Với tư cách là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật, quy luật phủ định của phủ định luôn là nền tảng lí luận, kim chỉ nam cho hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn. Việc thiết kế, xây dựng được một xã hội mới về chất trên nền tảng vốn có của xã hội cũ, về thực chất, đó là quá trình vận dụng và thực hiện quan điểm phủ định biện chứng trong thực tế. Phủ định biện chứng là quá trình phủ định bao hàm trong nó những nhân tố tích cực của cái bị phủ định. Vì vậy, phủ định biện chứng mang tính kế thừa những yếu tố tích cực và gạt bỏ những yếu tố không phù hợp với sự phát triển của cái mới. Song, khi vận dụng quan điểm phủ định của phủ định vào đời sống thực tiễn để xem xét, đánh giá sự vật, hiện tượng đã có những quan điểm xem xét sự vật và hiện tượng một cách cứng nhắc, siêu hình hoặc là xóa bỏ tất cả hoặc là kế thừa một cách nguyên si. Trong lĩnh vực văn hóa ở nước ta trước đổi mới đã có những quan điểm chỉ đạo và cách làm chưa đúng. Và hệ quả là nhiều di sản văn hóa của dân tộc bị xâm hại và phá hỏng, nền văn hóa đân tộc bị tổn thất lớn
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Với tư cách là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật, quy luật phủ định của phủ định luôn là nền tảng lí luận, kim chỉ nam cho hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn Việc thiết kế, xây dựng được một
xã hội mới về chất trên nền tảng vốn có của xã hội cũ, về thực chất, đó là quá trình vận dụng và thực hiện quan điểm phủ định biện chứng trong thực tế
Phủ định biện chứng là quá trình phủ định bao hàm trong nó những nhân tố tích cực của cái bị phủ định Vì vậy, phủ định biện chứng mang tính kế thừa những yếu tố tích cực và gạt bỏ những yếu tố không phù hợp với sự phát triển của cái mới Song, khi vận dụng quan điểm phủ định của phủ định vào đời sống thực tiễn để xem xét, đánh giá sự vật, hiện tượng đã có những quan điểm xem xét sự vật và hiện tượng một cách cứng nhắc, siêu hình hoặc là xóa bỏ tất cả hoặc là kế thừa một cách nguyên si Trong lĩnh vực văn hóa ở nước ta trước đổi mới đã có những quan điểm chỉ đạo và cách làm chưa đúng Và hệ quả là nhiều di sản văn hóa của dân tộc bị xâm hại và phá hỏng, nền văn hóa đân tộc bị tổn thất lớn
Hiện nay, bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, chúng ta phải xây dựng một nền văn hóa mới, phù hợp với yêu cầu của thời đại, phù hợp với thực tiễn của đất nước Ngày nay trước xu thế toàn cầu hóa, hợp tác hóa trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội giúp cho chúng ta có cơ hội để tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại, làm giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc mình Hơn nữa, trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa thì vấn đề giữ gìn nền văn hóa mang đậm tính dân tộc ngày càng trở nên đặc biệt quan trọng Bên cạnh những mặt tích cực, mặt trái của kinh tế thị trường đã và đang làm chao đảo nhiều giá trị tinh thần nói chung, nhân cách con người nói riêng Đặc biệt, một số giá trị đạo đức tốt đẹp, thiêng liêng vốn có vị trí quan trọng trong hệ thống giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam đang có nguy cơ
bị mai một và tha hóa Đồng thời, ở nước ta vẫn tồn tại những tàn dư của xã hội cũ
Trang 2để lại, đó là những hủ tục lạc hậu, bảo thủ, mê tín dị đoan, Chính vì vậy, việc xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trên cơ sở quán triệt quy luật phủ định của phủ định của chủ nghĩa duy vật biện chứng là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Đảng và Nhà nước ta Trong các Văn kiện, Nghị quyết của các kỳ Đại hội Đảng gần đây, Đảng ta đã nhận thức rõ điều này và đã đưa ra quan điểm chỉ đạo cho việc xây dựng nền văn hóa mới: Coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực, là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội Đặc biệt trong Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khóa VIII, Đảng ta đã khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”
Và điều này còn được tiếp tục khẳng định tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX:
“Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội”
Với lí do trên tôi chọn đề tài: “Quy luật phủ định của phủ định với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” cho Tiểu luận hết môn của mình
I QUY LUẬT PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH.
