Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng thiết bị dạy học theo hướng phát triển năng lực Âm nhạc trong trường tiểu học. Sáng kiến trình bày về mục đích của việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học trong giảng dạy giúp học sinh hứng thú, yêu thích học và qua đó phát triển năng lực âm nhạc, tạo tiền đề vững chắc để học tiếp chương trình môn Âm nhạc ở các lớp trên. Nêu được những thuận lợi, khó khăn của nhà trường, của giáo viên và học sinh trong giai đoạn tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 và những khó khăn về trang thiết bị, đồ dùng dạy học trong giai đoạn mới này. Xuất phát từ thực trạng trên và thông qua những giờ dạy thực hành trên lớp phát hiện ra những hạn chế khi không sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học, Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật có sức hấp dẫn, cuốn hút tất cả mọi người. Nó có tác dụng trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm của con người làm cho con người phát triển toàn diện. + Đối với giáo viên: Giúp giáo viên có những trải nghiệm, những biện pháp, kinh nghiệm và tìm ra phương pháp dạy học phù hợp đối với từng lứa tuổi, tượng học sinh để tiết học đạt hiệu quả nhất. + Đối với học sinh: Các em được nghe, được học hát, được chơi trò chơi, cùng với các loại nhạc cụ, đồ dùng học tập để múa phụ họa, các em sẽ cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong từng bài hát. Từ đó các em mạnh dạn, tự tin tham gia các hoạt động văn nghệ ở lớp, trường hoặc tham gia các hội thi cấp huyện như: Hội thi Giai điệu tuổi hồng...Các em có kỹ năng thưởng thức âm nhạc, mạnh dạn, tự tin khi biểu diễn các bài hát với các động tác do tự mình sáng tạo phù hợp với sắc thái bài hát. Thể hiện tốt tình cảm của mình qua bài hát trước tập thể. Bồi dưỡng thị hiếu và tình cảm thẩm mĩ đúng đắn cho các em dần dần hình thành những tình cảm yêu thích âm nhạc. Giúp phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh nhằm đáp ứng được mục tiêu giáo dục toàn diện nói chung và phát triển năng lực âm nhạc cho học sinh nói riêng. Sau khi nghiên cứu, tìm hiểu, thử nghiệm và khảo sát tôi đã mạnh dạn đề ra các biện pháp để giải quyết vấn đề một cách hiệu quả. Gồm 6 biện pháp cụ thể sau: Biện pháp thứ nhất: Công tác chuẩn bị phương tiện, thiết bị, đồ dùng dạy học. Để thực hiện biện pháp này cần có các nhiệm vụ cụ thể sau: + Xây dựng kế hoạch làm đồ dùng dạy học sáng tạo. + Tìm kiếm nguyên vật liệu để làm đồ dùng. Khuyến khích học sinh sưu tầm, đóng góp nguyên vật liệu phế thải, đồ vật sẵn có trong cuộc sống hàng ngày để cô và trò cùng làm đồ dùng dạy học, đồ dùng học tập phục vụ cho các hoạt động trong tiết học. + Tích cực học hỏi cách làm đồ dùng từ vật liệu phế thải như: Lon nước, chai nhựa, hộp giấy, xốp... Biện pháp thứ hai: Trong quá trình sử dụng các thiết bị giáo viên