Lần đầu tiên trong lịch sử triết học, chất và lượng có được ý nghĩa với tư cách là những phạm trù trong triết học của Aixtốt. Ông xem chất và lượng là tất cả những gì làm cho sự vật là nó. Còn lại lượng là tất cả những gì có thể phân tích thành những bộ phận cấu thành. Ông phân lượng thành hai loại: số lượng và đại lượng. Ông cũng là người tiến hành đầu tiên để giải quyết một vấn đề quan trọng của quy luật: và vấn đề nhiều chất và lượng của sự vật. Từ đó, ông phân biệt sự khác nhau về định thức với bản chất của sự vật cái sẽ xuất hiện hoặc mất đi cùng với sự xuất hiện hoặc mất đi của sự vật; ông cũng đạt được thành phần đáng kể trong tầm nhìn theo định mức, xem chế độ là hệ thống nhất, cái không thể phân chia giữa chất và lượng.
Trang 1Với những thắng lợi giành được trong thế kỷ XX, nước ta từ một nước thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một nước độc lập, tự do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa, có quan hệ quốc tế sâu rộng, ngày càng có vị thế quan trọng trong khu vực và trên thế giới Nhân dân ta đã từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước và xã hội Nước ta có nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu, bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Đảng, Nhà nước và nhân dân ta có được những thành tựu đó là do nhận thức đúng đắn về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh
vĩ đại và vận dụng các quan điểm cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin Mối quan hệ biện chứng giữa sự thay đổi về chất và sự thay đổi về lượng
là một trong những quan điểm khoa học đã và đang được chúng ta vận dụng khá triệt để trong sự nghiệp phát triển đất nước Vì quy luật đó cho ta biết phương thức chủ yếu của sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng Nhận thức được nó sẽ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với công cuộc đổi mới đất nước ta không chỉ trong giai đoạn hiện nay mà còn cả tương lai
Với ý nghĩa và tầm quan trọng của vấn đề, tôi chọn đề tài nghiên cứu là:
“Phân tích nội dung, ở đâu sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi
về chất và ngược lại Việc nhận thức và vận dụng quy luật đó vào thực tiễn,
ý nghĩa của vấn đề”
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn đọc
Trang 2NỘI DUNG
Chương 1: Phân tích nội dung quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất lượng và ngược lại
1.1 Quan niệm biện chứng về chất và lượng:
1.1.1 Quan niệm về chất và lượng của các nhà triết học cổ:
Lần đầu tiên trong lịch sử triết học, chất và lượng có được ý nghĩa với tư cách là những phạm trù trong triết học của Aixtốt Ông xem chất và lượng là tất
cả những gì làm cho sự vật là nó Còn lại lượng là tất cả những gì có thể phân tích thành những bộ phận cấu thành Ông phân lượng thành hai loại: số lượng và đại lượng Ông cũng là người tiến hành đầu tiên để giải quyết một vấn đề quan trọng của quy luật: và vấn đề nhiều chất và lượng của sự vật Từ đó, ông phân biệt sự khác nhau về định thức với bản chất của sự vật - cái sẽ xuất hiện hoặc mất đi cùng với sự xuất hiện hoặc mất đi của sự vật; ông cũng đạt được thành phần đáng kể trong tầm nhìn theo định mức, xem chế độ là hệ thống nhất, cái không thể phân chia giữa chất và lượng
