Tìm hiểu về các tội xâm phạm về ma túy trong pháp luật hình sự hiện hành của nước CHXHCN việt nam

Chất hướng thần là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng.” 1 Do tính chất đặc biệt nguy hiể

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU……… 1

NỘI DUNG Chương 1: Tổng quan về một số vấn đề chung của tội xâm phạm về ma túy trong luật hình sự ……… 2

1.1 Khái niệm về ma túy 2

1.2 Khái niệm tội xâm phạm về ma túy 3

Chương 2: Quy định của luật hình sự về tội xâm phạm về ma túy 4

2.1 Những đặc điểm của tội xâm phạm về ma túy 4

2.2 Dấu hiệu pháp lí cảu tội xâm phạm về ma túy 4

2.2.1 Khách thể của tội phạm về ma túy……… 4

2.2.2 Mặt khách quan của tội phạm về ma túy……… 6

2.2.3 Chủ thể của tội phạm về ma túy……… 6

2.2.4 Mặt chủ quan của tội phạm về ma túy……… 7

2.3 Hình phạt đối với tội xâm phạm về ma túy 7

Chương 3: Nguyên nhân thực trạng tội xâm phạm về ma túy hiện nay và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm về ma túy 8

3.1 Nguyên nhân tình hình tội xâm phạm về ma túy 8

3.2 Thực trạng tội phạm về ma túy tại Hà Nội 9

3.3 Biện pháp phòng, chống tội phạm ma túy 9

KẾT LUẬN: 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

LỜI MỞ ĐẦU

Ma túy là hiểm họa toàn cầu, gây tác hại lớn đến sức khỏe, làm suy thoái giống nòi, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật

tự, an ninh xã hội, an ninh quốc gia Hậu quả của ma túy gây ra ngày càng nghiêm trong

có cũng chính là nguyên trực tiếp làm phát sinh mọt số tội phạm nguy hiểm và tệ nạn xã hội Trong những năm qua tình hình buôn bán sử dụng trái phép chất ma túy trên thế giới

và khu vực Châu Á tiếp tục gia tăng và ngày càng diễn biến phức tạp, Việt Nam là một quốc gia nằm ở vị trí gần các trung tâm sản xuất ma túy lớn Những yếu tố trên đã có sự tác động mạnh mẽ tới tình hình tội phạm về ma túy ngày càng gia tăng ở Việt Nam Nhà nước ta đã đề ra rất nhiều chủ trương, biện pháp nhằm huy động các, các ngành từ Trung ương đến địa phương triển khai đồng bộ, toàn diện các hoạt động phòng chống tội phạm

về ma túy

Đề tìm hiểu rõ hơn về tình hình tội hình tội phạm ma túy ta sẽ “Tìm hiểu về các tội xâm phạm về ma túy trong pháp luật hình sự hiện hành của nước CHXHCN Việt Nam”

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: Tổng quan về một số vấn đề chung của tội xâm phạm về ma túy trong luật hình sự

1.1 Khái niệm về ma túy.

Thông thường chúng ta vẫn hiểu rằng ma túy là thuốc phiện, bạch phiến (hêrôin), hồng phiến Điều đó là đúng nhưng chưa đủ Hiểu một cách chung nhất,

ma túy là những chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp mà khi xâm nhập vào cơ thể con người sẽ gây nên trạng thái khác lạ, làm thay đổi chức năng của cơ thể, đặc biệt đối với chức năng của não do việc làm tăng, giảm hoặc làm gián đoạn hoạt động của hệ thần kinh trung ương, từ đó làm thay đổi trạng thái tinh thần Theo Luật phòng, chống ma túy, chất ma túy là các chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng (chất gây nghiện), các chất kích thích ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn đến tình trạng nghiện đối với người sử dụng (chất hướng thần) Chính phủ có thẩm quyền quy định cây có chứa chất ma túy và ban hành danh mục các chất ma túy

