Câu hỏi ôn tập côn trùng 25

Hàm trên và môi trên đã thoái hóa Môi dưới cũng bị thoái hóa chỉ còn một mảnh cứng hình tam giácRâu môi dưới phát triển phân đốt Hàm dưới chỉ còn lá ngoài hàm phát trển tạo hai nủa ống t

Môn học : CÔN TRÙNG ĐẠI CƯƠNG

Dùng cho sinh viên khoa Nông Học-ĐHNL Tp HCM

Chương 1 : Hình thái học côn trùng

1

Cơ thể côn trùng gồm mấy phần, phần nào ?

Gồm 3 phần: đầu, ngực, bụng

2

Cấu tạo khái quát đầu côn trùng ?

Mang một cặp mắt kép, một hay nhiều mắt đơn, một cặp râu, miệng và chi phụ.3

Cho biết các kiểu đầu côn trùng ?

Đầu miệng dưới, đầu miệng trước, đầu miệng sau

4

Cho biết cấu tạo râu và các dạng râu côn trùng?

Râu gồm 3 phần: chân râu, cuống râu, ngọn râu hay roi râu , ngoài ra còn có đốt chân

râu, đốt cuống râu , ổ chân râu, ngấn ổ chân râu

Các loại râu: râu sợi chỉ, râu lông cứng, râu chuỗi hạt, râu răng cưa, râu hình lược, râu

hình lông chim, râu đầu gối, râu dùi trống, râu đầu gối, râu hình chùy, râu hình lá lợp,

râu ruồi, râu cầu lông

5

Các kiểu miệng côn trùng ? cho ví dụ ?

Các kiểu miện côn trùng:

-Miệng nhai gặm (cào cào )

Miệng hút ( loài bướm )

Miệng chích hút ( rầy xanh, rệp sáp )

Miệng cắt hút ( ong )

Miệng liếm hút ( ruồi )

Miệng giũa hút (bù lạch thuốc lá )

Cấu tạo kiểu miệng hút ? cho ví dụ?

Hàm trên và môi trên đã thoái hóa

Môi dưới cũng bị thoái hóa chỉ còn một mảnh cứng hình tam giácRâu môi dưới phát triển phân đốt

Hàm dưới chỉ còn lá ngoài hàm phát trển tạo hai nủa ống tròn

Ví dụ: bướm

8

Cấu tạo kiểu miệng cắt hút (gặm hút)? Cho ví dụ?

Môi trên và hàm trên vẫn còn giống kiểu miệng nhai gặm

Hàm dưới và môi dưới liên kết phát triển

Râu hàm dưới thoái hóa

Lá ngoài hàm dưới kéo dài như lưỡi dao

Lá môi trong phát triển thành vòi

Râu môi dưới hợp lại tạo thành ống thực quản

Ví dụ: ong

9

Cấu tạo miệng liếm hút ? cho ví dụ ?

Hàm trên, hàm dưới đều bị thoái hóa

Môi dưới phát triển thành vòi

Môi trên và lưỡi phát triển thành ống dẫn thức ăn

Ví dụ: ruồi

10 Cấu tạo miệng giũa hút? Cho ví dụ?

Môi trên, môi dưới, hàm trên, hàm dưới tạo thành vòi hình chóp không đối xứngHàm dưới biến hóa thành hai kim chích

Hàm trên bên trái thành một kim chích, còn hàm trên bên phải bị thoái hóa

2 kim chích còn lại của hàm dưới và lưỡi

Ví dụ: bọ trĩ

11 Cấu tạo tổng quát ngực côn trùng ?

Gồm 3 đốt liên iếp nhau: ngực trước, ngực giữa, ngực sau

Gồm 4 mảnh: mảnh lưng, mảnh bụng và hai mảnh bên

12 Phân biệt đốt ngực có cánh và không cánh ?

Côn trùng không có cánh, ba đốt ngực phát triển gần như nhau, mỗi đốt chia làm

4 khu: khu lưng, khu bụng và hai khu bên Khu lưng và khu bụng có phiến cứng được

gọi là mảnh lưng mảnh bụng, khu hai bên chứa chất màng mềm nhưng cũng có những

phiến cứng nhỏ không nở nang

Côn trùng có cánh mảnh bên của đốt ngục giữa và ngực sau rất phát triển mảnhbên được phân nhỏ thành mảnh bên trên, mảnh bên dưới, mảnh đốt chậu Trên mảnh