Sau này, quan điểm phiến diện tuyệt đối hóa đặc trưng về lượng đã được phục hồi trong triết học cổ điển Đức, đặc biệt trong triết học Hêghen Hêghen đã phân tích một cách tỉ mỉ tối đa hệ thống, mối quan hệ qua lại, chuyển đổi lẫn nhau giữa chất và lượng, xem xét chất lượng và nằm trong quá trình vận hành và phát triển không ngừng Với quan điểm biện hộ, họ đã xem xét chất lượng “chất thuần túy” đến “chất được xác định”, chất lượng phát triển đến mức tối đa thì ra đời lượng; lượng cũng không ngìng tiến hóa, “số lượng“ là đỉnh cao nhất trong lịch sử tiến hóa
Trong việc xem xét mối quan hệ giữa sự thay đổi về lượng và thay đổi về chất, Hềghen đặc biệt chú ý đến phạm vi bước nhảy chính dựa trên tư tưởng của
sự suy xét, Lenin đã rút ra khỏi hệ thống luận quan trọng là: Việc thừa nhận
Trang 3bước nhảy hay không là tiêu chí Cơ sở hạ tầng xem đó là người theo quan điểm chứng minh hay siêu hình về sự phát triển
Tất nhiên, với tư cách là nhà triết học duy tâm, Hêghen đã xem các chất lượng, độ chỉ như những nấc thang tự phát triển của tinh thần, của “ý tưởng tuyệt đối” chứ không phải những nấc thang nhận thức của con người đối với thế giới bên ngoài
1.1.1 Quan niệm biện chứng duy vật về chất và lượng:
1.1.2.1 Quan niệm biện chứng duy vật về chất:
Chất là một phạm vi triết học dùng để chỉ tính chất quy định vốn có của các sự vật và hiện vật, là sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính làm cho nó và do
đó nó khác với cái khác
Thuộc tính là biểu hiện một khía cạnh nào đó về chất lượng của các sự
vật trong mối quan hệ qua lại với các sự vật khác VD: Khi cho đường vào nước
ta có tính tan, khi ném ta thấy đường có vị ngọt vậy tính tan, vị ngọt… là thuộc tính của đường Tất cả các thuộc tính của đường đều là những cái vốn có của đường, nhưng chúng chỉ lộ ra trong mối quan hệ của đường với nước hoặc trong quan hệ của đường với vị giác của con người
Đặc trưng khách quan nói trên quy định nhận thức của con người đối với vật chất của sự vật Để nhận thức được các thuộc tính, chúng ta cần nhận thức
nó trong mối quan hệ giữa các sự vật Trong mối quan hệ cụ thể thường bộc ra nét thuộc tính (một khía cạnh về chất) của sự vật Do vậy, để nhận thức được chất với tư cách là sự tổng hợp tất cả các thuộc tính của sự vật đó, chúng ta phải nhân sự vật trong tổng hòa các mối quan hệ có hể có giữa các sự vật đó các khác
sự vật
Mỗi sự vật có vô vàng thuộc tính, mỗi thuộc tính của các sự vật lại có một tổng hợp các đặc điểm về chất của mình, nên để mỗi thuộc tính trở lại thành một chất Điều đó cũng có nghĩa, mỗi sự vật có vô số chất Cho nên khi diễn đạt
Trang 4không thể tách rời giữa các chất và các vật cũng như nhiều chất của nó, Ăngghen đã viết: “Nhữmg chất lượng không tồn tại, mà các sự vật có chất lượng hơn nữa, các sự vật có vô tính chất lượng, mới tồn tại “
Với tư cách là những khía cạnh của chất lượng bị lộ ra trong các mối quan
hệ, các thuộc tính của các sự vật cũng có các vị trí khác nhau thành các thuộc tính cơ bản và các tính thuộc tính không cơ bản Tổng hợp các cơ sở thuộc tính tạo thành chất của sự vậtt Ở mỗi sự vật chỉ có một chất cơ bản, đó là tổng hợp các thuộc tính dặc trng cho các sự vật trong toàn bộ quá trình tồn tại của các sự vật đó; đó là loại chất mà sự tồn tại của nó hay mất đi của nó quy định sự tồn tại hay mất đi của sự vật VD: trên cơ sở chiếm hữu tư nhân tư liệu sản xuất, chất
