Vị thế của Việt Nam trong việc đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu

Bài viết nêu lên trong năm gần đây, thế giới đang quan tâm hàng đầu tới an ninh lương thực bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp tới đời sống của nhân loại và là một trong những nguyên nhân trực tiếp gây ra những cuộc bạo động, khủng hoảng chính trị ở các khu vực trên thế giới. Mời các bạn cùng tham khảo!

VỊ THẾ CỦA VIỆT NAM TRONG VIỆC ĐẢM BẢO AN NINH LƯƠNG THỰC TOÀN CẦU

Trần Mỹ Hải Lộc 1 , Hoàng Sơn Giang 2 *

1 Lãnh sự quán Cộng hòa Ấn Độ

2 Trung tâm Phát triển Khoa học và Công nghệ Trẻ TP.HCM

*Tác giả liên hệ: hailoc2312@gmail.com

TÓM TẮT

Trong năm gần đây, thế giới đang quan tâm hàng đầu tới an ninh lương thực bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp tới đời sống của nhân loại và là một trong những nguyên nhân trực tiếp gây ra những cuộc bạo động, khủng hoảng chính trị ở các khu vực trên thế giới Điều đó ảnh hưởng rất nhiều đến cục diện an ninh và tình hình chính trị toàn cầu, gây ra những hệ luỵ khó lường đối với những quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam Ngoài những nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh lương thực, thì bản thân Việt Nam cũng gặp rất nhiều khó khăn lẫn khách quan và chủ quan Đối với Việt Nam, quốc gia sản xuất và xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới, đây vừa là thời điểm thể hiện trách nhiệm trước cộng đồng quốc tế vừa là giương cao ngọn cờ nhân văn, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an ninh lương thực quốc gia nói riêng và an ninh lương thực thế giới nói chung Để làm được điều đó, chúng ta cần phải khắc phục những khó khăn hiện tại bằng những giải pháp thực tế và Việt Nam cần chung tay với cộng đồng quốc tế hỗ trợ những điểm nóng trên thế giới để góp phần cân bằng tình hình an ninh lương thực thế giới trong tương lai

Từ khóa: An ninh lương thực quốc gia, an ninh lương thực toàn cầu, biến đổi khí hậu, khủng hoảng chính

trị, khủng hoảng lương thực

THE POSITION OF VIETNAM IN JOB ENSURING GLOBAL FOOD SECURITY

Tran My Hai Loc 1 , Hoang Son Giang 2 *

1 Consulate of the Republic of India

2 Ho Chi Minh city Center of science and technology development for Youth

*Corresponding Author: hailoc2312@gmail.com

ABSTRACT

In recent years, the world is taking a leading role in food security as it is directly related to the lives of human beings and is one of the direct causes of riots and crises the politics in the regions of the world That has a lot to do with the security situation and the global political situation, causing unpredictable implications for developing countries, including Vietnam In addition to the direct causes that affect food security, Vietnam itself also faces many difficulties, both objective and subjective For Vietnam, the world's leading food producer and exporter, this is both a time of responsibility to the international community and a humanitarian flag that contributes significantly to ensuring national food security in particular and world food security in general To do that, we need to overcome the current difficulties with practical solutions and Vietnam should join hands with the international community to support the world's hot spots

to contribute to balancing the security situation

Keywords: National food security, global food security, climate change, political crisis, food crisis

KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA AN NINH

LƯƠNG THỰC

Có rất nhiều khái niệm về an ninh lương thực quốc

gia, trong đó khái niệm an ninh lương thực của Tổ

chức Lương- Nông Liên Hiệp Quốc (FAO) đưa ra

vào thập niên 80 của thế kỷ trước với ba nội dung

để một nước được cho là đảm bảo an ninh lương

thực quốc gia được xem là cái cốt yếu nhất: Thứ

nhất, có đủ lương thực cho cả nước Thứ hai, có khả

năng cung cấp lương thực ổn định và điều hoà cho

mọi người sống trên lãnh thổ và cuối cùng là tất cả

mọi người dân có đủ khả năng mua lương thực khi cần Điều này thể hiện qua 4 yêu cầu sau đây: sẵn

có lương thực, tiếp cận lương thực, ổn định lương thực, tiêu dùng lương thực

Khái niệm an lương thực thế giới cùng tương đồng như quốc gia nhưng được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới Đảm bảo tốt nhu cầu lương thực cho mọi người dân trên toàn cầu