cần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh nhằm gây hứng thú học tập cho các em. Trong môn học Âm nhạc, việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học để hỗ trợ cho cả giáo viên và học sinh mang đến hiệu quả cao và hết sức thiết thực Hiện nay, điều kiện cơ sở vật chất cũng đã đáp ứng tương đối đầy đủ nên việc áp dụng các phần mềm dạy học Power point cũng thuận tiện cho các phương pháp dạy học tích cực, cần ứng dụng công nghệ thông tin để đưa vào phần giới thiệu tác giả, tác phẩm, giúp học sinh càng hứng thú hơn. Bên cạnh đó thì việc thiết kế các đồ dùng dạy học trực quan, các loại nhạc cụ gõ cũng không kém phần quan trọng trong việc hỗ trợ tiết dạy và các hoạt động thực hành biểu diễn tại lớp. Các đồ dùng dạy học trực quan đã thu hút được lòng say mê của các em ngay từ đầu giờ lúc giới thiệu bài mới. Biện pháp thứ ba: Tổ chức cho lên biểu diễn bài hát với đồ dùng dạy học có sẵn và tự làm: Việc sử dụng các nhạc cụ để gõ đệm theo khi hát làm cho bài hát sinh động, gây hứng thú, giúp các em giữ được nhịp độ của bài mà không bị cuốn nhanh. Hoạt động này đối với các em là hoạt động diễn ra sôi nổi nhất, giáo viên cần chuẩn bị sẵn một số đạo cụ do chính giáo viên thiết kế hoặc giáo viên gợi ý cho các em tự làm ở nhà. Biện pháp thứ 4: Tổ chức cho học sinh lên biểu diễn bài hát với đồ dùng dạy học có sẵn và tự làm: Các em dược thực hành các kĩ năng thể hiện nhạc cụ tiết tấu từ những nhạc cụ gõ đệm được bộ giáo dục đầu tư như: trống con, maracat, temborin hoặc nhạc cụ gõ tự làm như: chai lắc, thanh phách... các em sẽ phát triển được năng lực âm nhạc, cảm nhận được giai điệu được thể hiện qua nhịp điệu, tiết tấu của bài hát. Biện pháp thứ 5: Tổ chức trò chơi với nhạc cụ: Qua mỗi một loại nhạc cụ như: Sáo, kèn, song loan, thanh, phách, đàn organ... do sẽ mang lại cho các em những cảm xúc khác nhau. Các em nghe giai điệu đoán tên bài hát và tác giả, hoặc nghe âm sắc từ đàn oragan đoán tên các loại nhạc cụ. Biện pháp 6: Tạo hứng thú cho học sinh thông qua việc sử dụng đàn Organ trong dạy hát và đệm hát: Gồm có: GV dùng đàn, đàn một vài mẫu âm đơn giản như a, mi, ma, …. Để cho các em đọc theo sẽ tạo hứng thú và làm cho các em phát âm trôi chảy hơn. GV cũng có thể dùng một vài câu nhạc ngắn mà các em đã thuộc nhưng phù hợp để luyện thanh cho các em. Khi dạy hát, việc sử dụng nhạc cụ là rất cần thiết và quan trọng vì sẽ tạo không khí học tập vui tươi, sôi nổi, HS rất hào hứng trong học tập. Nên để HS nghe giai điệu câu hát rồi tự hát câu hát đó để kích thích tai nghe giúp HS chủ động hơn khi học hát. Lúc này GV sẽ là người hỗ trợ để HS hoàn thành nội dung học.
Trang 1Mặt khác âm nhạc còn hỗ trợ các môn học khác giúp học sinh học tập tốthơn và qua các hoạt động âm nhạc trong nhà trường tạo điều kiện cho những họcsinh có năng khiếu nổi trội được phát hiện và bồi dưỡng để phát triển năng khiếucủa bản thân.
