Khai thác tài nguyên du lịch vùng Bắc Trung Bộ

2.2 Thực trạng tài nguyên du lịch tỉnh Nghệ An 2.2.1 Tài nguyên tự nhiên Nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên của Nghệ An khá phong phú, đa dạng, còn hoang sơ, chưa bị ảnh hưởng, tác động nhiều của con người. Tiêu biểu đó là hệ thống rừng nguyên sinh Pù Mát, Pù Huống, Pù Hoạt ở khu vực phía Tây Nghệ An, thuộc dạng lớn nhất trong cả nước và đã được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới với quan cảnh thiên nhiên nguyên sơ, hùng vĩ, nhiều thác nước đẹp và nhiều loài động thực vật quý hiếm. Hệ sinh thái động thực vật: Rừng Nghệ An có hệ sinh thái đa dạng với 1.513 loài thực vật bậc cao, 241 loài động vật tập trung chủ yếu ở các khu dự trữ sinh quyển thế giới như: Vườn quốc gia Pù Mát, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, Pù Hoạt…rất thuận lợi cho việc phát triển loại hình du lịch sinh thái, du lịch khám phá, mạo hiểm… Hệ thống hang động: Nghệ An là khu vực có nhiều núi đá vôi nên đã tạo ra hệ thống hang động tương đối phong phú, có nhiều hang động nổi tiếng được thiên nhiên kiến tạo độc đáo và gắn với các phát hiện về di tích khảo cổ tại các hang động này như: hang Thẩm Ồm, hang Bua, hang Thẩm Chạng, hang Cỏ Ngùn (Quỳ Châu), hang Poòng (Quỳ Hợp)…. Hệ thống thác nước: Do cấu tạo địa hình phức tạp, có nhiều núi cao, vực sâu nên đã hình thành nên nhiều loại thác nước khác nhau ở miền Tây Nghệ An như: thác Khe Kèm (nằm trong vườn quốc gia Pù Mát), thác Xao Va, thác Bảy tầng, thác Ba Cảnh (Quế Phong), thác Đũa (Quỳ Châu)… Nguồn nước khoáng và suối nước nóng: Một số điểm trên địa bàn có chất lượng suối nước khoáng nóng có thể chữa bệnh và phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng như: nước khoáng nóng Giang Sơn Đô Lương, nước khoáng Bản Khạng… Vùng biển Nghệ An có bờ biển trải dài trên 82km, dọc bờ biển có 6 cửa lạch (lạch Cờn, lạch Quèn, lạch Thới, lạch Vạn, Cửa Lò, Cửa Hội) với độ sâu từ 13,5m thuận lợi cho tàu thuyền ra vào. Bờ biển Nghệ An dài, phẳng với nhiều bãi tắm đẹp, cát trắng, nước trong, có độ mặn vừa phải, môi trường trong lành, nhiệt độ bình quân nước biển trong cả năm là 20 độ C, số lượng giờ nắng nhiều, thuận tiện cho sự phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển, chữa bệnh như Cửa Lò, Bãi Lữ, Quỳnh Phương, Quỳnh Lập, Diễn Thành… 2.2.2 Tài nguyên văn hóa Với truyền thống đấu tranh giải phóng dân tộc, chinh phục, cải tạo thiên nhiên và xã hội của Nghệ An đã tạo ra cho mảnh đất Nghệ An có một bề dày về văn hóa, lịch sử, kho tàng văn hóa kiến trúc và nét văn hóa ứng xử riêng có của Nghệ An. Nhiều công trình, di tích lịch sử lưu danh các lãnh tụ, anh hùng, danh nhân lịch sử, khoa bảng, các nhà khoa học, nhà văn hóa của Việt Nam vẫn còn được lưu giữ. Hiện nay, trên địa bàn Nghệ An có hơn 1.000 di tích đã được nhận biết, trong đó có 125 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 109 di tích được xếp hạng cấp tỉnh, đặc biệt Khu di tích Kim Liên Nam Đàn, hệ thống di tích gắn liền với thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới vừa được Chính phủ công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia hạng đặc biệt . Nghệ An có 24 lễ hội đặc trưng gắn liền với sinh hoạt cộng đồng, lễ hội mang màu sắc âm hưởng dân gian, phản ánh cuộc sống và tâm nguyện của người dân về cuộc sống. Lễ hội ở Nghệ An tổ chức trải dài trong năm trong đó tập trung nhiều vào đầu năm (tính theo âm lịch), gắn với ngày hội mùa màng, lễ tết của từng vùng, từng dân tộc, lễ hội tưởng nhớ các vị anh hùng đã có công bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Một số lễ hội đã thu hút đông đảo khách thập phương như lễ hội đền Cờn, lễ hội đền Cuông, lễ hội Vua Mai, lễ hội đền Hoàng Mười, lễ hội Hang Bua,… 3. Thực trạng khai thác tài nguyên du lịch Nghệ An a. Đối tượng khai thác – các loại tài nguyên du lịch được khai thác Đối tượng khai thác tài nguyên du lịch: các doanh nghiệp, nhà cung ứng dịch vụ như Saigontourist, Vietravel, Vingroup, Mường Thanh… Cộng đồng dân cư địa phương tham gia vào hoạt động kinh tế như các chủ khách sạn nhà hàng tại các điểm du lịch…. Các loại tài nguyên du lịch được khai thác Hoạt động du lịch Nghệ An những năm qua đã có bước chuyển biến tích cực, không gian phát triển được mở rộng, không chỉ còn bó hẹp ở khu vực ven biển mà ngày càng lan tỏa đến các huyện miền Tây với loại hình sản phẩm du lịch đa dạng hơn, chất lượng được cải thiện đáng kể.