Đảm bảo an ninh lương thực sẽ giúp cho các quốc gia đối phó được với các biến động đột xuất như là

thiên tai, hạn hán, chiến tranh, xung đột Trong thực

tế, từ xưa đến nay nếu như quốc gia nào không đảm

bảo được an ninh lương thực khi xảy ra những biến

động đột ngột sẽ không thể nào đối phó kịp và gây

ra những bất ổn về mọi mặt, có thể dẫn đến sự diệt

vong của quốc gia Bên cạnh đó, cũng thực hiện

nhanh được một vấn đề nóng bỏng hiện nay của các

quốc gia là xoá đói giảm nghèo Việc xoá đói giảm

nghèo sẽ giúp các quốc gia rút dần khoảng cách

giữa các vùng và hơn hết là khoảng cách phát triển

giữa các quốc gia Vai trò quan trọng của an ninh

lương thực còn thể hiện ở việc giúp ổn định chính

trị xã hội của mỗi quốc gia và cũng như toàn thế

giới

Tình hình mất an ninh lương thực trên thế giới

Từ năm 1989, sản xuất lúa gạo của Việt Nam

không những đủ đáp ứng nhu cầu trong nước, mà

còn bắt đầu xuất khẩu ra nước ngoài Tính đến năm

2010 lượng gạo của Việt Nam cung ứng cho nhu

cầu lương thực của các nước trên thế giới lên tới

gần 78 triệu tấn Xuất khẩu gạo liên tục tăng cao cả

về chất lượng lẫn số lượng đã đưa mặt hàng gạo trở

thành một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực

của Việt Nam và dần khẳng định được vị thế của

Việt Nam trên thị trường gạo quốc tế

Trong những năm gần đây, tình hình an ninh lương

thực là một những nguyên nhân trực tiếp gây ra

những cuộc bạo động, khủng hoảng chính trị và

ảnh hưởng đến đời sống của người dân ở các khu

vực trên thế giới An ninh lương thực cũng là một

trong những thách thức trực tiếp đe doạ đến cục

diện an ninh và tình hình chính trị của thế giới Điều

đó ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh và kinh tế toàn

cầu, gây ra những hệ luỵ khó lường đối với những

quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam

Vào cuối năm 2012 và đầu 2013, giá lương thực thế

giới tăng mạnh đã làm dấy lên mối lo ngại về việc

xảy ra một cuộc khủng hoảng lương thực mới

Cuộc khủng hoảng lương thực sắp tới nếu có cũng

có thể khiến cho hàng trăm triệu người lâm vào tình

cảnh thiếu ăn, nếu thế giới không có phản ứng kịp

thời Trên thực tế, tình hình thiếu lương thực ở

Đông Phi đã đến mức báo động đối với hàng trăm

triệu người ở Kenya, Uganda và Somalia Còn tại

châu Á, các nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ là

Trung Quốc, Ấn Độ - hai nước có dân số đông nhất

thế giới Ngoài ra, hầu hết các nước Mỹ Latinh

cũng sẽ bị ảnh hưởng do đợt tăng giá lương thực

này

Tuy nhiên, vấn đề tăng dân số hiện nay không

ngừng giảm làm cho vấn đề an ninh lương thực

luôn ở mức báo động khi dân số thế giới dự báo sẽ

tăng lên đến 9,1 tỷ người vào năm 2050, kèm theo những ảnh hưởng nặng hưởng từ biến đổi khí hậu toàn cầu Sau đây là bức tranh toàn cảnh của thế giới về tình hình mất an ninh lương thực hiện nay:

- Điển hình là trong năm 2013, nhiều vụ bảo động đã xảy ra ở các nước như Ai Cập, Bangladesh, Philippines, Indonesia, Camaroon, Bờ Biển Ngà, Mauritani, Ethopia, Madagascar… do bị thiếu lương thực Và hàng loạt các quốc gia trong nhóm G33 cũng

bị khủng hoảng chính trị do thiếu lương thực Nếu xét kĩ thì khuynh hướng dễ nảy sinh xung đột thường tập trung ở Cận Xahara Châu Phi (điển hình là có đến 9/11 quốc gia ở Châu Phi đang bị đe doạ ở nguy cơ rất cao)

- Ước tính hiện nay có khoảng 80 quốc gia đang bị đối diện với nạn thiếu lương thực, phần lớn ở Bắc Phi- Trung Đông và 1 số quốc gia ở Châu Á như Triều Tiên, Mông Cổ, Afghanistan Tại Myanmar năm 2013, cuộc xung đột giữa đạo Phật và Hồi giáo đã làm cho nước này đối diện với nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng

- Tại Ai Cập, do giá lương thực leo thang đã dẫn đến sự ra đi của Tổng thống Mubarak sao

31 năm cầm quyền Tại Modzambique, bạo

động làm hàng trăm người bị thương và chết

Điều đó thấy rằng một trong những nguyên

nhân có thể tạo ra môi trường cho bất ổn xã

hội, thậm chí thay đổi cả một chế độ là do vấn

đề lương thực Và chính các cuộc xung đột lại

đe doạ nghiêm trọng đến an ninh lương thực

của người dân

- Trong năm 2016 và 2017, FAO cho biết,

khoảng 37 nước châu Phi cần hỗ trợ lương

thực từ bên ngoài, trong đó có 28 nước chịu

hậu quả của hạn hán do hiện tượng thời tiết En

Ni-nô gây ra hồi năm ngoái đối với mùa thu

hoạch Trong khi sản xuất nông nghiệp dự báo

phục hồi ở miền nam châu Phi, thì giao tranh

và bất ổn kéo dài đang làm gia tăng số người

nghèo đói và rời bỏ nhà cửa ở những vùng

khác Nạn đói đã chính thức được tuyên bố ở

Nam Sudan, trong khi tình hình an ninh lương

thực là mối lo ngại nghiêm trọng ở miền bắc

Nigeria, Somalia và Yemen Tại Nam Sudan,

khoảng 4,9 triệu người đang đối mặt khủng

hoảng Con số này ước tính sẽ tăng tới 5,5

triệu người, chiếm gần nửa dân số nước này,

khi mùa đói kém lên tới đỉnh điểm vào tháng

7/2017 Tại Somalia, xung đột, mất an ninh

dân sự và hạn hán đã làm khoảng 2,9 triệu

người thiếu lương thực nghiêm trọng 8,1 triệu

người ở miền bắc Nigeria đang đối mặt tình

trạng mất an ninh lương thực trầm trọng và

cần sự hỗ trợ khẩn cấp Trong khi đó, 17 triệu

người ở Yemen, chiếm hai phần ba dân số

nước này, được cho là thiếu ăn và một nửa

trong số này cần hỗ trợ khẩn cấp Xung đột và

bất ổn nhiều nơi trên thế giới như Afghanistan,

Burundi, CH Trung Phi, CHDC Congo, Iraq,

Syria cũng làm trầm trọng thêm vấn đề an ninh

lương thực đối với hàng triệu người, đồng thời

ảnh hưởng các nước lân cận tiếp nhận người tị

nạn

- Tính đến tháng 3/2017, tình trạng mất an

ninh lương thực tại Dimbabue đã tăng vọt lên

hơn 4 triệu người cần được viện trợ lương thực

do kho dữ trữ lương thực đã cạn kiệt

Nguyên nhân gây ra điều này được xác định là

do những nguyên nhân sau: sản lượng lương

thực bị giảm do sử dụng sản phẩm nông

nghiệp làm năng lượng sinh học; biến đổi khí

hậu, tăng dân số, diện tích đất nông nghiệp

ngày càng giảm, các cuộc xung đột và đô thị

hóa; tình hình kinh tế-chính trị-xã hội trên thế

giới

Vị thế của Việt Nam trong việc đảm bảo an ninh lương thực thế giới

Là quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu của thế giới, Việt Nam không thể xem nhẹ mối nguy mất an toàn lương thực, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang lo đối phó giá lương thực tăng cao, điều này không những tránh mối lo