Vì vậy để học sinh có nhiều hứng thú khi tham gia học môn học này giáoviên âm cần có những biện pháp cụ thể, hữu hiệu và phù hợp với từng đối tượnghọc sinh trong hoạt động dạy môn âm nhạc ở trường tiểu học nhất là theo cácphương pháp dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh hiện nay
Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc tôi luôn tìm ra những giảipháp để mang đến cho các em những tiết học thật sự hiệu quả và phù hợp với họcsinh ở cấp tiểu học, cụ thể tại trường tiểu học Vĩnh Trinh 3, nơi tôi đang công tác
Trong giáo dục Âm nhạc, hoạt động vui chơi là hình thức hoạt động sángtạo để thể hiện nội dung nhằm phát triển tai nghe âm nhạc cho trẻ muốn pháttriển tai nghe và khả năng cảm thụ âm nhạc cho trẻ thì cần phải có những thiết bị,dụng cụ cho trẻ được nghe và tập sử dụng khi ca hát, vận động, tham gia trò chơi
Có như vậy trẻ mới dễ dàng phân biệt được các âm sắc khác nhau của âm thanh
và phát triển cảm giác về nhịp điệu, hứng thú theo nhịp điệu của âm nhạc Trongthực tế, hiện nay các nhạc cụ gõ dành cho trẻ em tương đối nhiều loại như: thanhphách, trống nhỏ, maraca, trai-en-go, temborin tôi thiết nghĩ giáo viên cần phải
có lòng yêu nghề mến trẻ, không chỉ từ câu nói thể hiện tình yêu thương mà cònphải có những việc làm thiết thực trong các hoạt động của trẻ như làm đồ dùngsáng tạo để dạy trẻ một cách khoa học; những đồ dùng này không mất tiền mua
và làm không quá khó khăn mà chỉ cần một số nguyên vật liệu có sẵn trong tựnhiên như: sỏi, hạt đậu, thanh tre, xốp và một số phế liệu như: chai nhựa, lonnước yến để tạo ra một số dụng cụ dùng trong hoạt động âm nhạc nhằm tạo ra
Trang 2sự mới lạ về các đồ dùng, đồ chơi, nhạc cụ gõ giúp học sinh hứng thú tham giavào giờ học qua đó rèn luyện về âm sắc, nhịp điệu, tiết tấu giúp các em phân biệt
âm thanh, luyện tai nghe và phát triển năng lực âm nhạc Chính vì lý do này mà
tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp sử dụng thiết bị dạy học theo hướng phát triển năng lực Âm nhạc trong trường tiểu học”.
Đề xuất một số kiến nghị với Ban Giám hiệu trường tiểu học Vĩnh Trinh 3
3 phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện đề tài này tôi đã áp dụng một số phương pháp như:
Phương pháp lý luận: Tham khảo và tìm hiểu các loại tài liệu, kiến thức đểnâng cao kiến thức và có thêm hiểu biết để chọn và nghiên cứu đề tài
Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế:
Thực hiện phỏng vấn và kiểm tra đối với từng học sinh để tổng hợp thôngtin về kiến thức cũng như ý thức của các em đối với việc sử dụng các thiết bị, đồdùng dạy học trong môn học Âm nhạc
5 Giới hạn về phạm vi, thời gian nghiên cứu:
Học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 trường tiểu học Vĩnh Trinh 3
Từ tháng 9/2019 đến tháng 6/2020
II NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Cơ sở lý luận:
Trang 3Như chúng ta đã biết thiết bị, đồ dùng dạy học là một nhu cầu cần thiết đốivới hoạt động học tập của học sinh trong trường tiểu học nói chung và môn Âmnhạc nói riêng Tuy nhiên để có đủ số lượng đồ dùng như các loại nhạc cụ gõ đệmthì không phải chúng ta luôn bỏ tiền ra để mua, nhất là những vùng nông thôn,hoặc điều kiện về kinh tế của từng trường, từng địa phương còn khó khăn Mà đặcđiểm của học sinh tiểu học là thích những hình ảnh trực quan sinh động, những
đố dùng sáng tạo đẹp, mới lạ, phong phú, có màu sắc hấp dẫn Để thỏa mãn đượcnhu cầu đó của học sinh tiểu học, đòi hỏi người giáo viên phải có óc sáng tạo,linh hoạt trong việc lựa chọn, thiết kế những đồ dùng dạy học trực quan, sinhđộng qua việc sử dụng các phần mềm hỗ trợ cho môn học; tự làm một số nhạc cụ
