VẬN DỤNG LINH HOẠT CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN VẬN DỤNG LINH HOẠT CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN VẬN DỤNG LINH HOẠT CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN VẬN DỤNG LINH HOẠT CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN VẬN DỤNG LINH HOẠT CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO SÁNG KIẾN VẬN DỤNG LINH HOẠT CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN 8
1 Mô tả bản chất của sáng kiến:
1.1 Các giải pháp thực hiện, các bước và cách thức thực hiện:
Trang 2diện kết quả học tập của học sinh; sử dụng trò chơi; kết hợp sản phẩm học tập liênmôn thuộc sở trường của học sinh để kiểm tra đánh giá; khuyến khích sự đánh giácủa học sinh về kết quả học tập của bản thân, của bạn bè; thực hiện việc trả bàikiểm tra thường xuyên trong thời gian sớm nhất.
1.2 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết (nếu là giải pháp cải tiến giải pháp đã biết trước đó tại cơ sở):
Khi nghiên cứu đề tài này bản thân chưa có điều kiện tiếp xúc hoặc học hỏisáng kiến kinh nghiệm nào về việc vận dụng linh hoạt các hình thức kiểm trađánh giá trong dạy học Ngữ văn 8 mà qua quá trình dạy và học Ngữ văn ở tạitrường PTDTNT THCS Tây Giang, bản thân thực hiện ở các lớp mình phụ trách
và nhận thấy các giải pháp này rất quan trọng trong việc giúp học sinh học tốt bộmôn Ngữ văn Thực tế là giáo viên đã áp dụng nhưng bản thân thấy có những chỗchưa thực sự hiệu quả như sau:
Giải pháp 1 Đa dạng các hình thức kiểm tra, đánh giá trong bài kiểm tra thường xuyên.
Giải pháp này, giáo viên dạy môn Ngữ văn đều áp dụng Tuy nhiên qua việc
dự giờ các tiết dạy của giáo viên trong tổ bộ môn, bản thân nhận thấy giáo viênmới dừng lại ở bài kiểm tra với hình thức vấn đáp vào đầu giờ hoặc các bài viếttại lớp theo một thời gian cố định với các nội dung mang tính lí thuyết nhiều,thiếu sự đa dạng ở các bài kiểm tra được làm ở nhà nên chưa khắc phục được tâm
lí chán nản, nhàm chán khi kiểm tra đánh giá ở học sinh, dẫn đến không khí tiếthọc nặng nề và hiệu quả học tập chưa cao
Giải pháp 2 Sử dụng trò chơi trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Giải pháp này giáo viên cũng có sử dụng nhưng chủ yếu ở hoạt động khởiđộng, ở quá trình dạy học, chứ chưa chú trọng trong việc kiểm tra đánh giá kết
Trang 3quả học tập của học sinh và thường chỉ có trò chơi ô chữ Vì thế chưa đem lạihứng thú học tập cho học sinh và chưa góp phần giúp học sinh học tốt bộ mônNgữ văn.
Giải pháp 3 Kết hợp nhuần nhuyễn sự đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh trong dạy học Ngữ văn.
Giải pháp này giáo viên cũng có sử dụng nhưng thường chỉ dừng lại trong việccho học sinh nhận xét câu trả lời hay bài làm của bạn mà thiếu sự động viênkhuyến khích để các em hứng thú trong việc tự đánh giá kết quả học tập của mìnhcũng như của các bạn
Giải pháp 4 Sự linh họat, sáng tạo của giáo viên trong việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trong bộ môn Ngữ văn.