1 Một số khái niệm cơ bản.
Trong ý thức thông thường, khái niệm “phủ định” thường được thể hiện bằng từ “không”; phủ định có nghĩa là nói “không”, là bác bỏ một cái gì đó Trong triết học có hai quan điểm: Quan điểm siêu hình và quan điểm biện chứng về sự phủ định Quan điểm siêu hình cho rằng phủ định là sự can thiệp của những lực lượng bên ngoài dẫn tới thủ tiêu sự vật, chấm dứt sự phát triển của nó
Quan điểm biện chứng cho rằng, phủ định là một khâu tất yếu của bất kì sự phát triển nào Đó là sự thay thế sự vật này bằng một sự vật khác trên cơ sở mất đi của cái cũ, xuất hiện cái mới tiến bộ hơn và có sự kế thừa những yếu tố phù hợp của cái cũ, là quá trình giải quyết mâu thuẫn nội tại của bản thân sự vật bị phủ định Vì vậy, phủ định biện chứng là quá trình tự thân phủ định, tự thân phát triển
Trang 3dẫn tới ra đời của cái mới tiến bộ hơn so với cái bị phủ định (là kết quả của quá trình đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật ấy quyết định)
Tuy nhiên, chúng ta có thể đưa ra khái niệm của Phủ định như sau: Phủ định với nghĩa chung nhất là sự không thừa nhận, sự loại bỏ hay sự thay thế sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác Phủ định nào tạo ra điều kiện, tiền đề cho
sự xuất hiện của cái mới, cho sự phát triển tiếp theo gọi là phủ định biện chứng
Phủ định biện chứng là sự phủ định bắt nguồn từ bên trong dự vật, là vòng khâu của mối liên hệ, là vòng khâu của sự phát triển Phủ định biện chứng có hai đặc trưng cơ bản: Mang tính khách quan và mang tính kế thừa, phát triển
2 Quy luật phủ định của phủ định.
Quy luật phủ định của phủ định là một trong 3 quy luật cơ bản của phép biện hứng duy vật Quy luật này khái quát khuynh hướng phát triển tiến lên theo hình thức xoáy ốc thể hiện tính chất chu kỳ trong quá trình phát triển Đó là cơ sở phương pháp luận của nguyên tắc phủ định biện chứng, chỉ đạo mọi phương pháp suy nghĩ và hành động của con người Phủ định biện chứng đòi hỏi phải tôn trọng tính kế thừa, nhưng kế thừa phải có chọn lọc, cải tạo, phê phán Chống kế thừa nguyên si máy móc và phủ định sạch trơn, chủ nghĩa hư vô với quá khứ Quy luật phủ định của phủ định biểu hiện sự phát triển của sự vật là do mâu thuẫn trong bản thân sự vật quyết định Mỗi lần phủ định là quá trình đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập trong bản thân sự vật, giữa mặt khẳng định và phủ định Sự phủ định lần thứ nhất được thực hiện một cách căn bản sẽ làm cho sự vật cũ chuyển thành cái đối lập của mình Lần phủ định tiếp theo dẫn tới sự ra đời một sự vật mới mang nhiều đặc trưng đối lập với cái trung gian Như vậy về hình thức, sẽ trở lại cái xuất phát, song thực chất, không phải giống nguyên như cũ, mà dường như lặp lại cái cũ, nhưng trên cơ sở cao hơn Đặc điểm quan trọng nhất của sự phát triển biện chứng thông qua phủ định của phủ định chính là sự phát triển dường
Trang 4như quay trở lại cái cũ, nhưng trên cơ sở cao hơn, do vậy sự phát triển có tính chất tiến lên không phải theo đường thẳng mà theo đường xoáy ốc
Phủ định biến chứng có hai đặc tính chất cơ bản sau đây: Thứ nhất, nó mang tính khách quan, là điều kiện của sự phát triển; Thứ hai, nó mang tính kế thừa, là nhân tố liên hệ giữa cái cũ và cái mới Phủ định biện chứng là quá trình mang tính khách quan do mâu thẫn trong bản thân sự vật quy định Hơn nữa phủ định của sự vật cũng không tùy thuộc vào ý muốn con người Mỗi sự vật có phương thức phủ định riêng, do đó mà có sự phát triển Phủ định biện chứng không phải là sự thủ tiêu, sự phá hủy hoàn toàn cái bị phủ định Trái lại, để dẫn tới