gõ đệm mới lạ, hấp dẫn, phù hợp với nội dung bài dạy theo phương pháp và hìnhthức đã đưa ra; phải phù hợp với tình huống trong các hoạt động; đồng thời biết
sử dụng có hiệu quả những thiết bị đã được ngành giáo dục hỗ trợ như: máynghe, đàn piano, đàn organ, và một số thiết bị khác , góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục học sinh giúp các em phát triển năng lực âm nhạc trong trườngtiểu học
2 Thực trạng của vấn đề:
Thuận lợi:
Qua nhiều năm công tác trong nghề, là người trực tiếp giảng dạy môn Âmnhạc, tôi đã áp dụng các phương pháp dạy học mới Nhất là khi được bồi dưỡng
về chương trình Giáo dục phổ thông mới 2018
Thời gian này đối với tôi là khoảng thời gian tôi được học tập, trải nghiệmnâng cao về các phương pháp, hình thức tổ chức học tập theo hướng phát triểnnăng lực học sinh đối với môn Âm nhạc trong trường tiểu học với lòng yêu nghề,mến trẻ tôi đã vận dụng hết nhưng kiến thức, tìm hiểu nhiều giải pháp để mangđến cho các em học sinh thân yêu những tiết học Âm nhạc thật vui và ý nghĩa
Bên cạnh sự nỗ lực của bản thân tôi luôn nhận được sự đồng hành, giúp đỡcủa Ban giám hiệu cũng như Hội đồng sư phạm nhà trường Ban giám hiệu cũngnhư một số cha mẹ học sinh cũng đã có sự quan tâm nhiều đối với môn Âm nhạc.Ngành giáo dục và nhà trường cũng đã đầu tư một số trang thiết bịphục vụ chomôn học như: Đàn Organ, nhạc cụ gõ, thanh phách, song loan, trống nhỏ, kènMelodion; có máy chiếu, máy tính, có kết nối mạng Internet thuận lợi cho việctìm kiếm thông tin phục cụ công tác giảng dạy
Trang 4Âm nhạc là một môn học độc lập, đánh giá bằng nhận xét chứ không chấmđiểm, kết quả đánh giá là điều kiện xét duyệt lên lớp Học sinh rất thích học mônnày.
Khó khăn:
Đối với học sinh lớp 1 đã có sách mới giúp giáo viên và học sinh tiếp cậnchương trình mới một cách dễ dàng Nhưng cũng còn nhiều bất cập chưa đượcgiải quyết, nhất là về thiết bị, đồ dùng dạy học,nhạc cụ gõ
Đối với các lớp 2,3,4,5 thì dạy theo sách giáo khoa hiện hành nhưng phải
áp dụng các phương pháp mới để phát triển phẩm chất,năng lực học sinh theochương trình giáo dục phổ thông mới 2018, thì bên cạnh việc lựa chọn cácphương pháp và hình thức dạy học phù hợp người giáo viên còn phải biết sử dụngcác thiết bị, đồ dùng dạy học sáng tạo để tạo sự hứng thú cho các em trong họctập các môn học nói chung và bộ môn Âm nhạc nói riêng
Mặt khác phần lớn các em đều là con em thuộc gia đình nông dân, việcchuẩn bị thông tin cho bài học mới hay tự tìm ra kiến thức để bổ sung cho kiếnthức trong tiết học còn gặp khó khăn
Khả năng cảm thụ của học sinh trong một lớp không đều nhau
Năng khiếu làm đồ dùng sáng tạo của giáo viên còn hạn chế, tính sáng tạocon chưa cao, đặc biệt là việc tận dụng nguyên vật liệu để làm đồ dùng còn hạnchế Tài liệfu hướng dẫn làm chưa nhiều, chưa phong phú Đồ dùng trong khothiết bị của trường phục vụ cho môn âm nhạc như tranh ảnh về nhạc cụ, trangphục dân tộc còn quá đơn điệu, tranh in các bài Tập đọc nhạc đã quá cũ; trong khi
đó Âm nhạc lại là môn đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo, tính thẩm mĩ rất cao, nếugiáo viên không đáp ứng những yêu cầu này thì tiết giáo dục Âm nhạc trở nênkhô khan, rập khuôn, dễ gây sự nhàm chán cho học sinh
Xuất phát từ thực trạng trên và thông qua những giờ dạy thực hành trên lớpphát hiện ra những hạn chế khi không sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học, vì thế tôi
đã nghiên cứu và áp dụng một số biện pháp sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy họcmôn Âm nhạc nhằm phát triển năng lực âm nhạc cho học sinh trong trường tiểuhọc Từ đó đã làm thay đổi phương pháp, hình thức trong giảng dạy bộ môn này
