Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng cộng sản việt nam hiện nay

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là động lực mạnh mẽ cổ vũ toàn thể dân tộc, đất nước Việt Nam bất khuất, kiên cường tiếp tục sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Học viện Báo chí & Tuyên truyền

_

Khoa Lịch sử Chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

: Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộn

g sản Việt Nam hiện nay.

Giảng viên : Nguyễn Thành Long

Sinh viên : Nguyễn Minh Hồng

A Mở đầu

Cách mạng Tháng Tám 1945 đã trôi qua được hơn 75 năm nhưng ảnh hưởng của nó tới sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc chưa bao giờ là điều bàn cãi vàvẫn còn nguyên giá trị Thắng lợi của Cách mạng đã tạo nên một cú huých mạnh

mẽ trên tất cả các lĩnh vực, trải dài từ chính trị, văn hoá, kinh tế cho tới xã hội Xây dựng nên một chế độ xã hội mới mẻ hoàn toàn đối với dân tộc Việt Nam, sởhữu đầy đủ bản chất dân chủ và nhân văn, với mục đích hướng tới con người, vì hạnh phúc của nhân dân lao động Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm

1945 là động lực mạnh mẽ cổ vũ toàn thể dân tộc, đất nước Việt Nam bất khuất, kiên cường tiếp tục sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước,xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới đưa nước ta phát triển để có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày hôm nay

Những bài học, kinh nghiệm được đúc kết từ thắng lợi Cách mạng Tháng Tám đã, đang và sẽ luôn là kim chỉ nam, ngọn đuốc soi đường cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển Tổ quốc Nhận thức được tầm quan trọng của những điều trên, bài tiểu luận này dựa trên những sự kiện lịch sử của dân tộc cùng góc nhìn khách quan nhất từ đó đánh giá những di sản mà thắng lợi Cách mạng Tháng Tám để lại Qua đó giáo dục cho mỗi người Việt Nam nhận thức được tính ưu việt, nhân đạo, nhân văn mà Cách mạng Tháng Tám đem lại Giá trị của Cách mạng Thám Tám là bất diệt, có sức sống trường tồn đối với dân tộc Việt Nam và thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước Với ý nghĩa to lớn đó, hi vọng qua bài tiểu luận này sẽ giúp thế hệ trẻ đều hiểu biết sâu sắc, tự hào, tôn vinh lịch sử, văn hoá dân tộc Nhận thức về ý nghĩa sâu sắc của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đối với thế hệ trẻ sẽ góp phâng làm cho truyền thống tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta đi vào thực tiễn của sự nghiệp phát triển vàbảo vệ Tổ quốc hiện nay

4

Trước tính hình đó, mặc dù đang ốm nặng nhưng Hồ Chí Minh đã sáng suốt nhận thức rằng: “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập dân tộc” 1 Lời khẳng định đó không phải có cơ sở khi Đảng đã giảnh ra hơn 15 năm tập dượt, chuẩn bị chu đáo về mọi mặt và có sự phát triển qua từng giai đoạn:

+ Chủ trương, đường lối: Năm 1939, chiến tranh thế giới lần thứ 2 bùng

nổ, tình hình chính trị trong và ngoài nước thay đổi bất ngờ, Đảng ta chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược Sự chuyển hướng được thể hiện đầy đủ qua các hội nghị như : Hội nghị TƯ 6 (11/1939), Hội nghị TƯ 7 (11/1940), Hội nghị

TƯ 8 (5/1941) với nội dung cốt lõi đó là :Đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên nhiệm vụ hàng đầu và cấp bách nhất của nhân dân Đông Dương, tạm gác khẩu hiệu ruộng đất dân cày, chỉ tịch thu ruộng đất của bọn đế quốc và bọn Việt gian phản động, chia lại đất công, giảm tô, đặt vấn đề khởi nghĩa vũ trang, xúc tiến chuẩn bị mọi mặt để tiến tới một cuộc khởi nghĩa vũ trang khi có điều kiện là nhiệm vụ trọng tâm; tập hợp mọi lực lượng tiêu biểu để thành lập mặt trận chunglấy tên là: “Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương” (11/1939) sau là

1 ( Võ Nguyên Giáp những chặng đường lịch sử, Nxb CTQG, H trang 196).

