Tổ chức hoạt động trải nghiệm môn toán ở tiểu học

Tổ chức hoạt động trải nghiệm môn toán ở tiểu học MỤC LỤCCHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN1I. Cơ sở lí luận11. Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn Toán ở trường tiểu học11.1. Một số khái niệm liên quan11.1.1. Trải nghiệm11.1.2 Hoạt động trải nghiệm11.1.3. Vai trò của hoạt động trải nghiệm21.2. Lưu ý khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn toán ở tiểu học21.2.1. Mục tiêu chương trình môn toán cấp tiểu học21.2.2. Nội dung cụ thể mạch hoạt động thực hành trải nghiệm ở tiểu học32. Tổ chức hoạt động ngoại khóa trong môn Toán ở trường tiểu học62.1. Khái niệm62.1.1. Khái niệm hoạt động ngoại khóa62.1.2. Vai trò của hoạt động ngoại khóa62.2. Lưu ý khi tổ chức hoạt động ngoại khóa trong môn toán ở tiểu học7II. Cơ sở thực tiễn7CHƯƠNG 2. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM9A. Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong tiết học toán lớp 49B. Tổ chức hoạt động ngoại khóa sinh hoạt CLB “Em yêu Toán học”12CHƯƠNG 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM16I. Hoạt động trải nghiệm trong tiết toán: Hai đường thẳng vuông góc16II. Hoạt động ngoại khóa: Câu lạc bộ “Em yêu Toán học”17KẾT LUẬN21TÀI LIỆU THAM KHẢO22

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC -

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

VÀ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TOÁN HỌC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

NGÀY SINH:

LỚP:

NGƯỜI HƯỚNG DẪN:

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1

I Cơ sở lí luận 1

1 Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn Toán ở trường tiểu học 1

1.1 Một số khái niệm liên quan 1

1.1.1 Trải nghiệm 1

1.1.2 Hoạt động trải nghiệm 1

1.1.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm 2

1.2 Lưu ý khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn toán ở tiểu học 2

1.2.1 Mục tiêu chương trình môn toán cấp tiểu học 2

1.2.2 Nội dung cụ thể mạch hoạt động thực hành trải nghiệm ở tiểu học.3 2 Tổ chức hoạt động ngoại khóa trong môn Toán ở trường tiểu học 6

2.1 Khái niệm 6

2.1.1 Khái niệm hoạt động ngoại khóa 6

2.1.2 Vai trò của hoạt động ngoại khóa 6

2.2 Lưu ý khi tổ chức hoạt động ngoại khóa trong môn toán ở tiểu học 7

II Cơ sở thực tiễn 7

CHƯƠNG 2 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM 9

A* Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong tiết học toán lớp 4 9

B* Tổ chức hoạt động ngoại khóa - sinh hoạt CLB “Em yêu Toán học” 12

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 16

I Hoạt động trải nghiệm trong tiết toán: Hai đường thẳng vuông góc 16

II Hoạt động ngoại khóa: Câu lạc bộ “Em yêu Toán học” 17

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA

CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

I Cơ sở lí luận

1 Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn Toán ở trường tiểu học

1.1 Một số khái niệm liên quan

1.1.1 Trải nghiệm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia định nghĩa: “Trải nghiệm hay kinhnghiệm (tiếng Anh: experience) là tri thức hay sự thông thạo về một sự kiệnhay một chủ đề có được thông qua sự tham gia can dự hay tiếp xúc trực tiếp”

Như vậy, trải nghiệm là sự tương tác, hoạt động trực tiếp của chủ thểvới các sự vật hiện tượng nhằm thu thập những kiến thức, kĩ năng về các sựvật, hiện tượng đó

1.1.2 Hoạt động trải nghiệm

Theo Hiệp hội Giáo dục trải nghiệm quốc tế định nghĩa: “Học qua trảinghiệm là một phạm trù bao hàm nhiều phương pháp trong đó người dạykhuyến khích người học tham gia các trải nghiệm thực tế, sau đó phản ánh,tổng kết lại để tăng cường hiểu biết, phát triển kỹ năng, định hình các giá trịsống và phát triển các năng lực bản thân, tiến tới đóng góp tích cực cho cộngđồng và xã hội”

Mặt khác, dựa trên nhiều khía cạnh góc độ nghiên cứu khác nhau, cóthể đưa ra nhiều cách định nghĩa khác nhau về hoạt động trải nghiệm như sau:

