Cho đến nay phải nói rằng không một ai nghi ngờ về vai trò to lớn và những tác dụng kỳ diệu của CNTT trong các lĩnh vực của đời sống. Trong giáo dục, việc sử dụng CNTT trên thực tế cũng đã đem lại kết quả đáng kể và những chuyển biến lớn trong dạy học, bước đầu góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Địa Lí, ứng dụng CNTT với ưu thế đặc biệt chẳng những đã có tác dụng thiết thực nâng cao chất lượng, hiệu quả giờ lên lớp của Giáo viên mà còn đang được đẩy mạnh làm khâu đột phá để đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.Việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học trong giáo dục cũng là mục tiêu thiết yếu. Chính vì vậy mà các phương pháp dạy học truyền thống sẽ không có tác động tích cực trong mục đích này nữa và thay vào đó chúng ta nên có một sự thay đổi toàn diện. Một trong những xu thế công nghệ mới chính là vận dụng thiết bị trình chiếu vào việc giảng dạy. Bằng những kỹ năng thuyết trình, nghe nhìn và tiếp thu khiến việc học tập và giảng dạy được cải thiện rõ nét.Truyền đạt thông tin, kiến thức dựa trên hình thức là hình ảnh, video hoặc slide khiến chúng trở nên đầy màu sắc và âm thanh nhằm thu hút người xem. Đặc biệt úng dụng CNTT còn tạo ra một môi trường tương tác cực kỳ hiện đại qua đường mạng.Có thể nói ứng dụng CNTT hỗ trợ đắc lực của giáo viên, giúp giáo viên tiết kiệm được khá nhiều thời gian như viết bảng, xóa bảng hoặc các nội dung bị xóa nhầm. Sức khỏe cũng được cải thiện hơn, không còn tình trạng xổ xít, hay ảnh hưởng tới đường hô hấp nữa. Vấn đề đặt ra là phải có những bài giảng ứng dụng CNTT và có phương pháp khai thác tranh ảnh, videos, tư liệu để ứng dụng thiết kế bài giảng đảm bảo đúng vai trò và chức năng trong dạy học địa lí.
Trang 1BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÍ KHI SỬ DỤNG ỨNG DỤNG CNTT TẠI TRƯỜNG PTDTBT THCS HUỔI MÍ
I ĐẶT VẤN ĐỀ.
Cho đến nay phải nói rằng không một ai nghi ngờ về vai trò to lớn và những tác dụng kỳ diệu của CNTT trong các lĩnh vực của đời sống Trong giáo dục, việc sử dụng CNTT trên thực tế cũng đã đem lại kết quả đáng kể và những chuyển biến lớn trong dạy học, bước đầu góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Địa Lí, ứng dụng CNTT với ưu thế đặc biệt chẳng những đã có tác dụng thiết thực nâng cao chất lượng, hiệu quả giờ lên lớp của Giáo viên mà còn đang được đẩy mạnh làm khâu đột phá để đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học trong giáo dục cũng là mục tiêu thiết yếu Chính vì vậy mà các phương pháp dạy học truyền thống sẽ không có tác động tích cực trong mục đích này nữa và thay vào đó chúng ta nên có một sự thay đổi toàn diện Một trong những xu thế công nghệ mới chính là vận dụng thiết bị trình chiếu vào việc giảng dạy Bằng những kỹ năng thuyết trình, nghe nhìn và tiếp thu khiến việc học tập và giảng dạy được cải thiện rõ nét
Truyền đạt thông tin, kiến thức dựa trên hình thức là hình ảnh, video hoặc slide khiến chúng trở nên đầy màu sắc và âm thanh nhằm thu hút người xem Đặc biệt úng dụng CNTT còn tạo ra một môi trường tương tác cực kỳ hiện đại qua đường mạng
Có thể nói ứng dụng CNTT hỗ trợ đắc lực của giáo viên, giúp giáo viên tiết kiệm được khá nhiều thời gian như viết bảng, xóa bảng hoặc các nội dung bị xóa nhầm Sức khỏe cũng được cải thiện hơn, không còn tình trạng xổ xít, hay ảnh hưởng tới đường hô hấp nữa
Vấn đề đặt ra là phải có những bài giảng ứng dụng CNTT và có phương pháp khai thác tranh ảnh, videos, tư liệu để ứng dụng thiết kế bài giảng đảm bảo đúng vai trò và chức năng trong dạy học địa lí
II GIẢI QUYẾT VẪN ĐỀ.