3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
3.1 Mục đích của biện pháp:
Trang 5Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật có sức hấp dẫn, cuốn hút tất cả mọingười Nó có tác dụng trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm của con người làm chocon người phát triển toàn diện Đối với học sinh tiểu học, lứa tuổi từ 6 -11, đây làlứa tuổi nhạy cảm với âm nhạc; cuộc sống của các em không thể thiếu được loạihình nghệ thuật này Vì vậy mục đích của việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy họctrước hết là:
+ Đối với giáo viên: Giúp giáo viên có những trải nghiệm, những biệnpháp, kinh nghiệm và tìm ra phương pháp dạy học phù hợp đối với từng lứa tuổi,tượng học sinh để tiết học đạt hiệu quả nhất
+ Đối với học sinh: Các em được nghe, được học hát, được chơi trò chơi,cùng với các loại nhạc cụ, đồ dùng học tập để múa phụ họa, các em sẽ cảm nhậnđược cái hay, cái đẹp trong từng bài hát Từ đó các em mạnh dạn, tự tin tham giacác hoạt động văn nghệ ở lớp, trường hoặc tham gia các hội thi cấp huyện như:Hội thi Giai điệu tuổi hồng Các em có kỹ năng thưởng thức âm nhạc, mạnh dạn,
tự tin khi biểu diễn các bài hát với các động tác do tự mình sáng tạo phù hợp vớisắc thái bài hát Thể hiện tốt tình cảm của mình qua bài hát trước tập thể Những
em còn hạn chế về năng khiếu cũng biết hát đúng giai điệu và lời ca kết hợp mộtvài động tác đơn giản hoặc biết gõ đêm theo bài hát.Đó cũng là con đường tựnhiên và ngắn nhất nhằm bồi dưỡng thị hiếu và tình cảm thẩm mĩ đúng đắn chocác em dần dần hình thành những tình cảm yêu thích âm nhạc
Giúp phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh nhằm đáp ứng đượcmục tiêu giáo dục toàn diện nói chung và phát triển năng lực âm nhạc cho họcsinh nói riêng
3.2 Các biện pháp đã thực hiện:
Việc sử dụng phương tiện, thiết bị đồ dùng dạy học được thể hiện qua các biệnpháp sau:
Biện pháp 1: Công tác chuẩn bị phương tiện, thiết bị, đồ dùng dạy học
Xây dựng kế hoạch làm đồ dùng dạy học:
Ngay từ đầu tháng 8 tôi đã lập kế hoạch nhằm tìm hiểu các đồ dùng cầnthết đối với môn Âm nhạc; đồng thời tìm các giải pháp để thu thập các nguyênvật liệu; tham khảo sách, báo, mạng internet, để tìm ra cách thiết kế đồ dùng dạyhọc sáng tạo, phù hợp, hiệu quả
Tìm kiếm nguyên vật liệu để làm đồ dùng dạy học:
Trang 6Để làm đồ dùng thì phải có nguyên vật liệu: Tôi chú trọng tìm các nguyênvật liệu từ thiên nhiên như: sỏi, lá khô, rơm và các vật là phế liệu như lon bia,chai nước ngọt bằng nhựa, xốp, len để làm đồ dùng hoạc tập sáng tạo.
Khuyến khích học sinh sưu tầm, đóng góp nguyên vật liệu phế thải, đồ vậtsẵn có trong cuộc sống hàn ngày để cô và trò cùng làm đồ dùng dạy học, đồ dùnghọc tập phục vụ cho các hoạt động trong tiết học
Tận dụng những vỏ hộp thạch làm thành những chiếc Sắc xô phon, haynhững hộp bánh to, nhỏ các loại chất liệu bằng tôn, sắt, hộp đựng chè để làm nênnhững chiếc trống tròn, trống cơm, những chiếc vợt muỗi hỏng làm thành chiếcđàn, đạo cụ như cánh Ong, cánh Bướm làm bằng giấy li nông cũ, giấy bóngkính… cho trẻ biểu diễn trong tiết tổng hợp…
Tích cực nghiên cứu, học hỏi cách làm từ đó tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu để thiết kế đồ dùng dạy học:
* Học cách làm đồ dùng dạy học qua tivi, sách báo, Tập san giáo dục,
mạng internet
* Học cách làm đồ dùng qua việc tham quan trường bạn trong và ngoàihuyện
* Trước khi thiết kế, tôi tiến hành làm sạch, phân loại và tái chế đảm bảo
an toàn và vệ sinh khi sử dụng
Biện pháp 2: Trong quá trình sử dụng các thiết bị giáo viên cần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh nhằm gây hứng thú học tập cho các em.
