KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ LỚP 5 CHỦ ĐỀ: TÌM HIỂU THẾ GIỚI Có thể xác định mục tiêu của chủ đề “ TÌM HIỂU THẾ GIỚI” như sau: Sau khi học xong chủ đề Tìm hiểu thế giới, HS có thể: – Xác định được vị trí địa lí, của các châu lục, một số dãy núi, cao nguyên, đồng bằng lớn trên thế giới trên bản đồ, lược đồ hoặc quả cầu. – Nêu và so sánh được một số đặc điểm tự nhiên (địa hình, khí hậu, sông ngòi, thiên nhiên,...) của các châu lục. – Kể được tên và xác định được vị trí địa lí của các đại dương trên bản đồ hoặc quả địa cầu. – Sử dụng bảng số liệu và lược đồ hoặc bản đồ, so sánh được diện tích, độ sâu của các đại dương. – Sử dụng bảng số liệu dân số thế giới, so sánh được dân số giữa các châu lục trên thế giới. – Kể được tên và mô tả được những nét chính về ngoại hình của các chủng tộc trên thế giới. – Sử dụng lược đồ và trình bày được sự phân bố của các chủng tộc trên thế giới. – Biết ứng xử phù hợp thể hiện sự tôn trọng sự khác biệt chủng tộc. – Xác định được vị trí địa lí của nước Ai Cập hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ. – Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện lịch sử,...), tìm hiểu và mô tả được một số thành tựu tiêu biểu của văn minh Ai Cập: Kim tự tháp, đồng hồ mặt trời,... – Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Kim tự tháp, Pharaon,... – Xác định được vị trí địa lí của nước Hy Lạp hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ. – Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện lịch sử,...), tìm hiểu và mô tả được một số thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu khắc,... của văn minh Hy Lạp. – Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về lịch sử Olympic, về các vị thần của Hy Lạp. Chủ đề góp phần hình thành và phát triển ở học sinh: • Năng lực chung: + Năng lực tự chủ: Biết tự thu thập thông tin có liên quan bài học, xác định được vị trí của các nước, đại dương và sưu tầm được các tư liệu về tranh ảnh, câu chuyện lịch sử.... + Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm trong một số hoạt động học tập, cùng tìm hiểu và mô tả được các thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu khắc, sử dụng số liệu để so sánh giữa các châu lục. + Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cách ứng xử phù hợp trong một số tình huống thể hiện tôn trọng sự khác biệt chủng tộc. • Phẩm chất: + Nhân ái: Tôn trọng sự khác biệt chủng tộc, không phân biệt đối xử, tôn trọng văn hóa cộng đồng + Trách nhiệm: Có ý thức giữ gìn bản sắc vắn hóa của các dân tộc
Trang 1KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ LỚP 5 CHỦ ĐỀ: TÌM HIỂU THẾ GIỚI
Có thể xác định mục tiêu của chủ đề “ TÌM HIỂU THẾ GIỚI” như sau:
Sau khi học xong chủ đề Tìm hiểu thế giới, HS có thể:
– Xác định được vị trí địa lí, của các châu lục, một số dãy núi, cao nguyên, đồng bằng lớn trên thế giới trên bản đồ, lược đồ hoặc quả cầu
– Nêu và so sánh được một số đặc điểm tự nhiên (địa hình, khí hậu, sông ngòi, thiên nhiên, ) của các châu lục
– Kể được tên và xác định được vị trí địa lí của các đại dương trên bản đồ hoặc quả địa cầu
– Sử dụng bảng số liệu và lược đồ hoặc bản đồ, so sánh được diện tích, độ sâu của các đại dương
– Sử dụng bảng số liệu dân số thế giới, so sánh được dân số giữa các châu lục trên thế giới
– Kể được tên và mô tả được những nét chính về ngoại hình của các chủng tộc trên thế giới
– Sử dụng lược đồ và trình bày được sự phân bố của các chủng tộc trên thế giới
– Biết ứng xử phù hợp thể hiện sự tôn trọng sự khác biệt chủng tộc
– Xác định được vị trí địa lí của nước Ai Cập hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ
– Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện lịch sử, ), tìm hiểu và mô tả được một
số thành tựu tiêu biểu của văn minh Ai Cập: Kim tự tháp, đồng hồ mặt trời,
– Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Kim tự tháp, Pharaon,
– Xác định được vị trí địa lí của nước Hy Lạp hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ
– Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện lịch sử, ), tìm hiểu và mô tả được một
số thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu khắc, của văn minh Hy Lạp
– Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về lịch sử Olympic, về các vị thần của Hy Lạp
Trang 2Chủ đề góp phần hình thành và phát triển ở học sinh:
Năng lực chung:
+ Năng lực tự chủ: Biết tự thu thập thông tin có liên quan bài học, xác định được vị trí của các nước, đại dương và sưu tầm được các tư liệu về tranh ảnh, câu chuyện lịch sử
+ Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm trong một số hoạt động học tập, cùng tìm hiểu
và mô tả được các thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu khắc, sử dụng số liệu để so sánh giữa các châu lục
+ Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cách ứng xử phù hợp trong một số tình huống thể hiện tôn trọng sự khác biệt chủng tộc
Phẩm chất:
+ Nhân ái: Tôn trọng sự khác biệt chủng tộc, không phân biệt đối xử, tôn trọng văn hóa cộng đồng
+ Trách nhiệm: Có ý thức giữ gìn bản sắc vắn hóa của các dân tộc
Thời lượng chủ đề:
Tỉ lệ % thời lượng dành cho chủ đề “ TÌM HIỂU THẾ GIỚI” môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 là 14%
Số tiết dành cho chủ đề (10 tiết), 2 tiết/ tuần; ôn tập chủ đề 1 tiết
Cụ thể:
Các châu lục và đại
dương trên thế giới
( 3 tiết)
– Xác định được vị trí địa lí, của các châu lục, một số dãy núi, cao nguyên, đồng bằng lớn trên thế giới trên bản đồ, lược đồ hoặc quả cầu
– Nêu và so sánh được một số đặc điểm tự nhiên (địa hình, khí hậu, sông ngòi, thiên nhiên, ) của các châu lục
– Kể được tên và xác định được vị trí địa lí của các đại dương trên bản đồ hoặc quả địa cầu
– Sử dụng bảng số liệu và lược đồ hoặc bản đồ, so sánh được diện tích, độ sâu của các đại dương
Trang 3Tên bài Yêu cầu cần đạt
Dân số và các chủng
tộc trên thế giới
(2 tiết)
– Sử dụng bảng số liệu dân số thế giới, so sánh được dân số giữa các châu lục trên thế giới
– Kể được tên và mô tả được những nét chính về ngoại hình của các chủng tộc trên thế giới
– Sử dụng lược đồ và trình bày được sự phân bố của các chủng tộc trên thế giới
– Biết ứng xử phù hợp thể hiện sự tôn trọng sự khác biệt chủng tộc
Ai Cập ( 2 tiết)
– Xác định được vị trí địa lí của nước Ai Cập hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ
– Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện lịch sử, ), tìm hiểu và mô tả được một số thành tựu tiêu biểu của văn minh Ai Cập: Kim tự tháp, đồng hồ mặt trời,
– Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Kim tự tháp, Pharaon,
Hy Lạp ( 2 tiết)
– Xác định được vị trí địa lí của nước Hy Lạp hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ
– Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện lịch sử, ), tìm hiểu và mô tả được một số thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu khắc, của văn minh Hy Lạp
– Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về lịch sử Olympic, về các vị thần của Hy Lạp
Ôn tập chủ đề Tìm
hiểu thế giới
( 1 tiết)
Trang 4LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 5
CHỦ ĐỀ: TÌM HIỂU THẾ GIỚI
BÀI: DÂN SỐ VÀ CÁC CHỦNG TỘC TRÊN THẾ GIỚI (2 tiết)
I MỤC TIÊU:
Qua bài này, học sinh có thể:
– Sử dụng bảng số liệu dân số thế giới, so sánh được dân số giữa các châu lục trên thế giới
