Đảng bộ thanh hóa lãnh đạo thực hiện đường lối CNH hđh nông nghiệp, nông thôn theo tinh thần nghị quyết hội nghị BCH TW 5 (khoá IX

Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX của Đảng cộng sản Việt Nam vềđẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là sự chỉ đạo đúng đắn kịp thời và vô cùng thiết thực đối với sự phát triển nền nông

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

NÔNG THÔN THEO TINH THẦN NGHỊ QUYẾT HỘI NGHỊ BCH TW 5

(KHÓA IX)

Sinh viên: NGUYỄN THỊ THANH A

Lớp: 47B Chính trị - Luật

VINH, 5/2008

=  =

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 4

Chương 1 Quá trình hình thành đường lối CNH-HĐH nông

nghiệp, nông thôn ở nước ta trong giai đoạn hiện nay 4

1.1 Vai trò và nội dung của CNH-HĐH nông nghiệp, nông

thôn ở nước ta trong giai đoạn hiện nay 41.2 Quan điểm đẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn

của Đảng Cộng sản Việt Nam 61.3 Nghị quyết BCH TW 5 (khóa IX) (2/2002) của Đảng Cộng

sản Việt Nam về đẩy nhanh CNH-HĐH nông nghiệp, nôngthôn 9

Chương 2 Đảng bộ Thanh Hóa triển khai thực hiện Nghị quyết

BCH TW lần thứ 5 (khóa IX) về đẩy nhanh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn 14

2.1 Những điều kiện tự nhiên, xã hội của Thanh Hóa ảnh

hưởng đến quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn 142.2 Sự phát triển của nền nông nghiệp Thanh Hóa từ 1991-

2000 đặt cơ sở quan trọng cho CNH-HĐH nông nghiệp,nông thôn 182.3 Chương trình hành động của Đảng bộ Thanh Hóa 232.4 Những kết quả bước đầu thực hiện chương trình hành động

của Đảng bộ Thanh Hóa về CNH-HĐH nông nghiệp, nôngthôn 29

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CNH-HĐH : Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

BCH TW : Ban chấp hành Trung ương

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thanh Hóa là một tỉnh Bắc miền Trung, có nhiều tiềm năng để pháttriển nông- lâm- ngư nghiệp Trong công cuộc đổi mới do Đảng ta khởixướng, bằng nổ lực của mình sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế xã hộinói chung, nền nông nghiệp Thanh Hóa nói riêng đã có bước phát triển đáng

kể Tuy nhiên nền kinh tế Thanh Hóa còn nhiều yếu kém, nền nông nghiệpchưa thoát khỏi tình trạng thuần nông, sản xuất manh mún, kỹ thuật canh táclạc hậu, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế diễn ra chậm chạp chưa khaithác hết tiềm năng của một tỉnh có thế mạnh về nông- lâm- ngư nghiệp Dẫnđến năng suất lao động và hiệu quả kinh tế thấp, đời sống của nhân dân ThanhHóa còn nhiều khó khăn Tình hình đó đòi hỏi Đảng bộ Thanh Hóa phải cónhững chủ trương, giải pháp mang tầm chiến lược để vươn lên đuổi kịp vàhoà nhập với sự phát triển chung của cả nước Theo chúng tôi một trongnhững giải pháp có tính quyết định là phải đẩy mạnh sự nghiệp CNH - HĐHnông nghiệp, nông thôn

Nghị quyết Trung ương 5 (khoá IX) của Đảng cộng sản Việt Nam vềđẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là sự chỉ đạo đúng đắn kịp thời

và vô cùng thiết thực đối với sự phát triển nền nông nghiệp cả nước nói chung

và đối với Thanh Hóa nói riêng Việc triển khai thực hiện thắng lợi Nghịquyết BCH TW lần thứ 5 (khoá IX) là trách nhiệm lớn lao của Đảng bộ vànhân dân Thanh Hóa và cũng là vấn đề có ý nghĩa quyết định đẩy nhanh sựphát triển của nông nghiệp, nông thôn Thanh Hóa và cũng là vấn đề có ýnghĩa quyết định để đẩy nhanh sự phát triển của nông nghiệp, nông thônThanh Hóa, đưa Thanh Hóa nhanh thoát khỏi tình trạng đói nghèo, tiến kịpvới các tỉnh bạn trong cả nước Với ý nghĩa đó tôi chọn đê tài nghiên cứu:

“Đảng bộ Thanh Hóa lãnh đạo thực hiện đường lối CNH - HĐH nông

nghiệp, nông thôn theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị BCH TW 5 (khoá IX)”.