Trang 7Đặc trưng của môn học âm nhạc chủ yếu là thực hành; thực hành là “sợichỉ đỏ” xuyên suốt quá trình dạy - học Thông qua thực hành để dạy lý thuyết, lấy
lý thuyết để củng cố kĩ năng thực hành trên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp mộtcách tối ưu để tất cả học sinh được nhìn, nghe và luyện tập nhiều Thực tế chothấy nếu trong một tiết học, giáo viên đặt ra nhiều câu hỏi vừa sức đối với họcsinh, học sinh dễ hiểu, dễ nhớ; hay cho các em nghe, tự thể hiện nhiều thì họcsinh sẽ rất hứng thú học tập và tương tác với giáo viên, với các bạn trong lớp,nhóm thì giờ học sẽ đạt kết quả cao hơn
Trong môn học Âm nhạc, việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học để hỗ trợcho cả giáo viên và học sinh mang đến hiệu quả cao và hết sức thiết thực: Nhờ có
sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông đã hỗ trợ cho quá trình học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng Hiện nay, điều kiện cơ sở vật chấtcũng đã đáp ứng tương đối đầy đủ nên việc áp dụng các phần mềm dạy họcPower point cũng thuận tiện cho các phương pháp dạy học tích cực, cần ứng dụngcông nghệ thông tin để đưa vào phần giới thiệu tác giả, tác phẩm; trình chiếu bàihát trên các slide khi sử dụng giáo án điện tử Kể cả những tiết có giới thiệu vềnhạc cụ, cũng có thể ứng dụng công nghệ thông tin để giới thiệu về hình dáng củatừng loại nhạc cụ rất rõ nét; tiếp đến giáo viên có thể cho nghe âm sắc của từngloại nhạc cụ qua một vài trích đoạn tìm kiếm trên internet giúp học sinh cànghứng thú hơn
dạy-Bên cạnh đó thì việc thiết kế các đồ dùng dạy học trực quan, các loại nhạc
cụ gõ cũng không kém phần quan trọng trong việc hỗ trợ tiết dạy và các hoạtđộng thực hành biểu diễn tại lớp
Các đồ dùng dạy học trực quan đã thu hút được lòng say mê của các emngay từ đầu giờ lúc giới thiệu bài mới
Ví dụ:
Phần khởi động:
Học hát bài: Chim sáo (Âm nhạc 4): Học sinh quan sát trên bảng có tranh,ảnh các con vật đã xuất hiện trong các bài hát mà các em đã được học hoặc chưđược học mà tôi đã chuẩn bị sẵn Đồng thời cho các em nghe một đoạn nhạc cótên các con vật đó Khi hết đoạn nhạc, nhóm nào giơ tay nhanh nhất và nêu tênđược nhiều con vật nhất sẽ thắng cuộc
Từ đoạn nhạc đó các em sẽ trả lời được bài hát nào nào đã được học và bài hátnào chưa được học Qua đó các em sẽ biết được bài học hôm nay thuộc chủ đề gì
và tên bài hát là gì
Trang 8
Biện pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin vào thiết kế bảng phụ:
Trong hoạt động làm quen với bài hát mới, để học sinh dễ dàng hiểu rõ hơn vềtính chất, số chỉ nhịp, lời ca, chia câu hát các ký hiệu âm nhạc và thể hiện đúngnhững chỗ ngân dài, nghỉ, luyến láy trong bài thì ta có thể chép bài hát với cảphần nhạc và lời ca qua việc sử dụng phần mềm chép nhạc Encore
* Phân môn học hát:
Trang 9EM YÊU
TRƯỜNG EM
Nhạc và lời:
Hoàng Vân
* Phân môn Âm nhạc thường thức: (Ở lớp 2,3,4,5)