lung và mảnh bụng có các nếp nhăn nguyên thủy gọi là ngấn, mảnh cứng trước ngấn

gọi là mảnh lưng trước, mảnh cứng sau ngấn gọi là mảnh lưng sau

13 Cấu tạo chân côn trùng ?

Gồm những phần chính sau:

Đốt chậu

Đốt chuyển

Đốt đùi

Đốt chày

Đốt bàn

Đốt cuối bàn: thường có vuốt hay móng, nệm vuốt, nệm giữa vuốt, kim nhọn giữahai vuốt

14 Các dạng chân côn trùng ? cho ví dụ ?

Chân bò hay gọi là chân chạy ( chan gián )

Chân nhảy ( cào cào )

Chân đào bới ( dế dũi )

Chân bắt mồi ( bọ ngựa )

Chân bơi lội ( niềng niễng )

Chân lấy phấn ( ong )

Chân kẹp leo ( chấy, rận )

Chân bám hút ( niềng niễng đực )

15 Cấu tạo ngoài của cánh và các dạng cánh côn trùng ?

Có hình tam giác ( 3 cạnh, 3 góc ) cạnh phía trước gọi là mép trước, cạnh phíasau gọi là mép sau, cạnh phía ngòa gọi là mép ngoài 4 khu: khi chính, khi mong, khu

Mạch dọc: chạy từ gốc cánh ra phía ngoài mép cánh

Mạch ngang: là mạch ngắn nối liền mạch dọc

17 Cho biết dạng buồng cánh và móc cài cánh ?

Buồng cánh kín: các phía đều có mạch cánh Buồng cánh hở: có một phía là

mép cánh

Móc cài cánh: móc cài cánh trước và móc cài cánh sau

+ móc cài cánh trước: gần gốc ( mép sau của cánh trước ) có phần nhọn chìa ra kẹp

lấy mặt dưới của mép trước của cánh sau

+ móc cài cánh sau: gần gốc mép trước cánh sau có một gai hình lông cứng dùng đểcài vào túm lông ở mặt dưới mép sau cánh trước

18 Cấu tạo tổng quát bụng côn trùng ?

Có từ 10 – 12 đốt, nhưng thường thấy 9 – 10 đốt, các đốt khác thoái hóa thành

bộ phận sinh dục ngoài

Cững giống ngực, bụng cũng được xương hóa thành 4 mảnh cứng: mảnh lưng,

mảnh bụng và hai mảnh bên

19 Cấu tạo và các dạng bộ phận sinh dục ngoài cuả con cái ?

Cấu tạo gồm 3 cặp phiến:

+ 1 cặp phiến đẻ trứng dưới, xuất phát từ đốt bụng thứ 8

+ 1 cặp phiến đẻ trứng trong, xuất phát từ đốt bụng thứ 9

+ 1 cặp phiến đẻ trứng ngoài, xuất phát từ phần dưới bên ngoài của đốt bụng thứ 9

3 cặp phiến kết hợp thành ống đẻ trứng

Nhiều loài côn trùng không có bộ phận đẻ trứng do chi phụ bụng biến hóa thành

mà bộ phân đẻ trứng do một số đốt bụng cuối tạo nên Những đốt bụng này tương đối

cứng, lồng vào nhau và có khả năng co giãn

20 Ý nghĩa đặc điểm hình thái côn trùng ?

Dùng để phân loại và định danh

Nghiên cứu cơ thể, mối quan hệ, giữa cơ thể sống và môi trường

Chương 2 : SINH LÝ VÀ GIẢI PHẪU CÔN TRÙNG (phần 1)

Cho biết thể xoang côn trùng ?