về khủng hoảng kinh tế- chính trị nói chung

mà trên hết là đảm bảo sự phát triển bền vững của Việt Nam Ngày nay, thế giới càng trở nên bất ổn, cùng với thiên tai, khủng bố, ô nhiễm môi trường,… nạn đói luôn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với đời sống nhân loại Giá lương thực, thực phẩm tăng cao và an ninh lương thực đang ngày càng trở thành vấn đề nóng bỏng của nhiều quốc gia Vì vậy, bảo đảm an ninh lương thực không chỉ là nhiệm vụ của mỗi quốc gia, khu vực mà còn là vấn đề cấp bách của toàn thế giới hiện nay An ninh lương thực đã trở thành vấn đề an ninh toàn cầu khi tình trạng khan hiếm nguồn cung cũng như giá lương thực tăng cao đang gây ra

những ảnh hưởng xã hội nghiêm trọng

Thực trạng chung về tình hình an lương thực thế giới hiện nay là một bài toán nan giải Nạn đói vẫn đang tiếp tục đe doạ hàng triệu người nghèo trên thế giới, nhất là tại các nước khu vực Sừng Châu Phi và Trung Đông Hạn hán tồi tệ nhất trong vòng hơn nữa thế kỷ đã xảy

ra ở một số khu vực của Hoa Kỳ, Biển Đen, Australia, và một số quốc gia ở khu vực Nam Á… đây sẽ là những nơi có nguy cơ thiếu lương thực trong tương lai Ngoài ra, sự gia tăng nhập khẩu gạo của Trung Quốc trong những năm gần đây cũng có thể là một mối đe doạ nghiêm trọng đến an ninh lương thực toàn cầu và sự mất cân bằng thương mại khi Trung Quốc dự kiến sẽ nhập khẩu 7 triệu tấn gạo vào năm 2020

Báo cáo của Ngân hàng Phát triển châu Phi cho biết, châu lục này đã mất hơn 35 tỷ USD

để nhập khẩu lương thực, thực phẩm và cảnh báo con số này có thể sẽ tăng lên 110 tỷ USD vào năm 2025 Số tiền khổng lồ chi cho nhập khẩu lương thực lẽ ra nên được đầu tư và sử dụng để phát triển nông nghiệp, tạo thêm việc làm cho lực lượng dân số trẻ của châu Phi Lực lượng này cần được khuyến khích tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp thay vì những cuộc

di cư mạo hiểm sang châu Âu nhằm tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn Các chuyên gia cho rằng, một trong số vấn đề mà các nhà lãnh đạo