– Kể được tên và mô tả được những nét chính về ngoại hình của các chủng tộc trên thế giới
– Sử dụng lược đồ và trình bày được sự phân bố của các chủng tộc trên thế giới
– Biết ứng xử phù hợp thể hiện sự tôn trọng sự khác biệt chủng tộc
Ngoài ra, bài học góp phần hình thành và phát triển:
- Năng lực chung:
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm trong các hoạt động học tập, mô tả được những nét chính về ngoại hình của các chủng tộc trên thế giới
+ Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cách ứng xử phù hợp trong một số tình huống thể hiện sự tôn trọng sự khác biệt chủng tộc
- Phẩm chất:
+ Nhân ái: Tôn trọng sự khác biệt chủng tộc, không phân biệt đối xử
+ Trách nhiệm: Bảo vệ bản thân tránh phân biệt đối xử, sẵn lòng giúp đỡ người khác
II ĐỒ DÙNG, THIẾT BỊ DẠY HỌC
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Bảng số liệu
- Lược đồ
Trang 5- Phiếu học tập
- Sách giáo khoa
- Sưu tầm các video, hình vẽ, tranh ảnh về bài học
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Sách giáo khoa
- Đồ dùng học tập, bút màu,
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 1
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (4 PHÚT)
Mục tiêu: Khởi động tạo hứng thú cho học sinh, kết nối bài mới
Cách tiến hành:
-Giáo viên cho cả lớp hát bài hát “Trái đất
này là của chúng mình”
-GV yêu cầu HS nêu ý nghĩa của bài hát
-GV giới thiệu bài mới: Tiết học hôm nay
chúng ta sẽ tìm hiểu về dân số thế giới và
các chủng tộc trên thế giới
-GV viết tên bài học lên bảng và yêu cầu
HS nhắc lại: DÂN SỐ VÀ CÁC CHỦNG
TỘC TRÊN THẾ GIỚI
- Cả lớp đồng thanh hát và vỗ tay
- Học sinh trả lời
- Học sinh lắng nghe
-Học sinh nhắc lại tên bài mới
KHÁM PHÁ KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: TÌM HIỂU SỰ PHÂN BỐ DÂN CƯ TRÊN THẾ GIỚI (8 PHÚT) Mục tiêu:
- Trình bày được sự phân bố dân cư trên thế giới
- Sử dụng bảng số liệu dân số thế giới, so sánh được dân số giữa các châu lục trên thế giới.
Phương pháp: Sử dụng bảng số liệu, Quan sát, Động não,Thảo luận nhóm
Cách tiến hành
-GV yêu cầu HS quan sát bảng số liệu dân - Học sinh qua sát bảng số liệu
Trang 6số thế giới
GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các
nhóm thảo luận và trả lời câu hỏi
+ Câu 1: Dân cư trên thế giới phân bố
như thế nào?
+Câu 2: Vùng nào có dân số đông, và
vùng nào có dân số thưa thớt?
- Giáo viên mời đại diện các nhóm lên
bảng trình bày kết quả, các nhóm khác
quan sát kết quả của nhóm bạn và nêu nhận
xét, bổ sung
- Giáo viên nhận xét
-GV kết luận
- Học sinh tiến hành thảo luận nhóm
Câu 1: Dân số thế giới phân bố không đồng đều, có vùng rất đông dân, lại có vùng thưa dân, thậm chí có nơi còn không có người sinh sống.
Câu 2: Dân cư thưa thớt ở: Châu Đại Dương, Bắc Mĩ, Trung Phi, Nam Mĩ
- Dân cư tập trung đông đúc ở: Tây Âu, Đông Á và Đông Nam Á.
- Đại diện các nhóm lên bảng trình bày kết quả
-HS nhận xét nhóm bạn
- HS lắng nghe
Kết luận: Dân số thế giới phân bố không đồng đều Dân cư thưa thớt ở: Châu Đại
Dương, Bắc Mĩ, Trung Phi, Nam Mĩ Dân cư tập trung đông đúc ở: Tây Âu, Đông Á và Đông Nam Á.
Hoạt động 2: CÁC CHỦNG TỘC TRÊN THẾ GIỚI (12 PHÚT)
Mục tiêu:
-– Kể được tên và mô tả được những nét chính về ngoại hình của các chủng tộc trên thế giới.
– Sử dụng lược đồ và trình bày được sự phân bố của các chủng tộc trên thế giới.
Phương pháp: Sử dụng lược đồ, Kỹ thuật khăn trải bàn ,Thảo luận nhóm
Cách tiến hành:
- GV cho HS xem video về các chủng tộc
trên thế giới, yêu cầu HS quan sát và trả lời
câu hỏi
+ Trên thế giới có mấy chủng tộc?
- HS quan sát băng hình
- HS trả lời
- Trên thế giới có 3 chủng tộc chính
Trang 7+ Đó là những chủng tộc nào?