3 khu: khu máu lưng, khu khoang ruột ở giữa, khu thần kinh bụng được giới hạnbởi 2 vách ngăn trên và dưới

Da côn trùng có mấy lớp ? lớp nào ?

Gồm 3 lớp : lớp biểu bì, lớp nội bì và lớp màng đáy

Cấu tạo lớp biểu bì trên Epicuticula ?

Rất mỏng chỉ khoảng 1 – 4 micromet, có 2 – 5 tầng nhưng thường thấy 4 tầng:

tầng men, tầng sáp, tầng polyphenon, tầng cuticulin

Cấu tạo lớp biểu bì dưới Procuticula ?

Là một chất không có cấu tạo tế bào gồm hai chất cơ bản là proteine và chitin

Cấu tạo tầng biểu bì ngoài Exocuticula ?

Proteine và chitin không tan trong nước, có màu nâu thẫm

Chủ yếu chứ lượng pro tan trong dung dịc kiềm - sclerotin

Cấu tạo tầng biểu bì trong Endocuticula ?

Mềm và trong hơn

Có hàm lượng pro tan trong nước - actropodin

Tính chất cuả Chitin ?

Bền vững với sự tác dụng hóa học không tan trong kiềm và dung môi hữu cơ

như rượu, este, acid yếu nhưng bị phân hủy trong các acid mạnh và kiềm đun nóng ở

160 – 200 oC

Các loại protein trong da côn trùng ?

Loại proteine tan trong nước gọi là actropodin

Loại proteine không tan trong nước, chỉ tan trong dung dịch kiềm gọi là sclerotin

Sự phụ thuộc cuả độ cứng da côn trùng ?

Khi còn nhỏ da côn trùng chưa cứng do pro tan trong nước và chitin không kết hợpđược khi tuổi lớn thì actropodic bị oxy hóa tạo thành sclerotin và kết hợp với chitintạo

thành mạng lưới là cho da côn trùng cứng

10 Đặc điểm đặc trưng cuả lớp biểu bì ?

Có tính uốn khúc và co dãn do có chitin và actropodic

Cứng rắn cao do kết hợp chitin và sclerotin

Không cho nước đi qua

11 Đặc điểm cuả lớp nội bì ?

Là một lớp tế bào có tổ chức sống, hình thành lên lớp biểu bì mới để lột xác

Tiết dịch tiêu hóa lớp biểu bì cũ tạo lớp biểu bì mới

Hàn gắn vết thương

Phân hóa tạo ra các tế bào tuyến và tế bào cảm giác

12 Các phần phụ trên da côn trùng ? cho ví dụ?

Phần phụ trên da phi tế bào: mấu lồi, gai nhỏ, cựa lông nhỏ trên cánh,.v.v

Phần phụ trên da có cấu tạo tế bào: lông cứng, u gai, u lông vảy, v.v…

13 Các tuyến trong da côn trùng ?

Tuyến môi dưới

Tuyến sáp

Tuyến độc và tuyến hôi

Tuyến lột xác

14 Màu sắc cơ thể côn trùng ?

Màu sắc hóa học: (gồm các màu cơ bản melanine, caroteine, isectoverdine,

pterine), màu sắc biểu bì và màu sắc nội bì

Màu sắc vật lý

Màu sắc hỗn hợp

15 Vai trò cuả cơ côn trùng ?

16 Phân loại cơ côn trùng ?

Theo cấu tạo ( có 4 loại )

Theo vị trí cơ sắp xếp ( côn trùng có cơ vỏ và cơ nội quan )

Theo sự sắp xếp,( cơ côn trùng có cơ dọc, cơ ngang, cơ cong )

17 Cấu tạo bộ máy tiêu hoá côn trùng ?

Gồm 3 phần: ruột trước, ruột giữa và ruột sau

18 Quá trình tiêu hoá thức ăn cuả côn trùng ?

- Khi thức ăn vào miệng qua quá trình chế biến cơ học

19 Tiêu hoá ngoài là gì?

Miệng dưới tiết nước bọt, trong nước bọt chứ enzym, để chế biến thức ăn ở ngoài ruột