1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

BÀI THẢO LUẬN MÔN TÀI NGUYÊN DU LỊCH

ĐỀ TÀI KHAI THÁC TÀI NGUYÊN DU LỊCH VÙNG BẮC TRUNG BỘ

Hà Nội 2020

MỞ ĐẦU Như chúng ta đã biết, tài nguyên du lịch là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với

sử phát triển của du lịch Tài nguyên du lịch là yếu tố cơ bản để hình thành các sản phẩm du lịch Sự phong phú và đa dạnh của tài nguyên của tài nguyên du lịch đã tạo nên sự phong phú và đa dạng của sản phẩm du lịch Tài nguyên du lịch càng phong phú, đặc sắc thì giá trị của sản phẩm du lịch và độ hấp dẫn đối với khách du lịch càng cao Trong khi đó, Việt Nam được người dân cũng như bạn bè trong và ngoài nước đánh giá là một đất nước sở hữu tài nguyên du lịch cực kì phong phú và

đa dạng cả về tự nhiên và văn hóa, với bờ biển dài, nhiều rừng, núi với các hang động tuyệt đẹp, nhiều công trình kiến trúc cổ và nhiều lễ hội đặc sắc Ở mỗi một vùng viền khác nhau thì lại có những tài nguyên du lịch nổi bật khác nhau

Vùng Bắc Trung Bộ cũng không ngoại lệ, với 6 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An,

Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế có tài nguyên du lịch hết sức phong phú với dải bờ biển dài và nền văn hóa đặc sắc, nhiều cửa khẩu giáp với Lào Đây là vị trí đặc biệt quan trọng trong phát triển du lịch Việt Nam cũng như phát triển kinh tế và du lịch trên hành lang Đông - Tây với các nước trong khu vực

Nằm trong khu vực Bắc Trung Bộ, Nghệ An là tỉnh được đánh giá là nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên của khá phong phú, đa dạng, còn hoang sơ, chưa bị ảnh hưởng, tác động nhiều của con người, sở hữu bề dày lịch sử cùng với rất nhiều lễ hội đặc trưng gắn liền với sinh hoạt cộng đồng Nghệ An là tỉnh có nhiều tiềm năng

Theo hiệp hội Du lịch Đông Nam Á – hiểu theo phía cung: Du lịch là việc cung ứng và làm marketing cho các sản phẩm và dịch vụ với mục đích đem lại sự hài lòng cho du khách

Theo Luật du lịch 2017: Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong trong thời gian không quá một năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác

2 Tài nguyên du lịch

2.1.Khái niệm tài nguyên

Tài nguyên là phần của khối dự trữ có thể sử dụng trong những điều kiện kinh tế, xã hội và công nghệ nhất định

Tài nguyên hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lượng và thông tin có trên trái đất và trong không gian vũ trụ mà con người có thể

sử dụng phục vụ cho cuộc sống và sự phát triển của mình

2.2 Khái niệm tài nguyên du lịch

Theo giáo trình địa lý du lịch: Tài nguyên du lịch là các đối tượng tự nhiên, văn hóa lịch sử đã bị biến đổi ở những mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch

Theo Luật du lịch Việt Nam 2017: Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và các giá trị văn hóa làm sở để hình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch

2.2.1.Đặc điểm của tài nguyên du lịch

- Phong phú, đa dạng, có nhiều tài nguyên đặc sắc và độc đáo, có sức hấp dẫn lớn đối với du khách Tạo nên tính phong phú của các sản phẩm dịch vụ

- Không chỉ có giá trị hữu hình mà còn có giá trị vô hình

- Có thời gian khai thác khác nhau do ảnh hưởng chủ yếu của yếu tố khí hậu (Quyết định tính mùa vụ và tác động tới nhịp điệu của hoạt động du lịch

- Được khai thác tại chỗ để tạo ra các sản phẩm du lịch ( tạo nên sức hút

cơ sở hạ tầng và dòng khách tới nơi tập trung các loại tài nguyên)

- Có thể được khai thác nhiều lần ( hiệu quả thu được từ việc khai thác tài nguyên du lịch là rất lớn, có khi vượt trội hơn nhiều lần so với việc khai thác các tài nguyên khác)