2 Tính cấp thiết của đề tài

Triển khai thực hiện thắng lợi Nghị quyết BCHTW Đảng lần thứ 5(khoá IX) về CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn Thanh Hóa làtrách nhiệm lớn lao của Đảng bộ và nhân dân Thanh Hóa, là yêu cầu đặt ramột cách cấp thiết nhằm khai thác thế mạnh của một tỉnh vốn có tiềm năng vềnông nghiệp, đưa Thanh Hóa thoát khỏi tình trạng đói nghèo như hiện nay

3 Tình hình nghiên cứu đề tài

Ở Thanh Hóa các công trình nghiên cứu về vấn đề nông nghiệp, nôngthôn đã được các tác giả khai thác ở góc độ khác nhau như:” chuyển dịch cơcấu kinh tế ở Bắc Trung Bộ theo hướng CNH-HĐH”, “Phát triển kinh tế nôngthôn ở Thanh Hóa trong quá trình CNH-HĐH”

Việc triển khai Nghị quyết BCHTW lần thứ 5 (khoá IX) của Đảng làvấn đề mang tính thời sự, đòi hỏi phải có sự chỉ đạo đúng hướng và từng bướctổng kết rút kinh nghiệm Để biến nghị quyết của Đảng thành hiện thực Với

đề tài nghiên cứu này tôi hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ bé của mình vàoquá trình triển khai thực hiện Nghị quyết TW lần thứ 5 (khoá IX) nhằm đẩynhanh sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Thanh Hóa

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích:

Nghiên cứu quá trình Đảng bộ Thanh Hóa triển khai thực hiện nghịquyết BCHTW 5 (khoá IX) về CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn Từ đó đềxuất những phương hướng giải pháp có tính khả thi nhằm đẩy nhanh sự pháttriển của nền nông nghiệp, nông thôn ở Thanh Hóa theo hướng CNH-HĐH

Nhiệm vụ:

Xác định rõ vai trò vị trí của CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn nóichung, ở Thanh Hóa nói riêng và quá trình phát triển về nhận thức của Đảngcộng sản Việt Nam về CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn Phân tích thựctrạng phát triển của nền nông nghiệp nông thôn Thanh Hóa trong thời kỳ1991-2000, tìm ra những mâu thuẩn, những hạn chế, những yêu cầu kháchquan đặt ra cho sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn Thanh Hóatrong giai đoạn hiện nay.

Làm rõ những quan điểm, mục đích, nội dung và giải pháp của Đảng bộThanh Hóa về CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn trong quá trình triển khaithực hiện Nghị quyết BCHTW lần thứ 5 (khoá IX) của Đảng

Đánh giá đúng những thành quả bước đầu của sự nghiệp CNH-HĐHnông ngiệp, nông thôn ở Thanh Hóa sau khi triển khai thực hiện Nghị quyếtTW5 của Đảng

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đề tài nghiên cứu sự phát triển của nền nông nghiệp Thanh Hóa trongthời kỳ đổi mới đặt cơ sở quan trọng để nghiên cứu quá trình triển khai thựchiện nghị quyết BCHTW lần 5 (khoá IX) của Đảng bộ Thanh Hóa trong giaiđoạn hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này trong quá trình nghiên cứu chúng tôi dựa trên

cơ sở phương pháp luận Chủ nghĩa Mác- Lê nin Đồng thời sử dụng phươngpháp lô gích và lịch sử, so sánh phân tích tổng hợp để đạt được mục đíchnhiệm vụ nghiên cứu

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục đề tài tham khảo, đề tài gồm 2chương

Chương 1 Quá trình hình thành đường lối CNH-HĐH nông nghiệp,nông thôn của Việt Nam.

Chương 2 Đảng bộ Thanh Hóa triển khai thực hiện Nghị quyết Hộinghị BCHTW lần thứ 5 (khoá IX) về đẩy nhanh CNH-HĐH nông nghiệp,nông thôn

NỘI DUNG

Chương 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐƯỜNG LỐI CNH-HĐH

NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN Ở NƯỚC TA

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Vai trò và nội dung của CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

- Vai trò của CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn:

Nông nghiệp, nông thôn là khu vực kinh tế - xã hội có vị trí chiến lượccục kỳ quan trọng, liên quan đến việc giải quyết những vấn đề cơ bản của đờisống đại đa số dân cư và tác động toàn diện đến phát triển kinh tế xã hội nôngthôn Vì vậy CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là yêu cầu khách quan tạođiều kiện để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chấttinh thần của dân cư nông thôn nói riêng và tạo điều kiện để ổn định tình hìnhkinh tế xã hội nói chung