Hình thức này chủ yếu ở các loài thiên địch, một số ăn thực vật ví dụ bọ xít

20 Một số men tiêu hoá cơ bản cuả côn trùng ?

Có 3 loại men cơ bản:

Men protcaza phân giải protid thành các acid amin dễ hấp thụ

Men lipaza phân giải lipid thành glycerin và acid béo dễ tan trong nước và dễđược vách ruột giữa hấp thụ

Men carbohydraza gồm nhiều loại như saccharoza, amilaza, maltaza, v.v phângiải tinh bộ và các đường đa thành đường đơn

Chương 2 : SINH LÝ VÀ GIẢI PHẪU CÔN TRÙNG (phần 2)

Cấu tạo bộ máy tuần hoàn côn trùng ?

Bộ máy tuần hoàn hở, máu côn trùng tự do chảy trong xoang cơ thể , một phần

đi qua mạch máu lưng, mạch máu lưng chia làm hai đoạn đoạn trước gọi là động mạch

– aort, đoạn sau gọi là chuỗi tim gồm nhiều buồng tim tim nối liền nhau

Mỗi buồng tim được gắn với nhau bằng van tim, buồng tim cuối cùng không cóvan tim và có 2 lỗ tim và một cặp chùm cơ dạng tam giác

Cấu tạo và chức năng của máu côn trùng ?

Gồm huyết tương và huyết thể

Vận chuyển các chất dinh dưỡng và sản phẩm của quá trình đồng hóa, thực hiệnvai trò hô hấp, bảo vệ, tham gia vào quá trình trao dổi chất và vai trò cơ học

Hoạt động cuả bộ máy tuần hoàn ?

Trương tim: khi đó cơ cánh hay cơ tam giác quanh buồng tim co lại, vách ngăntrên hạ xuống, máu trong xoang cơ thể dông về quanh vùng tim

Thu tim: tạo ra áp suất máu trong buồng tim, làm cho van tim thông với buồng timtrên mở ra và van thông với buồng tim sau đóng lại màu chảy về phía trước và không

chảy ngược lại, nhờ hoạt động co bóp của cơ và vách ngăn dưới máu từ xoang đầutràn xuống phía sau

Cấu tạo bộ máy hô hấp ?

Gồm ống khí quản

Vi khí quản

Lỗ thở

Túi khí

Hoạt động hô hấp cuả côn trùng ?

Gồm hai quá trình

Thụ động: để khí tự do khuếch tán vào khí quản, thường gặp ở côn trùng thân

mềm, ít hoạt động

Chủ động: không khí vào khí quản nhờ hoạt động hô hấp, cần năng lượng

Kiểu hô hấp đặc biệt khác ở côn trùng ?

hô hấp bằng da

hô hấp bằng khí quản

hô hấp bằng những bộ phận đặc biệt trên da

hô hấp bằng mang

Phân loại và chức năng bộ máy bài tiết ?

gồm hệ bài tiết chất thải, hệ bài tiết ngoại tiết tố, hệ bài tiết nội tiết tố

thải những chất không cần thiết và có thể gây hại ra ngoài cơ thể; tiết ra nhữngchất cần thiết để duy trì cuộc sống bình thường

Nêu những cơ quan bài tiết chất thải ?

Biểu bì da

Những bộ phận đặc biệt trên da như phía ngoài màng là các hạch trên da

Hệ thống khí quản và phần cuối ống khí quản

Vách ống tiêu hóa

ống Malpighi

Cơ chế bài tiết chất thải qua ống Malpighi ?