2.2.2 Phân loại tài nguyên du lịch

- Theo đặc trưng của tài nguyên

 Tài nguyên du lịch tự nhiên

 Tài nguyên du lịch nhân văn

- Theo thực trạng sử dụng

 Tài nguyên du lịch đã được khai thác

 Tài nguyên du lịch chưa được khai thác

- Theo vị trí khai thác của tài nguyên

 Tài nguyên du lịch trên trái đất

 Tài nguyên du lịch trên vũ trụ

2.2.3 Vai trò của tài nguyên du lịch

a, Đối với khách du lịch

- Thu hút khách du lịch đến tham quan, tìm hiểu

- Cung cấp thông tin hiểu biết, nâng cao trình độ kiến thức, ý thức về hoạt động gìn giữ và bảo tồn các tài nguyên du lịch

- Giúp du khách có cơ hội trải nghiệm

b, Đối với điểm đến và loại hình du lịch

- Khai thác và phát triển nhiều loại hình du lịch mới, độc đáo, đa dạng

- Các tài nguyên du lịch tại điểm đến được công nhận, xếp loại di tích

- Nâng cao ý thức giữ gìn và bảo tồn các tài nguyên du lịch

c, Đối với sự phát triển của kinh tế, xã hội

- Đóng góp cho lợi ích xã hội, phát triển kinh tế, thu ngoại tệ

- Nâng cao ý thức của người dân địa phương về giá trị của tài nguyên du lịch

- Giải quyết vấn đề việc làm cho người dân địa phương

- Du lịch làm tăng thêm tình đoàn kết hữu nghị, mối quan hệ hiểu biết của nhân dân giữa các vùng với nhau và các dân tộc với nhau

3 Khái niệm khai thác tài nguyên

3.1 Đối tượng khai thác

- Khai thác tài nguyên du lịch tự nhiên

- Khai thác tài nguyên du lịch nhân văn

Sự phát triển bền vững về môi trường có nghĩa là việc khai thác, sử dụng tài nguyên du lịch để đáp ứng nhu cầu nhưng phải bảo tồn hệ sinh thái, đa dạng sinh học, không làm ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường

Đối với văn hóa xã hội thì sự khai thác tài nguyên du lịch phải đảm bảo những lợi ích lâu dài cho xã hội Bên cạnh việc tạo ra công việc và nâng cao mức sống cho người dân phải luôn bảo tồn các giá trị văn hóa địa phương

3.3 Kinh nghiệm của việc khai thác tài nguyên du lịch (ở Thái Lan)

3.3.1.Kinh nghiệm phát triển và nâng cấp sản phẩm dịch vụ

- Nghiên cứu để xác định nhu cầu và thị trường khách để khai

thác hợp lý tài nguyên du lịch

- Tiến hành khảo sát và quy hoạch các vùng du lịch theo định

hướng đáp ứng nhu cầu hiện tài và lâu dài của khách du lịch

3.3.2 Kinh nghiệm đào tạo nguồn nguồn nhận lực vũng mạnh trong việc khai thác và sử dụng tài nguyên du lịch

- Nâng cao chất lượng đào tạo hướng dẫn viên du lịch

- Nâng cao ý thức của đội ngũ hướng dẫn viên du lịch trong quá

trình tham gia khai thác và sử dụng các tài nguyên du lịch

3.3.3 Kinh nghiệm từ những chính sách cung cấp và phát triển dịch vụ

Các sảm phẩm dịch vụ được khai thác phải phù hợp với nhu cầu thị trường

và phải phù hợp với thực trạng tài nguyên

3.3.4 Kinh nghiệm phát triển cơ sở hạ tầng – vật chất phục vụ du lịch

- Phát triển giao thông đi lại, phương tiện vận chuyển tiên tiến để

có thể khai thác các điểm đến du lịch một cách dễ dàng

- Cung cấp các cơ sở lưu trú và các hoạt động vui chơi giải trí tại địa điểm khai thác tài nguyên du lịch để thu hút khách du lịch từ nhiều nơi đến

3.3.5 Kinh nghiệm phát triển các dịch vụ hộ trợ du lịch

- Phát triển các sản phẩm du lịch

- Công tác xúc tiến quảng bá, phát triển thị trường

- Khai thác tài nguyên du lịch phải đi cùng với bảo vệ môi trường

dải bờ biển dài và nền văn hóa đặc sắc, nhiều cửa khẩu giáp với Lào Đây là vị trí đặc biệt quan trọng trong phát triển du lịch Việt Nam cũng như phát triển kinh tế và

du lịch trên hành lang Đông - Tây với các nước trong khu vực

Quan điểm phát triển du lịch vùng được thể hiện trong Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2161/QĐ-TTg ngày 11 tháng 11 năm 2013 phù hợp với quan điểm chung của Chiến lược và Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm

2020, tầm nhìn đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh tập trung phát triển du lịch tham quan nghiên cứu di sản thế giới và văn hóa - lịch sử; Liên kết, hợp tác nội vùng, liên vùng và quốc tế là nội dung quan trọng, xuyên suốt đối với phát triển du lịch Bắc Trung Bộ