Từ thực tế các nước Châu Á (Hàn Quốc, Đài Loan, Singapo, HồngCông ) và ở các nước công nghiệp phát triển như: Tây Âu, Nhật Bản, Bắc

Mỹ, đã thấy được vai trò quan trọng của nền nông nghiệp Sở dĩ kinh tế củacác nước này phát triển vì họ đã biết khai thác lợi thế, biết phát huy vai tròcủa nông nghiệp trong phát triển kinh tế

Đối với các nước kém phát triển, nông nghiệp đóng vai trò tiên phongtrong công cuộc phát triển kinh tế Vì các nước này phải dựa vào nông nghiệp

để đảm bảo an toàn lương thực và tạo nguồn tích luỹ căn bản ở giai đoạn đầu

Ở nước ta nông nghiệp giữ một vai trò đặc biệt quan trọng vì nhiều lýdo: 80% dân số ở nông thôn sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trên 50% giátrị xuất khẩu là nông hải sản, sự tăng trưởng của nông nghiệp có tác động tolớn đến qui mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế quốc dân nói chung

Đẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn nhằm tận dụng và khaithác nguồn tài nguyên và lao động dư thừa để phát triển kinh tế, ổn định, cảithiện đời sống dân cư nông thôn, hạn chế luồng di cư từ nông thôn ra thànhthị là yêu cầu cấp thiết đặt ra trong giai đoạn hiện nay.

Nông thôn còn là một thị trường tiêu thụ rộng lớn Nông nghiệp càngphát triển thu nhập của nông dân ngày cang tăng thì thị trường nội địa của cácngành công nghiệp càng được củng cố vững chắc Vì vậy sự phát triển củanông nghiệp sẽ tạo mối quan hệ tương hỗ, chặt chẽ giữa công nghiệp, nôngnghiệp, giữ được thế cân bằng cho nền kinh tế

CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn còn góp phần xoá đói giảm nghèo

ở nông thôn Ở nước ta hiện nay thu nhập bình quân đầu người ở khu vựcnông thôn còn thấp, đời sống của một số bộ phận dân cư còn nhiều khó khăn

Vì vậy CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn còn góp phần điều chỉnh và hìnhthành các khu dân cư mới, phát triển kết cấu hạ tầng, thay đổi bộ mặt nôngthôn, xây dựng nông thôn giàu đẹp ổn định, tiến bộ và văn minh làm xuất hiệncác thành phố, thị trấn, thị xã mới, rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn với

đô thị là xu thế hợp qui luật và là vấn đề có ý nghĩa chiến lược trong quá trìnhphát triển kinh tế - xã hội ở nước ta

Trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH, phát triển CNH-HĐH nông nghiệp,nông thôn bao gồm những nội dung chủ yếu đó là: Chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông ngiệp theo hướng CNH-HĐH; phát triển nguồn nhân lực tăng cườngtiềm lực khoa học và công nghệ; xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn; phát huyvai trò chủ động của chính quyền, đoàn thể địa phương và củng cố quan hệsản xuất ở nông thôn

Tóm lại nông thôn của nước ta hiện nay có nguồn nguyên liệu phongphú, lao động dồi dào và thị trường hấp dẫn với số lượng dân cư đông là điềukiện thuận lợi cho quá trình CNH-HĐH Song lại là khu vực chậm phát triểnvới một nền nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ cơ cấu kinh tế còn đơn điệu,

năng suất lao động thấp đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, sản xuất hànghoá chậm phát triển, thị trường tiêu thụ còn bấp bênh, sức mua của nông dâncòn thấp, ngành nghề chậm phát triển, lao động thiếu việc làm nghiêm trọng,nhiều thủ tục lạc hậu còn tồn tại dai dẳng ở nông thôn, trình độ dân trí thấp.

Vì vậy chỉ có CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn mới có thể khai thác sửdụng có hiệu quả mọi tềm năng thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, khắcphục tình trạng nghèo nàn lạc hậu trong sản xuất và đời sống của khu vực dân

cư nông thôn

Trong quá trình CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn phải chú ý đến vấn

đề cơ sở vật chất, kỹ thuật của nông nghiệp tạo tiền đề vững chắc để đẩynhanh quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn

1.2 Quan điểm đẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng cộng sản Việt Nam

Việt Nam đi lên CNXH từ một nước nông nghiệp nghèo nàn lạc hậu.Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Nước ta là một nước nông nghiệpmọi việc đều dựa vào nông nghiệp, cho nên các cơ quan Nhà nước phải quantâm hơn nữa đến nông nghiệp, phát huy nhiều hơn nữa tác dụng của ngành

mình trong sản xuất nông nghiệp” [1, tr 415 Hồ Chí Minh toàn tập, NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 10].