1 Hiện trạng về cơ sở vật chất phương tiện dạy học ở nhà trường.
Cơ sở vật chất và phương tiện dạy học Điạ lí ở trường trong những năm gần đây cũng đã được chú ý đầu tư đầy đủ cho các phòng học như thiết bị máy chiếu 9/9 phòng học, youcam, mạng internets, đường điện đảm bảo phục vụ cho công tác giảng dạy
Trang 2Về phía giáo viên sử dụng CNTT trong dạy học vẫn còn nhiều hạn chế Trước đây CSVC nhà trường chưa đảm bảo, điện, mạng interent chưa có, do vị trí địa lí ở vùng sâu, vùng xa thường ít hoặc không sử dụng CNTT để tạo nhu cầu và hứng thú
cho học sinh không đáp ứng được yêu cầu do không đủ về số lượng và không đảm bảo về chất lượng Từ năm học 2019-2020 Nhà trường chuyển sang cơ sở vật chất
mới, máy chiếu được trang bị đầy đủ, mạng internets đã được lắp đặt, thái độ học tập của các em thay đổi theo chiều hướng tích cực khi ứng dụng CNTT vào giảng dạy
2 Thực trạng giáo viên và học sinh tại trường THPTDTBT THCS Huổi Mí.
a Học sinh.
Về phía học sinh, đa số học sinh tại trường PTDTBT THCS Huổi Mí chủ yếu là dân tộc thiểu số, con hộ nghèo, cận nghèo ở vùng sâu, vùng xa, nhà không có điện, ít được tiếp xúc với CNTT cho nên việc học tập của các em còn rất nhiều hạn chế, khi dạy học về địa lí tự nhiên, các môi trường địa lí các em còn rất mơ hồ
Qua dạy học môn Địa lí nhiều năm tôi nhận thấy học sinh đều rất say mê học
bộ môn Địa lí Các em đều suy nghĩ, tìm tòi, khám phá kiến thức bộ môn qua từng tiết giảng, dưới sự hướng dẫn của thầy cô giáo, qua các hiện tượng tự nhiên, Địa lí dân
cư, kinh tế -xã hội, Địa lí các châu lục Trước đây chủ yếu được phản qua kênh chữ, kênh hình còn có phần hạn chế Nên việc học bộ môn Địa lí đối với các em có khó khăn hơn, dẫn đến kết quả qua khảo sát chất lượng cuối năm chưa cao được thể hiện
rõ qua các khối lớp
Học sinh sau khi được học địa lí với phương pháp dạy học tích cực sử dụng CNTT trong giảng dạy cho các em quan sát qua máy chiếu một số tranh ảnh, videos,
tư liệu (videos động đất, núi lửa…) ngoài SGK đa số các em hứng thú và thích học môn Địa lí, thái độ học tập của các em thay đổi theo chiều hướng tích cực Các em có
kĩ năng khai thác kiến thức từ ứng dụng CNTT như kênh hình, videos khá hiệu quả
b Giáo viên.