Sau 5 năm thực hiện Quy hoạch phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ, Du lịch toàn vùng đã đạt được một số kết quả quan trọng Lượng khách du lịch đến vùng Bắc Trung Bộ có mức tăng trưởng khá, trung bình gần 16%/năm Trong đó, khách du lịch quốc tế có tốc độ tăng trưởng trung bình là 9%/năm, khách du lịch nội địa có tốc độ tăng trưởng là 16,6%/năm Năm 2017, toàn vùng đón được khoảng 25,5 triệu lượt khách, trong đó lượng khách quốc tế đạt gần 1,85 triệu lượt, lượng khách nội địa đạt 23,6 triệu lượt khách; Số lượng buồng lưu trú của vùng có tốc độ tăng trưởng trung bình là 10,2%/năm, đến hết năm 2017, toàn vùng có 65.584 buồng lưu trú; Tốc độ tăng trưởng lao động toàn vùng gần 14%/năm, tính đến hết năm 2017, số lượng lao động du lịch toàn vùng đạt 108.630 lao động; ổng thu từ du lịch của vùng có tốc độ tăng trưởng trung bình 31%/năm, đến hết năm

2017, tổng thu từ du lịch toàn vùng đạt 30.667 tỷ đồng

Bắc Trung Bộ nằm gọn trên dải đất hẹp nhất của Việt Nam, giữa một bên

là dãy Trường Sơn hùng vĩ, một bên là biển Đông mênh mông Với đường bờ biển dài cùng nhiều cửa khẩu giáp với Lào, khu vực này có vị trí đặc biệt quan trọng

trong phát triển kinh tế - du lịch giữa Việt Nam với các nước trong khu vực trên hành lang Đông - Tây

Bắc Trung Bộ là vùng có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch với các bãi biển đẹp như: Sầm Sơn (Thanh Hóa), Cửa Lò (Nghệ An), Nhật Lệ (Quảng Bình), Cửa Tùng (Quảng Trị), Thuận An, Lăng Cô (Thừa Thiên – Huế)…; nhiều cảnh quan thiên nhiên đặc sắc như: sông Hương, phá Tam Giang, cầu Hai (Thừa Thiên – Huế), núi Thiên Cầm, hồ Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh)…; các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia: Bến En (Thanh Hóa), Pù Huống, Pù Mát (Nghệ An), Vũ Quang, Kẻ

Gỗ (Hà Tĩnh), Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình), Bạch Mã (Thừa Thiên – Huế)…; những di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc có giá trị: Kinh thành Huế, đường mòn Hồ Chí Minh hay địa đạo Vịnh Mốc, nghĩa trang Trường Sơn, căn cứ Cồn Tiên, Thành cổ Quảng Trị… Nơi đây còn là quê hương của nhiều lễ hội độc đáo như: lễ hội Lam Kinh (Thanh Hóa), lễ hội đền Cuông (Nghệ An), lễ hội điện Hòn Chén (Thừa Thiên – Huế); đặc biệt Festival Huế được tổ chức định kỳ 2 năm một lần đã trở thành một sự kiện văn hóa mang tầm quốc tế được nhiều du khách trong

và ngoài nước quan tâm

Khu vực này còn là nơi tập trung 4 di sản thế giới được UNESCO công nhận là Thành nhà Hồ, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Quần thể di tích cố

đô Huế và Nhã nhạc – Âm nhạc cung đình Việt Nam Đây cũng là quê hương của nhiều danh nhân nổi tiếng Việt Nam như: Hồ Chí Minh, Nguyễn Du, Phan Bội Châu, Trần Phú, Võ Nguyên Giáp, Lê Duẩn ; các vua nhà Lê, nhà Hồ, nhà Nguyễn, chúa Nguyễn, chúa Trịnh

Bên cạnh đó, Bắc Trung Bộ là nơi cư trú của 25 dân tộc khác nhau với kho tàng văn hóa dân gian phong phú, đa dạng, trong đó nổi bật là các điệu hò sông nước đặc trưng như: hò sông Mã (Thanh Hoá), hò ví dặm (Nghệ Tĩnh), hò khoan (Quảng Bình), hò mái nhì (Quảng Trị) và hò Huế

Hiện nay, Bắc Trung bộ đang tập trung phát triển các sản phẩm du lịch như:

du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch khám phá hang động, du lịch về nguồn, du lịch di sản góp phần quan trọng vào sự phát triển du lịch của cả nước và kinh tế

xã hội của khu vực

Nghệ An là một tỉnh có đầy đủ địa hình núi cao, trung du, đồng bằng và ven biển Phía Tây là dãy núi Bắc Trường Sơn Tỉnh có 10 huyện miền núi, trong số đó

5 huyện là miền núi cao Các huyện miền núi này tạo thành miền Tây Nghệ An Có

9 huyện trong số trên nằm trong Khu dự trữ sinh quyển miền tây Nghệ An đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyền thế giới Các huyện, thị còn lại là trung du và ven biển, trong đó Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, và Cửa Lò giáp biển

- Nghệ An là tỉnh nằm ở trung tâm vùng Bắc Trung bộ, giáp tỉnh Thanh Hóa ở phía Bắc, tỉnh Hà Tĩnh ở phía Nam, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ở phía Tây với 419 km đường biên giới trên bộ; bờ biển ở phía Đông dài 82 km Vị trí này tạo cho Nghệ An có vai trò quan trọng trong mối giao lưu kinh tế - xã hội Bắc - Nam, xây dựng và phát triển kinh tế biển, kinh tế đối ngoại và mở rộng hợp tác quốc tế