Nếu quan niệm hoạt động trải nghiệm là một hình thức tổ chức hoạtđộng thì có thể hiểu hoạt động trải nghiệm là một trong những hình thức dạyhọc giáo dục, để tổ chức các hoạt động giáo dục mà học sinh được tham giatrực tiếp để chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo hình thành và phát triển nănglực của bản thân

Nếu hiểu hoạt động trải nghiệm là một nội dung giáo dục thì có thể hiểuhoạt động trải nghiệm là tổng hòa các nội dung giáo dục bao gồm: đời sống

xã hội, văn hóa – nghệ thuật, thể thao, vui chơi giải trí, khoa học kĩ thuật côngnghệ, lao động hướng nghiệp, được nhà giáo dục thiết kế theo mục tiêu pháttriển toàn diện nhân cách học sinh.

1.1.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm

- Hoạt động trải nghiệm làm tăng tính hấp dẫn trong học tập Các emvận dụng kiến thức học được vào cuộc sống một cách linh hoạt, tránh nhàmchán

- Học tập trải nghiệm chú trọng vào việc giúp học sinh khai thác nhữngtiềm năng sẵn có, định hình những thói quen, tính cách tốt ngay từ khi cònngồi trên ghế nhà trường để tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển tiếptheo

- Nội dung học tập trải nghiệm rất đa dạng và phong phú, gần gũi, thiếtthực với cuộc sống, giúp các em vận dụng những kiến thức được học vàocuộc sống một cách dễ dàng hơn

- Học tập trải nghiệm tạo ra sự gắn kết giữa người dạy và người học.,nhằm phát huy tốt nhất khả năng và sự sáng tạo ở người học

- Học tập trải nghiệm là mô hình tiên tiến nhằm giúp học sinh hoàn thiệnbản thân mình Học tập trải nghiệm tạo ra sự tự tin trong học tập, hình thànhnăng lực học tập cho học sinh: lập kế hoạch, tổ chức làm việc nhóm, thu thập

và xử lý thông tin, lập báo cáo, thuyết trình, đánh giá và tự đánh giá

- Qua các giờ học trải nghiệm, học sinh sẽ cảm thấy yêu thích môn học

và hiểu kiến thức một cách sâu sắc hơn

1.2 Lưu ý khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn toán ở tiểu học

1.2.1 Mục tiêu chương trình môn toán cấp tiểu học

Môn Toán cấp tiểu học nhằm giúp học sinh đạt các mục tiêu chủ yếusau:

a) Góp phần hình thành và phát triển năng lực toán học với yêu cầu cầnđạt: thực hiện được các thao tác tư duy ở mức độ đơn giản; nêu và trả lờiđược câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề đơn giản; lựa chọn được các phép

toán và công thức số học để trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nộidung, ý tưởng, cách thức giải quyết vấn đề; sử dụng được ngôn ngữ toán họckết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nộidung toán học ở những tình huống đơn giản; sử dụng được các công cụ,phương tiện học toán đơn giản để thực hiện các nhiệm vụ học tập toán đơngiản.

b) Có những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản ban đầu, thiết yếu về:

- Số và phép tính: Số tự nhiên, phân số, số thập phân và các phép tínhtrên những tập hợp số đó

- Hình học và Đo lường: Quan sát, nhận biết, mô tả hình dạng và đặcđiểm (ở mức độ trực quan) của một số hình phẳng và hình khối trong thựctiễn; tạo lập một số mô hình hình học đơn giản; tính toán một số đại lượnghình học; phát triển trí tưởng tượng không gian; giải quyết một số vấn đề thựctiễn đơn giản gắn với Hình học và Đo lường (với các đại lượng đo thôngdụng)

- Thống kê và Xác suất: Một số yếu tố thống kê và xác suất đơn giản;giải quyết một số vấn đề thực tiễn đơn giản gắn với một số yếu tố thống kê vàxác suất

c) Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác như: Đạo đức, Tựnhiên và xã hội, Hoạt động trải nghiệm,… góp phần giúp học sinh có nhữnghiểu biết ban đầu về một số nghề nghiệp trong xã hội

1.2.2 Nội dung cụ thể mạch hoạt động thực hành trải nghiệm ở tiểu học

Nhà trường tổ chức cho học sinh một số hoạt động sau và có thể bổsung các hoạt động khác tuỳ vào điều kiện cụ thể theo 2 hoạt động chính:

Hoạt động 1: Thực hành ứng dụng các kiến thức toán học vào thực tiễn Hoạt động 2: Tổ chức các hoạt động ngoài giờ chính khoá (ví dụ: các

trò chơi học toán, ) liên quan đến ôn tập, củng cố các kiến thức cơ bản

Hoạt động 3 (nếu nhà trường có điều kiện thực hiện): Tổ chức giao lưu

với học sinh có khả năng và yêu thích môn Toán trong trường và trường bạn

Dưới đây là nội dung cụ thể trong hoạt động 1

* Lớp 1

- Thực hành đếm, nhận biết số, thực hiện phép tính trong một số tìnhhuống thực tiễn hằng ngày (ví dụ: đếm số bàn học và số cửa sổ trong lớphọc, )

- Thực hành các hoạt động liên quan đến vị trí, định hướng không gian(ví dụ: xác định được một vật ở trên hoặc dưới mặt bàn, một vật cao hơn hoặcthấp hơn vật khác, )

- Thực hành đo và ước lượng độ dài một số đồ vật trong thực tế gắn vớiđơn vị đo cm; thực hành đọc giờ đúng trên đồng hồ, xem lịch loại lịch tờ hằngngày

* Lớp 2

- Thực hành tính toán, đo lường và ước lượng độ dài, khối lượng, dungtích một số đồ vật trong thực tiễn; thực hành đọc giờ trên đồng hồ, xem lịch;thực hành sắp xếp thời gian biểu học tập và sinh hoạt của cá nhân hằng ngày,trong tuần,

- Thực hành thu thập, phân loại, ghi chép, kiểm đếm một số đối tượngthống kê trong trường, lớp

* Lớp 3

- Thực hành các hoạt động liên quan đến tính toán, đo lường và ướclượng như: thực hành tính và ước lượng chu vi, diện tích của một số hìnhphẳng trong thực tế liên quan đến các hình phẳng đã được học; thực hành đo,cân, đong và ước lượng độ dài, khối lượng, dung tích, nhiệt độ,

- Thực hành thu thập, phân loại, sắp xếp số liệu thống kê (theo các tiêuchí cho trước) về một số đối tượng thống kê trong trường, lớp

* Lớp 4

- Thực hành các hoạt động liên quan đến tính toán, đo lường và ướclượng như: tính toán và ước lượng chu vi, diện tích, góc của một số hìnhphẳng trong thực tế liên quan đến các hình phẳng đã học; tính toán và ước

lượng về khối lượng, dung tích, ; xác định năm, thế kỉ đánh dấu sự ra đời(diễn ra) của một số phát minh khoa học, sự kiện văn hoá – xã hội, lịch sử,

- Thực hành thu thập, phân tích, biểu diễn các số liệu thống kê (thôngqua một số tình huống đơn giản gắn với những vấn đề phát triển kinh tế, xãhội hoặc có tính toàn cầu như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, giáo dụctài chính, chủ quyền biển đảo, biên giới, giáo dục STEM, )

- Thực hành mua bán, trao đổi tiền tệ

* Lớp 5

- Thực hành tổng hợp các hoạt động liên quan đến tính toán, đo lường

và ước lượng như: tính toán và ước lượng thể tích của một số hình khối trongthực tiễn liên quan đến các hình đã học; tính toán và ước lượng về vận tốc,quãng đường, thời gian trong chuyển động đều

- Thực hành thu thập, phân tích, biểu diễn các số liệu thống kê (thôngqua một số tình huống đơn giản gắn với những vấn đề phát triển kinh tế – xãhội hoặc có tính toàn cầu như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, giáo dụctài chính, chủ quyền biên giới, biển đảo, giáo dục STEM, )

- Thực hành mua bán, trao đổi, chi tiêu hợp lí; thực hành tính tiền lãi, lỗtrong mua bán; tính lãi suất trong tiền gửi tiết kiệm và vay vốn

1.2.3 Kết luận

Theo các nghiên cứu giáo dục cho thấy: Nếu như dạy học bằng phươngpháp truyền thống thì khả năng ghi nhớ kiến thức của học sinh là rất kém.Ngược lại, nếu trong quá trình giảng dạy, học sinh được tự mình thực hành,trải nghiệm tri thức thì sẽ đem lại hiệu quả giáo dục rất cao và khả năng ghinhớ của học sinh sẽ rất tốt Do đó, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm tạođiều kiện để học sinh đươc thực hành chủ động, tự tạo kiến thức sẽ giúp pháttriển trí nhớ cho học sinh

Bởi vậy, khi thiết kế các hoạt động trải nghiệm, giáo viên cần chú ý thiết

kế các hoạt động khơi gợi được kinh nghiệm vốn có của trẻ, sự sáng tạo đòihỏi trẻ tìm tòi, khám phá Bên cạnh đó, giáo viên nên đặt những câu hỏi mangtính gợi mở, thu hút các em vào hoạt động nhóm, hoạt động tập thể để các em

có cơ hội phát triển khả năng sáng tạo qua tưởng tượng của các em Đó sẽ làđiều kiện thuận lợi cho trẻ phát triển trí tưởng tượng ở giai đoạn tiếp theo.