- Nhận xét, đánh giá
- GV cho HS quan sát lược đồ
- Chia lớp thành 4 nhóm, tìm hiểu những
nét chính về ngoại hình của các chủng tộc
và sự phân bố của các chủng tộc trên thế
giới
Phát phiếu và yêu cầu học sinh hoạt
động theo nhóm: Mỗi người viết câu trả lời
của mình vào ô trả lời của mình (học sinh
làm bài độc lập 2p) Sau 2 phút thưc hiện,
cả nhóm cùng thảo luận, thống nhất câu trả
lời và viết vào ô chính giữa Hoàn thành
phiếu, đại diện nhóm chia sẻ bài làm của
nhóm mình
- GV gọi đại diện các nhóm lên trình bày
-GV nhận xét
- Đó là
+ Monlogoit: người da vàng + Nê-groit: người da đen + Ơ-ro-po-roit: người da trắng -HS nhận xét, lắng nghe
-HS quan lược đồ
- Tiến hành thảo luận Chủng tộc Sự phân
bố
Đặc điểm
Monlogoit:
người da vàng
Châu Á, trừ
Trung Đông
Da vàng, tóc đen mượt dài, mũi thấp,tẹt
Nê-groit:
người da đen
Châu Phi, Nam
Ấn Độ
Da nâu đậm, đen, tóc ngắn
và xoắn, mắt đen to, mũi thấp và môi dày
Ơ-ro-po-roit: người
da trắng
Châu Âu, Châu Mĩ, Trung và Nam Á
Da trắng hoặc trắng hồng, tóc vàng gợn sóng, mắt xanh hoặc nâu, mũi dài, môi rộng -HS trả lời
-HS lắng nghe
Kết luận: Trên thế giới có 3 chủng tộc chính Đó là: Monlogoit: người da vàng, Nê-groit: người da đen, Ơ-ro-po-roit: người da trắng Cùng với sự phát triển của xã hội, các chủng tộc nay đã dần dần sống chung ở khắp mọi nơi trên trái đất.
THỰC HÀNH
Hoạt động 3: VẼ TRANH “BÌNH ĐẲNG GIỮA CÁC CHỦNG TỘC” (8 phút) Mục tiêu: Vận dụng được kiến thức về dân cư và các chủng tộc trên thế giới để vẽ
tranh về bình đẳng giữa các chủng tộc.
Trang 8Phương pháp: Làm việc cá nhân
Cách tiến hành:
- Giáo viên yêu cầu học sinh lựa chọn chủ
đề để vẽ
-Yêu cầu HS tiến hành vẽ tranh
- Giáo viên mời 1 số học sinh thuyết trình
về sản phẩm của mình
- GV nhận xét, đánh giá
-Học sinh thực hiện
-Học thực hiện -Học sinh trình bày sản phẩm của mình
-Học sinh lắng nghe
Kết luận: Trái đất chúng ta có nhiều chủng tộc khác nhau, mỗi chủng tộc có một đặc
điểm riêng, nền văn hóa riêng, Chúng ta phải biết yêu thương, tôn trọng những nét riêng của các chủng tộc đó.
VẬN DỤNG (3 PHÚT)
-GV tổ chức trò chơi: Ai nhanh ai đúng?
- Giáo viên gọi học sinh nhận xét tiết học
- Giáo viên tổng kết lại bài học và định
hướng, phân vai cho hoạt động của tiết học
sau
-Học sinh chơi trò chơi -Học sinh nhận xét -Học sinh lắng nghe
Trang 9TIẾT 2
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (4 PHÚT)
Mục tiêu: Khởi động tạo hứng thú cho học sinh, kết nối bài mới
Cách tiến hành:
-Giáo viên tổ chức cho hs chơi trò chơi:
Ai nhanh, ai đúng: GV nêu tên chủng tộc,
học sinh nêu nhanh màu da của chủng tộc
đó Bạn nào nêu nhanh và đúng là thắng
cuộc
-GV giới thiệu bài mới: (Tiết 2)
-GV viết tên bài học lên bảng và yêu cầu
HS nhắc lại: DÂN SỐ VÀ CÁC CHỦNG
TỘC TRÊN THẾ GIỚI (T2)
- Cả lớp thực hiện
- Học sinh lắng nghe
Hoạt động 4: ĐÓNG VAI: ỨNG XỬ PHÙ HỢP THỂ HIỆN SỰ TÔN TRỌNG SỰ
KHÁC BIỆT CHỦNG TỘC (10 phút)
Mục tiêu:
Đưa ra các cách ứng xử phù hợp thể hiện sự tôn trọng sự khác biệt chủng tộc.
