạt 92%; kỳ họp thứ 11
có 35/38 đại biểu, đạt 92%; kỳ họp thứ 12 có 36/38 đại biểu, đạt 95%; kỳhọp thứ 13 có 35/38 đại biểu, đạt 92%; kỳ họp thứ 14 có 35/37 đại biểu (01đại biểu từ trần), đạt 95%; kỳ họp thứ 15 có 29/37 đại biểu, đạt 78%; kỳ họpthứ 16 có 35/37 đại biểu, đạt 95%; kỳ họp thứ 17 có 32/34 đại biểu, đạt 88%(đã cho thôi nhiệm vụ 03 đại biểu) Các đại biểu chuyên trách HĐND quận đãthể hiện rõ vai trò, trách nhiệm, tích cực nghiên cứu tài liệu và tham gia phátbiểu thảo luận, chất vấn…Tại mỗi kỳ họp HĐND quận trung bình có từ 12 đến
15 lượt đại biểu phát biểu ý kiến thảo luận, chất vấn hoặc tái chất vấn; đa số ýkiến phát biểu thể hiện được trách nhiệm, rõ quan điểm, có nghiên cứu sâu vớitinh thần xây dựng, vì sự phát triển của quận…Tuy nhiên, bên cạnh đó còn cóđại biểu suốt kỳ họp ít tham gia phát biểu thảo luận hay chất vấn
Các nội dung liên quan tới kỳ họp như: Thông báo thời gian, nội dung phục
vụ kỳ họp HĐND, lịch tiếp xúc cử tri, giấy triệu tập kỳ họp, chương trình kỳhọp, nghị quyết, báo cáo kết quả kỳ họp…, tin bài về kỳ họp HĐND đều đượcđăng trên Cổng thông tin điện tử Thành phố và quận Công tác đưa tin bài vềhoạt động của các đại biểu HĐND, Thường trực và Hai Ban HĐND quậnđược duy trì thường xuyên, từ đầu nhiệm kỳ đến nay đã đăng lên Cổng thôngtin điện tử của quận trên 120 tin bài, Trang thông tin điện tử HĐND Thànhphố 20 tin bài về hoạt động của HĐND quận Đồng thời, tạo điều kiện thuận