- Nghệ An nằm trên các tuyến đường quốc lộ Bắc - Nam (tuyến quốc lộ 1A dài 91 km đi qua các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, Hưng Nguyên và thành phố Vinh, đường Hồ Chí Minh chạy song song với quốc lộ 1A dài 132 km đi qua các huyện Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, Tân Kỳ, Anh Sơn, Thanh Chương và thị xã Thái Hoà, quốc lộ 15 ở phía Tây dài 149 km chạy xuyên suốt tỉnh); các tuyến quốc lộ chạy từ phía Đông lên phía Tây, nối với nước bạn Lào thông qua các cửa khẩu (quốc lộ 7 dài 225 km, quốc lộ 46 dài 90 km, quốc lộ 48 dài trên 160 km) Tỉnh có tuyến đường sắt Bắc - Nam dài 94 km chạy qua

- Bên cạnh đó, Nghệ An còn được biết đến là vùng đất có bề dày lịch sử và truyền thống cách mạng với hệ thống di tích lịch sử, di tích khảo cổ, công trình kiến trúc, phong tục tập quán, lễ hội và thơ ca, hò, vè…nhiều về số lượng, đa dạng về tính chất, phong phú về hình thức đã góp phần tạo nên kho tàng văn hoá độc đáo, hấp dẫn

- Nghệ An có vị trí địa lý nằm trên tuyến giao thông đường sắt, đường bộ xuyên Việt, có quốc lộ 1A và đường Hồ Chí Minh đi qua, có sân bay, cảng biển, đồng thời là một trong những cửa ngõ quan trọng của tuyến hành lang kinh tế Đông Tây nối liền Myanma - Thái Lan - Lào - Việt Nam với biển Đông qua các cửa khẩu Nậm Cắn, Thanh Thuỷ Đó là

lợi thế rất quan trọng để mở rộng quan hệ hợp tác giao lưu kinh tế và phát triển du lịch với các nước trong khu vực

2.1.2 Khái quát du lịch Nghệ An

Nghệ An là tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch Trong những năm qua, đặc biệt là từ sau khi triển khai thực hiện Nghị quyết 08/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Du lịch Nghệ An

đã có những bước chuyển mình và đạt được những kết quả quan trọng

Theo số liệu của Sở Du lịch: “Đến 31/9/2018, toàn tỉnh Nghệ An có hơn 2.600 di tích đã được thống kê, trong đó có 413 di tích được xếp hạng với 4 di tích quốc gia đặc biệt, 135 di tích cấp quốc gia và 274 di tích cấp tỉnh Nhiều di tích đã trở thành điểm tham quan du lịch hấp dẫn như: Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, Quảng trường Hồ Chí Minh và Tượng đài Bác Hồ, đền Quang Trung, đền Hoàng Mười, đền Cờn, đền Quả, đền Cuông, Vườn quốc gia Pù Mát, chùa Đại Tuệ, với đội ngũ thuyết minh viên là gần 70 người”

Năm 2017 là năm được mùa của Du lịch Nghệ An thể hiện qua sự tăng trưởng về lượt khách; tổng lượt khách tham quan, du lịch toàn tỉnh đạt xấp xỉ 6 triệu lượt, trong đó có trên 3,85 triệu lượt khách có lưu trú, bằng 135% so với năm

2016 và đạt gần 110% kế hoạch năm; tổng thu từ hoạt động du lịch đạt hơn 6.000

tỷ đồng, trong đó, doanh thu khách quốc tế đạt gần 13,4 triệu USD, bằng 143% so với năm 2016 Lần đầu tiên ngành Du lịch Nghệ An được xuất hiện trong mục “10 con số & sự kiện nổi bật 2017” do Báo Nghệ An bình chọn 4 tháng đầu năm 2018, lượng khách du lịch tại các điểm du lịch tiếp tục tăng Ngoài ra, hạ tầng phục vụ du lịch đã có bước phát triển mang tính đột phá, hầu hết các tuyến đường giao thông tiếp cận các khu du lịch trọng điểm của tỉnh được đầu tư xây dựng, nhất là đối với khu vực ven biển Hệ thống cơ sở vật chất phục vụ du lịch phát triển nhanh chóng

cả về quy mô và chất lượng, góp phần làm thay đổi bộ mặt củanhiều vùng quê, đô

thị Đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn toàn tỉnh có trên 827 khách sạn, nhà nghỉ;

50 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành quốc tế và nội địa Sản phẩm du lịch có bước chuyển biến tích cực, đa dạng hơn, chất lượng được đổi mới Công tác tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến du lịch được đẩy mạnh và đem lại hiệu quả thiết thực, tổ chức được nhiều hoạt động văn hóa, du lịch gắn với các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước để quảng bá hình ảnh Du lịch Nghệ An đến với du khách Hoạt động liên kết hợp tác phát triển du lịch với các tỉnh trong nước, trong khu vực ngày càng được mở rộng