Việt Nam độc lập Đồng Minh (5/1941); phát động quần chúng nổi dậy đấu tranhdưới những hình thức chính trị phù hợp với tình hình mới; Cách mạng Việt Namphải đoàn kết, quan hệ mật thiết và là một phần không thể thiếu với Cách mạng thế giới Chủ trương chỉ đạo chiến lược Cách mạng của Đảng qua các Hội nghị

6, 7, 8 là kim chỉ nam cho mọi hoạt động và có ý nghĩa quyết định cho sự thành công của Cách mạng tháng Tám

+ Lực lượng chính trị : Ngay từ những ngày đầu tiên Đảng được thành lập, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chú trọng xây dựng lực lượng chính trị Rất nhiều những thanh niên ưu tú được đưa đi đào tạo, học tập tại các trường của Quốc tế cộng sản Thời kỳ 1930-1931, Đảng tập trung xây dựng khối liên minh công- nông Đến những năm 1936 - 1939, cuộc vận động dân tộc dân chủ diễn ra mạnh mẽ Một bước tiến đáng nói đó chính là : Đảng ra hoạt động công khai nên đã tập hợp được rộng rãi mọi tầng lớp nhân dân, giai cấp ở mọi miền Tổ quốc Năm

1941, để có thể tập hợp tối đa sức mạnh của quần chúng nhân dân, Đảng chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh bao gồm các tổ chức quần chúng có tên chung là “Hội cứu quốc” Mặt trận Việt Minh vừa ích nước vừa lợi dân Việt Minh đã nhanh chóng trở thành nơi tập trung khối đại đoàn kết toàn dân đứng lên cứu nước, cứu nhà

+ Lực lượng vũ trang : Mấu chốt để giành được chính quyền cách mạng, Đảng luôn có chủ trương xây dựng lực lượng vũ trang và coi đây là lực lượng nòng cốt, có vị trí vô cùng quan trọng, trực tiếp tham gia chiến đấu và quyết định trong sự thành bại của cách mạng tháng Tám Đầu những năm 1930, lực lượng vũ trang phát triển còn rất tự do, nhỏ lẻ, chưa có tổ chức Từ năm 1940, đội du kích Bắc Sơn ra đời là hình mẫu cho các đội du kích, lực lượng vũ trang sau này Đến đầunăm 1945 ta đã có đựợc một đội quân chính quy bên cạnh các cơ sở, lực lượng dân quân ở các địa phương Quần chúng nhân dân ra sức ủng hộ lực lượng vũ trang cách mạng, họ không chỉ trực tiếp tham gia kháng chiến mà còn nuôi giấu

bộ đội, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến

+ Căn cứ địa cách mạng : Do có sự chênh lệch về lực lượng giữa ta và địch cho nên Đảng ta đã thấy được tầm quan trọng, vai trò của căn cứ địa cách mạng

6

trong việc xây dựng, tổ chức lực lượng cách mạng để chuẩn bị khởi nghĩa Căn cứ địa là nơi đóng quân của lực lượng cách mạng, là nơi đánh địch, rút lui để bảo vệ mặttrận, cũng là nơi cung cấp người và của cho cách mạng Đến 6/1945 khu giải phóng Việt Bắc ra đời bao gồm: Cao, Bắc, Lạng, Thái, Tuyên, Hà Từ đó căn cứ địa đã dần

mở rộng ra nhiều nơi uy nhiên, để xây dựng căn cứ địa cách mạng trong giai đoạn này, ngoài việc đảm bảo các tiêu chí trên, Đảng ta còn chú ý đến việc phải đảm bảo yếu tố thông tin liên lạc dễ dàng với cách mạng thế giới, đặc biệt là với Liên Xô và Trung Quốc Đảng ta chọn Việt Bắc làm cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến vì ở