sự ra đời của cái mới, quá trình phủ định biện chứng bao hàm trong nó nhân tố giữ lại những nhân tố tích của cái bị phủ định Phủ định biện chứng, do vậy, là sự phủ định mang tính chất kế thừa Với ý nghĩa như vậy phủ định đồng thời cũng là khẳng định diễn đạt tư tưởng đó, V.I.Lênin viết “Không phải sự phủ định sạch trơn, không phải phủ định không suy nghĩ, không phải sự phủ định hoài nghi, không phải sự do dự, cũng không phải sự nghi ngờ là cái đặc trưng và cái bản chất trong phép biện chứng mà là sự phủ định coi như là vòng khâu của liên hệ, vòng khâu của sự phát triển, với sự duy trì cái khẳng định” Giá trị của sự kế thừa biện chứng được quy định bởi vai trò của nó trong sự ra đời cái mới Không có cái mới nào ra đời từ hư vô, nhờ giữ lại nhân tố tích cực của cái bị phủ định mà cái mới có tiền đề cho sự phát triển của mình
Tóm lại: Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra rằng chu kỳ của sự phát triển phải trải qua ít nhất hai lần phủ định: Từ nó chuyển sang mặt đối lập với nó (cái phủ định phủ định cái khẳng định), sau đó trở về nó trên cao hơn (cái khẳng định phủ định cái phủ định)
Như vậy, đặc trưng cơ bản của phủ định biện chứng là phủ định có khẳng định cứ không phải là phủ định sạch trơn và không bao hàm bất kỳ một sự khẳng định nào như phủ định trong phép siêu hình Đây là sự khác biệt căn bản của phủ
Trang 5định trong phép biện chứng và phủ định trong phép siêu hình Vì thế, phủ định biện chứng là phủ định mang tính khoa học, định hướng cho mọi hoạt động thực tiễn của con người
3 Ý nghĩa phương pháp luận của sự vận dụng quy luật phủ định của phủ định vào việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
Trong hoạt động lý luận cũng như trong hoạt động thực tiễn, chúng ta cần lưu ý rằng cái mới nhất định sẽ thay thế cái cũ, cái tiến bộ nhất định sẽ thay thế cái lạc hậu, cái mới ra đời từ cái cũ, nó kế thừa tất cả những cái gì tích cực của cái cũ
Và phủ định của phủ định là sự tự phủ định, là sự phủ định tạo tiền đề cho sự phát triển tiếp theo, cho cái mới ra đời thay thế cái cũ Trong công tác, chúng ta cần phải biết phát hiện ra và quý trong cái mới, phải tin tưởng vào tương lai phát triển của cái mới, mặc dù lúc đầu nó còn ít ỏi, yếu ớt, phải ra sức bồi dưỡng, phát huy cái mới, tạo điều kiện cho nó chiến thắng cái cũ Và trong quá trình đấu tranh với cái cũ, chúng ta phải biết sàng lọc, biết giữ lấy những cái gì là tích cực, là có giá trị của cái cũ cho phù hợp với điều kiện mới, phải chống thái độ “hư vô chủ nghĩa” trong khi nhìn nhận lịch sử, đánh giá quá khứ Phủ định của phủ định được thực hiện thông qua giải quyết mâu thuẫn Vì nguyên nhân của phủ định của phủ định là do những mâu thuẫn nội tại của sự vật, hiện tượng quy định Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật sẽ đưa đến sự chuyển hóa lẫn nhau, cái mới
ra đời thay thế cái cũ Quá trình đó diễn ra thường xuyên ngoài ý muốn của con người và đó cũng là yếu tố tất yếu của sự phát triển Phủ định biện chứng là sự phủ định mang tính khách quan Đó là sự tự phủ định của sự vật và hiện tượng không phải do chủ quan của con người, cũng không phải do Thượng đế hay Chúa điều khiển Trong thực tế, sự phát triển có cả bước tiến lẫn bước thụt lùi, cả tiến