Về giải pháp này thì bản thân nhận thấy có giáo viên cũng rất linh hoạt, sángtạo trong việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trong bộ môn Ngữvăn với hình kết hợp sản phẩm học tập thuộc sở trường của các em (môn Âmnhạc, Mĩ thuật…) nhưng thực hiện không thường xuyên mà chỉ ở những bài họctheo chủ đề và với quy mô lớn theo tập thể lớp; cũng có giáo viên cho rằng việchát, vẽ không phục vụ gì trong việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập bộ mônNgữ văn nên cũng không thực hiện các bài kiểm tra như thế này Việc xây dựng
đề kiểm tra của giáo viên còn thiếu sáng tạo linh hoạt trong việc lựa chọn ngữliệu Việc trả bài kiểm tra thường xuyên thì thực hiện theo quy định thiếu sự khẩntrương đáp ứng sự mong chờ của học sinh
1.3 Nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm hiện
tại (nếu là giải pháp cải tiến giải pháp đã biết trước đó tại cơ sở):
Với các giải pháp đã biết (đã biết như ở trên đã nêu là giáo viên có sử dụngnhưng còn nhiều điểm chưa hiệu quả, bản thân cải tiến thêm chứ không dựa trênsáng kiến kinh nghiệm đã biết)
Trang 4Giải pháp 1 Đa dạng các hình thức kiểm tra, đánh giá trong bài kiểm tra thường xuyên.
Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một mắc xích quan trọngtrong quá trình đào tạo Kiểm tra đánh giá có hệ thống và thường xuyên sẽ cungcấp kịp thời những thông tin cần thiết giúp học sinh tự điều chỉnh hoạt động học,giúp giáo viên có thông tin phản hồi để điều chỉnh và hoàn thiện quá trình dạy để
từ đó nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường phổ thông
Do yêu cầu đặc trưng bộ môn nên kiểm tra, đánh giá trong môn Ngữ vănnhằm mục đích đánh giá học sinh một cách toàn diện về hai năng lực đọc hiểuvăn bản và tạo lập văn bản, tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện các kĩnăng nghe, nói, đọc, viết và xúc cảm thẩm mĩ Những năng lực này đã được cụthể hóa trong chuẩn chương trình môn học với những yêu cầu cần đạt trên cả bamặt kiến thức, năng lực và phẩm chất
Nhằm tiếp cận với chương trình phổ thông mới, cùng với đó, năm học
2020-2021 Bộ giáo dục và đào tạo ban hành thông tư 26 ngày 26 tháng 8 năm 2020 về
việc “Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung
học cơ sở và học sinh trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục vàĐào tạo”, việc kiểm tra đánh giá trong các môn học nói chung và môn Ngữ vănnói riêng, không còn các bài kiểm tra định kì dưới dạng các bài kiểm tra một tiết
mà thay vào đó là một bài kiểm tra giữa kì
Vì vậy, để thực hiện đề tài này bản thân chọn giải pháp đầu tiên đó là, đa dạngcác hình thức kiểm tra, đánh giá trong bài kiểm tra thường xuyên
Để thực hiện giải pháp này, giáo viên cần phải bám sát mục tiêu môn học, vàchuẩn kiến thức, kĩ năng cần đánh giá Việc xác định chuẩn đánh giá sẽ là cơ sở
để định ra nội dung và hình thức kiểm tra trong môn học, cũng là căn cứ để có thể
đo một cách chính xác các mức độ nhận thức và vận dụng của học sinh
Trang 5Môn Ngữ văn lớp 8 về quy định cột điểm kiểm tra thường xuyên là 4 Mỗibài kiểm tra giáo viên có thể sử dụng một hình thức khác nhau, để có thể kiểm tratoàn diện năng lực đọc hiểu cũng như năng lực tạo lập văn bản của học sinh