đó có địa hình thuận lợi, dễ phòng thủ, lại gần Trung Quốc nên thuận tiện cho việc nhận sự giúp đỡ từ phía các nước xã hội chủ nghĩa Vùng giải phóng Việt Bắc như hình ảnh thu nhỏ của nước Việt Nam và ngày càng được mở rộng, làm bàn đạp cho

ta tiến sâu xuống vùng đồng bằng để giải phóng hoàn toàn đất nước

Thời cơ của Cách mạng tháng Tám là thời cơ "ngàn năm có một" để nhân dân ta vùng lên giành độc lập vì: Chưa lúc nào như lúc này, cách mạng nước ta hội tụ được những điều kiện thuận lợi như thế Kẻ thù của cách mạng là Phát ít Nhật và tay sai bịquân Đồng Minh đánh bại trước khi ta đánh chúng Trong khi đó quân Đồng Minh chuẩn bị kéo vào Đông Dương, nhưng chúng chưa kịp vào ⇒ Đây là thời cơ ngàn năm có một Thời cơ ngàn năm có một chỉ tồn tại trong thời gian ngắn từ khi Nhật đầu hàng Đồng Minh đến trước khi quân Đồng Minh kéo vào giải giáp quân

Nhật( đầu tháng 9) Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt minh nhân dân ta đãkịp thời đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền nhanh chóng trong cả nước Nếu khởi nghĩa nổ ra trước khi quân Nhật đầu hàng thì có khả năng thất bại,…Nếu khởi nghĩa nổ ra sau khi quân Đồng Minh kéo vào cũng có nguy cơ thất bại,…

1.2 Diễn biến

Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp, độc chiếm Đông Dương

Ngày 12-3-1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức Hội nghị mở rộng ở Đình Bảng (Bắc Ninh), kịp thời ra chỉ thị: “Nhật, Phápbắn nhau và hành động của chúng ta” Hội nghị nêu rõ: “Cuộc đảo chính đã tạo

ra tình hình khủng hoảng chính trị sâu sắc, làm cho những điều kiện của cuộc khởi nghĩa vũ trang mau chóng đi đến chín muồi” Hội nghị còn quyết định thay khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật - Pháp” trước đây bằng khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật”

Ngày 13-8-1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng Cộng sản Đông Dương chính thức khai mạc tại Tân Trào (Tuyên Quang) Hội nghị nhận định các điều kiện khách quan, chủ quan đã chín muồi để khởi nghĩa nổ ra và thắng lợi; cơ hội rất tốt cho ta giành quyền độc lập đã tới Hội nghị quyết định: Đảng phải kịp thời nắm thời cơ phát động và lãnh đạo toàn dân Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trước khi quân Đồng Minh kéo vào Ba nguyên tắc để bảo đảm lãnh đạo Tổng khởi nghĩa thắng lợi được Hội nghị để ra là: Tập trung lực lượng vào việc chính;thống nhất về mọi phương diện quân sự, chính trị, hành động và chỉ huy; kịp thời hành động, không bỏ lỡ cơ hội Hội nghị nhấn mạnh: Phải “tập trung lực lượng vào những chỗ cần thiết để đánh”, “đánh chiếm ngay những nơi chắc thắng, không kể thành phố hay thôn quê”

Hội nghị toàn quốc Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 13-8-1945 là một hội nghị lịch sử của cuộc cách mạng lịch sử - Cách mạng Tháng Tám hào hùng trong lịch sử dân tộc.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước đồng loạt nổi dậy tổng khởi nghĩa giành chính quyền Từ ngày 14 - 18/8/1945 tổng khởi nghĩa nổ ra và giành thắng lợi ở nông thôn đồng bằng Bắc bộ, đại bộ phận miền Trung, một phần miền Nam và ở các thị xã, Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Hội An, Quảng Nam…