bộ lẫn thoái hóa, sự phát triển đôi khi không phải là một đường thẳng tắp mà đôi khi có bước quanh co, thụt lùi tạm thời
Trang 6Phủ định biện chứng là sự tự phủ định, là sự phủ định có tính chất kế thừa,
nó không làm cho sự vật cũ bị diệt vong hay biến mất hoàn toàn Nó là sự phủ định có giữ lại, có bảo tồn Cái cũ và cái mới không tuyệt đối tách rời, đối lập nhau mà có sự gắn liền giai đoạn sau với giai đoạn trước, bằng cách bảo tồn những mặt tích cực của giai đoạn trước, cải biến và chuyển hóa nó trong giai đoạn sau Điều đó đòi hỏi chúng ta khi vận dụng quan điểm biện chứng mác- xít về phủ định biện chứng trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc phải biết phát hiện cái mới , cái hợp quy luật, nhưng đồng thời cũng phải thấy được những cái “mới” không phải được áp đặt từ đâu đó vào mà nó là kết quả của phủ định biện chứng Đồng thời phải chống lại những thái độ phủ định sạch trơn, hoặc kế thừa một cách nguyên si, cản trở tới sự phát triển văn hóa của đất nước cũng như của từng dân tộc Vấn đề là ở chỗ phải biết kế thừa có phê phán,có chọn lọc những cái vốn là tinh hoa văn hóa nhân loại, sử dụng chúng như là tiền đề nảy sinh cái mới, tiến bộ hơn trong sự vận động tiến lên của văn hóa dân tộc
II MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG NỀN VĂN HÓA VIỆT NAM TIÊN TIẾN ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC.
1 Khái niệm văn hóa.
Cho đến nay đã thống kê được hơn 400 định nghĩa khác nhau về văn hóa Song, các nhà văn hóa đều có chung nhận định đó là: Văn hóa bao gồm có văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần
Từ “Văn hóa” bắt nguồn từ tiếng La tinh ở phương Tây, “Cultura” ban đầu có nghĩa là canh tác và gieo trồng thực vật Sau này, trong quá trình sử dụng ngôn ngữ này mang thêm một nghĩa mới đó là: Sự mở mang kiến thức, bồi dưỡng
về thể chất và tinh thần đối với con người, là sự vun xới về mặt tinh thần hay
“trồng trọt tinh thần” Sang thế kỷ XVII – XVIII, việc sử dụng thuật ngữ “Văn hóa” với nghĩa là canh tác tinh thần bên cạnh nghĩa gốc là quản lí, canh tác nông
Trang 7nghiệp Đến thế kỷ XIX, thuật ngữ “Văn hóa” được các nhà nhân học phương Tây
sử dụng như một danh từ chính
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin: “Văn hóa được biểu hiện như toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình hoạt động thực tiễn lịch sử xã hội và tiêu biểu cho trình độ đạt được trong lịch sử xã hội”
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã đưa ra một định nghĩa về văn hóa mang tính chất hệ thống: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, nghệ thuật, những công cụ sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng nhu cầu của đời sống và đòi hỏi sinh tồn” Trong định nghĩa này, chủ tịch Hồ Chí Minh xác định văn hóa là sự phát triển tất yếu, mang tính xã hội cao, là phương thức sống, hoạt động và không ngừng nâng cao theo đà phát triển của xã hội Sáng tạo ra giá trị nhân văn là nội dung cốt lõi của giá trị văn hóa