Bản thân tôi đã mạnh dạn ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở môn Địa lí các khối
7, 8, 9 Qua Ba năm thực hiện cho đến giờ phút này tôi có thể khẳng định việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở môn Địa Lí đã phát huy được hiệu quả rõ rệt Đặc biệt tôi đã tạo được tình yêu đối với bộ môn của các em học sinh vốn chỉ yêu thích các môn của ban tự nhiên
Tuy nhiên để có thể đi sâu, nghiên cứu, áp dụng giảng dạy, tổ chức thực hiện như thế nào cho phù hợp, đúng phương pháp, phù hợp với việc đổi mới phương pháp dạy
học “lấy học sinh làm trung tâm” đạt hiệu quả cao mà “tác dụng phụ” cũng được
hạn chế đặc biệt là hiện nay lại có những quan điểm nhìn nhận khác nhau trong việc
sử dụng nó như thế nào cho phù hợp là một đòi hỏi bức xúc của dạy học hiện nay Các phương tiện hỗ trợ cho việc ứng dụng CNTT có thể kể tới phần mềm word, power point, videos, máy chiếu, loa Đây được coi là cầu nối giữa giáo viên và học
Trang 3sinh Sử dụng linh hoạt với các phương tiện này sẽ giúp mọi người cảm thấy ứng dụng CNTN thực sự cần thiết trong các bài Địa lí để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ bài sâu sắc, giúp các em nắm được phương pháp học tập của bộ môn Địa lí
Bản thân tôi đã xác định trong quá trình dạy học Địa lí việc sử dụng CNTT đều được sử dụng với cả 2 chức năng: Minh họa và làm nguồn tri thức Nhưng quan trọng
và có ý nghĩa nhất vẫn là chức năng: Làm nguồn tri thức
Ví dụ: Khi dạy bài 12 địa lí 6 “Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành địa hình bề mặt Trái Đất” khi nói về mặt tích cực và hạn chế của núi lửa,
động đất chúng ta có thể chiếu một đoạn phim tư liệu về tác hại của núi lửa và động đất Từ đó yêu cầu các em rút ra nhận xét? Hay những hiện tượng tự nhiên xảy ra hằng ngày như núi lửa, động đất, sóng thần, bão, lũ lụt…Ấy vậy mà máy tính có thể làm được
III GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY TỐT VAI TRÒ KHI SỬ DỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC.
1 Những nguyên tắc bắt buộc:
Để khai thác triệt để “công lực” của ứng dụng CNTT, giáo viên phải nắm được một số nguyên tắc có tính bắt buộc sau:
a Nguyên tắc sử dụng đúng lúc:
Sự xuất hiện đúng lúc làm tăng thêm thế mạnh của ứng dụng CNTT, nhất là trong sự háo hức chờ đợi của HS Yếu tố bất ngờ khi kênh hình xuất hiện càng kích thích tính hấp dẫn và hứng thú từ người học Nếu cho các em xem trước thì dễ nhàm chán và phân tán sự chú ý của cả lớp
b Nguyên tắc sử dụng đúng chỗ:
Tìm vị trí để giới thiệu phương tiện trực quan một cách hợp lý nhất Có như vậy
HS mới huy động được nhiều giác quan nhất, dù ngồi ở mọi vị trí trong lớp ai cũng có thể tiếp xúc phương tiện một cách rõ ràng và đồng đều
c Nguyên tắc sử dụng đủ cường độ:
Giáo viên cần nhớ, hiệu quả của kênh hình sẽ giảm sút nếu kéo dài việc sử dụng một loại phương tiện hoặc hình ảnh cứ lặp đi lặp lại một cách đơn điệu
IV CÁC LỢI ÍCH KHI ỨNG DỤNG CNTT TRONG GIẢNG DẠY.