cơ bản của nền kinh tế tư bản là sản phẩm chạy theo giá trị thặng Khi đó đặc trung mất đi, nền kinh tế cũng không còn là kinh tế tư bản chủ nghĩa
Chất lượng của sự vật không được xác định bởi chất lượng của các cấu trúc yếu tố thành, mà bởi liên kết phương thức giữa các cấu trúc yếu tố đó thành
sự vật đó
Tự nhiên và cả trong xã hội, chúng tôi thấy không ù ù, mà nhìn thấy riêng
về các cấu trúc yếu tố, chúng tôi hoàn toàn đồng nhất, chẳng hạn như các sự việc lại khác nhau về chất VD: kim cương và hơn là những sự vật đều do cácbon tạo
ra Nhưng kim cương là vật cứng, có thể cắt hầu hết tất cả các loại kim loại, có giá trị kinh tế cao, còn hơn thì không có các đặc điểm tương đồng Sự khác nhau
đó được quyết định bởi sự khác nhau của liên kết phương thức của các nguyên
tố cacbon
Chất của sự vật không thay đổi chỉ khi có sự thay đổi các cấu trúc yếu tố
mà nó phụ thuộc vào liên kết phương thức liên kết giữa các yếu tố cấu thành sự vật đó Do vây, làm biển đổi chất của sự vật, chúng ta có thể cải tạo cấu hình các phần tử, hoặc thay đổi liên kết phương thức giữa các phần tử đó
1.1.2.2 Quan niệm biện chứng duy vật về lượng:
Trang 5Luợng là một phạm vi triết học được sử dụng để chỉ tính toán quy định
vốn có của sự vật, nó biểu thị số lượng của các tỉnh, số lượng bộ phận, các đại lượng, trình độ, quy mô, nhịp điệu của sự vận hành và phát triển.
Những đặc trưng về lượng giá trị mang tính chất lượng vốn có của sự vật:
cổ phiếu là những đặc điểm giúp ta phân tích sự vật với sự vật khác
Các trung tâm đặc biệt về hượng cũng được biểu hiện trong các hệ thống nhất định Tuy nhiên, khác với những mối quan hệ là phương thức lộ thuộc tính
về chất, những mối quan hệ nhờ đó thuộc tính hư hỏng lộ ra, mang tính xác định, chặt chẽ, nghiêm ngặt hơn rất nhiều
Tuy nhiên, trong thực tế có những thuộc tính về lượng cảu sự vật không thể biểu hiện một cách chính xác bằng số lượng hay đại lượng VD: trình độ giác ngộ cách mạng, phẩm chất, tư cách, đạo đức của mỗi người trong những trường hợp như thế, để có những tri thức đúng đắn về lượng, đòi hỏi phải có sự trừu tượng hóa rất cao và phương pháp luận khoa học
Không chỉ chất lượng, mà tất cả các thuộc tính về chất cũng có tính chất định lượng
Do vậy, các sự vật cũng có vô số lượng và số lượng là hai mặt không thể tách rời nhau trong sự vật Trong quá trình vận hành và phát triển, chất lượng và
số lượng của sự vật không đứng yên Chóng luôn vận hành không phải thiết lập với nhau mà luôn luôn có hệ thống quay lại theo hệ thống pháp luật nhất định
1.1.2 Đề tài quan hệ biện hộ họ giữ không thay đổi về lượng và thay đổi về chất:
Lượng có thể thay đổi trong giới hạn nhất định mà không làm thay đổi căn bản về chất lượng của sự vật Ở thời điểm này sự vật vẫn còn là nó mà chưng thành cái khác VD: khi kiểm tra các trạng thái khác nhau của nước trong khoảng nhiệt độ 0 độ c đến 100 độ C, chất lượng của nước vẫn không thay đổi
Trang 6(xét về cấu hình chất lượng) Như vậy, not any mét sự thay đổi về lượng còng ngay lập tức làm thay đổi căn bản về chất lượng của sự vật
Khuôn khổ, mà trong đó sự thay đổi về lượng không thay đổi về chất lượng của sự vật, được gọi là độ