Theo tổ chức văn hóa, giáo dục và khoa học Liên hợp quốc (UNESCO) định nghĩa Văn hóa được hiểu như sau: “Văn hóa được đặc trưng bởi diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức, tình cảm Khắc họa nên bản sắc của một quốc gia, cộng đồng, gia đình, làng xóm, xã hội Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương, mà cả những lối sống, những quyền cơ bản, những hệ thống giá trị, những truyền thống tín ngưỡng” Như vậy, trong định nghĩa này chúng ta thấy có các di sản văn hóa “vô hình” như phong tục, tập quán, truyền thống, ngôn ngữ, các nghi lễ dân gian
Ở Việt Nam cũng có rất nhiều các nhà văn hóa nghiên cứu về văn hóa Theo PGS TS Trần Ngọc Thêm thì: Văn hóa là hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn trong
sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình Còn theo
Trang 8GS Đào Duy Anh: Văn hóa tức là sinh hoạt cho nên văn hóa của các dân tộc cũng không giống nhau, vì cách sinh hoạt của mỗi dân tộc là khác nhau do điều kiện tự nhiên, tính chất địa lý, kinh tế xã hội quy định mà có nền văn hóa riêng của dân tộc…
Như vậy, chúng ta thấy rằng “ Văn hóa” là một khái niệm mở, là một phạm trù hết sức rộng lớn, phong phú và đa dạng, mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau
về văn hóa, song những định nghĩa đó không nhằm bài trừ lẫn nhau mà đồng thời
bổ sung cho nhau làm cho khái niệm văn hóa ngày càng trở nên đầy đủ và hoàn thiện hơn Từ những định nghĩa khác nhau về văn hóa và từ quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa nổi lên những đặc trưng cơ bản sau đây:
Thứ nhất, văn hóa là phản ánh những giá trị nhân văn Văn hóa được hình thành và phát triển trong mối quan hệ cải tạo với tự nhiên và đấu tranh xây dựng
xã hội Do đó bản chất của văn hóa là phản ánh các giá trị nhân văn là xử lý mối quan hệ giữa con người với con người, đề cao giá trị của con người Thứ hai, văn hóa mang tính dân tộc Văn hoá mang bản chất nhân văn nhưng lại mang bản sắc riêng của từng dân tộc và dấu ấn riêng của từng giai cấp Thứ ba, văn hóa còn được thể hiện trong sự giao lưu văn hóa giữa các dân tộc giữa các quốc gia Thứ
tư, văn hóa là một hiện tượng mang tính lịch sử Trải qua mỗi thời kì lịch sử sẽ có một nền văn hóa tương ứng với mỗi thời kì lịch sử đó
2 Tầm quan trọng của xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Trong suốt chặng đường lãnh đạo nhân dân,tiến hành thắng lợi các cuộc kháng chiến chống xâm lược, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, Đảng ta luôn quan tâm toàn diện, nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò và sức mạnh của văn hóa đối với sự phát triển bền vững của đất nước Ý thức rõ về sức mạnh văn hóa đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc khỏi ách áp bức của đế quốc
Trang 9xâm lược, “Đề cương văn hóa Việt Nam” tháng 2 năm 1943 - Cương lĩnh văn hoá đầu tiên của Đảng đã ra đời, làm nền tảng lý luận cho sự nghiệp xây dựng nền văn hóa kháng chiến, kiến quốc những năm tiếp theo, xác định: Văn hóa là một trong
ba mặt trận: kinh tế, chính trị, văn hóa vì vậy, phải hoàn thành cách mạng văn hóa mới hoàn thành được công cuộc cải tạo xã hội và “Đảng tiên phong phải lãnh đạo văn hóa tiên phong”; đồng thời Đảng ta cũng xác định nền văn hóa Việt Nam có