Trong ĐHĐB toàn quốc lần thứ 3 của Đảng (9/1960) khẳng định:

“Công nghiệp và nông nghiệp là hai bộ phận chủ yếu trong nền kinh tế quốcdân: Xây dựng một nền kinh tế XHCN cân đối và hiện đại, kết hợp côngnghiệp với nông nghiệp và lấy công nghiệp nặng làm nền tảng Ưu tiên pháttriển công nghiệp nặng một cách hợp lý, đồng thời ra sức phát triển nông

nghiệp và công nghiệp nhẹ” [2, tr.68 ĐHĐB lần thứ 3 của Đảng Lao Động

Việt Nam: Văn kiện đại hội BCHTW Đảng Lao Động Việt Nam, xuất bản 9/1960].

Sau ngày hoà bình lập lại, ĐHĐB toàn quốc lần thứ 4 (12/1976), Đảng

ta tiếp tục khẳng định CNH-HĐH là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá

độ, lấy việc phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ làm cơ sở ưu tiên pháttriển công nghiệp nặng một cách hợp lý Đại hội cồn chỉ rõ nhiệm vụ cơ bảntrong kế hoạch 5 năm (1976-1980) là: Tập trung cao độ lực lượng của cảnước, của các ngành, các cấp tạo ra một bước phát triển vượt bậc về nôngnghiệp nhằm giải quyết nhu cầu của cả nước về lương thực, thực phẩm và mộtphần hàng tiêu dùng thiết yếu của nhân dân Để đạt được điều đó cần phải đầu

tư làm thuỷ lợi, trường học, trạm xá Tuy nhiên, đường lối CNH XHCN tronggiai đoạn này vẫn còn những hạn chế nhất định Do sự tác động của nhiềunguyên nhân khách quan và chủ quan

Trên cơ sở tổng kết kế hoạch 5 năm 1976-1980 và qua những thểnghiệm chuyển hướng xác định nội dung bước đi CNH từ phát triển nôngnghiệp và công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng Đại hội 5 (3/1982) khẳngđịnh:”Tập trung sức phát triển nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàngđầu, đưa nông nghiệp một bước đi lên sản xuất lớn XHCN ra sức đẩy mạnhsản xuất hàng tiêu dùng và tiếp tục xây dựng một số ngành công nghiệp nặngquan trọng, kết hợp nông nghiệp, công nghiệp, hàng tiêu dùng và công nghiệp

nặng trong một cơ cấu công- nông nghiệp hợp lý” [4, tr.21 Đảng cộng sản

Việt Nam, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ 5 (3/1982)].

Trong thực tiễn 10 năm xây dựng CNXH (1976-1986) Đảng ta đã nhậnthức những hạn chế sai lầm của mình trong bố trí cơ cấu kinh tế Từ đóĐHĐB toàn quốc lần thứ 6 (12/1986) đã “nhìn thẳng vào sự thật nói rõ sựthật” và khởi xướng công cuộc đổi mới toàn diện với nội dung bao trùm:”chuyển trọng tâm từ phát triển công nghiệp nặng sang thực hiện 3 chươngtrình kinh tế lớn: Lương thực, thực phẩm- hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu”

[5, tr 42 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ 6

(12/1986)].

Từ những cơ sở của đường lối đổi mới, sự nghiệp CNH-HĐH nôngnghiệp,nông thôn tiếp tục được Đảng đề cập khá rõ nét trong các ĐHĐB toànquốc lần thứ 7 (6/1991) Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độlên CNXH đã nêu rõ: “phát triển lực lượng sản xuất CNH đất nước theohướng hiện đại gắn liền với phát triển một nền công nghiệp toàn diện lànhiệm vụ trung tâm nhằm từng bước xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật củaCNXH không ngừng nâng cao năng suất lao động xã hội và cải thiện đời sống

nhân dân” [6, tr.9 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần

thứ 7 (6/1991)].

Trong Nghị quyết Đại hội lần thứ 7 chỉ rõ: “Mặc dù có bước phát triểnsong nhìn chung nông nghiệp nước ta vẫn chưa thoát khỏi tình trạng sản xuấtnhỏ, cơ sở vật chất kỹ thuật còn nhiều yếu kém, công nghệ lạc hậu, năng suấtcây trồng và vật nuôI còn thấp Nông nghiệp chưa đáp ứng được nhu cầu cảIthiện đời sống nhân dân, nguyên liệu cho công nghiệp, hàng hoá cho xuất

khẩu, thị trường và nguồn tích luỹ để đẩy mạnh quá trình CNH” [6, tr.55

Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ 7 (6/1991)].