Độ là một triết học phạm vi được sử dụng để chỉ hệ thống giữa chất và lượng, nó là một giới hạn, mà trong đó, sự thay đổi về lượng không thay đổi căn bản về chất của sự vật
Những giới hạn mà khi lượng đạt tới đó sẽ làm thay đổi về chất lượng của
sự vật được gọi là điểm nút Trong ví dụ trên, nếu coi trạng thái ước tính là chất lượng thì 0 độ C và 100 độ C là điểm nút
Sự thay đổi về lượng đạt tới điểm nút sẽ ra đời mới chất lượng với mới tương ứng với mở rộng sự thống nhất giữa lượng và chất mới tạo thành một độ mới và điểm nút mới Sự vận hành và phát triển là không giống nhau Do đó, sự vận hành, sự thay đổi của sự vật sẽ hình thành một đường nút của các quan hệ về
độ
Sự thay đổi về chất làm những sự thay đổi về hrợ trong tnước đó được gọi
là bước nhảy: Buớc nhảy là một phạm vi triết học được sử dụng để chỉ thời gian chuyển đổi của các sự vật làm những thay đổi về lượng trước đó gây ra, là quá trình chuyển từ chất này sang chất khác một cách căn bản
Thế giới là muôn hình muôn vẻ, nên sự thay đổi về chất lượng cũng hết sức mạnh mẽ với nhiều hình thức khác nhau Chất lượng của bước nhảy được quyết định trước bởi tính chất của sự vật, bởi những vốn mẫu Với những vật có tính chất khác nhau và với nhữmg khác nhau mẫu sẽ có những bước nhảy khác nhau Hạn chế, bước nhảy trong tự nhiên dẫn đến đời sống của các loài động vật, mới vật thực phải trải qua hàng ngàn năm hoặc nhiều hơn Nhưng tự nhiên, chúng ta vẫn quan sát được cả những quá trình thay đổi về chất lượng diễn ra nhanh chóng VD: hiện tượng phóng xạ trong tự nhiên của một số nguyên tố hóa học
Trang 7Tính đa dạng trong cấu trúc thay đổi về chất và được quy định bởi điều kiện trong đó diễn ra sự thay đổi về chất Chằng hạn chế, cũng là vấn đề thay đổi quyền chính trị trong quá trình phát triển xã hội, chẳng hạn như thuộc tính của lịch sử điều kiện - cụ thể mà sự thay đổi đó có thể diễn ra bằng con đường hòa bình hoặc bạo lực mạng Khi đi theo con đường thứ 2, bước nhảy được thực hiện trong khoảng thời gian tương tác ngắn, “một ngày bằng hai mươi năm”
Trong thực tế, sự thay đổ về chất lượng thông qua các bước nhảy hết sức mạnh mẽ và phong cách Nhìn chung, các bước nhảy có thể hiện qua các cách thức co bản sau:
Bước nhảy biến và bước nhảy theo cách dần dần:
Sự phân chia như vậy được dựa trên thời gian của sự thay đổi về chất, mà còn dựa trên cả chất lượng của bản thân sự thay đổi đó Các biến nhảy bước, khi chất lượng của sự vật được biến đổi một cách nhanh chóng Thời hạn, sự chuyển đổi của các cơ bản dần dần các tiền tố của cũ Hạn chế, quá trình chuyển hóa từ bạn thành người Như vậy, sự khác nhau giữa hai loại bước nhảy vừa nêu không chỉ ở thời điểm diễn ra sự thay đổi về chất, và cả ở cơ chế thay đổi đó Khi nói về bước nhảy dần dần, ngoài tốc độ nhân tố, chúng ta còn nói đến cơ chế của công việc tạo ra chất mới Ở đây, chất mới được tạo thành không ngay lập tức, mà được tạo thành từng phần Mặt khác, cũng cần phản hồi bước nhảy dần dần với sự thay đổi dần dần về lượng nhưng sự thay đổi dần dần
về lượng diễn ra liên tục trong khuông khổ của chất lượng đang tồn tại; bước nhảy dần dần là sự chuyển hóa chất này sang chất khác, là đoạn thẳng của tính liên tục, là bước quyết định trong quá trình phát triển
Bước nhảy toàn bộ và nhảy cục bộ.