Về điều này thì thực tế giáo viên sử dụng hình thức tự luận là nhiều, vàthường là những bài kiểm tra tại lớp, trong vòng 1 tiết học, hoặc 10 phút, 15 phút.Bản thân tôi cho học sinh làm những bài kiểm tra khác nhau, bài kiểm tra kiếnthức Tiếng Việt sử dụng các hình thức như sau: Ví dụ sau khi học bài ‘Trợ từ,thán từ”, trong bài kiểm tra đầu giờ, tôi mời nhóm 2 học sinh theo bàn lên bảngtạo lập một đoạn hội thoại trong đó có thán từ và trợ từ Yêu cầu học sinh chỉ ra,trợ từ và thán từ Hay như phần kiểm tra sau khi học bài “Quê hương” thôngthường giáo viên kiểm tra phần tìm hiểu chung thì hỏi về tác giả, tác phẩm, thểthơ, bản than tôi yêu cầu các em sau khi học xong bài thơ thì phần tìm hiểu chungcác em viết thành đoạn văn giới thiệu chung về tác giả cũng như bài thơ, và khikiểm tra thì tôi yêu cầu các em giới thiệu như vậy Hay như khi học xong các vănbản văn học nước ngoài, tôi cũng đưa ra các câu hỏi kiểm tra khêu gợi sự hứngthú mới lạ cho các em như: “Chúng ta vừa du lịch đến nước nào, em biết những ai
ở đó, giới thiệu cho cả lớp cùng nghe?” Còn giáo viên khác chỉ mới dừng lại ởviệc kiểm tra các kiến thức lí thuyết, hoặc chỉ thêm là cho ví dụ, làm bài tập trongsách giáo khoa
Một hình thức kiểm tra, đánh giá nữa mà bản thân sử dụng trong bài kiểm trathường xuyên đó là giao bài tập (các sản phẩm học tập là những công cụ hữu ích
để giáo viên và học sinh dễ đánh giá được kết quả học tập) cho các em về nhàlàm Việc này thì giáo viên chưa thấy thực hiện Hình thức này, có lúc các em làm
cá nhân, có lúc làm theo nhóm 4 học sinh Ví dụ với việc học các văn bản nhậtdụng, tôi yêu cầu các nhóm bốc thăm đề tài (ba văn bản đã học “Thông tin vềngày trái đất năm 2000”, “Ôn dịch, thuốc lá”, “Bài toán dân số”; sau đó các nhómbắt tay thiết kế bài trình bày hiểu biết về đề tài mình chọn; thuyết trình bài làm
Trang 6của mình Tương tự như vậy tôi cho các em làm theo nhóm các bài tập của bàihọc “Thuyết minh về danh lam thắng cảnh của quê hương em” trong chương trìnhđịa phương kết hợp với bài “Thuyết minh về danh lam thắng cảnh”; hay làm bàitập cho bài “Thuyết minh về một thứ đồ dùng”, “Thuyết minh về một phươngpháp, cách làm” Sau khi hoàn thành bài viết, học sinh sẽ trình bày bài làm củamình trước lớp, giáo viên và học sinh cùng đánh giá trực tiếp kết quả học tập củacác nhóm Với hình thức làm bài cá nhân ở nhà, thì tôi giao cho các em các bàitập kiểm tra như sau vẽ tranh minh họa các văn bản mà em đã học; hoặc thiết kế
sơ đồ tư duy về một chủ đề, như thiết kế sơ đồ tư duy cho chủ đề các kiểu câu,chủ đề hành động nói…
Với việc đa dạng các hình thức kiểm tra như vậy, học sinh hình thành đượcnhiều năng lực khác nhau, và các em cũng hứng thú hơn với việc làm bài kiểm tra
sung phương pháp trong quá trình dạy và học Không đổi mới kiểm tra đánh giá thì tất cả trở nên vô nghĩa.
Hoạt động dạy học chỉ đạt hiệu quả cao khi tạo lập được môi trường sư phạmlành mạnh, bầu không khí thân thiện, phát huy ngày càng cao vai trò tích cực, chủ
Trang 7động, sáng tạo của học sinh.