Căn cứ vào Nghị quyết Đại hội 7 và thực tiễn những năm đổi mới Hộinghị lần thứ 5 BCHTW Đảng đã xác định: “Phát triển nông nghiệp và kinh tếnông thôn theo hướng sản xuất hàng hoá trong quá trình CNH-HĐH đất nước

coi đó là nhiệm vụ chiến lược có tầm quan trọng hàng đầu” [6, tr 22 Đảng

cộng sản Việt Nam, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ 7 (6/1991)].

Những quan điểm đó đã thể hiện quan điểm đổi mới tư duy của Đảng

ta trong quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn ở nước

ta Và trong ĐHĐB toàn quốc lần thứ 8 (7/1996) Đảng ta quyết định đưacách mạng nước ta chuyển sang thời kỳ mới - thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐHđất nước

Từ tổng kết những thành công và hạn chế của 15 năm đổi mới, 10 nămthực hiện chiến lược ổn định và phát triển kinh tế đến năm 2000, 5 năm thực

hiện đường lối đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước của Đại hội lần thứ 8 Đại hộilần thứ 9 đã đề ra đường lối: Tiếp tục đẩy mạnh quá trình CNH-HĐH nôngnghiệp, nông thôn.

Qua thực tiễn phát triển quan điểm của Đảng ta tuy có những chuyểnbiến tích sực Song sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn nước tahiện nay vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề chưa được giải quyết Thực tế đó đòihỏi Đảng ta phải nghiên cứu và tiếp tục đưa ra những chủ trương, chính sáchđúng đắn nhằm đẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn hiện nay

1.3 Nghị quyết BCHTW 5 (khoá IX) (2/2002) của Đảng cộng sản Việt Nam về đẩy nhanh CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn

1.3.1 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN

Nhận thức vị trí vai trò của CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn, căn cứvào tình hình thực tế của nền nông nghiệp nước ta Nghị quyết BCHTW 5(khoá IX) (2/2002) tiếp tục làm rõ quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nôngthôn trong giai đoạn hiện nay: Đưa nền kinh tế nông nghiệp, nông thôn nước taphát triển theo hướng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần định hướngXHCN

CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ quan trọng hàng đầucủa CNH-HĐH đất nước Phát triển công nghiệp dịch vụ phải gắn bó chặtchẽ, hổ trợ đắc lực và phục vụ có hiệu quả cho CNH - HĐH nông nghiệp,nông thôn Để thực hiện tốt nhiệm vụ chúng ta phải: Ưu tiên phát triển lựclượng sản xuất, chú trọng phát huy nguồn lực con người, ứng dụng rộng rãithành tựu khoa học kỹ thuật, dựa vào nội lực là chính, đồng thời phải tranhthủ tối đa các nguồn lực từ bên ngoài, phát huy tiềm năng của các thành phầnkinh tế; Kết hợp chặt chẽ các vấn đề kinh tế xã hội trong quá trình CNH-HĐHnhằm xoá đói giảm nghèo ổn định xã hội và phát triển kinh tế; Kết hợp chặt

chẽ các vấn đề kinh tế xã hội trong quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nôngthôn với xây dựng tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân.

Trên cơ sở đó Nghi quyết TW 5 (khoá IX) xác định rõ nội dung tổngquát của CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn của nước ta hiện nay là: CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá lớn, gắn với CNH ứng dụng các thànhtựu khoa học, công nghệ Đồng thời tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm vàlao động các ngành công nghiệp và dịch vụ, giảm dần tỷ trọng sản phẩm vàlao động công nghiệp, bảo vệ môi trường sinh thái, tổ chức laị sản xuất phùhợp, xây dựng nông thôn dân chủ- công bằng- văn minh, không ngừng nângcao đời sống vật chất, tinh thần văn hoá của nhân dân nông thôn

Nhìn lại chặng đường đổi mới của quá trình CNH - HĐH nông nghiệp,nông thôn nhờ sự quán triệt và thực hiện tốt các quan điểm, chủ trương, chínhsách của Đảng và Nhà nước chúng ta đã thu được những thành tựu rất to lớn:

+ Cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn đã có bước chuyển dịchtheo hướng đẩy mạnh sản xuất các loại nông sản hàng hoá có nhu cầu thịtrường và có giá trị kinh tế cao Tiếp tục đảm bảo tốt an ninh lương thực quốcgia Diện tích trồng lúa tuy giảm nhưng sản lượng lúa vẫn tăng từ 34.5 triệutấn (năm 2000) lên 39.12 triệu tấn (năm 2004)

+ Sản xuất cây công nghiệp, cây ăn quả có sự điều chỉnh mạnh theonhu cầu thị trường để xuất khẩu và thay thế hàng nhập khẩu, hình thành mộtvùng sản xuất tập trung gắn với công nghiệp bảo quản chế biến

+ Chăn nuôi tăng bình quân 10% / năm, công nghiệp chế biến nông,lâm, thuỷ sản và ngành nghề nông thôn tăng trưởng bình quân từ 12.14%/năm đến 15%/ năm

+ Cơ cấu nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng côngnghiệp và dịch vụ, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp

+ Trình độ khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp ngày càngđược nâng lên

+ Quan hệ sản xuất ngày càng phù hợp.