Ma túy thường được chiết xuất từ cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cần sa, cây cô ca và một số loại cây khác Theo các danh mục trên, các chất ma túy bao gồm rất nhiều loại và có thể được sửa đổi, bổ sung Các loại ma túy thường thấy là thuốc phiện (á phiện), loại nhựa lấy trực tiếp từ vỏ quả thuốc phiện, có màu đen; moóc phin được chế từ thuốc phiện, có màu trắng, vị đắng, không mùi, dễ hòa tan, mạnh hơn thuốc phiện; bạch phiến hay còn gọi là thuốc phiện trắng, tinh chế từ thuốc phiện và moóc phin; ngoài ra còn có côcain, côđêin, ma túy hướng thần, ma túy kích thích Amphetamine và Ecstasy…

Luật Phòng, chống ma tuý số 73/2021/QH14 của Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 30/3/2021, có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, đưa ra khái niệm về chất ma túy như sau:

“1 Chất ma túy là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong danh mục chất ma túy do Chính phủ ban hành.

2 Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.

3 Chất hướng thần là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng.” 1

Do tính chất đặc biệt nguy hiểm nên đường lối xử lí đối với tội phạm về ma tuý rất nghiêm khắc, nhiều tội có mức hình phạt cao nhất là hình phạt tù chung thân hoặc tử hình Riêng đối với tội trồng cây thuốc phiện và tội sử dụng trái phép chất ma tuý thì đường lối xử lí lại lấy giáo dục là chính Do vậy, điều luật khi quy định về các tội phạm này đều quy định thêm dấu hiệu để phân biệt giữa trường hợp chỉ bị coi là vi phạm với trường hợp bị coi là tội phạm, trong đó có dấu hiệu

đã giáo dục

1.2 Khái niệm tội xâm phạm về ma túy.

Tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm chế độ thống nhất quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy và các loại thuốc gây nghiện, xâm phạm trật tự, an toàn xã hội và tính mạng, sức khỏe con người và sự phát triển bình thường của nòi giống dân tộc.

Do đó, Bộ luật hình sự năm 2018 quy định 13 tội danh về ma túy bao gồm:

“- Tội trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 247)

- Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248)

- Tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249)

- Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)

- Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251)

- Tội chiếm đoạt trái phép chất ma túy (Điều 252)

1 Luật Phòng, chống ma tuý số 73/2021/QH14 có hiệu lực từ ngày 01/01/2022

- Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 253)

- Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 254)

- Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255)

- Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256)

- Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 257)

- Tội lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 258)

- Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (Điều 259)”2

Chương 2: Quy định của luật hình sự về tội xâm phạm về ma túy

2.1 Những đặc điểm của tội xâm phạm về ma túy.

Tội phạm về ma tuý bao gồm nhiều loại hành vi phạm tội khác nhau nhưng đều có chung hai đặc điểm cơ bản:

1) Tính nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm về ma tuý thể hiện ở sự đe dọa nghiêm trọng đến sức khoẻ và sự phát triển bình thường của con người cũng như đến hạnh phúc gia đình và trật tự công cộng nói chung;

2) Các tội phạm về ma tuý đều có chung đối tượng là các chất ma tuý (hoặc liên quan đến các chất ma tuý) Đó là các chất có khả năng gây nghiện cao cho người sử dụng làm cho người nghiện không chỉ bị lệ thuộc vào chất đó mà còn làm cho họ bị tổn hại về nhiều mặt và thậm chí còn có thể đẩy họ vào con đường phạm tội để có tiền thoả mãn cơn nghiện

2.2 dấu hiệu pháp lí cảu tội xâm phạm về ma túy.

2.2.1 Khách thể của tội phạm về ma túy.

Luật Phòng chống ma túy quy định các hành vi bị nghiêm cấm:

“Điều 5 Các hành vi bị nghiêm cấm

1 Trồng cây có chứa chất ma túy, hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy.

2 Bộ luật hình sự số 12/2017/QH14 hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018

2 Nghiên cứu, giám định, kiểm nghiệm, kiểm định, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, xử lý, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc, thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất.

3 Chiếm đoạt chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc, thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất.