8

+ Khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội

Ngay từ khi Nhật đảo chính Pháp, nhân dân Hà Nội đã sôi sục chuẩn bịđứng lên khởi nghĩa

Nhiều nhà buôn bỏ ra những món tiền lớn mua tín phiếu ủng hộ Việt Minh.Nhiều công chức và cảnh sát đã trở thành quần chúng cảm tình của ViệtMinh

Tình hình trên đây càng làm cho bè lũ bán nước và cướp nước vô cùnghoang mang lo sợ

17/8 quần chúng ở HN tổ chức mít tinh ở nhà hát lớn rồi qua các tuyến phốtrung tâm,hô vang khẩu hiệu: “Ủng hộ Việt Minh”, “Việt Nam độc lập”

18/8 cờ đỏ sao vàng xuất hiện khắp nơi, không khí chuẩn bị khởi nghĩa bốclên ngùn ngụt

Đến sáng 19/8/1945, tại quảng trường nhà hát lớn Hà Nội, đại biểu ViệtMinh đọc tuyên ngôn, chương trình của Việt Minh, đồng thời hô hào nhân dânđứng dậy giành chính quyền

Chỉ trong ngày 19/8/1945, chính quyền cách mạng đã được thành lập ở thủ

đô Hà Nội

+ Khởi nghĩa giành chính quyền trên cả nước

Ngay từ đầu tháng Tám, cả nước đã gấp rút chuẩn bị khởi nghĩa do đã thấmnhuần chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” (12/3/1945)

và các nghị quyết của Đảng đề ra từ trước

Điều kiện khởi nghĩa đã chín mồi, các địa phương đã chủ động chớp thời cơkhởi nghĩa giành chính quyền Nhiều nơi như Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh,Quảng Nam đã đứng lên giành chính quyền từ ngày 14/8/1945 đến 18/8/1945.Chiếu 16/8/1945, theo lệnh của Uy ban khởi nghĩa, một đội quân Giảiphóng do Võ Nguyên Giáp chỉ huy tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên, mởđầu cuộc Tổng khởi nghĩa Khi lệnh khởi nghĩa được ban hành, cuộc khởinghĩa trong toàn quốc đã nhanh chóng lan rộng.Dưới sự lãnh đạo của ViệtMinh, nhân dân đã đánh chính quyền bù nhìn từ nông thôn đến thành thị

Ở Huế, thành lũy cuối cùng của phong kiến cũng về tay chính quyền CM ngày 23/8/1945, đến 30/8/1945 Bảo Đại tuyên bố thoái vị Vị vua cuối cùng của triều Nguyễn đã trao ấn tín cho chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ cộng hoà Ông nói: Thà làm dân một nước tự do còn hơn làm vua một nước nô lệ.

Ngày 25/8/1945, quần chúng cách mạng nổi dậy cướp chính quyền tại SàiGòn Trong vòng 15 ngày (14/8– 28/8), cách mạng đã thành công trong cảnước một cách nhanh chóng và ít đổ máu

Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố trước nhân dân Việt Nam và thế giới nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà ra đời Bản Tuyên ngôn độc lập mở đầu, lấy dẫn chứng bằng những “lời bất hủ” trong bản Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mỹ

và bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp 1789 Sự kiệnnày nhằm khẳng định một chân lý, một sự thật đó là những lẽ phải không ai chốicãi được Tuyên ngôn độc lập nêu tội ác của thực dân Pháp hơn 80 năm thống trị

đã “lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta” 2

2 Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945

2.1 Đối với dân tộc

Cách mạng tháng Tám là trang sử vẻ vang, chói lọi trong lịch sử chống xâm lược và chống ách thống trị nước ngoài của dân tộc ta, đánh dấu một bước ngoặt

vĩ đại trong lịch sử dân tộc bởi vì :

2 (Văn kiện Đảng toàn tập Sđd, trang 391)

10

+ Cách mạng tháng Tám đã, đập tan chính quyền của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa – Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á