+ Doanh nghiệp tư nhân tăng nhanh, nông thôn có bước phát triển khánhanh, nhiêu công trình thuỷ lợi đã được hoàn thiện và đưa vào sử dụng

+ Công tác xoá đói giảm nghèo đã được thực hiện tốt, tỷ lệ đói nghèogiảm xuống đáng kể

+ Đặc biệt trong thời gian qua đã nổi lên một số điểm sáng về HĐH nông nghiệp, nông thôn như: Tổng công ty lương thực miền Nam,ngành chè Việt Nam, công ty cao su Dầu Tiếng…

CNH-1.3.2 Những chủ trương và giải pháp lớn nhằm đẩy mạnh quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay

mặt: Một mặt làm tăng nguồn lao động tại chổ, mặt khác hạn chế được dòng

di cư có xu hướng ngày càng tăng từ nông thôn ra thành thị, qua đó nhằmnâng cao chất lượng nguồn lực nông thôn, tăng thu nhập cho người lao động

và giảm quy mô của thị trường lao động phi chính thức ở đô thị Để sựchuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn đạt được hiệu quả cần thực hiện đồngthời các biện pháp sau:

- Hoàn chỉnh quy hoạch sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và ngành nghềdịch vụ ở nông thôn theo hướng kinh tế hàng hoá gắn với thị trường

- Đổi mới phương thức sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn theohướng phát triển kinh tế nhiều thành phần gắn với chuyên môn hoá, tập trunghoá và hợp tác hoá cao hơn.Thực hiện chủ trương: “Dồn điền đổi thửa “với sựquản lý và chỉ đạo thống nhất của Nhà nước Đầu tư và hổ trợ kinh phí và kĩthuật khắc phục tính tự phát hiện nay

- Ứng dụng rộng rãi những thành tựu của khoa học kỹ thuật vào sảnxuất và dịch vụ nhằm tăng năng suất lao động, năng suất đất đai, chất lượngsản phẩm, giảm chi phí sản xuất, tăng sức cạnh tranh của nông sản hàng hoá

và sản phẩm ngành nghề và dịch vụ nông thôn

- Tổng kết thực trạng nhân rộng các mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiêp, nông thôn Đồng thời uốn nắn xu hướng bảo thủ lệch lạc củanông dân

- Tăng cường vai trò của Nhà nước trong chuyển dịch cơ cấu kinh tếnông nghiệp, nông thôn ở nước ta trong giai đoạn CNH-HĐH có ý nghĩaquyết định

ưu Vì đây vừa là yếu tố vật chất để tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật phục

vụ sản xuất nông nghiệp, vừa là để xây dựng và nâng cấp kết cấu hạ tầngnông thôn Đồng thời đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp, nông thôn theo hướng tiến bộ

- Đối với vốn đầu tư:

+ Trong nông nghiệp ưu tiên vốn đầu tư cho các vùng trọng điểm sảnxuất hàng hoá tập trung có chất lượng cao, hình thành các vùng nguyên liệutập trung cho công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản và xuất khẩu.đầu tưthoả đáng cho chăn nuôi gia súc, khoa học kỹ thuật và công nghệ mới

+ Trong lâm nghiệp khắc phục các xu hướng giảm sút tỷ trọng vốn đầu

tư ngân sách trong những năm qua, bảo đảm vốn để cải tạo và bảo vệ vốnrừng hiện có

+ Trong thuỷ sản ưu tiên cho lĩnh vực nuôi trồng thuỷ sán nước ngọt,nước lợ nước mặn nhất là nuôi trồng tôm theo phương thức tiến bộ, hiệu quả

và bền vững môi trường

- Đổi mới và hoàn thiện phương pháp đầu tư Giảm số lượng và tỷtrọng đầu tư theo chiều rộng, tăng nhanh số lượng và tỷ trọng đầu tư theochiều sâu để phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn đa ngành

- Thu hút mạnh mẽ nguồn vốn nước ngoài Nhà nước cần có cơ chếchính sách “rải thảm đỏ” mời các nhà đầu tư, các tổ chức quốc tế đầu tư, hổtrợ phát triển nông nghiệp, nông thôn Tạo môi trường pháp lý ổn định lâu dài

về luật pháp cơ chế, chính sách nhất là ổn định chính trị xã hội nói chung vàkhu vực nông thôn nói riêng.