ba tính chất: Dân tộc, khoa học, đại chúng Tính chất “khoa học” cũng chính là nói tới tính tiên tiến của văn hóa Đề cương văn hóa Việt Nam là sự khẳng định tư tưởng của Hồ Chí Minh: Văn hoá “soi đường cho quốc dân đi”, góp phần động viên, tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ vào Hội Văn hoá cứu quốc, tạo sức mạnh to lớn làm nên cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi và Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu
Trong cuộc kháng chiến chống Đế quốc Mỹ xâm lược, sức mạnh nội sinh của văn hóa được phát huy mạnh mẽ, trở thành niềm cổ vũ to lớn chiến sĩ và nhân dân ta Trên nền tảng văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa thời đại, những tác phẩm thơ, văn, ca, múa, nhạc, họa được sáng tác, phục vụ kịp thời, tiếp thêm sức mạnh cho dân tộc, thôi thúc phong trào thi đua mạnh mẽ giữa tiền tuyến và hậu phương, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước Thời kỳ hòa bình, cả nước xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đại hội IV của Đảng đã tiếp tục khẳng định: Tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng, trong đó tập trung “Xây dựng nền văn hóa mới, con người mới xã hội chủ nghĩa” với những giá trị đạo đức, niềm tin, lý tưởng, lẽ sống cao đẹp
Trong thời kỳ đổi mới của đất nước, với tư duy đổi mới toàn diện về kinh
tế, chính trị, xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh, Đảng đã chủ trương đổi mới
tư duy trên lĩnh vực văn hóa Tháng 11 năm 1987, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 05 về văn hóa-văn nghệ trong cơ chế thị trường và những chỉ thị quan trọng về đổi mới và nâng cao chất lượng phê bình văn học - nghệ thuật, công tác
Trang 10quản lý văn học - nghệ thuật và một số nhiệm vụ văn hóa – văn nghệ Đến Hội nghị Trung ương 5 (Khóa VIII) tháng 7 năm 1998, Đảng ra Nghị quyết chuyên đề
về “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, khẳng định vai trò của văn hóa trong tiến trình lịch sử dân tộc và tương lai đất nước “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội” với mục đích “Làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống
và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước
ta đời sống tinh thần cao đẹp” Hội nghị Trung ương 10 (Khóa IX) khẳng định:
“Bảo đảm sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt với không ngừng nâng cao văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội; tạo nên sự phát triển đồng bộ của ba lĩnh vực trên chính là điều kiện quyết định bảo đảm cho sự phát triển toàn diện và bền vững của đất nước; Đại hội lần thứ X của Đảng (4-2006) khẳng định: “Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế - xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”
Trong quá trình hội nhập và phát triển, bên cạnh những cơ hội thuận lợi, Đảng ta đã ý thức về tính chất nguy hiểm trước vấn nạn của “luồng văn hóa độc hại” xâm nhập vào nước ta từ nhiều con đường khác nhau, kịp thời ban hành Nghị quyết 23 –NQ/TƯ: Về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới và Chỉ thị số 46-CT/TƯ của Ban Bí Thư Trung ương Đảng, định hướng cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân quyết tâm giữ gìn, bảo vệ “bản sắc văn hoá” trong thời kỳ hội nhập quốc tế; yêu cầu các Cấp ủy Đảng, Chính quyền, Mặt trận, Đoàn thể và đội ngũ đảng viên, cán bộ chung tay góp sức, kiên quyết ngăn ngừa, phòng, chống sự xâm nhập của các sản phẩm văn hóa độc hại, ảnh hưởng đến văn hóa truyền thống và đạo đức xã hội