Dựa trên cơ sở thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Nhà nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa ra đời (2/9/1945), trở thành nhân tố nền tảng bảo đảm vững chắc,không bị lay chuyển cho nền độc lập, tự do mà nhân dân ta hằng khao khát vàcũng vừa mới giành được Từ đây, một kỉ nguyên mới trong lịch sử dân tộc mởra: kỉ nguyên của giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp và nhândân lao động, kỉ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Và thực tế đã chứng minh, ngay sau khi thành lập, Nhà nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa đã thể hiện rõ bản chất chuyên chính vô sản của nó, là Nhà nướccủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Không lâu sau khi thành lập, Chính phủCách mạng lâm thời Việt Nam đã tổ chức cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội(6/1/1946) và Hội đồng Nhân dân các cấp nhằm củng cố vững chắc thêm chínhquyền dân chủ nhân dân, xây dựng nền móng của chế độ mới, tạo cơ sở pháp lívững chắc để đập tan những luận điệu xuyên tạc và hành động của các thế lựcthù địch đang nuôi dưỡng mưu đồ đặt lại ách đô hộ lên đất nước ta

Cách mạng Tháng Tám thành công và sự ra đời của nhà nước Việt Nam dânchủ cộng hòa năm 1945 đã tạo thêm động lực to lớn, cổ vũ mạnh mẽ phong tràogiải phóng dân tộc trên thế giới Nhân dân các nước thuộc địa cũ hay thuộc địakiểu mới đã rút ra một bài học quý báu từ cách mạng Việt Nam: trong điều kiệnthế giới ngày nay, một dân tộc bé nhỏ nếu quyết tâm chiến đấu vì tự do, độc lập

có đường lối đấu tranh đúng, biết tạo ra chính cơ hội, chớp thời cơ vùng lên khởinghĩa thì hoàn toàn có thể đứng lên tự giải phóng khỏi ách đế quốc thực dân, xâydựng chế độ mới, xóa bỏ mọi bất công, áp bức

+ Đưa dân ta từ người nô lệ thành người chủ của đất nước, đưa ta từ một nước thuộc địa, nửa phong kiến thành một nước độc lập dân chủ nhân dân.

Từ ngày đầu tiên khi thực dân Pháp nổ phát súng đầu tiên tại bán đảo Sơn Trà, xâm lược Việt Nam và hoàn thành công cuộc bình định Việt Nam về mặt quân sự đã nhanh chóng bắt tay vào công cuộc khai thác thuộc địa ở Việt Nam

và cả Đông Dương một cách quy mô Thực dân Pháp cùng bè lũ phong kiến tay sai trắng trợn cướp đoạt ruộng đất của nông dân để lập đồn điền, áp dụng chế độ phát canh thu tô đối với tá điền; chính sách sưu cao, thuế nặng và hàng ngàn thứ thuế vô lý khác, công với thiên tai khắc nghiệt và sự chểnh mảng của giới cầm quyền, người nông dân Việt Nam bị bần cùng hóa Đặc biệt, sau khi thực dân Pháp đầu hàng, mở cửa nước ta rước Nhật thì nhân dân Việt Nam phải chịu cảnh

“một cổ hai tròng”

Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chế độ thuộc địa và chế

độ quân chủ chuyên chế bị lật nhào, nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ, bị ápbức bóc lột đã trở thành một người tự do, trở thành người làm chủ Điều đó đượcthể hiện ngay trong các chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Chính phủ lâm thời tập trungcủng cố và tăng cường sức mạnh của bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương; ban hành các sắc lệnh, dự án luật và đặc biệt là Hiến pháp đầu tiên nhằm bảo vệ quyền dân chủ của mọi công dân… Hiến pháp khẳng định: “Tất cả công dân Việt Nam đều ngang quyền về mọi phương diện, chính trị, kinh tế, văn hóa; đều được bình đẳng trước pháp luật, được tham gia chính quyền và công cuộc kiến quốc tùy theo tài năng và đức hạnh của mình; đàn bà ngang quyền vớiđàn ông về mọi phương diện Công dân Việt Nam có quyền tự do ngôn luận, tự

do xuất bản, tự do tổ chức và hội họp, tự do cư trú, tự do đi lại trong nước và ra nước ngoài…”.3