Việc kiểm tra chỉ thực sự đem lại hiệu quả khi đối tượng kiểm tra có hứng thú,
có sự mong chờ trong việc kiểm tra Thực tế thì học sinh rất sợ kiểm tra Vậy làmsao để thay đổi tâm lí đó ở các em? Bản thân tôi đã thực hiện giải pháp sử dụngtrò chơi trong kiểm tra đánh giá để khắc phục tâm lí sợ kiểm tra và khơi dậy hứngthú khi được kiểm tra của học sinh
Trò chơi mà tôi hay sử dụng cho các em khi kiểm tra là lá thăm may mắnhoặc con số may mắn, hoặc ô chữ may mắn, hay trò chơi sắm vai cô giáo… Đểthực hiện giải pháp này, giáo viên chuẩn bị các phụ kiện cho trò chơi như sau:chuẩn bị các ô số, chuẩn bị các lá thăm, chuẩn bị các ô chữ….; chuẩn bị các phầnquà (cây bút, quyển vở, cái kẹo…) Trò chơi này có thể áp dụng lúc kiểm tra đầugiờ, hoặc lúc làm bài tập, lúc ôn tập đều được Ví dụ, sau khi học xong bài “Câutrần thuật”, trước khi vào học bài “Câu phủ định”, trong phần kiểm tra đầu giờ,thay vì chỉ định học sinh được kiểm tra, tôi muốn các em chủ động hứng thú hơnvới việc được kiểm tra, tôi kêu gọi học sinh với tinh thần xung phong bốc thămcác lá thăm, trong các lá thăm là các ô số, trước khi kiểm tra giáo viên quy định ô
số nào là ô số may mắn, sẽ nhận một phần quà, kèm theo trả lời được câu hỏi sẽnhận điểm tối đa; (câu hỏi kiểm tra thì giáo viên đã chuẩn bị, khi học sinh chọn ô
số xong giáo viên sẽ đọc câu hỏi) Hoặc sau khi học sinh thực hiện các bài tập, ví
dụ như “Viết đoạn hội thoại có 4 kiểu câu đã học”, nếu để học sinh tự giác đứnglên thực hiện bài tập thì hầu như các em không thực hiện, mà bắt buộc các em thìcác em làm theo một cách miễn cưỡng, nhưng nếu chúng ta cho các em được bốcthăm, rồi sau đó trình bày bài làm thì các em lại hứng thú hơn và tham gia trìnhbày một cách hào hứng Khi làm các bài tập Tiếng Việt thay vì giáo viên hay gọihọc sinh lên bảng làm hoặc các em đứng tại chỗ trả lời bài, ta có thể thay đổi ởmột số tiết bằng cách tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Ai nhanh hơn” Yêu cầuhọc sinh làm bài tập nào đó trong một thời gian cụ thể, ta quy định số lượng nộp
Trang 8bài, có thể 2 hoặc 3 hoặc 4… bạn nhanh nhất nộp bài để chấm và có cộng điểmkhuyến khích nếu làm nhanh và chính xác, đồng thời chúng ta cũng gọi bất kỳ các
em dưới lớp nộp bài để tránh tình trạng học sinh nghĩ mình không nhanh khôngcần làm
Với trò chơi sắm vai cô giáo, trò chơi này có thể giúp chúng ta đánh giáđược việc tự học và sự chuẩn bị, năng lực học tập của học sinh Tôi tổ chức tròchơi như sau: Ví dụ khi dạy bài “Quê hương” chẳng hạn, đầu giờ tôi kêu gọi tinhthần xung phong của học sinh có thể đóng vai cô giáo tổ chức cho các bạn tìmhiểu chung về văn bản Học sinh thực hiện tốt trò chơi của mình thì sẽ được ghiđiểm Các em tham gia cũng rất hào hứng, các bạn dưới lớp tương tác sôi nổi.Cũng quen với phong cách dạy học của cô nên cũng không quá khó để các emthực hiện trò chơi này Trò chơi như một cách để các em trải nghiệm và rèn luyệnthêm được nhiều kĩ năng bổ ích, trò chơi này cũng có thể thực hiện trong phầntìm hiểu ví dụ hay làm bài tập ở các bài Tiếng Việt Nếu chúng ta tổ chức đượccác trò chơi như vậy, tuy nhỏ thôi nhưng sẽ tạo ra được không khí môi trường họctập tích cực và học sinh sẽ hứng thú hơn với việc học và chính điều này sẽ giúpcác em học tốt hơn Về các trò chơi này thì bản thân chưa thấy giáo viên nào thựchiện
Giải pháp 3 Kết hợp nhuần nhuyễn sự đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh trong dạy học Ngữ văn.