2 Tổ chức hoạt động ngoại khóa trong môn Toán ở trường tiểu học

2.1 Khái niệm

2.1.1 Khái niệm hoạt động ngoại khóa

Hoạt động ngoại khóa là hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các mônvăn hóa ở trên lớp, một trong những mảng hoạt động giáo dục quan trọng ởnhà trường phổ thông

Hoạt động này góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡngnăng khiếu và tài năng sáng tạo của HS Nội dung ngoại khóa rất phong phú

và đa dạng, nhờ đó HS sẽ cảm thấy thích thú hơn trong học tập nội khóa, HS

có cơ hội áp dụng, khắc sâu các kiến thức tiếp thu được trên lớp Khi hoạtđộng ngoại khóa, HS có thể tham quan học tập, tổ chức thảo luận theo chuyênđề

2.1.2 Vai trò của hoạt động ngoại khóa

- Hoạt động ngoại khóa giúp HS củng cố, đào sâu, mở rộng những trithức đã học trên lớp, ngoài ra giúp HS vận dụng tri thức đã học vào giải quyếtnhững vấn đề thực tiễn đời sống đặt ra theo phương châm học đi đôi với hành,

lí thuyết gắn liền với thực tiễn

- Rèn luyện cho HS khả năng tự quản, kĩ năng tổ chức, điều khiển, làmviệc theo nhóm, kĩ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề

- Tạo hứng thú học tập, khơi dậy lòng ham hiểu biết, lôi cuốn HS tựgiác tham gia nhiệt tình các hoạt động, phát huy tính tích cực, nỗ lực của HS

- Rèn luyện cho HS các loại tư duy: tư duy logic, tư duy trừu tượng, tưduy kinh nghiệm, tư duy phân tích, tư duy tổng hợp, tư duy sáng tạo

- Tăng niềm yêu thích môn học đối với học sinh, góp phần phát hiện,bồi dưỡng học sinh có năng lực

2.2 Lưu ý khi tổ chức hoạt động ngoại khóa trong môn toán ở tiểu học

- Hoạt động ngoại khóa Toán học phải được tổ chức với mục đích thiết

thực, có kế hoạch hợp lí, đảm bảo đầy đủ các điều kiện vật chất thiết yếu.

- Giáo viên phải là người tổ chức, hướng dẫn chung, kết hợp với họcsinh để điều khiển, tổ chức hoạt động ngoại khóa

- Hình thức tổ chức các hoạt động ngoại khóa cần phong phú, đa dạng,mới lạ để gây hứng thú cho học sinh xuyên suốt các hoạt động

- Về nội dung, có thể mở rộng thêm các kiến thức tích hợp liên quan,không nhất định chỉ bó buộc trong kiến thức toán học

- Cần có hình thức đánh giá, khen thưởng, khích lệ phù hợp theo cáctiêu chí rõ ràng

- Tận dụng sự phối hợp, nhịp nhàng giữa nhà trường với các tổ chức xãhội và gia đình học sinh

II Cơ sở thực tiễn

Qua quá trình công tác thực tế tại trường Tiểu học Lộc Hạ - TP NamĐịnh, tôi có một số nhận định sau:

Giáo viên các lớp đã tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong giờhọc toán dưới hình thức các hoạt động vận dụng thực hành, ví dụ như hoạtđộng trải nghiệm đo độ dài, đo chiều cao của các bạn trong lớp, tìm gócvuông: các em hoạt động nhóm, dùng thước đo độ dài của các vật xungquanh/ dùng eke tìm các góc vuông và báo cáo kết quả Hoặc tổ chức dướidạng các trò chơi học tập (học vui – vui học): trò chơi mua bán, trao đổi hànghóa (Đi chợ), trò chơi lắp ghép, xếp hình