Để giới thiệu về nhạc cụ yêu cầu của phương pháp này đòi hỏi:
Giáo viên phải có khả năng sử dụng máy tính, và một số chương trình khác trênmáy
Nhà trường có đầy đủ trang thiết bị, phòng chức năng và tốt hơn nữa là phòng bộmôn
Đây là dạng giáo án điên tử, phương pháp này có nhiều thuận lợi:
Học sinh có thể mắt thấy, tai nghe, khi giáo viên giới thiệu bài
Hiệu ứng trên máy giúp học sinh hứng thú, tập trung hơn
Học sinh có thể xem các đoạn clip, thay bằng xem những hình ảnh tĩnh
Có thể chơi các trò chơi ở những phương pháp trên, mà giáo viên khôngphải đi làm bảng phụ và đáp án.v v
Chúng ta không cần phải soạn cả bài mà chỉ soạn phần Âm Nhạc Thườngthức
Ví dụ 1: Giới thiệu một số nhạc cụ dân tộc ở Tiết 15 – tập hát lớp 3
Giáo viên cho học sinh xem hình các nhạc cụ và nghe trích đoạn độc tấucủa các nhạc cụ đó, bằng đàn hoặc là băng đĩa nhạc có sẵn, giúp cho học sinhhứng thú học tập
Trang 10Đàn bầu Đàn nguyệt Đàn tranh
Ví dụ 2: Giới thiệu một số nhạc cụ gõ dân tộc ở lớp 2 - tiết 12
Giáo viên cho học sinh xem hình dáng các nhạc cụ và nghe trích đoạn độctấu của các nhạc cụ đó, bằng đàn hoặc là băng đĩa nhạc có sẵn giúp cho học sinhhứng thú học tập hơn
Ví dụ 3: Giới thiệu một số nhạc cụ nước ngoài ở lớp 5 – Tiết 10
- Giáo viên cho học sinh xem hình các nhạc cụ và nghe trích đoạn độc tấu của cácnhạc cụ đó, bằng đàn hoặc là băng đĩa nhạc có sẵn giúp cho học sinh hứng thú học tập hơn
- Giáo viên giới thiệu sơ lược về các nhạc cụ nước ngoài cho học sinh hiểu vàcách trình diễn các nhạc cụ đó như thế nào
Trang 11Saxophone Trompette Flute Clarinette
Biện pháp 4: Tổ chức cho học sinh lên biểu diễn bài hát với đồ dùng dạy học
có sẵn và tự làm:
+ Hát kết hợp gõ đệm:
Trang 12Hoạt động này thực hiện ở tiết dạy hát Sauk hi tập hát và ghép lời cả bài,giáo viên thường chuyển sang hoạt động: Hát kết hợp gõ đệm Giáo viên cho cácnhóm thảo luận luyện tập hát kết hợp các loại nhạc cụ gõ và trình bày tại nhóm.Các em dược thực hành các kĩ năng thể hiện nhạc cụ tiết tấu từ những nhạc cụ gõđệm được bộ giáo dục đầu tư như: trống con, maracat, temborin hoặc nhạc cụ gõ
tự làm như: chai lắc, thanh phách các em sẽ phát triển được năng lực âm nhạc,cảm nhận được giai điệu được thể hiện qua nhịp điệu, tiết tấu của bài hát Cũngqua hoạt động này các em thể hiện được năng lực giao tiếp và hợp tác khi trìnhdiễn cùng các bạn trong nhóm; thể hiện tinh thần đoàn kết hỗ trợ nhau cùng học,cùng tiến bộ Các nhóm cũng rút kinh nghiệm từ phần trình bày của nhóm mình
và nhóm bạn để học hỏi và bổ sung những kiến thức mới và những kĩ năng thựchành nhạc cụ tiết tấu
Ở các tiết ôn tập giáo viên thường tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm, luyện tậpcác động tác phụ họa do các em tự sáng tạo, sau đó cho các nhóm lên biểu diễntrước lớp Hoạt động này đối với các em là hoạt động diễn ra sôi nổi nhất, giáoviên cần chuẩn bị sẵn một số đạo cụ do chính giáo viên thiết kế hoặc giáo viêngợi ý cho các em tự làm ở nhà