Phương pháp: Đóng vai, Thảo luận nhóm
Cách tiến hành:
- Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi trò chơi
“Tranh tài xử lí tình huống”
- Giáo viên nêu luật chơi: Giáo viên chia lớp
thành 2 nhóm, mỗi nhóm sẽ cử đại diện lên
bốc thăm tình huống của nhóm mình trong
chiếc hộp đã chuẩn bị sẵn Sau đó, các nhóm
thảo luận, xử lí và đóng vai tình huống trước
lớp Nhóm nào đóng vai hay nhất, xử lí tình
huống tốt nhất sẽ dành chiến thắng và nhận
được một phần quà từ giáo viên
-Học sinh lắng nghe luật chơi
Trang 10- Giáo viên cho các nhóm bốc thăm tình
huống
+ Tình huống 1: Hà đang đi chơi công viên
cùng bố mẹ thì gặp một bạn nữ người nước
ngoài đang khóc vì bị lạc đường Nếu em là
Hà, khi gặp tình huống đó em sẽ làm gì khi
đó?
+ Tình huống 2: Khi Mai và Lan đang đi chơi
trên đường thì gặp một người Châu Phi (da
đen), Hà chỉ tay vào người ta và bảo với Lan”
“Sao lại có người vừa đen, vừa xấu như vậy
nhỉ?” Nếu là Lan, em sẽ làm gì?
- Giáo viên cho các nhóm lên đóng vai xử lí
tình huống
- Giáo viên cho các nhóm còn lại nhận xét và
giơ thẻ tuyên dương Nhóm nào dành được
nhiều thẻ sao nhất sẽ dành chiến thắng
- Giáo viên nhận xét và tuyên dương
- Học sinh thảo luận, đóng vai
- Các nhóm lần lượt lên xử lí tình huống
- Học sinh nhận xét
- Học sinh giơ thẻ sao bình chọn
-Học sinh lắng nghe
Hoạt động 5: TỔ CHỨC: “THI TUYÊN TRUYỀN VỀ PHÒNG CHỐNG PHÂN
BIỆT ĐỐI XỬ GIỮA CÁC CHỦNG TỘC” (12 phút)
Mục tiêu: Thu thập được các thông tin, hình ảnh về phòng chống sự phân biệt đối xử
giữa các chủng tộc trên thế giới
Cách tiến hành:
- Giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, yêu cầu
các nhóm trình bày sản phẩm của nhóm mình
theo sự phân công và hướng dẫn của giáo viên
ở tiết trước (Ở tiết trước, giáo viên có thế định
hướng, phân vai và hướng dẫn kịch bản cho 2
nhóm )
- Nhóm 1: Làm áp phích tuyên truyền về
phòng chống sự phân biệt đối xử giữa các
chủng tộc trên thế giới, bằng những hình ảnh,
-HS chia nhóm và thực hiện
-Các nhóm trình bày sản phẩm
Trang 11câu chuyện.
- Nhóm 2: Dựng 1 tiểu phẩm ngắn về thông
điệp tôn trọng sự khác biệt của các chủng tộc
trên thế giới về chủ để: “Phòng chống phân
biệt đối xử!"
- Giáo viên nhận xét, trao thưởng
-HS lắng nghe
Hoạt động 6: XEM VIDEO, CLIP VỀ: “BẢO VỆ BẢN THÂN TRÁNH KHỎI SỰ
PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ” (6 PHÚT)
Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức, kỹ năng đã học
Cách tiến hành:
- Giáo viên mở video: "Sự khác biệt của tớ", đã
chuẩn bị sẵn để học sinh xem
- Giáo viên hỏi:
+ Video trên nói đến nội dung gì?
+ Bài học em rút ra được sau khi xem video
trên?
-Kết luận: Rút ra bài học cho học sinh
-Học sinh xem video
-Học sinh trả lời
-HS lắng nghe
CŨNG CỐ, DẶN DÒ (3 PHÚT)
- Giáo viên mời học sinh, nêu nhận xét tiết
học
+ Chúng ta đã học được những gì qua bài
học ngày hôm nay?
- Giáo viên tổng kết lại bài học và dặn dò cả
lớp chuẩn bị cho bài học sau
- Học sinh nhận xét
- Học sinh trả lời
-Học sinh lắng nghe