Hiện nay, cơ sở vật chất cùng với đội ngũ, nguồn nhân lực ngành du lịch và các cơ sở đào tạo du lịch tỉnh Nghệ An cũng được quan tâm đầu tư và phát triển khá mạnh trong những năm gần đây Cũng theo Sở Du Lịch Nghệ An, “chỉ tính trong giai đoạn 2013-2018, số lượng lao động trực tiếp và gián tiếp tăng bình quân 7-8%/năm Số lao động trẻ được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ du lịch ngày càng tăng và chiếm tỷ trọng lớn (gần 50%), trong đó cơ sở lưu trú du lịch chiếm 65%, nhà hàng 30%, còn lại là lữ hành, vận chuyển, các điểm tham quan, cơ sở đào tạo

du lịch, đơn vị hành chính, sự nghiệp Tính đến 30/8/2018, nhân lực làm việc trong ngành Du lịch của tỉnh Nghệ An là khoảng gần 15.000 người”

Giám đốc Sở Du lịch Nghệ An Nguyễn Mạnh Cường cho biết, ước tính cả năm 2019, Nghệ An đón khoảng 6,53 triệu lượt khách du lịch, trong đó có 4,7 triệu lượt khách lưu trú, tăng 9,5% so với năm 2018 Tổng thu du lịch ước đạt 8.800 tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2018 Đến tháng 10/2019, Nghệ An có 839 cơ sở lưu trú du lịch, trong đó có 3 khách sạn 5 sao, 7 khách sạn 4 sao, 20 khách sạn 3 sao

Năm 2020, du lịch Nghệ An đặt mục tiêu thu hút từ 5 - 5,5 triệu lượt khách

du lịch lưu trú, trong đó có 170 ngàn khách quốc tế; tổng thu từ du lịch đạt 10.000

tỷ đồng, đóng góp từ 5-6% GRDP của tỉnh; tạo việc làm cho trên 30.000 lao động trực tiếp… Nghệ An đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 trở thành một trong

những trọng điểm du lịch của cả nước với hệ thống sản phẩm du lịch đặc sắc, mang đậm thương hiệu đặc trưng của địa phương; có môi trường du lịch an toàn, văn minh, thân thiện và chất lượng Du lịch cơ bản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp từ 9-10% vào GRDP của tỉnh…

2.2 Thực trạng tài nguyên du lịch tỉnh Nghệ An

2.2.1 Tài nguyên tự nhiên

- Nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên của Nghệ An khá phong phú, đa dạng, còn hoang sơ, chưa bị ảnh hưởng, tác động nhiều của con người Tiêu biểu

đó là hệ thống rừng nguyên sinh Pù Mát, Pù Huống, Pù Hoạt ở khu vực phía Tây Nghệ An, thuộc dạng lớn nhất trong cả nước và đã được UNESSCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới với quan cảnh thiên nhiên nguyên sơ, hùng vĩ, nhiều

thác nước đẹp và nhiều loài động thực vật quý hiếm

- Hệ sinh thái động thực vật: Rừng Nghệ An có hệ sinh thái đa dạng với 1.513 loài thực vật bậc cao, 241 loài động vật tập trung chủ yếu ở các khu dự trữ sinh quyển thế giới như: Vườn quốc gia Pù Mát, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, Pù Hoạt…rất thuận lợi cho việc phát triển loại hình du lịch sinh thái, du

lịch khám phá, mạo hiểm…

- Hệ thống hang động: Nghệ An là khu vực có nhiều núi đá vôi nên đã tạo ra hệ thống hang động tương đối phong phú, có nhiều hang động nổi tiếng được thiên nhiên kiến tạo độc đáo và gắn với các phát hiện về di tích khảo cổ tại các hang động này như: hang Thẩm Ồm, hang Bua, hang Thẩm Chạng, hang Cỏ Ngùn

(Quỳ Châu), hang Poòng (Quỳ Hợp)…

- Hệ thống thác nước: Do cấu tạo địa hình phức tạp, có nhiều núi cao, vực sâu nên đã hình thành nên nhiều loại thác nước khác nhau ở miền Tây Nghệ

An như: thác Khe Kèm (nằm trong vườn quốc gia Pù Mát), thác Xao Va, thác Bảy

tầng, thác Ba Cảnh (Quế Phong), thác Đũa (Quỳ Châu)…

- Nguồn nước khoáng và suối nước nóng: Một số điểm trên địa bàn có chất lượng suối nước khoáng nóng có thể chữa bệnh và phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng như: nước khoáng nóng Giang Sơn - Đô Lương, nước khoáng Bản