Trong máu có nhiều ion, cation quan trọng nhất là K +, Na+ Trong quá trình đồng hóa

dinh dưỡng đã tạo ra acid uric kết hợp với K+,Na+ tạo tinh thể, ống malpighi bơi trong

máu gặp tinh thể nuốt vào khi xuống cuối ruột gặp CO2 dạng H2CO3taoj thành muối

cacbonat thải ra ngoài

10 Chức năng hệ ngoại tiết ? các chất ngoại tiết ?

Là tiết ra những chất cơ thể vẫn còn cần dùng lại

Chất sáp, chất hôi, nước bọt, chất hôi, chất dẫ dụ

11 Chức năng hệ nội tiết ? nội tiết tố ?

Là tết ra những chất cần thiết cho cơ thể, thải trực tiếp vào máu không qua hệ thốngống dẫn nào khác

Những tiết tố được thải ra ở đây chính là nội tiết tố hay hoormone

12 Cấu tạo bộ máy thần kinh ? cấu tạo tế bào thần kinh ?

Hệ thần kinh trung ương Hệ thần kinh giao cảm Hệ thần kinh n goại vi

Cấu tạo TB thần kinh gồm: TB thần kinh cảm giác, TB thần kinh vận động, TBthần kinh liên hệ hay trung gian

13 Cấu tạo hệ thần kinh trung ương ?

Hệ thần kinh trung ương có tính phân đốt và phân nhánh

Gồm hai nhánh:

+ Nhánh thần kinh đầu: thần kinh đầu ( hạch não, hạch thần kinh dưới hầu )

+ Nhánh thần kinh bụng: gồm 1 cặp hạch thần kinh bụng

14 Cấu tạo hệ thần kinh giao cảm và ngoại vi ?

Hệ thần kinh giao cảm: gồm có TK giao cảm miệng – dạ dày, TK giao cảm

bụng TK giao cảm đuôi

Hệ thần kinh ngoại vi: là HTK xuất phát từ hạch thần kinh trung ương và giao

cảm làm nhiệm vụ liên hệ với các cơ quan khác Tk ngoại vi bao gồm nhiều tế bào TK

cảm giác và được phân giải khắp cơ thể

15 Những cơ quan cảm giác côn trùng ?

16 Cấu tạo mắt kép côn trùng ?

Mắt kép côn trùng được tạo ra từ nhiều sensil thì giác mà được gọi là ommatidium Một

mắt kép có hàng trăm hàng nghìn ommatidium Một ommatidium gồm 3 TB: TB quang

học, Tb cảm giác, Tb sắc tố

17 Phân biệt các kiểu mắt kép côn trùng ?

Kiểu mắt áp sát: ( hoạt động vào ban ngày ) tế bào sắc tố bao quanh tế bào thị

giác, khi đó ánh sáng chiếu vào trụ thị giác và võng mạc do nhiều ommatidium cảmnhận

Kiểu mắt ghép và chồng hình: ( hoạt động vào chiều, tối ) tế bào sắc tố không

bào kín tế bào quang học và tế bào thị giác mà bao một bên do đó ánh sáng chiếu vào

trụ thị giác mà còn chiếu vào ommatidium làm cho hình ảnh chồng chất lên nhau

18 Phân biệt phản xạ và bản năng ?

và biểu hiện trong một chuỗi phản xạ nhất định

19 Cấu tạo bộ máy sinh dục cái ?

Một cặp buồng trứng trong đó có nhiều ống trứng

Tuyến túi chứa tinhTúi chứa tinh

20 Cấu tạo buồng trứng, ống trứng, các dạng ống trứng ?

Buồng trứng: cấu tạo từ nhiều ống trứng, mỗi loài có số lượng ống trứng khácnhau

ống trứng: tạo ra từ 3 phần ( dây treo, ống trứng, cuống trứng ) ống trứng là nơichứa tế bào mầm và dịch chất Trong ống trứng trưởng thành chia ra làm hai phần( phần ngọn là germarium và tế bào dinh dưỡng, phần dưới là vitellarium)

Các dạng ống trứng:

+ Panoistic: ống trứng không chứa chất dinh dưỡng ở bên trong

+ Polytrophic: có chứa tế bào dinh dưỡng xen kẽ tế bào trứng

+ Telotrophic hay Acrtrophic: tế bào dinh dưỡng nàm ở phía ngọn ống

21 Cấu tạo bộ máy sinh dục đực, ?

Chương 3 : SINH VẬT HỌC CÔN TRÙNG

Cấu tạo trứng côn trùng ?