cấp cao châu Phi cần hoạch định và thực hiện

là các chính sách phát triển kinh tế vĩ mô phù

hợp để thúc đẩy phát triển nông nghiệp, bao

gồm các vấn đề chính sách tài khóa, tài chính

tín dụng, thị trường nông sản, tăng năng suất

cây trồng Một nghịch lý nữa là châu Phi phải

chi hàng tỷ USD nhập khẩu lương thực, thực

phẩm, trong khi có khoảng 40% sản phẩm

nông nghiệp được sản xuất ở lục địa này lại bị

lãng phí, do công tác chế biến sau thu hoạch

yếu kém và thiếu trang thiết bị bảo quản Châu

Phi đang rất cần sự hỗ trợ nhằm nâng cao năng

lực quản lý trong vấn đề bảo đảm an ninh

lương thực Do đó, việc tăng dân số, hạn hán,

biến đổi khó hậu, bạo động vũ trang, sử dụng

sản phẩm nông nghiệp để sản xuất năng lượng

sinh học đều là những thách thức trực tiếp đến

tình hình an ninh lương thực hiện tại

Từ năm 2000 đến giai đoạn Quý II/2017, thị

trường xuất khẩu gạo của Việt Nam tập trung

vào Châu Phi và Châu Á vào khoảng 88,68%

và các khu vực khác là 11,32% Bên cạnh đó,

xuất khẩu cũng tăng mạnh ở một số thị trường

như: Angeria (tăng trên 400% cả về lượng và

kim ngạch), Nga (tăng trên 250% cả về lượng

và kim ngạch), Chi Lê (tăng 183% về lượng

và tăng 171% về kim ngạch), Ucraina (tăng

271% về lượng và tăng 258% về kim ngạch),

Bỉ (tăng 232% về lượng và tăng 162% về kim

ngạch) Hiện tại Việt Nam đang gặp khó khăn

bởi mức cạnh tranh giá gạo với Thái Lan, khi

nước này đang thực hiện chính sách giảm giá

gạo để xuất khẩu phần gạo dự trữ với giá rẻ để

giữ vững ngôi vị đầu bảng của mình Và các

thị trường tiêu thụ có nguy cơ sẽ chuyển từ

gạo Việt Nam, Ấn Độ sang Thái Lan Tuy

nhiên, nhu cầu lương thực của thế giới thực tế

luôn cao và Việt Nam có sẵn nguồn bạn hàng

thường trực, hiện tại Việt Nam cũng đang

trong giai đoạn đầu tư gạo có chất lượng cao

với giá phù hợp nên có thể cạnh tranh với Thái

Lan Riêng Việt Nam được dự đoán dân số sẽ

chạm mốc 100 triệu người vào năm 2020,

nghĩa là trong vòng chưa đầy một thập kỷ nữa

Việt Nam phải đảm bảo đủ lương thực cho số

dân tăng này trong khi quỹ đất hiện tại dành

cho nông nghiệp thì ít và có nguy cơ giảm

Đây chính là thử thách mà Việt Nam cần phải

vượt qua

Từ một quốc gia thiếu thốn lương thực, Việt

Nam đã vươn lên thành nước xuất khẩu gạo

đứng thứ hai trên thế giới, đánh dấu mốc quan

trọng bằng an ninh lương thực toàn cầu và có tầm ảnh hưởng to lớn đến cục diện chính trị thế giới Bên cạnh những thành công còn những mặt hạn chế cần giải quyết như:

- Sản lượng gạo của Việt Nam luôn tăng theo hằng năm, nhưng chất lượng chưa gao làm giá gạo thấp và nguồn lợi nhuận thu về không cao

- Gạo của nước ta vẫn còn chưa có thương hiệu riêng cho mình

- Thị trường xuất khẩu gạo chỉ tập trung vào các nước trong khu vực Châu Phi và Châu Á, nhưng nguồn thu về từ những nơi đó không cao Còn thị trường cao cấp như Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Úc thì vẫn chưa cạnh tranh được với Thái Lan

Nguyên nhân khách quan là do chu kỳ xuất

khẩu gạo của Việt Nam không phù hợp với thị trường thế giới, Việt Nam lại là một trong năm quốc gia bị ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hận toàn cầu, thiên tai thường xảy ra nên

làm mất mùa Nguyên nhân chủ quan là nhà

nước đang thực hiện chính sách kim tử tháp là chỉ tập trung đầu tư vào các Viện nghiên cứu

mà không đầu tư nhiều cho người nông dân, nông dân chưa tiếp cận được với các chất lượng giống tốt, chỉ mua các giống đang bán tràn lan trên thị trường làm chất lượng gạo kém

Hiện nay, Việt Nam đang xuất khẩu gần 1/3 sản lượng gạo của mình, đóng góp hơn 20% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của thế giới và chiếm 1/5 lượng gạo xuất khẩu gạo toàn cầu Việt Nam cũng thường cuyên cử các đoàn chuyên gia sang nhiều nước Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ Latinh để chia sẻ kinh nghiệm

và được chính phủ, nhân dân các nước bạn, cộng đồng quốc tế hoan nghênh cũng như đánh giá cao Sự chia sẻ này ảnh hướng rất lớn tới một số nước có nền nông nghiệp kém phát triển và thiếu kinh nghiệm, góp phần làm các quốc gia tại các khu vực trên có thể sản xuất được lương thực và tự cân bằng tình hình an ninh lương thực trong nước

