BÀI 5 VŨ TRỤ. HỆ MẶT TRỜI TRÁI ĐẤT. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT

Bài giảng được thiết kế lạ mắt nhằm thu hút học sinh hơn trong việc học. Bài giảng bao gồm các nội dung: Mục tiêu bài học, tiến trình bài học, các hoạt động nhóm, chiêm nghiệm và nội dung trọng tâm của bài. Bài giảng phù hợp cho các giáo viên địa lý không có thời gian soạn giáo án và bí ý tưởng

BÀI 5

Vũ Trụ Hệ Mặt Trời Trái Đất Hệ quả của chuyển

động tự quay quanh trục của Trái

Đất

- Hiểu được khái quát về Vũ Trụ, hệ Mặt Trời trong Vũ Trụ, Trái Đất trong hệ Mặt Trời

- Trình bày và giải thích được hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

MỤC TIÊU BÀI HỌC

TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

010203

0405

Giới thiệu bài học

Khái quát về Vũ Trụ, hệ Mặt Trời trong Vũ Trụ, Trái Đất trong hệ Mặt Trời

Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

Tổng kếtChiêm nghiệm

Vì sao trên Trái Đất xuất hiện

hiện tượng ngày – đêm? Vì sao

ngày và đêm luân phiên nhau?

Giờ địa phương là gì? Giờ quốc tế là gì?

Vì sao có đường chuyển ngày

quốc tế?

Ở bán cầu Bắc vật chuyển động lệch về bên nào? Ở bán cầu Nam vật chuyển

Các thành viên cũng nhau phối hợp

Các thành viên có sự tập trung

I Khái quát về Vũ Trụ, Hệ Mặt Trời, Trái Đất trong Hệ Mặt

Trời

Vũ Trụ là khoảng không gian vô tận chứa

các thiên hà

1 Vũ trụ 

Thiên hà là tập hợp của rất nhiều thiên thể (như các ngôi sao, hành tinh, vệ tinh, sao chổi Thiên hà chứa Mặt Trời và các hành tinh của nó được gọi là Dải Ngân Hà (Milk Way galaxy).

Ngôi sao là thiên thể có khả năng phát

ra sáng thông qua phản ứng nhiệt

hạch như vậy, Mặt Trời là một ngôi

sao

2 Hệ Mặt Trời

Hệ Mặt Trời là một tập hợp các thiên thể nằm trong Dải Ngân Hà gồm:

- Mặt Trời là định tinh (trung tâm);

- Tám hành tinh: Thủy, Kim, Trái Đất, Hỏa, Mộc, Thổ, Thiên Vương, Hải Vương;

- Tiểu hành tinh, vệ tinh, sao chổi, bụi

khí

Quan sát hình trên, nhận xét hình dạng quỹ đạo và hướng chuyển động quanh mặt trời của các hành tinh?

Sao chổi là thiên thể quay quanh một ngôi sao

có quỹ đạo hình elip rất rộng (bay một vòng mất hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm, nghìn năm ) Khi vào gần ngôi sao, nó có khả năng phát sáng do các bụi khí của sao chổi bị ngôi sao

hun nóng

THỨ TỰ CÁC HÀNH TINH TRONG HỆ MẶT

TRỜI

SUN

SUN

SUN

SUN JUPITER SATURN URANUS NEPTUNE

SUN

SUN

SUN

SUN

SUN JUPITER SATURN URANUS NEPTUNE

II Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái

Do Trái Đất có hình cầu và tự quay quanh trục nên có hiện

tượng luân phiên ngày đêm: nơi nhận tia nắng là ban ngày, nơi khuất trong tối là ban đêm

2 Giờ trên Trái Đất và đường chuyển ngày

quốc tế

- Giờ địa phương (giờ Mặt trời): Trái Đất hình cầu và tự quay

quanh trục từ tây sang đông, người đứng ở các địa điểm

thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau

- Giờ quốc tế (GMT): Do giờ địa phương không thuận tiện

trong đời sống người ta chia ra làm 24 múi giờ, mỗi múi

giờ rộng 150 kinh tuyến Các địa phương trong cùng một

múi thì sẽ thống nhất một giờ Giờ múi số 0 được lấy làm

giờ quốc tế

3 Sự lệch hướng chuyển động của các

vật thểKhi Trái Đất tự quay quanh trục, mọi địa điểm trên bề mặt Trái Đất (trừ hai

cực) đều có vận tốc dài khác nhau và hướng chuyển động từ tây sang đông

Do vậy, các vật thể chuyển động trên bề mặt Trái Đất sẽ bị lệch so với hướng ban đầu Lực làm lệch hướng này được gọi là lực côriôlit

G

Do quy ước tính giờ, trên Trái Đất bao giờ cũng có một múi mà ở đó có hai ngày lịch khác nhau Ví

dụ:

23 giờ 30 phút

HÀ NỘIMúi giờ số

7

0 giờ 30 phútBắc KinhMúi giờ số

8

Bởi vậy, người ta quy định lấy kinh tuyến 1800 ở giữa múi giờ số 12 trên Thái Bình Dương làm đường chuyển ngày quốc tế Nếu đi từ phía tây sang phía đông qua kinh tuyến 1800 thì lùi lại một ngày lịch, còn đi từ phía đông sang phía tây qua kinh tuyến 180 thì tăng thêm một ngày lịch

Sự lệch hướng do ảnh hưởng của lực côriôlit diễn ra như thế

nào?