Kiểm tra, đánh giá chỉ có hiệu quả khi kết hợp đánh giá của giáo viên với tựđánh giá của học sinh
Bản thân luôn chú ý, khuyến khích sự tự đánh giá của học sinh về kết quả họctập của chính các em hoặc của các bạn Đây là việc làm xuyên suốt tiến trình dạyhọc cũng như kiểm tra đánh giá kết quả học tập của các em Không chỉ khi kiểmtra mà trong quá trình dạy học tôi luôn chú ý khai thác sự chủ động của học sinhtrong việc tự đánh giá kết quả học tập của chính các em hay các bạn Khi học sinh
Trang 9trình bày về một đơn vị kiến thức nào đó, tôi luôn chú ý mời sự nhận xét, đánhgiá từ các bạn về câu trả lời của bạn mình (Giáo viên có làm bước này nhưngthiếu sự động viên, khuyến khích) Thực tế là học sinh thường rất thụ động trongviệc đánh giá, nhận xét câu trả lời của bạn Vì vậy tôi thường khuyến khích độngviên các em bằng những món quà nhỏ như cây bút, quyển vở, đôi khi là tràng vỗtay, hay lời tán dương khen thưởng, nếu sự nhận xét, đánh giá chính xác vớinhững yêu cầu khó thì có thể ghi điểm cao cho các em Khi thực hiện kiểm tranhững bài tập hay những nội dung đơn giản, chỉ ở mức độ nhận biết, thông hiểu,bản thân tôi thường giao cho lớp trưởng, lớp phó học tập có thể xem xét bài tập,hay câu hỏi đó bạn nào làm là phù hợp Thông qua cách làm này, học sinh sẽ đánhgiá được năng lực học tập của các bạn, đồng thời các em cũng tự đánh giá đượcnăng lực của mình Có những bài kiểm tra tôi giao cho các bạn tự đánh giá kếtquả của bạn mình thế nào theo cách sau: các bạn làm bài tập xong, đổi bài chonhau theo bàn, hoặc trên dưới, sau đó yêu cầu các em tự đánh giá bài cho nhau,ghi lỗi; giáo viên kiểm tra lại bạn nào có sự đánh giá chính xác, bài làm chính xácthì sẽ được ghi điểm cao; còn ngược lại các bạn chưa có sự đánh giá chính xác,hoặc không có kết quả bài làm đúng thì giáo viên cùng bạn còn lại hướng dẫn bạnđiều chỉnh phù hợp, cùng với lời động viên lần sau chú ý làm tốt hơn để đạt điểmtốt Đối với những bài kiểm tra giáo viên đã đánh giá kết quả bài làm của học sinhrồi thì trước khi phát bài cho các em, giáo viên cùng học sinh giải lại bài, sau đóyêu cầu học khi nhận lại bài của mình thảo luận theo nhóm để trao đổi với cácbạn về cách làm bài của mình, đọc cho nhau nghe các câu văn hay, giúp nhau sửalỗi trong bài; sau đó học sinh tự sửa lỗi và làm lại những bài tập chưa đạt yêu cầuvào vở học của mình để lần sau rút kinh nghiệm.
Giải pháp 4 Sự linh họat, sáng tạo của giáo viên trong việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trong bộ môn Ngữ văn.