Đề xuất giải pháp và chính sách để đảm bảo

an ninh lương thực thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

Với điều kiện phát triển như hiện nay, ASEAN sẽ trở thành khu vực xuất khẩu gạo lớn, trong đó Việt Nam là nhân tố chính Dự báo đến năm 2019, Việt Nam trở thành quốc gia số 1 về xuất khẩu gạo Hiện tại, Việt Nam

đã xuất khẩu gạo sang 30/55 nước châu Phi

Trong đó, những thị trường nhập khẩu nhiều

gồm có Bờ Biển Ngà, Ghana, Senegal,

Angola, Cameroon, gạo Việt Nam chiếm lĩnh

được thị trường ở đây là nhờ vào giá cả cạnh

tranh và chất lượng tốt Đây là tin vui mà cùng

là một thách thức không nhỏ đối với ngành

xuất khẩu gạo của Việt Nam Nền kinh tế còn

gặp nhiều khó khăn, thiên tai, dịch bệnh, biến

đổi khí hậu… đã làm sản lượng ở nước ta luôn

ổn định và có khi giảm Do vậy mà nhà nước

cần có những chính sách phát triển dài hạn để

làm tốt vai trò của một quốc gia nông nghiệp

hàng đầu thế giới

Trong đó, cần tập trung cải thiện chất lượng

lương thực để xuất khẩu, đặc biệt là lúa- gạo,

để sản phẩm đạt chất lượng tốt, vừa đảm bảo

được vị thế của Việt Nam, vừa mang lại lợi

nhuận cao để phát triển kinh tế- xã hội, mà còn

có thể cải thiện cơ sở hạ tầng của các khu vực

nông thôn để nhằm phát triển nông nghiệp

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là một trong những

quốc gia bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu,

khu vực miền Trung luôn chịu nhiều thiên tai,

vì thế cần phải luôn đảm bảo kho an ninh

lương thực quốc gia để phòng tránh những

nguy cơ thiên tai tiềm ẩn sau đó góp phần với

các quốc gia còn lại trên thế giới đảm bảo an

ninh lương thực toàn cầu

An ninh lương thực không đơn thuần là vấn đề

thiếu lương thực, Việt Nam nên giải quyết tốt

hơn khả năng tiếp cận lương thực gắn liền biến

động giá thực phẩm hoặc thay đổi đột ngột về

thu nhập Việt Nam là một trong những nền

kinh tế phát triển nhanh nhất châu Á cùng với

đó là tốc độ phát triển dân số tương đối nhanh

Do vậy, những thách thức mà Việt Nam phải

đối mặt trong việc đảm bảo nhu cầu ăn uống,

đảm bảo dinh dưỡng cho thế hệ sau là rất lớn

KẾT LUẬN

Sự tồn vong của loài người phụ thuộc vào

lương thực, điều này là không thể phủ nhận

Cho dù tiến trình hiện đại hóa nền kinh tế của

các quốc gia đã và đang khiến tỷ trọng đóng

góp vào tổng thu nhập quốc dân của ngành

nông nghiệp ngày một giảm dần, song không

vì thế mà tầm quan trọng của nông nghiệp

giảm sút, bởi đây là yếu tố bảo đảm an ninh

lương thực cho toàn xã hội Vài năm gần đây,

thế giới quan tâm hàng đầu tới an ninh lương

thực bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp tới

đảm bảo đời sống của người dân, đặc biệt các

nhóm dễ tổn thương, và có hiệu ứng lan tỏa nhanh chóng trên diện rộng Đối với Việt Nam, quốc gia sản xuất và xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới, đây vừa là thời điểm thể hiện trách nhiệm trước cộng đồng quốc tế vừa là thời cơ giương cao ngọn cờ nhân văn, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an ninh lương thực cho thế giới

Tuy nhiên, Việt Nam cũng là quốc gia đang phải đối phó với nhiều áp lực như biến đổi khí hậu, diện tích đất sản xuất bị sút giảm, dân số tăng nhanh (với trên 80 triệu người và ước tính

sẽ đạt 100 triệu người vào năm 2020), v.v

Sự gia tăng dân số và suy giảm đất đai sản xuất

mà chủ yếu do quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa, đã làm cho diện tích canh tác trên đầu người của Việt Nam xếp vào hạng thấp nhất thế giới, chỉ tính riêng đối với đất trồng lúa ước tính mỗi năm Việt Nam giảm khoảng

