Tìm những câu thơ tái hiện trực tiếp tâm trạng, tình cảm, cảm xúc của Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích?. * Có những câu thơ tái hiện trực tiếp tâm trạng, tình cảm, cảm xúc của nhâ
Trang 2Tiết 32:
MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1 Xét Văn bản: Kiều ở lầu Ngưng Bích (SGK/93)
Trang 4Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Trang 5Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
.
? Tìm những câu thơ tái hiện trực tiếp tâm trạng,
tình cảm, cảm xúc của Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích
? Qua tâm trạng, tình cảm, cảm xúc đó ta thấy Kiều nét phẩm chất đáng quý nào?
Trang 6* Có những câu thơ tái hiện trực tiếp tâm trạng, tình cảm, cảm
xúc của nhân vật:
- Đó là suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc của Kiều khi nhớ tới cha mẹ và Kim Trọng.
- Qua đó khắc họa Kiều là một cô gái thủy chung, hiếu thảo, nhân hậu, giàu đức hi sinh.
=> Miêu tả nội tâm (Trực tiếp)
Trang 7- Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
- Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
? Tìm những câu thơ tả khung cảnh thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích
? Qua khung cảnh thiên nhiên đó, ta hiểu gì về tâm trạng, tình
cảm, cảm xúc của Kiều? Tâm trạng đó được thể hiện qua nghệ
thuật gì?
Trang 8* Có những câu thơ tả cảnh sắc thiên nhiên:
bút pháp tả cảnh ngụ tình
=> Miêu tả nội tâm (gián tiếp)
Trang 9Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau,
ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái
miệng móm mém của lão mếu như con nít.
(Nam Cao – Lão Hạc)
1 Đoạn trích trên miêu tả điều gì?
2 Qua nội dung miêu tả đó, diễn tả tâm trạng gì của lão Hạc?
3 Qua đó, em cảm nhận được nét đẹp nào toát lên từ
lão?
2 Xét đoạn văn trong văn bản “Lão Hạc” (SGK/117)
Trang 10Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau,
ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái
miệng móm mém của lão mếu như con nít.
(Nam Cao – Lão Hạc)
- Miêu tả những thay đổi trên khuôn mặt của lão Hạc khi kể cho ông giáo nghe về việc bán chó
Thể hiện tâm trạng dằn vặt, đau khổ, ân hận, day dứt của lão Hạc
Lão Hạc là một người thật thà, lương thiện, tự trọng
và yêu thương loài vật.
=> Miêu tả nội tâm gián tiếp (qua nét mặt,cử chỉ)
2 Xét đoạn văn trong văn bản “Lão Hạc” (SGK/117)
Trang 11? Thế nào là miêu tả nội tâm?
? Có mấy hình thức miêu tả nội tâm?
? Tác dụng của việc miêu tả nội tâm?
Trang 12Miêu tả bên ngoài
Miêu tả cảnh vật, con người
với đường nét, màu sắc,
kích thước, chân dung, hình
dáng, hành động và ngôn
ngữ…-> Có thể quan sát
bằng mắt
Miêu tả nội tâm
Tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật.
-> Sử dụng trí tưởng tượng,
óc suy luận…
Câu hỏi thảo luận theo nhóm:
? So sánh điểm khác nhau giữa miêu tả bên ngoài và
miêu tả nội tâm?
Trang 15* Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng
để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động
* Người ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục của nhân vật.
Ghi nhớ:
Trang 16II/ LUYỆN TẬP:
“…Tôi giật sững người Chẳng hiểu sao tôi
phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên là
sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó
là xấu hổ Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo
đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên
dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai
tôi”
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh-Ngữ văn 6-tập2)
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.
-> Miêu tả nội tâm trực tiếp thông qua các
từ ngữ bộc lộ cảm xúc.
Trang 17Bài tập 2: Viết đoạn văn ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy
ra một chuyện có lỗi đối với bạn/ thầy cô/ người thân
*Gợi ý :
- Kể lại việc không hay mà mình gây ra cho bạn là việc gì ?
- Sự việc ấy diễn ra như thế nào ?
- Chú ý miêu tả tâm trạng sau khi gây ra việc không hay đó ?
Trang 19HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài, hoàn chỉnh các BT.
- Tìm phân tích những đoạn văn miêu tả tâm trạng nhân vật, những đoạn văn tả cảnh, ngoại hình bộc lộ tâm trạng nhân vật trong tác phẩm đã học.
- Chuẩn bị: "Chương trình địa phương phần Văn"( Văn bản: Cành Phong lan bể, cảm nhận những câu thơ hay trong bài)
- Truy cập http://quangninh.gov.vn => thovanquangninh sưu tầm một
số bài thơ văn Quảng Ninh.
? Kể tên một số tác giả, tác phẩm truyện kí tiêu biểu ?
? Giới thiệu về t/g’ Chế Lan Viên?
? Tác phẩm chính?
? Xuất xứ của đoạn trích Cành Phong lan bể?
? Nhận xét về thể thơ và PTBĐ?
? Nội dung chính của bài thơ?
? Trong bài t/g’ sử dụng thành công những nghệ thuật nào?
?Phân tích cái hay của câu thơ
“Xanh biếc màu xanh, bể như hàng nghìn màu thu qua còn để tâm hồn nằm đọng lại”.