Cửa Lò, Bãi Lữ, Quỳnh Phương, Quỳnh Lập, Diễn Thành…

2.2.2 Tài nguyên văn hóa

- Với truyền thống đấu tranh giải phóng dân tộc, chinh phục, cải tạo thiên nhiên và xã hội của Nghệ An đã tạo ra cho mảnh đất Nghệ An có một bề dày

về văn hóa, lịch sử, kho tàng văn hóa kiến trúc và nét văn hóa ứng xử riêng có của Nghệ An Nhiều công trình, di tích lịch sử lưu danh các lãnh tụ, anh hùng, danh nhân lịch sử, khoa bảng, các nhà khoa học, nhà văn hóa của Việt Nam vẫn còn được lưu giữ Hiện nay, trên địa bàn Nghệ An có hơn 1.000 di tích đã được nhận biết, trong đó có 125 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 109 di tích được xếp hạng cấp tỉnh, đặc biệt Khu di tích Kim Liên - Nam Đàn, hệ thống di tích gắn liền với thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới vừa được Chính phủ công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp

quốc gia hạng đặc biệt

- Nghệ An có 24 lễ hội đặc trưng gắn liền với sinh hoạt cộng đồng, lễ hội mang màu sắc âm hưởng dân gian, phản ánh cuộc sống và tâm nguyện của người dân về cuộc sống Lễ hội ở Nghệ An tổ chức trải dài trong năm trong đó tập

trung nhiều vào đầu năm (tính theo âm lịch), gắn với ngày hội mùa màng, lễ tết của từng vùng, từng dân tộc, lễ hội tưởng nhớ các vị anh hùng đã có công bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Một số lễ hội đã thu hút đông đảo khách thập phương như lễ hội đền Cờn, lễ hội đền Cuông, lễ hội Vua Mai, lễ hội đền Hoàng Mười, lễ hội Hang

Bua,…

- Cùng với các lễ hội truyền thống, Nghệ An có nhiều các sản phẩm và làng nghề thủ công truyền thống đa dạng và lâu đời Làng nghề ở đây gắn liền với phong tục tập quán, tâm linh và sinh hoạt cộng đồng của người dân tại các bản làng, các làng nghề truyền thống được lưu truyền từ thế hệ này đến thế hệ khác: Làng đan nứa trúc ở Xuân Nha (Hưng Nguyên), làng rèn ở Nho Lâm, làng đục, chạm trổ đá ở Diễn Bình (Diễn Châu), dệt Phường Lịch (Diễn Châu), dệt thổ cẩm, thêu đan của các đồng bào các dân tộc Thái, H’Mông, làng nghề mây tre đan ở

Nghi Lộc,…

- Không chỉ có vậy, Nghệ An còn có nhiều di sản văn hóa phi vật thể có giá trị như văn học dân gian, âm nhạc dân gian, múa dân gian, các phong tục, tập quán, lễ hội, văn hóa ẩm thực, làng nghề truyền thống…trong đó Dân ca Ví dặm

Xứ Nghệ đang trong quá trình lập hồ sơ đề nghị công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và đã được đưa vào danh mục lập hồ sơ trình Chính phủ đề nghị UNESSCO công nhận là văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại Đó là nguồn tài

nguyên vô cùng quý giá có khả năng tạo ra các sản phẩm du lịch hấp dẫn

- Nhìn chung, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú đa dạng, kết hợp với nguồn tài nguyên nhân văn mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam gắn liền với cuộc sống của người bản địa mang lại cho du lịch Nghệ An một bản sắc riêng hấp

dẫn khách du lịch cả trong và ngoài nước

3 Thực trạng khai thác tài nguyên du lịch Nghệ An

a.Đối tượng khai thác – các loại tài nguyên du lịch được khai thác

* Đối tượng khai thác tài nguyên du lịch: các doanh nghiệp, nhà cung ứng

dịch vụ như Saigontourist, Vietravel, Vingroup, Mường Thanh… Cộng đồng dân

cư địa phương tham gia vào hoạt động kinh tế như các chủ khách sạn nhà hàng tại các điểm du lịch…

* Các loại tài nguyên du lịch được khai thác

- Hoạt động du lịch Nghệ An những năm qua đã có bước chuyển biến tích cực, không gian phát triển được mở rộng, không chỉ còn bó hẹp ở khu vực ven biển

mà ngày càng lan tỏa đến các huyện miền Tây với loại hình sản phẩm du lịch đa dạng hơn, chất lượng được cải thiện đáng kể

- Bên cạnh các sản phẩm Nghệ An có thế mạnh như: Du lịch văn hóa lịch sử gắn với tâm linh, du lịch nghỉ dưỡng biển, thời gian gần đây du lịch sinh thái, du lịch hội nghị, hội thảo, du lịch công vụ, du lịch cộng đồng đang có xu hướng gia tăng

- Một số khu du lịch, khu nghỉ dưỡng đẳng cấp 4 - 5 sao được hình thành: Khu du lịch sinh thái Mường Thanh Diễn Lâm, Tổ hợp Khách sạn và biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp Vinpearl Cửa Hội cùng với việc bảo tồn tôn tạo các điểm đến tham quan, du lịch mới (đền thờ Hoàng đế Quang Trung, Khu di tích lịch sử Trương Bồn, chùa Đại Tuệ, các trang trại trồng hoa, cây ăn quả ở Nghĩa Đàn, bản

du lịch cộng đồng ở Con Cuông ) đã gia tăng sức hấp dẫn của du lịch Nghệ An; lượng khách du lịch tăng nhanh, các tour kết nối điểm du lịch trong tỉnh ngày càng phổ biến