Quyền làm chủ của nhân dân còn được thể hiện ngay trong sự kiện Tổng tuyển cử trong cả nước diễn ra vào ngày 6-1-1946 Theo đó, lần đầu tiên trong lịch sử nhân dân Việt Nam đã được quyền bỏ lá phiếu của mình để lựa chọn ra

333 đại biểu xứng đáng thay mặt cho mình gánh vác việc nước

3 Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hoà năm 1946

12

+ Cách mạng tháng Tám là thắng lợi đầu tiên có ý nghĩa quyết định, mở

đường cho nhân dân ta tiến lên giành những thắng lợi huy hoàng hơn trong kỷ nguyên độc lập dân tộc và Chủ nghĩa Xã hội

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là sự kiện: “Chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc” “Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam là một sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử thế giới từ sau Cách mạng Tháng Mười Nga Đó là một cuộc cách mạng

do Đảng Cộng sản lãnh đạo, một Đảng mới chỉ ra đời trong 15 năm Đó là cuộc cách mạng đầu tiên thành công trong việc lật đổ chính quyền của chế độ thuộc địa…Như vậy, cuộc Cách mạng Tháng Tám đã đánh dấu sự bắt đầu của một thời

kỳ mới, nó vạch đường ranh giới của thời đại thực dân bắt đầu nhường chỗ cho thời đại phi thực dân hóa”.4

Kết hợp hai mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cách mạng Việt Nam đã kết hợp đúng đắn sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, tạo nên sức mạnh tổng hợp đánh Mỹ, thắng Mỹ; kết thúc oanh liệt cuộc chiến đấu 30 năm giành độc lập tự do, thống nhất cho Tổ quốc; chấm dứt ách thống trị hơn một thế

kỷ của chủ nghĩa thực dân trên đất nước ta; đánh dấu bước ngoặt quyết định trong lịch sử dân tộc; đưa đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do, thống nhất và chủ nghĩa xã hội Thắng lợi đó khẳng định: “Chúng ta đã kết hợp thành công hai loại quy luật: quy luật của chiến tranh cách mạng với quy luật cách mạng xã hội chủ nghĩa, do đó đã phát huy được sức mạnh của chế độ xã hội chủ nghĩa nhằm phục vụ chiến tranh cứu nước và giữ nước, đồng thời vẫn tiếp tục

4 Giáo trình lịch sử Đảng

phát triển công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ”5, tạo nên dấu mốc quan trọng trên con đường đi đến độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta.

2.2 Đối với thế giới

+ Đây là thắng lợi đầu tiên trong thời đại mới: một dân tộc nhược tiểu đã

tự giải phóng khỏi ách đế quốc thực dân.

+ Cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa và

nửa thuộc địa trên thế giới, đặc biệt là nhân dân thuộc địa, mở đầu thời kỳ tan

rã của chủ nghĩa thực dân cũ.

Chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc, chủ nghĩa phát xít thế giới bịtiêu diệt, chủ nghĩa để quốc lâm vào tình trangh suy yếu, đã tạo ra điều kiệncho phong trào chống đế quốc, thực dân giải phóng dân tộc ở các nước thuộcđịa ở khắp các nước Châu Á, Châu Phi và cả Châu Mỹ Latinh dâng cao Ở khuvực Châu Á-Thái Bình Dương, sự thảm bại của Phát xít Nhật và các thế lực taysai đã tạo điều kiện thúc đẩy mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộccủa các nước thuộc địa, phụ thuộc, trong đó có Việt Nam là một nước đi tiênphong

+ Cách mạng tháng Tám đã góp phần đánh bại bè lũ phát xít thế giới,

trực tiếp là phát xít Nhật.