Giúp bài giảng của giáo viên trở nên sinh động hơn với các hình ảnh, video, đoạn clip, silde minh họa Tạo sự gắn kết giữa giáo viên và học sinh thông qua việc trao đổi và phản biện nhiều hơn trên các thông tin được trình chiếu qua máy chiếu lớp học Là công cụ học tập tốt cho học sinh khi học trên lớp thông qua các bài thuyết trình, làm việc theo đội, nhóm
Trang 4Khi giảng dạy có sử dụng đến ứng dụng CNTT, giáo viên dễ dàng làm cho bài giảng trở nên sinh động, thú vị hơn bằng việc đưa vào đó những âm thanh, hình ảnh, màu sắc Thậm chí, giảng viên có thể chạy cả một đoạn video liên quan đến bài giảng… giúp cho học sinh cảm thấy hấp dẫn, hứng thú hơn là nghe lý thuyết
1 Soạn bài giảng linh hoạt, hấp dẫn:
Khi sử dụng ứng dụng CNTT giúp cho việc biên soạn giáo án điện tử và triển khai bài giảng trở nên linh hoạt và tạo cảm hứng cho người soạn Hiệu quả của quá trình dạy và học phụ thuộc vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên theo hướng tích cực, trong đó phải biết kết hợp sử dụng linh hoạt ứng dụng CNTT với các phương tiện trợ giảng khác, nhằm tạo sự hứng thú cho người nghe
2 Tiết kiệm thời gian:
Với sự hỗ trợ của ứng dụng CNTT kết nối dễ dàng với máy tính xách tay, giáo viên có thể khai thác sâu nội dung của bài trong một tiết học Cho phép giáo viên tiết kiệm thời gian hơn thay vì bạn phải xóa bảng, viết bảng, trình bày, giảng giải nhờ vào dụng cụ truyền thống như phấn và bảng…
3 Giúp truyền tải thông tin giảng dạy hiệu quả:
Sử dụng ứng dụng CNTT trên lớp học giúp giáo viên có thể truyền đạt kiến thức, thông tin đến học sinh một cách nhanh chóng, dễ dàng Với những hình ảnh sinh động và cách giảng dạy linh hoạt chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả học tập tốt hơn cho các bạn học sinh
Trường PTDTBT THCS Huổi Mí ứng dụng CNTT trong dạy học môn Địa lí
Trang 53 Quay video bài giảng và phát lại:
Khi sử dụng ứng dụng CNTT giáo viên không chỉ giảng bài qua các slide mà còn kết hợp mở các video thực tế liên quan đến bài học, giúp cho việc học bớt căng thẳng và hứng thú hơn Trong quá trình phát video bài giảng, không chỉ tạo sự hấp dẫn cho bài học mà giáo viên còn có thể tạm dừng video và giải thích lại nội dung hoặc khái niệm cho học sinh nếu các em chưa hiểu
4 Sự tương tác cao giữa giáo viên và học sinh:
Giáo dục hiện nay đang được chú trọng phát triển và đầu tư, hỗ trợ rất nhiều các hình thức, phương tiện giảng dạy giúp thầy và trò có được những thành tích cao Chúng ta có thể dễ dàng thấy được những thiết bị trợ giảng như máy chiếu xuất hiện nhiều tại các lớp học nhằm tạo ra môi trường học tập tốt, tương tác tốt giữa giáo viên
và học sinh để đạt được kết quả học tập sau cùng tốt nhất
Học sinh trường PTDTBT THCS Huổi Mí khai thác ứng dụng CNTT trong tiết
học
5 Mang lại môi trường học tập hiện đại:
Trang 6Với sự xuất hiện của ứng dụng CNTT đã tạo nên một môi trường học tập tiên tiến, hiện đại Chính vì lẽ đó mà ứng dụng CNTT có ý nghĩa lớn trong việc góp phần vào việc giảng dạy cũng như học tập của giáo viên và học sinh, giúp giáo viên khai thác sâu nội dung của tiết học hơn kết hợp các kỹ năng nghe nói, đọc, viết vào trong bài giảng một cách nhuần nhuyễn và hòa hợp nhất
IV KẾT THÚC VẤN ĐỀ.
Qua một loạt các vấn đề đã nêu ở trên, tôi đã kiểm nghiệm qua thực tế giảng dạy thấy các giờ học đạt kết quả cao hơn Việc phối hợp chặt chẽ giữa giữa ứng dụng CNTT đã giúp học sinh hiểu bài nhanh hơn, nhớ bài lâu hơn
Học sinh tìm thấy nội dung bài học qua “kênh hình” tự phân tích, giải thích mối quan hệ nhân quả của các sự vật hiện tượng Địa lí thể hiện một cách đầy đủ ở “kênh hình” và “kênh chữ”
Từ đó tăng thêm lòng yêu thích bộ môn Địa lí, yêu quý thiên nhiên, đất nước Mong muốn đất nước ta ngày càng tươi đẹp dưới bàn tay, khối óc con người Việt Nam Kết quả khảo sát sau khi áp dụng các giải pháp trên, được kết quả như sau:
Loại
XÁC NH N C A C QUAN Đ N V TÁC GI Ậ Ủ Ơ Ơ Ị Ả
ÁP D NG BI Ụ Ệ N PHÁP (Ký tên)
(Ký tên, đóng d u) ấ
Lù Văn D ươ ng