nguồn lực kinh tế có giá trị nhất của Việt Nam là con người Sử dụng và pháthuy tối đa nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn cần thực hiện các giải phápsau:

- Tập trung giải quyết việc làm cho nông dân và người lao động

- Tăng cường công tác giáo dục đào tạo nhằm nâng cao chất lượngnguồn nhân lực nông thôn, tạo điều kiện cho lao động nông thôn có việc làmtại chổ và ngoài khu vực nông thôn

- Tăng ngân sách cho giáo dục đào tạo, đặc biệt là vùng sâu, vùng xatạo điều kiện cho người nghèo ở nông thôn được học tập, phát triển trườngnội trú cho con em dân tộc thiểu số

- Đổi mới nâng cao chất lượng hệ thống giáo dục, y tế phục vụ cho sựphát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dânnông thôn

- Thực hiện xây dựng chương trình nông thôn mới nhằm xây dựng cáclàng xã, ấp bản có cuộc sống ấm no dân chủ, văn minh gắn với việc hìnhthành các khu dân cư đô thị hoá

CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn Để việc ứng dụng này ngày càng có hiệu quả

và chất lượng cần thực hiện các biện pháp sau:

- Đưa nhanh khoa học công nghệ vào sản xuất nhất là việc chuyển giaonghiên cứu khoa học và công nghệ, nâng cao chất lượng giống cây trồng vàvật nuôi, kỹ thuật canh tác và môi trường

- Thu hút cán bộ khoa học, cán bộ quản lý công nhân lành nghề có trình

độ cao về làm việc lâu dài ở nông thôn

- Phát triển khoa học tự nhiên theo hướng tập trung nghiên cứu cơ bảnđịnh hướng ứng dụng

- Đẩy nhanh công tác nghiên cứu để đánh giá chính xác tài nguyênquốc gia nắm bắt những thành tựu khoa học công nghệ.

Tóm lại: CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn là vấn đề có ý nghĩa chiến

lược của nước ta trong giai đoạn hiện nay, nhằm phát huy cao nhất vai trò củanông nghiệp, nông thôn Là quá trình khai thác và sử dụng hiệu quả mọi tiềmnăng về vốn, tài nguyên môi trường, nguồn nhân lực dồi dào ở nông thôn, đẩynhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, tạo điều kiện nâng cao đời sống vật chất vàtinh thần cho nhân dân tạo nền tảng cho quá trình CNH-HĐH đất nước Đâychính là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Thành công của nhiêunước trong khu vực và trên thế giới trong quá trình CNH-HĐH đất nước đểđẩy nhanh tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế là bài học quý báuđối với đất nước ta

Chương 2 ĐẢNG BỘ THANH HÓA TRIỂN KHAI THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT HỘI NGHỊ BCHTW LẦN THỨ 5 (KHOÁ IX) VỀ ĐẨY NHANH

CNH-HĐH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN

2.1 Những điều kiện tự nhiên, xã hội của Thanh Hóa ảnh hưởng đến quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn

2.1.1 Địa lý kinh tế

Thanh Hóa là một tỉnh nằm giáp phía Bắc trên đường giao lưu, gặp gỡcủa kinh tế Bắc- Nam với diện tích đất tự nhiên khá rộng 17.500 Đặc điiểm

tự nhiên của tỉnh có 3 vùng rõ rệt: Đồng bằng ven biển, trung du và miền núi

Về giao thông: Thanh Hóa là một tỉnh có đường Quốc lộ 1A xuyênsuốt chiều dài của tỉnh với (94 km), từ Đông sang Tây nối liền Quốc lộ 1A cóquốc lộ 7 dài 225 km và quốc lộ 48 dài 122km

Về du lịch: Thanh Hóa có khu nghỉ mát nổi tiếng Sâm Sơn Đây là mộtkhu nghỉ mát tương đối rộng, thoáng mát, đẹp đẽ, văn minh và lịch sự Hàngnăm nơi đây đón tiếp được rất nhiều du khách đến tham quan, nghỉ mát làm

cho đời sống của nhân dân vùng biển được nâng lên và tăng thêm nguồn thucho tỉnh Tổng doanh thu du lịch tăng bình quân 10.3%/năm.Có khu di tíchLam Kinh, có hòn Vọng Phu, có suối cá