20 nghìn hecta Bên cạnh đó, nguy cơ mất an ninh lương thực là do biến đổi khí hậu toàn cầu, một số nước tăng nguồn dự trữ lương thực, dân số tăng cao, diện tích trồng cây lương thực giảm sút và một số lượng đáng kể lương thực được dùng vào mục đích sản xuất ethanol dùng chạy xe thay vì để ăn Thêm vào

đó là những biến động chính trị ở Bắc Phi, Trung Đông và hậu quả của động đất, sóng thần, rò rỉ phóng xạ hạt nhân ở Nhật Bản… Trong bối cảnh đó, nếu cộng với thiên tai ở một vài nơi trên thế giới nữa thì thị trường thế giới sẽ có đột biến và nguy cơ mất an ninh lương thực là khó tránh khỏi Giá các loại hàng hoá, đặc biệt là giá lương thực thế giới tăng cao trong thời gian gần đây vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với mỗi quốc gia Chính những nguyên nhân trên đã dẫn tới những sự việc đáng tiếc xảy ra, cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu như một hồi chuông cảnh tỉnh toàn nhân loại cần phải quan tâm hơn nữa đến việc phát triển nông nghiệp Dân số thế giới ngày càng đông, nhu cầu của mọi người về tiêu dùng lương thực ngày càng nhiều, nếu chúng ta không biết phát triển lương thực, tàn phá đất nông nghiệp và tài nguyên thì ắt hẳn thế hệ mai sau của chúng ta

sẽ phải gánh chịu những hậu quả khôn lường Một khi nhu cầu sống không được đảm bảo thì loài người sẽ dẫn đến tranh giành, xâu xé lẫn nhau cho mục tiêu sinh tồn Chưa bao giờ an ninh lương thực được đặt nặng như ngày nay, chưa bao giờ loài người phải lo cho miếng ăn

nhiều như ngày nay trước thực tế về điều kiện

sản xuất không hề thay đổi, dân số loài người

ngày càng đông Như vậy, trong bối cảnh hiện

nay, Việt Nam cần chủ động tích cực để tận

dụng cơ hội, vượt qua thách thức trong việc

bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và góp phần bảo đảm an ninh lương thực thế giới với

tư cách là quốc gia xuất khẩu gạo đứng thứ 2 thế giới và là thành viên tích cực của nhiều tổ chức kinh tế quốc tế

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Lê Anh Thực, “An ninh lương thực của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”,

Luận văn Thạc sĩ ngành kinh tế thế giới và quan hệ kinh tế, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012

TS Nguyễn Bá Thuỷ, “Dân số, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và phát triển bền vững ở

Việt Nam”, Tổng cục dân số- kế hoạch hoá gia đình, số 8 (101), 2009

Nguyễn Kim Hồng- Nguyễn Thị Bé Ba, “An ninh lương thực đồng bằng sông Cửu Long”, Tạp

chí Khoa học trường Đại học Sư Phạm TPHCM, số 32 (66), 2012

Bài viết “Đảm bảo an ninh lương thực trên thế giới và Việt Nam” được đăng trên Viện nghiên

cứu quản lý kinh tế Trung Ương, Số 14-2008

Bài viết “Thị trường xuất khẩu gạo 6 tháng đầu năm 2017”, trang website Trung Tâm Thông

Tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương (VITIC), ngày 13/07/2017

Bài viết “Năm 2014, đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang châu Phi”, trang website

http://baodientu.chinhphu.vn/Thi-truong/Nam-2014-day-manh-xuat-khau-gao-sang-chau-Phi/192405.vgp

Tài liệu tham khảo đặc biệt của Thông tấn xã Việt Nam các số: số 202- 1/9/2008, số 137- 17/6/2009, số 052- 6/3/2009, số 102- 7/5/2008

Trang xúc tiến thương mại của Bộ NN&PTNT

Tổng cục Hải Quan