Bước nhảy toàn bộ là kiểu nhảy làm thay đổi chất lượng của tất cả các mặt, các bộ phận, tổ chức nhân sự thành sự vật Bước nhảy cục bộ là kiểu nhảy thay đổi đồng hồ đo mặt, đồng hồ đo hệ số, số bộ phận của sự vật Đối với tạp chí về tính chất, cấu trúc nhân tố, cấu trúc giải tích thành Bước nhảy thường
Trang 8xảy ra theo con đường từ sự thay đổi chất lượng cục bộ sang chất lượng tổng thể Quá trình thủ tục giải phóng dân tộc ở cấp độ thuộc địa (kiểu cò) trên thế giới cũng như quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa đã diễn ra theo phương thức như vậy
Khi xem xét sự thay đổi về chất và sự thay đổi về chất trong xã hội, điều quan trọng là phải chú ý đến chiều sâu và ý nghĩa của chúng Từ cách tiếp cận
đó, cả thay đổi định lượng và thay đổi chất lượng có thể được phân tách thành những thay đổi mang tính cách mạng hoặc tiến hóa
Cách mạng là sự thay đổi mà trong quá trình đó, quá trình tiến hóa sẽ loại
bỏ những phẩm chất cơ bản của sự vật, diễn đàn để cải thiện cơ bản chất lượng của sự vật đó, bất kể sự cải tiến đó diễn ra như thế nào Bất kỳ tình huống nào (diễn ra dưới dạng thay đổi hoặc dần dần)
Tiến hóa là sự thay đổi, trong đó điều cơ bản của sự vật được duy trì
Chương 2: Nhận thức và vận dụng nội dung quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến thay đổi về chất và ngược lại trong thực tiễn
Chúng ta sẽ điểm qua công tác nhận thức và vận dụng nội dung của quy luật này vào công việc ở nước ta qua hai phương diện:
2 1 Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta:
Ở nước ta, lịch sử đặt vấn đề lựa chọn của Con đường phát triển bỏ qua chế độ đã có ý nghĩa quan trọng kể từ những năm 20 của thế kỷ XX, khi chủ nghĩa yêu nước là truyền thống Việt Nam bắt gặp con đường Cách mạng Tháng Mười Nga, hòa nhập vào xu hướng chung của nhân loại: quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Thực hiện đấu tranh cách mạng và nhất là từ khi tiếp cận với bản thảo luận cương lĩnh của VI Lenin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa, Hồ Chí Minh đã đi đến kết luận: Muốn cứu nước, giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường mạng vô sản; rằng chỉ có chủ nghĩa xã
Trang 9hội và chủ nghĩa cộng sự mới được giải phóng các dân tộc được áp dụng và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ Để có một bước nhảy cách mạng đó để đưa cách mạng Việt Nam sang một trang khác (“chấtť” khác) là đất nước xã hội chủ nghĩa, cương lĩnh đầu tiên (1930) của Đảng ta đã định sẵn: Sau khi hoàn thành thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, nước ta sẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội Đó là sự lựa chọn của nhà thờ chính và sự đúng đắn của Đảng, đáp ứng nguyện vọng đời sống của dân tộc, phản ánh xứng đáng thế của đại thời đại, phù hợp với quan điểm mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lê nin
Cả một quá trình tích lũy về đủ chất lượng để có những biến đổi về chất lượng, chất lượng mới được tạo ra, nhưng nó trở lại đồng thời nó lại tạo nên một lượng Chúng ta cứ tưởng rằng sau khi chiến thắng đế quốc Mỹ, chúng ta sẽ có một nước xã hội chủ nghĩa đích thực; thắng đé quốc, thực dân thì thắng nghèo, lạc hậu cũng chỉ là vấn đề thời gian; rằng chúng ta có thể dễ dàng tiến tới xã hội chủ nghĩa bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Có thể nói, nhận thức của chúng ta về sự phát triển qúa