Tuy nhiên, với vị trí nằm ở phía Đông Bắc của dãy Trường Sơn nên độdốc trải dài từ Bắc xuống Nam, địa hình thượng nguồn dốc không thuận lợicho giao thông, đặc biệt là những vùng nông thôn và miền núi ảnh hưởng đếnđiêù hoà nguồn nước cho phát triển nông nghiệp và đời sống của cư dân nôngthôn Đây là khó khăn rất lớn mà người dân Thanh Hóa đã và đang phải gánhchịu trong bao đời nay

2.1.2 Tài nguyên thiên nhiên

Về đất đai: Với đặc điểm đất đai như vậy rất thuận lợi cho trồng câycông nghiệp ngắn ngày như: lạc, mía, vừng, cây lúa cũng như một số loại raumàu khác với diện tích là đồi núi nên cũng có nhiều đồng cỏ xanh tốt đểphục vụ cho chăn nuôi gia súc: trâu, bò, dê, hưu

Hiện nay đất canh tác của toàn tỉnh đã được quy hoạch và cải tạo bằngcác biện pháp thau chua, rửa mặn Với chương trình 773 đã cải tạo và đưa vào

sử dụng thêm nhiều ha đất hoang hoá Tuy nhiên quỹ đất chưa khai thác vẫnđang còn nhiều, đó là tiềm năng lớn cần có kế hoạch để khai thác và sử dụng

có hiệu quả

Về nguồn lợi biển: Thanh Hóa là một trong 28 tỉnh có biển trong cảnước, với chiều dài 82 km Từ chỗ có độ sâu 40m trở vào là vùng có đáy đạidương tương đối bằng phẳng Đây là điều kiện để Thanh Hóa phát triển kinh

tế biển Theo kết quả điều tra của Viện nghiên cứu thuỷ sản gần đây nhất thìlượng cá, hải sản tập trung ở đáy và ngoài khơi

Tuy nhiên hạn chế của biển Thanh Hóa là chế độ gió biển, hải triều, ítđảo, vịnh cho ngư dân khi đánh bắt gặp không ít khó khăn Đây là hạn chế rấtlớn ảnh hưởng đến suy nghĩ cũng như cuộc sống của người dân đi biển, đồngthời cũng kìm hảm khả năng đánh bắt thuỷ hải sản để phục vụ cho đời sống

và xuất khẩu

Ngoài ra, tỉnh còn có 23.000 ha sông suối, nước ngọt cộng với 13.000

ha ao, hồ, đầm lầy có khả năng nuôi cá nuớc ngọt, cá lồng, nguồn nước ở đâykhá dồi dào cho các hoạt động dân sinh và sản xuất nông nghiệp

Thanh Hoá cũng là một trong những tỉnh có nguồn núi đấ phong phúcung cấp cho việc chế biến vật liệu xây dựng

Nguồn tài nguyên rừng cũng khá phong phú có diện tích rừng rộngphục vụ cho quá trình khai thác, chế biến gỗ Là nguồn thảm thực vật cho môitrường…

2.1.3 Đặc điểm khí hậu, thời tiết

Nếu theo quan điểm hiện đại thì khí hậu thời tiết có thể được xem làmột yếu tố của lực lượng sản xuất.Trong nông nghiệp nó trực tiếp tham giavào quá trình sản xuất và quyết định năng suất của vật nuôi cây trồng

Thanh Hóa nằm ở vùng khí hậu chuyển tiếp vừa mang đặc tính mùađông lạnh ở miền Bắc, vừa mang khí hậu nóng của miền Nam Khí hậu phânthành 2 mùa: gió mùa Tây nam và gió mùa Đông bắc Độ ẩm trung bình 71-95%, nhiệt độ trung bình từ 22-23

Với khí hậu thời tiết ít thuận lợi như vậy đã ảnh hưởng không nhỏ đếnsản xuất nông nghiệp Sỡ dĩ nông nghiệp được mùa liên tiếp trong những nămqua, một phần cũng là nhờ cơ cấu mùa vụ, vật nuôi, cây trồng hợp lý tránhđược những tác động xấu của thời tiết

Tuy nhiên với trình độ khoa học kỹ thuật như hiện nay, chúng ta mới cóthể lợi dụng các hiện tượng khí hậu thời tiết làm tăng tính hưu ích cũng nhưgiảm tối thiểu những thiệt hại mà chúng ta co thể gây ra, do đó hướng chủ yếuvẫn là chỉ đạo sản xuất dựa trên nền của các dự báo khí tượng thuỷ văn Trongkhi đó độ chính xác của các dự báo chưa cao, nhất là việc khẳng định thờiđiểm của các diễn biến thời tiết bất lợi cho sản xuất, vì vậy những thiệt hại dothời tiết là khó tránh khỏi

2.1.4 Đặc điểm về lao động