Trang 10Dạy học mà không kiểm tra, đánh giá thì không thấy được hiệu quả học tập.Kiểm tra đánh giá mà không hiệu quả thì cũng không có ý nghĩa Vậy làm thế nào
để việc kiểm tra đánh giá được hiệu quả? Trước hết là đòi hỏi sự linh hoạt, sángtạo của giáo viên trong kiểm tra đánh giá Để thực hiện giải pháp này, giáo viênphải linh hoạt, sáng tạo trong việc xây dựng đề kiểm tra, trong việc lựa chọn hìnhthức kiểm tra Việc lựa chọn hình thức kiểm tra , bản thân đã trình bày trong giảipháp 1 Ở đây, tôi chỉ bàn đến việc xây dựng đề kiểm tra Để xây dựng đề kiểmtra, đánh giá đúng năng lực, phẩm chất của học sinh, giáo viên cần căn cứ vàomục tiêu môn học, chú ý liên hệ thực tiễn, mở rộng phạm vi kiến thức kỹ năngđược kiểm tra trong đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh và coitrọng sự đánh giá toàn diện về các mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ dựa trên kết quảthực hành vận dụng 4 kĩ năng nghe, nói, đọc, viết của học sinh Với nguyên tắcnày, các bài kiểm tra chỉ yêu cầu học sinh nhớ, tái hiện kiến thức được (mức độ tư
duy nhận biết) giảm thiểu, những câu hỏi bài tập thử thách tư duy sáng tạo (mức
độ tư duy thông hiểu), năng lực vận dụng linh hoạt các tri thức kĩ năng đã học để
giải quyết hợp lí những vấn đề đặt ra trong thực tiễn được tăng cường (mức độ tư
duy vận dụng) Mặt khác, mỗi bài kiểm tra có thể sử dụng nhiều loại câu hỏi khác
nhau nhằm phân hoá các đối tượng học sinh, giúp giáo viên có được những thôngtin đầy đủ về việc học tập Ngữ văn của từng đối tượng học sinh trong lớp và từ đó
có những quyết định sư phạm chính xác, kịp thời giúp từng học sinh tiến bộ thực
sự Đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh luôn dựa trênquan điểm tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh (với ý nghĩa học sinh tựgiác, chủ động, linh hoạt trong lĩnh hội và vận dụng kiến thức kỹ năng) Mỗi một
đề kiểm tra đều cố gắng tạo điều kiện cho tất cả các đối tượng học sinh được suynghĩ, tìm tòi, khám phá để có thể hiểu, cảm, vận dụng tốt các kiến thức, kỹ năng
về Văn, Tiếng Việt, Làm văn vào quá trình thực hiện bài kiểm tra Đặc biệt chútrọng kiểm tra hoạt động nghĩ (tư duy), làm (thực hành) của học sinh Bản thân tôiluôn cố gắng linh hoạt trong việc xây dựng đề kiểm tra mà chú trọng đến tínhthực tiễn, đặt các em vào những hoàn cảnh thực tế Ngữ liệu kiểm tra không chỉlấy ở các văn bản đã học…
Trang 11Tôi đã vận dụng linh hoạt sáng tạo trong việc huy động sản phẩm học tập củahọc sinh để kiểm tra đánh giá trong bộ môn Ngữ văn có sự tích hợp với năng lựchọc tập thuộc sở trường của các em (môn Âm nhạc, Mĩ thuật…) Bởi tâm lí họcsinh rất đơn giản, cái gì thuộc sở trường thì các em rất tự tin Mà đa phần học sinh
ở các trường trên địa bàn huyện Tây Giang đều có năng khiếu về vẽ về hát…Nếu các em biết vận dụng các năng khiếu ấy vào việc học tập bộ môn Ngữ vănthì rất tốt, các em rèn luyện được kĩ năng nói, trình bày trước tập thể, các em cóhình thức ghi nhớ bài học hiệu quả thông qua các bức tranh, các em hiểu được nộidung chủ đề học tập của mình thông qua các bài hát Vì vậy, có bài kiểm tra tôiyêu cầu các em từ nội dung các văn bản đã học, em có thể tạo nên các tác phẩmhội họa mà nhìn vào đấy người đọc có thể hình dung về tác phẩm và các em làmtheo cá nhân ở nhiều bài học khác nhau Và điều này có thể thực hiện ở nhiều bàihọc Cũng có bài kiểm tra, tôi khuyến khích các em có thể sử dụng hình thức cahát theo cá nhân hoặc nhóm tổ Ví dụ khi dạy bài “Từ ngữ địa phương…” ngoàiviệc kiểm tra nội dung bài học, tôi khuyến khích