Đối với hoạt động ngoại khóa, trường có tổ chức một số trò chơi toánhọc qua các cuộc thi: Trạng nguyên nhỏ tuổi, Rung chuông vàng Học sinhtham gia khá tích cực và hào hứng Ngoài ra nhà trường còn tổ chức tiết họcngoại khóa theo hình thức câu lạc bộ “Em yêu Toán học” Đến với câu lạc bộ,các em học sinh được trau dồi, vận dụng kiến thức toán học kết hợp vớinhững hiểu biết trong cuộc sống để giải quyết những vấn đề thiết thực và gầngũi (các bài toán thực tế) qua các hình thức hấp dẫn

Tôi thấy rằng, nhà trường cũng như hầu hết các giáo viên đều côngnhận những lợi ích của hoạt động trải nghiệm và hoạt động ngoại khóa đem

lại cho môn Toán nói riêng và chương trình tiểu học nói chung Các hoạtđộng này có được thực hiện, tuy nhiên mức độ chưa cao, hoạt động trảinghiệm sẽ diễn ra nhiều hơn còn hoạt động ngoại khóa chỉ ở mức “thỉnhthoảng” Như vậy, dù mang lại lợi ích lớn nhưng việc tổ chức các hoạt độngtrải nghiệm, hoạt động ngoại khóa toán học cho học sinh tiểu học vẫn chưathực sự được chú trọng, chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của giáo viêncũng như của nhà trường.

Để việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoại khóa toánhọc cho học sinh tiểu học được diễn ra thường xuyên hơn, cần phải khắc phụcnhững khó khăn sau:

- Thời gian học chính khóa của học sinh chiếm rất nhiều với một lượngkiến thức khổng lồ mà các em phải tiếp thu trên lớp khiến cho thời gian củahoạt động trải nghiệm bị co hẹp, khó sắp xếp thời gian dài dành cho hoạtđộng ngoại khóa => Cần lên kế hoạch cụ thể về thời gian diễn ra từng hoạtđộng, xếp buổi hoạt động ngoại khóa không trùng với lịch học chính của cácem

- Học sinh tiểu học hiếu động, dễ mất tập trung, sự chú ý phân tánkhông rõ ràng, dễ xao nhãng => Giáo viên cần bao quát thật tốt học sinh, tạocác hoạt động linh hoạt và hứng thú để thu hút sự chú ý liên tục của các em

- Ngoài ra nhiều giáo viên còn ngại tổ chức nên các hoạt động trảinghiệm và ngoại khóa chỉ được tổ chức nhỏ, không diễn ra thường xuyên

- Muốn tổ chức một hoạt động ngoại khóa Toán học thành công phải có

sự hợp tác, ủng hộ chặt chẽ của nhà trường, gia đình và xã hội về cả conngười và kinh phí

CHƯƠNG 2 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

VÀ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TOÁN HỌC CHO HỌC SINH

A* Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong tiết học toán lớp 4

HAI ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC

I MỤC TIÊU:

- Có biểu tượng về hai đường thẳng vuông góc

- Kiểm tra được hai đường thẳng vuông góc với nhau bằng ê ke

- Rèn tính chính xác, độc lập trong học toán

II CHUẨN BỊ:

Giáo Viên : Êke, thước thẳng

Học Sinh : Êke, thước thẳng có vạch cm, Sách giáo khoa, vở toán

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

A Hoạt động cơ bản

1/ Ổn định lớp, hát:

2/ KTBC + nghiệm thu HDUD

Gọi 3HS lên bảng điền vào chỗ chấm:

E

Nhận xét.

3/ Giới thiệu bài:

Trong giờ học toán hôm nay chúng ta sẽ

làm quen với hai đường thẳng vuông góc

Lắng nghe

Dạy bài mới:

1/ Giới thiệu hai đường thẳng vuông góc

- Kéo dài cạnh DC thành đường thẳng

DM, kéo dài cạnh BC thành đường thẳng

BN Khi đó ta được hai đường thẳng DM

và BN vuông góc với nhau tại C

Hãy cho biết góc BCD, góc DCN, góc

NCM, góc BCM là góc gì ?

Hoạt động cá nhân

- Hình ABCD là hình chữ nhật

- Các góc A, B, C, D là góc vuông

Lắng nghe và theo dõi

- Quan sát, suy nghĩ và trả lời nốitiếp

Các góc này có chung điểm nào ?

Yêu cầu học sinh quan sát các đồ vật

xung quanh mình để tìm 2 đường thẳng

vuông góc trong thực tế cuộc sống

- Tiếp nối nhau phát biểu

- Hướng dẫn học sinh vẽ hai đường thẳng

vuông góc (vừa nêu cách vẽ vừa thao tác)