4 Giao nhận, quản lý, kiểm soát, lưu giữ, cấp phát, bảo quản chất ma túy, tiền chất trái quy định của pháp luật; cho phép người sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện hoặc thuốc hướng thần tới quy định của pháp luật

5 Sử dụng, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy; chứa chấp, hỗ trợ việc sử dụng trái phép chất ma túy.

6 Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.

7 Chống lại hoặc cản trở việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện ma túy, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy.

8 Trả thù hoặc cản trở người thực thi nhiệm vụ phòng, chống ma túy, người tham gia phòng, chống ma túy.

9 Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp để vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy.

10 Hướng dẫn sản xuất, hướng dẫn sử dụng trái phép chất ma túy; quảng cáo, tiếp thị chất ma túy.

11 Kỳ thị người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy.

12 Các hành vi bị nghiêm cấm khác do luật định liên quan đến ma túy.” 3

3 Luật phòng, chống ma túy số 73/2021/QH14 hiệu lực từ 01/01/2022

Khách thể chung của các tội phạm về ma túy là sức khỏe, tính mạng của con người trước những tác hại của ma túy và chế độ quản lí các chất ma túy của Nhà nước ở tất cả các khâu của quá trình quản lí Bao gồm các quy định do các cơ quan có thẩm quyền ban hành liên quan đến sản xuất, vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam, kê đơn, bán thuốc, giám định, nghiên cứu chất ma túy, tiền chất

2.2.2 Mặt khách quan của tội phạm về ma túy.

Hành vi khách quan của các tội phạm về ma túy tuy khác nhau về hình thức thể hiện cụ thể, về tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội nhưng giống nhau ở chỗ đều là những hành vi vi phạm chế độ độc quyền và thống nhất quản lí các chất

ma túy của Nhà nước

Đó là các hành vi sau:

-Trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy;

- Các hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán, chiếm đoạt trái phép chất ma túy;

tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy; cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy, lôi kéo sử dụng trái phép chất ma túy;

-Tàng trữ, vận chuyển, mua, bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy;

- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

- Hành vi vi phạm về quản lý chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần

Đối với những hành vi mua bán có tính chất tiêu thụ, người phạm tội thường chia ma tuý thành những gói nhỏ (tép, chỉ ) mỗi gói là một liều để bán cho các con nghiện Việc tổ chức tiêu thụ ma tuý cũng rất tinh vi, chúng thường sử dụng những địa điểm thuận lợi, có phân công người canh gác, khi các lực lượng chống

ma tuý phát hiện thì chúng tẩu thoát dễ dàng

Đối với hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý, người phạm tội chủ yếu là những con nghiện rủ nhau, góp tiền, góp tài sản để mua để trao đổi lấy chất

ma tuý sử dụng chung, ít có trường hợp người phạm tội đứng ra tổ chức như kiểu

tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc Đây cũng là đặc điểm mà thực tiễn xét xử có nhiều trường hợp rất khó phân biệt giữa hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý với hành vi sử dụng trái phép chất ma tuý Không ít trường hợp có nhiều người cùng sử dụng trái phép chất ma tuý nhưng người này thì phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý còn người khác chỉ phạm tội sử dụng trái phép chất ma tuý

2.2.3 Chủ thể của tội phạm về ma túy

Theo quy định của pháp luật hình sự, chủ thể của các tội phạm về ma túy là những người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo quy định tại Điều

12 Bộ luật Hình sự về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự

Bộ luật Hình sự không quy định thế nào là năng lực trách nhiệm hình sự nhưng có quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội trong tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự tại Điều 21 Bộ luật Hình sự Theo

đó, người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành

vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự Như vậy, người có năng lực trách nhiệm hình sự phải là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi có năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của mình

Trong 13 tội danh về ma túy, 5 tội quy định người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự, cụ thể: Tội sản xuất trái phép chất ma túy(Điều 248); tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249); tội vận chuyển trái phép chất

ma túy (Điều 250); tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251); tội chiếm đoạt chất ma túy (Điều 252) Còn lại 8 tội từ Điều 253 đến Điều 259, người phạm tội từ

đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự

2.2.4 Mặt chủ quan của tội phạm về ma túy.

Đối với đa số các tội phạm về ma túy, lỗi của người thực hiện là lỗi cố ý trực tiếp Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy

trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra Tội chứa chấp việc

sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256) và tội vi phạm các quy định về quản lý chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (Điều 259) có thể được thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý trực tiếp hoặc gián tiếp

2.3 Hình phạt đối với tội xâm phạm về ma túy

“Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy (là chất gây nghiện gồm: thuốc phiện, ma

túy đá…) mà chưa thuộc các trường hợp phải chịu các hình phạt trong Bộ Luật

-Được quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 21 Nghị định 167/2013/NĐ-CP

-Ngoài ra còn bị tịch thu tang vật và người nước ngoài có thể bị trục xuất ra khỏi

Việt Nam

Theo Điều 249 BLHS 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017

“Tội tàng trữ trái phép chất ma túy có thể phải chịu các khung hình phạt sau đây:

 Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm

 Phạt từ 05 năm đến 10 năm tù

 Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm

 Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân

Ngoài ra người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01

-Tòa án có thể quyết định giảm nhẹ hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình

phạt được áp dụng khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ

-Tình tiết giảm nhẹ được quy định tại Điều 51 BLHS năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017

-Trong đó tự khai nhận tội được coi là thành khẩn khai báo và ăn năn hối cải

-Nên người phạm tội cần có thêm một trong các căn cứ khác để được giảm nhẹ hình phạt xuống dưới mức thấp nhất của khung hình phạt

4 Điểm a Khoản 2 Điều 21 Nghị định 167/2013/NĐ-CP

5 Điều 249 BLHS 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017

Chương 3: Nguyên nhân thực trạng tội xâm phạm về ma túy hiện nay và một

số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm về ma túy

3.1 Nguyên nhân tình hình tội xâm phạm về ma túy.

Từ những nghiên cứu , định nghĩa nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về

ma túy được rút ra như sau: Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy

chính là sự tác động qua lại giữa các hiện tượng xã hội tiêu cực trong hình thái kinh tế

-xã hội tương ứng quyết định sự phát sinh của tình hình tội phạm về ma túy như là hậu quả của nó Khái quát định nghĩa nguyên nhân và điều kiện của các tội phạm về ma

túy: Nguyên nhân và điều kiện của các tội phạm về ma túy là sự tác động qua lại lẫn

nhau giữa các hiện tượng xã hội làm phát sinh các tội phạm về ma túy và sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các đặc điểm nhân thân người phạm tội về ma túy với môi trường sống dẫn đến sự phát sinh tội phạm cụ thể trong nhóm tội phạm về ma túy.

3.2 Thực trạng tội phạm về ma túy tại Hà Nội.

“Đại tá Trương Thọ Toàn, Trưởng Phòng Cảnh sát ĐTTP về ma túy, CATP Hà Nội, cho biết, trước và trong năm 2015, tình hình tệ nạn, tội phạm về ma túy trên địa bàn Thành phố có nhiều phức tạp, nhất là hoạt động mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy tại các địa điểm công cộng, khu đất trống, nhà hoang

Kiên quyết đấu tranh với tội phạm ma túy, Phòng Cảnh sát ĐTTP về ma túy đã chủ động, đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây, trong đó nhiệm vụ đầu tiên xác định muốn làm sạch địa bàn thì phải đánh chặn ngay từ những cửa ngõ và đường dây ma túy liên tỉnh.

Qua đó, kết quả công tác đấu tranh, phát hiện, bắt giữ từ năm 2015 đến những tháng cuối năm 2020, các lực lượng Công an đã phát hiện, khám phá bắt giữ: 17.045 vụ, 22.404 đối tượng; trong đó: xử lý hình sự 14.988 vụ với 17.556 đối tượng

Từ năm 2015 đến cuối năm 2020 đã xác định có 1.045 đối tượng bán lẻ, trong đó có 69 đối tượng trọng điểm Đấu tranh giải quyết được 1.050 đối tượng bán lẻ và hàng chục đối