các em có thể trình bày bài hátnào đó mà có sử dụng từ ngữ địa phương Sau khi hát xong, các em nêu ra từ ngữđịa phương và từ toàn dân tương ứng …(Hình thức này có thể thực hiện cá nhânhoặc nhóm nhỏ chứ không nhất thiết là tập thể lớn như một số giáo viên áp dụng) Bản thân cũng luôn linh hoạt để kích thích hứng thú học tập của học sinh bằngviệc trả bài kiểm tra thường xuyên cho các em trong thời gian sớm nhất Vì vớiloại bài kiểm tra này thì thời gian trả bài rất quan trọng; bởi khi làm bài, em nàocũng muốn biết kết quả kiểm tra của mình nhanh vì thế mà tôi luôn cố gắng trảbài kiểm tra thường xuyên cho học sinh với thời gian nhanh nhất có thể Ví dụhôm nay các em làm bài kiểm tra, ngày mai các em có tiết Ngữ văn thì tôi sẽ trảbài cho các em vào tiết học ngày mai và yêu cầu học sinh về nhà sửa bài (Điềunày thì giáo viên thường ít chú ý thực hiện mà chỉ dừng lại ở việc trả bài đúngthời gian qui định.)
1.4 Khả năng áp dụng của sáng kiến:
Trang 12Đề tài này có ý nghĩa rất quan trọng đối với công việc giảng dạy bộ mônNgữ văn Các giải pháp mà đề tài đưa ra rất đơn giản, dễ thực hiện và có thể ápdụng cho nhiều đối tượng học sinh, đặc biệt đối với học sinh người dân tộc thiểu
số ở miền núi, vùng sâu, vùng xa mà đem lại hiệu quả cao
Đề tài tôi nghiên cứu tại đơn vị thì chưa thấy ai nghiên cứu Do vậy tôithực hiện đề tài này với mong muốn tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhất nhằmgiúp các em học sinh học tốt bộ môn Ngữ văn Mặc dù tôi chỉ nghiên cứu đốitượng học sinh lớp 8 do điều kiện công tác cũng như thời gian nghiên cứu khôngnhiều nhưng các giải pháp tôi đưa ra rất dễ thực hiện mà mang lại hiệu quả cao
Đề tài này có thể áp dụng cho việc dạy học Ngữ văn nói chung ở các khối lớpkhác ở các trường học khác với nhiều đối tượng học sinh khác; đặc biệt là với cáctrường Dân tộc nội trú và bán trú trên địa bàn các huyện miền núi và ở các mônhọc khác vẫn có thể lựa chọn hoặc lưu ý một vài giải pháp để chỉnh sửa áp dụngcho phù hợp với bộ môn mình đem lại hiệu quả trong việc dạy học của mình
1.5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
* Đối với học sinh:
Các em cần tăng cường rèn luyện kỹ năng đọc sách, xem báo, xem truyềnhình… trong thời gian rãnh rỗi để tích lũy vốn từ cũng như vốn sống cho bảnthân
Trong học tập, các em phải luôn có tinh thần tự học, luôn có tinh thần tích cựctrong các hoạt động học tập của nhóm, của tổ, của lớp mình; cần mạnh dạn, tự tin
và có sự nhìn nhận, đánh giá đúng kết quả học tập của bản thân cũng như của bạn
bè xung quanh; cần có sự nghiêm túc, hết mình trong việc kiểm tra đánh giá kếtquả học tập
* Đối với giáo viên:
Trang 13Việc kiểm tra đánh giá đúng theo chuẩn năng lực rất khó so với trình độ tiếpnhận của học sinh người dân tộc thiểu số ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa nên giáoviên phải lựa chọn hình thức, nội dung kiểm tra đánh giá một cách hợp lí nhất,chuẩn bị đủ các phương tiện dạy học (các câu hỏi, phần quà chơi trò chơi maymắn ), chú ý đến giải pháp sử dụng trò chơi, kết hợp các sản phẩm liên môntrong kiểm tra đánh giá kết quả học tập bộ môn Ngữ văn để học sinh hứng thútrong việc làm bài kiểm tra cũng như tham gia vào quá trình tự đánh giá kết quảhọc tập; chú ý đến việc trả bài cho học sinh, các bài kiểm tra thường xuyên cốgắng trả bài trong thời gian sớm nhất có thể để tạo hứng thú học tập cho các em Khi giao cho học sinh làm bất cứ việc gì, chúng ta phải chú ý kiểm tra, độngviên nhắc nhở kịp thời những việc chưa được và khen ngợi, khuyến khích nhữngviệc làm tốt.