độ lên chủ nghĩ a xã hội là trĩ, sai lạc và duy ý chí Vấn đề đặt ra là chúng ta phải hiểu rõ ràng mới ở đây là chúng ta phải có một thời kỳ quá độ lên xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ này chúng ta sẽ có những thay đổi phát triển về mọi mặt kinh tế, xã hội nghị, văn hóa, giáo dục Chính vì nhận thức được điều đó Đảng ta đã có chủ trương xây dựng chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ chủ nghĩa, tạo ra sự biết đổi về chất của xã hội trên tắt tất cả các lĩnh vực là sự nghiệp rất khó, phức tạp, cho nên phải trải qua thời gian quá lâu với nhiều đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tính chất quá mức Trong các lĩnh vực của đời sống xã hội diễn ra đan xen và đấu tranh giữa cái mới và cái cũ
Với tinh thần thay đổi mới tư duy, thay đổi mới nhưmg không thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà còn lại, làm cho mục tiêu đó thực hiện một cách
có kết quả tốt hơn trên cơ sở chính thức về chủ nghĩa xã hội, đề ra các hình thức
và bước đi thích hợp, thẩm định đơn, siêu hình, giáo dục điều, duy ý chí, trái quy định Trên cơ sở pháp lý đúng về chủ nghĩa xã hội, với tinh thân phê bình cách
Trang 10mạng, với sự định hướng mục tiêu và một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đẩm
đà bản sắc dân tộc, tương lai tươi sáng sự thay đổi mới vì mục tiêu dân giàu, mước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh và sẽ từng bước thực hiện một cách sinh động trên đất nước
2.2 Về sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước ta:
Bên cạnh việc nhận thức về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước
ta một cách đúng đắn cũng là việc nhận thức về sự phát triển nước nên nước ta trong năm qua có nhữmg thay đổi mới và phát triển rõ ràng
Thập niên bảy mươi, với nền kinh tế phổ biến là sản xuất nhỏ, lại chiến trường tàn phá nặng nề, chủ yếu bằng việc cải tạo xã hội chủ nghĩa, tổ chức lại sản xuất và mở rộng quy mô tác động xã, áp dụng mô hình chủ nghĩa xã hội của Liên Xô, với hy vọng nhanh chóng vó nhiều chủ nghĩa xã hội hơn, chúng ta đã bộc lộ tư tưởng chủ quan, nóng vé, duy ý chí cả về vấn đề trong lý luận lẫn trong chỉ đạo thực tiễn Điều đó đã làm cho các mục tiêu của Đại Hội IV của Đảng, các chủ đề đều không đạt Và tiếp theo đó Đại Hội V đề ra những chủ trương lớn: tập trung phát triển nông nghiệp, nông nghiệp được xem là mặt hàng đầu; ra sức mạnh mẽ sản xuất tiêu chuẩn; tiếp tục xây dựng hệ thống đo lường công việc quan trọng Tuy nhiên, Đại Hội V vẫn tiếp tục đường ngắn do Đại Hội IV vạch ra, không phản ánh được toàn bộ nên sẽ thay đổi Điều đó làm cho tình hình kinh tế xã hội của Việt Nam vào những thập niên 80 như càng lao nhanh vào khủng hoảng Từ đầu năm 1985 đến cuối năm 1986, tình hình trở nên nghiêm trọng hơn Nông nghiệp sản xuất vẫn tiếp tục trì trệ, lương thực không
đủ sử dụng Các xí nghiệp luông trong trạng thái “lãi giả lỗ thật” Nhà nước bao cấp tràn lan Lưu thông, ách tắc phân phối Đời sống nhân dân khó khăn đến cùng cực Tiêu cực xã hội có điều kiện sinh sôi, nảy nở Nhân dân bất bình; Họ cảm thấy không thể tiếp tục sống như cũ được nữa Đảng và Nhà nước cũng không thể duy trì các cũ chính sách và cơ chế Khủng hoảng kinh tế xã hội đã đến độ nguy hiểm Chính thời điểm này là điểm nút của thay đổi về chất (kinh tế
xã hội) sau mét quá trình thay đổi dài và tích lũy đủ về “lượng” Và bước nhảy