- Việc khai thác giá trị văn hóa phi vật thể phục vụ phát triển du lịch trên địa bàn cũng được quan tâm hơn Một số sản phẩm làng nghề bước đầu được khách du lịch chấp nhận, nhất là các sản phẩm do JICA hỗ trợ xây dựng thương hiệu, mẫu

mã, đăng ký nhãn hiệu

- Thời gian tới, Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh phát triển các sản phẩm du lịch chủ đạo như: du lịch nghỉ dưỡng biển, du lịch văn hóa lịch sử gắn với tâm linh, du lịch sinh thái gắn với văn hóa vùng đồng bào dân tộc và vùng nông thôn ; ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch có đẳng cấp chất lượng cao, du lịch nông nghiệp nông thôn, du lịch cộng đồng Trong đó:

- Về du lịch nghỉ dưỡng biển, tập trung thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án trọng điểm: Quần thể du lịch nghỉ dưỡng sinh thái và vui chơi giải trí tại xã Nghi Tiến (Nghi Lộc) của Tập đoàn FLC, Tổ hợp vui chơi giải trí và cáp treo Vinpearl Cửa Hội giai đoạn II, Dự án mở rộng giai đoạn II khu Bãi Lữ Resort; Quy hoạch xây dựng công viên phía Đông đường Bình Minh; nâng cao chất lượng sản phẩm

du lịch biển tại các điểm: Diễn Thành, Cửa Hiền, Quỳnh Phương, Quỳnh Nghĩa trên cơ sở gắn kết với du lịch văn hóa tâm linh đền Cuông, đền Cờn, đền Nguyễn

Xí, đền Đức Hoàng, chùa Cổ Am và du lịch sinh thái hồ Xuân Dương, hồ Vực Mấu, hồ Vệ Vừng

- Về du lịch văn hóa, đẩy mạnh khai thác giá trị văn hóa phi vật thể như dân

ca, dân nhạc, dân vũ, lễ hội, làng nghề cũng như các phong tục tập quán, ẩm thực truyền thống để tạo ra sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn, trong đó tập trung xây dựng một số điểm trình diễn dân ca ví giặm phục vụ du khách tại Vinh, Cửa Lò, Nam Đàn; phát huy có hiệu quả giá trị các lễ hội truyền thống trên địa bàn cho phát triển du lịch, từng bước đưa Lễ hội làng Sen, Lễ hội Du lịch Cửa Lò, Lễ hội Vua Mai trở thành sự kiện văn hóa du lịch có tầm ảnh hưởng lớn trong vùng, trong nước

- Về du lịch nông nghiệp, nông thôn: Từng bước phối hợp xây dựng sản phẩm du lịch canh nông gắn với các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch và hồ sông Sào tại Nghĩa Đàn, các trang trại trồng cam (Quỳ Hợp), sản xuất gạo dược liệu và dự án trồng cây ăn quả hồ Vệ Vừng (Yên Thành), đảo chè

Cầu Cau (Thanh Chương), trang trại cừu (Diễn Châu), chế biến hải sản (Cửa Lò) cùng với cảnh quan làng quê và không gian văn hóa nông thôn mới

- Về du lịch MICE, xây dựng thành phố Vinh thành trung tâm du lịch hội nghị, hội thảo của tỉnh và của vùng trên cơ sở kêu gọi đầu tư các dự án Khu du lịch sinh thái ven sông Lam, các khu vui chơi giải trí, khách sạn cao cấp gắn với bảo tồn

và phát huy giá trị các di tích lịch sử tiêu biểu như thành cổ Vinh, đền Quang Trung, đền Hoàng Mười, đền Hồng Sơn, chùa Cần Linh, các bảo tàng để phục vụ nhu cầu của khách du lịch khi đến Nghệ An; tiếp tục mở rộng khai thác tuyến du lịch ven sông Vinh

- Về du lịch sinh thái gắn với văn hóa cộng đồng, đẩy nhanh tiến độ các dự

án Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Cầu Cau, Khu du lịch sinh thái Phà Lài, du lịch sinh thái Rừng săng lẻ Tam Đình, thác Khe Kèm, thác Sao Va, thác 7 tầng , đồng thời xúc tiến phát triển các loại hình du lịch đi bộ, leo núi, du lịch trên sông, hồ, du lịch tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa cộng đồng các bản làng dân tộc ở Con Cuông, Tương Dương, Tân Kỳ, Quỳ Châu, Quế Phong

* Xây dựng các sản phẩm đặc thù mang thương hiệu Nghệ An

- Xây dựng các sản phẩm đặc thù mang thương hiệu Nghệ An dựa trên lợi

thế nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa có giá trị nổi bật Đặc biệt, quy hoạch và đầu tư xây dựng Khu du lịch quốc gia Kim Liên thành sản phẩm du lịch đặc trưng mang tầm quốc gia với giá trị văn hóa lịch sử nổi bật, độc đáo và dấu ấn riêng có của xứ Nghệ

- Trước mắt, đẩy nhanh tiến độ dự án xây dựng đền Chung Sơn và Khu du lịch văn hóa sinh thái Núi Chung, đồng thời thu hút đầu tư phát triển du lịch văn hóa tâm linh các di tích trên địa bàn Nam Đàn và vùng lân cận như: đền thờ và miếu mộ Vua Mai, Khu lưu niệm Phan Bội Châu, chùa Đại Tuệ, Khu di tích lịch sử