* Đối với nhà trường:
Chuyên môn nhà trường cần theo dõi sát sao và có sự động viên, khen thưởngkịp thời và nhân rộng việc thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá hiệu quả
Nhà trường khi tiến hành công tác dự giờ các tiết dạy của giáo viên cần cónhững góp ý, đánh giá kịp thời để giáo viên biết được những điểm mạnh (đặc biệt
là trong việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh) mà phát huy cũngnhư khắc phục những điểm chưa được để đem lại hiệu quả giảng dạy cao nhất
1.6 Hiệu quả sáng kiến mang lại:
Trong quá trình tiến hành thực nghiệm, điều tra phát hiện, khắc phục sai sótcủa giáo viên và học sinh, tôi đã áp dụng các giải pháp của đề tài “Vận dụng linhhoạt các hình thức kiểm tra đánh giá trong dạy học Ngữ văn 8” ở lớp 8/1, 8/2 và8/3 trường PTDTNT THCS Tây Giang năm học 2020-2021 đã thu được kết quảrất khả quan
Trang 14Tôi thực hiện việc điều tra về thực trạng kiểm tra, đánh giá trong dạy học
bộ môn Ngữ văn với đối tượng học sinh khối 8 trường PTDTNT THCS TâyGiang (vào đầu năm học trước khi áp dụng giải pháp và sau khi áp dụng các giảipháp) và thu được kết quả như sạu:
- Kết quả khảo sát học sinh: (Tỉ lệ: %)
Thời gian Nội dung khảo sát Rất thích Bình thường Không thíchTrước thử
áp dụng giải pháp và kết quả bài kiểm tra cuối học kỳ 1 như sau:
Mức độ Bài làm tốt, khá
(>= 6,5 điểm
Bài làm đạt yêucầu (5->6,3 điểm)
Bài làm chưa đạt,mắc nhiều lỗi (<5 điểm)
Trang 15(bài khảo sát đầu
Đó là kết quả so sánh với bài kiểm tra cuối học kỳ 1 theo đề kiểm tra của
sở giáo dục Còn thực tế kết quả các bài kiểm tra thường xuyên và bài kiểm tragiữa kì của các em học sinh khối 8 trong học kỳ 1 và học kỳ 2 thì chất lượng cácbài kiểm tra rất cao: các bài làm chưa đạt (dưới 5) chỉ chiếm 1,5%; các bài làmđạt yêu cầu chỉ chiếm 11,1%; còn bài làm tốt, khá chiếm 87,4% Mặc dù ban đầukhi nghiên cứu đề tài, bản thân chỉ có ý định áp dụng cho khối 8, nhưng trong quátrình dạy học của mình khi dạy lớp 9, tôi vẫn áp dụng các giải pháp này và thấykết quả học tập của học sinh cũng tăng lên Bởi muốn đổi mới trong kiểm trađánh giá thì giáo viên phải đổi mới trong phương pháp dạy học Kết quả của đềtài còn thể hiện ở việc học sinh tôi hướng dẫn tham gia ở các hội thi thu được kếtquả cao Giải nhất Hội thi “Học văn-văn học” cấp huyện và giải 3 cấp tỉnh Ba
em trong đội học sinh giỏi môn Ngữ văn tôi bồi dưỡng đạt giải cao ở cấp huyện
và đều tham gia kì thi học sinh giỏi cấp tỉnh, trong đó 1 em đạt giải 3 và 1 em đạt