Ví dụ: Ôn tập bài hát: Ước mơ (Âm nhạc lớp 5)
Trang 13Giáo viên cho các nhóm thảo luận thống nhất động tác phụ họa và yêu cầunhóm trưởng điều hành các bạn trong nhóm luyện tập Hết thời gian các nhóm lầnlượt tham gia biểu diễn với đạo cụ do giáo viên chuẩn bị sẵn hoặc học sinh tự làm
ở nhà
Như vậy những hoạt động này sẽ không chỉ giúp cho cách trình bày bài
hát thêm sinh động mà các em còn được tìm hiểu về những điệu múa mang tínhchất đặc trưng vùng miền hay các động tác vui nhộn của tân nhạc rất cuốn hút vàđặc sắc Thông qua những tiết học như vậy HS sẽ có những áp dụng sáng tạotrong những lần hội diễn văn nghệ trong nhà trường, các hoạt động ngoại khoá,biết cách dàn dựng và sử dụng những động tác múa phù hợp với thể loại bài hát…
Biện pháp 5: Tổ chức trò chơi với nhạc cụ:
Nhạc cụ là một phương tiện âm nhạc hiệu quả nhất để đưa vào ý thức họcsinh những kiến thức âm nhạc Qua đó kích thích niềm vui sướng và hứng thú đốivới âm nhạc
Qua mỗi một loại nhạc cụ như: Sáo, kèn, đàn song loan, thanh, phách, đànorgan sẽ mang lại cho các em những cảm xúc khác nhau Sau khi nghe âmthanh của các loại nhạc cụ học sinh đó sẽ hình dung là đọc được âm thanh hìnhdáng từng loại nhạc cụ Từ đó hình thành cho học sinh niềm đam mê đối với cácloại nhạc cụ nhất là nhạc cụ dân tộc
Biện pháp 6: Tạo hứng thú cho học sinh thông qua việc sử dụng đàn Organ trong dạy hát và đệm hát:
Với những tính năng vượt trội của đàn Organ, giáo viên Âm nhạc có thểthỏa sức sáng tạo trong việc sử dụng đàn làm phương tiện dạy học đạt hiệu quảcao Đối với môn Âm nhạc có các phân môn khác nhau như: Hát, Tập đọc nhạc,
Âm nhạc thường thức, (nghe nhạc) Các kĩ năng như: hát, gõ đệm theo tiết tấu,nhịp, phách; kĩ năng thẩm âm như: phân biệt âm thanh cao, thấp, dài, ngắn đều rấtcần đến đàn Organ trong việc dạy-học
Trang 14Đối với lớp 4 - 5 có nội dung Tập đọc nhạc, đây là phân môn rất cần đếnđàn organ để xác định cao độ, trường độ cũng như rèn luyện kĩ năng thẩm âm chohọc sinh đạt hiệu quả cao.
+ Một số kiến thức về nhạc lý khi sử dụng đàn Organ:
*Trước hết giáo viên xác định giọng của bài hát qua việc xác định dấu hóa;
Có thể xác định âm chủ của bài hát, nếu âm chủ của bài hát kết thúc ở âm nào thìgiọng của bài hát có cùng tên với nốt đó
*Bước tiếp theo cần xác định bài hát là giọng trưởng hay giọng thứ, lúc nàycăn cứ vào dấu hóa ở đầu khóa để xác định
Ví dụ: bài hát không có dấu hóa là giọng Đô trưởng hoặc La thứ Trongtrường hợp này nếu âm chủ kết ở C thì bài hát này là giọng đô trưởng (Cdur); cònnếu âm chủ kết ở âm “la” thì bài này viết ở giọng la thứ (Am) theo quy luật giọngsong song Một số ít bài âm chủ không xuất hiện ở kết mà thay vào đó là âm 5của giọng thì giáo viên cần lưu ý
Dưới đây là bảng xác định giọng song song:
Giọng trưởng Giọng thứ