Các giai đoạn phát triển phôi cuả trứng ?

Phân chia và tạo phôi màng ( dĩa phôi )

Sự phân chia tầng phôi và hình thành ống tiêu hóa

Tạo vỏ và phân đốt của phôi

Các kiểu biến thái cuả côn trùng ?

Biến thái không hoàn toàn: trải qua 2 giai đoạn ấu trùng và thành trùng

Biến thài hoàn toàn: trải qua 3 giai đoạn ấu trùng nhộng và thành trùng

Đặc điểm cuả biến thái hoàn toàn ? cho ví dụ ?

Vòng đời của côn trùng trải qua 4 giai đoạn: trứng, ấu trùng, nhộng và thành

trùng

Sâu non không giống thành trùng và nhộng không hoạt động

Ví dụ: kiến vương

Đặc điểm cuả biến thái không hoàn toàn ? cho ví dụ ?

Vòng đời của côn trùng trải qua 3 giai đoạn: trứng, ấu trùng và thành trùng

Ví dụ: cào cào

Các dạng sâu non cuả biến thái hoàn toàn ?

Sâu non nguyên thủy

Sâu non dạng nhiều chân

Sâu non dạng ít chân

Sâu non không chân

Phân biệt sâu non cuả biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn ? cho ví dụ ?

Sâu non ở biến thái không hoàn toàn:hình dáng, tập quán sinh hoạt đều giống

thành trùng, chỉ khác thành trùng về kích thước, phân hóa mầm cánh, và bộ phân sinh

dục Ví dụ: ấu trùng rầy mềm

Sâu non ở biến thái hoàn toàn:khác biệt với thành trùng cả về hình dáng kích

thước, tập quán sinh hoạt Ví dụ:ấu trùng muỗi lớn

Quá trình lột xác cuả sâu non ?

Nội tiết tố tiết ra hòa tan lớp biểu bì cũ giữ lại chất chitin và proteine đồng thời tổnghợp

lớp biểu bì mới

10 Thế nào là tuổi, cách xác định tuổi sâu non ?

Giai đoạn giữa hai lần lột xác gọi là tuổi

Dựa vào số lần lột xác để tính tuổi sâu non, thông thường tuổi sâu non được tính như

sau: Số tuổi Sn = Số lần lột xác + 1

11 Những quá trình sinh lý xảy ra trong giai đoạn nhộng ?

Quá trình tiêu mô:

Tạo mô

12 Đặc điểm, thời điểm xảy ra quá trình tiêu mô và tạo mô ?

Tiêu mô xảy ra ở giai đoạn tiền nhộng, thay đổi về hình dạng, sinh hóa

Tạo mô xảy ra khi quá trình lột xác chấm dứt tạo ra hệ cơ, hệ tiêu hóa và các cơquan bên trong

13 Đặc điểm cuả nhộng và cácdạng nhộng ? cho ví dụ ?

Đặc điểm của nhộng là không ăn, không hoạt động, bên trong nhộng xảy ra hàngloạt quá trình biến đổi

14 Đặc điểm giai đoạn thành trùng ở côn trùng ?

Vũ hóa – tính ăn thêm của thành trùng – bắt gặp, giao phối – thụ tinh, đẻ trứng

15 Thế nào là chu kỳ sống ?

Là toàn bộ chu kỳ sinh trưởng phát triển từ trứng đến lúc con trưởng thành, chínsinh dục và đẻ trứng đầu tiên, chu kỳ sống còn gọi là vòng đời

16 Cho biết hình thức sinh sản cuả côn trùng ? cho ví dụ ?

Sinh sản lưỡng tính – sinh sản hữu tính ( mối )