+ Ủng hộ một cách thiết thực phong trào giành độc lập của Lào

+ Góp phần vào sự lớn mạnh của hệ thống xã hội chủ nghĩa sau chiến

tranh thế giới lần thứ hai

5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, t 37, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004, tr.494

14

Sau khi giải phóng khỏi chủ nghĩa Phát xít, một số nước ở Đông Âu được

sự ủng hộ và giúp đỡ của Liên Xô đã lựa chọn con đường phát triển theo chủnghĩa xã hội và sau đó phe Xã hội Chủ nghĩa dần hình thành do Liên Xô làmtrụ cột và trở thành hệ thống đối trọng với phe Tư bản Chủ nghĩa do Mý đứngđầu Việt Nam với sự thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã giúp bản đổ của

hệ thống XHCN có mặt ở khu vực Đông Nam Á, không chủ góp phần vào độphủ diện của chủ nghĩa Cộng Sản mà còn là điểm sáng, cổ vũ phong trào dântộc dân chủ nhân dân ở các nước thuộc địa xung quanh đi theo đường lối Vôsản

2.3 Kết luận

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, Cách mạng Tháng Tám là một trong những trang sử vẻ chói lói và vẻ vang nhất, là một trong những bước ngoặt vĩ đại nhất Cách Mạng Tháng 8 đập tan ách thống trị của phát xít Nhật trong 5 năm, đập tan ách thống trị của thực dân Pháp trong 87 năm, lật đổ chế độ phong kiến đã tồn tại dai dẳng mấy nghìn năm, đưa dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới kỷ nguyên độc lập tự do do dân nhân dân làm chủ đất nước Lần đầu tiên trong lịch sử, Nhân dân ta từ chỗ người nô lệ trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của chính bản thân mình Đảng ta từ một Đảng hoạt động trong bóng tối, không hợp pháp trở thành một Đảng lãnh đạo chính quyền trong cả nước Đây là cuộc nổi dậy của nhân dân tatrong lịch sử

Cách mạng Tháng Tám đã sáng tạo ra những kinh nghiệm quý báu đóng góp vào kho tàng lý luận cách mạng ở một nước thuộc địa phong kiến, tạo ra thế và lực mới cho hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc ta sau này

Thắng lợi của Cách mạng tháng 8 chứng tỏ rằng, trong thời đại ngày nay cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở một nước thuộc địa do toàn dân

nổi dậy, dưới sự lãnh đạo của một Đảng mác-lênin chân chính, có đường lối cách mạng đúng đắn có thể hoàn toàn giành thắng lợi.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá ý nghĩa của Cách mạng tháng Tám:

“Chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào mà giaicấp lao động và những dân tộc bị áp bức người khác cũng có thể tự hào rằng lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửathuộc địa một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công đã nắm chính quyền toàn quốc”6

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám là kết quả tổng hợp của những nhân

tố bên trong (lực lượng toàn dân do Đảng Cộng Sản lãnh đạo) và nhân tố bên ngoài (thắng lợi của Liên Xô và đồng minh đánh bại Chủ nghĩa Phát xít Đức sau đó đập tan một triệu quân Quan Đông của Nhật, buộc Nhật đầu hàng khôngđiều kiện), là kết quả của ba cao trào cách mạng ở nước ta 1930-1931, 1936-

1939, 1939-1945

3 Nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945

3.1 Nguyên nhân khách quan

Điều kiện quốc tế hết sức thuận lợi :

Liên Xô và các nước Đồng minh đánh bại các nước phát xít, chính phủNhật đầu hàng không điều kiện làm cho quân Nhật ở VN tê liệt và chínhquyền Trần Trọng Kim ta rã, lung lay tận gốc

Quân Đồng minh chưa kịp vào Đông Dương tước khí giới quân Nhật.Lợi dụng thời cơ “ngàn năm có một” đó, nhân dân ta đã nổi dậy khởi nghĩa giành chính quyền trong toàn quốc

3.2 Nguyên nhân chủ quan

6 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sdd, t.7, tr.25

16