- Biểu hiện:

+ Nửa cầu Bắc lệch về bên phải

+ Nửa cầu Nam lệch về bên trái

- Ảnh hưởng: Tác động đến sự chuyển động của khối khí, dòng biển, dòng sông, đường đạn bay trên bề mặt Trái Đất…

TỔNG KẾT

thiên thể, khí, bụi và bức xạ điện

từ Thiên hà chứa Mặt Trời và các

hành tinh của nó được gọi là Dải

Ngân Hà

HỆ MẶT TRỜI

Hệ Mặt Trời là một tập hợp các thiên thể nằm trong Dải Ngân Hà

quả địa lí quan trọng

Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của

Trái Đất.

Sự luân phiên ngày,

đêmGiờ trên Trái đất và đường chuyển

ngày quốc tế

Sự lệch hướng chuyển động của

Trái đất

Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ)[a] là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm

trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời, tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây

phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm

Sao Thủy là hành tinh nằm gần nhất với Mặt trời, chỉ lớn hơn

so với Mặt trăng của Trái đất một chút Mặt ban ngày của nó bị

hơ nóng bởi ánh nắng mặt trời, có thể đạt 450 độ C (840 độ F), nhưng vào ban đêm, nhiệt độ hạ xuống âm đến hàng trăm độ, dưới mức đóng băng

Phát hiện: Được biết đến bởi người La Mã và Hy Lạp cổ đại và

có thể quan sát bằng mắt thường

Đặt tên theo: Sứ giả của các vị thần La Mã

MERCURY

Sao Kim là hành tinh cực kỳ nóng, thậm chí còn nóng hơn

cả sao Thủy Bầu không khí của hành tinh này rất độc hại Kích thước và cấu trúc của sao Kim tương tự giống với Trái đất

Phát hiện: Được biết đến bởi người La Mã và Hy Lạp cổ đại

và có thể quan sát bằng mắt thường

Đặt tên theo: Nữ thần tình yêu và sắc đẹp của La Mã

VENUS

Hành tinh thứ ba tính từ Mặt trời, Trái đất là một hành tinh nước (Waterworld), với hai phần ba hành tinh được bao phủ bởi đại dương và là hành tinh duy nhất được biết đến có tồn tại sự sống Bầu khí quyển của Trái đất

là giàu nitơ và oxy để duy trì sự sống

EARTH

Sao Hỏa là một hành tinh đất đá và lạnh Bụi bẩn là một oxit sắt, có mặt rất nhiều trên bề mặt hành tinh làm cho bề mặt nó hiện lên với màu đỏ đặc trưng

Hành tinh sao Hỏa có những điểm tương đồng với Trái đất: bề mặt đất đá, có núi và thung lũng

Các nhà khoa học cho rằng hành tinh sao Hỏa cổ đại

có điều kiện tồn tại sự sống và hy vọng rằng các dấu hiệu về sự sống trong quá khứ - thậm chí có trong

sinh học ở hiện tại - có thể tồn tại được ở Hành tinh Đỏ

• Phát hiện: Được biết đến bởi người La Mã và Hy

Lạp cổ đại và có thể quan sát bằng mắt thường

• Đặt tên theo: Thần chiến tranh của La Mã

MARS

Sao Mộc (Jupiter) là một hành tinh rất lớn, lớn

nhất trong hệ Mặt trời của chúng ta Mộc tinh là

một hành tinh khí khổng lồ, chứa chủ yếu là khí

Sao Thổ là hành tinh thứ 6 tính theo khoảng cách trung bình từ Mặt trời, được biết nhiều nhất là vành đai của nó Các nhà khoa học vẫn chưa chắc chắn được rằng sao Thổ được hình thành như thế nào Hành tinh khí khổng lồ này chứa chủ yếu là hydro và heli Ngoài ra, Thổ tinh còn có nhiều mặt trăng.

• Phát hiện: Được biết đến bởi người La Mã và Hy Lạp cổ đại và có thể quan sát bằng mắt thường

• Đặt tên theo: Thần nông nghiệp La Mã

SATURN

Hành tinh thứ bảy tính từ Mặt trời, sao Thiên Vương là một hành tinh độc nhất Nó là hành tinh khí khổng lồ duy nhất

có đường xích đạo vuông góc với quỹ đạo của nó và gần như song song với mặt phẳng quỹ đạo của hành tinh Khí metan trong khí quyển khiến cho sao Thiên Vương có màu lục – lam và có nhiều mặt trăng, vành đai mờ

• Phát hiện: William Herschel năm 1781 (trước đây

Herschel từng nghĩ đó là một ngôi sao)

• Đặt tên theo: Vị thần bầu trời của người Hy Lạp cổ

URANUS

Hành tinh thứ 8 tính từ Mặt trời, Hải Vương tinh được biết đến nhờ những cơn gió mạnh nhất - đôi khi còn nhanh hơn tốc độ âm thanh Sao Hải Vương nằm ở xa

và lạnh Hành tinh này nằm xa gấp 30 lần so với

khoảng cách Trái đất tính từ Mặt trời

• Phát hiện: năm 1846

• Đặt tên theo: Thần nước của La Mã

NEPTUN

E