Giáo án Tin học 11 Học kỳ 2 Phát triển năng lực

Giáo án Tin học 11 học kỳ 2 theo hướng Phát triển năng lực có các bước Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập, Vận dụng. Các mục Kiến thức, năng lực, phẩm chất. Mỗi hoạt động có các nội dung: mục tiêu, nội dung, sản phẩm, tổ chức thực hiện

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày dạy:

CHƯƠNG V : TỆP VÀ THAO TÁC VỚI TỆP

BÀI 14 KIỂU DỮ LIỆU TIỆP BÀI 15 THAO TÁC VỚI TỆP

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Biết khái niệm về kiểu dữ liệu tệp

- Biết khái niệm tệp định kiểu và tệp văn bản

- Biết các lệnh khai báo tệp kiểu và tệp văn bản

- Biết các bước làm việc với tệp: gán tên cho biến tệp, mở tệp, đọc/ghi tệp, đóngtệp

- Biết một số hàm và thủ tục chuẩn làm việc với tệp

2 Năng lực

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Năng lực tự học, đọc hiểu

- Năng lực hợp tác nhóm: trao đổi thảo luận, trình bày kết quả

- Năng lực tính toán, Năng lực thực hành

3 Phẩm chất

- Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Giáo viên: Sách giáo khoa, máy tính điện tử.

Học sinh: đồ dùng học tập, SGK, vở ghi, máy tính

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)

a) Mục tiêu: Tạo tình huống khơi gợi tinh thần cho học sinh

b) Nội dung: Hs dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài:

Câu 1: Đoán nhận kết quả đoạn chương trình sau:

Trang 2

- Nếu tắt máy đi và khởi động lại thì kết quả có còn lưu lại trong máy không?

(Không, do dữ liệu được lưu trên RAM, không tạo thành File nên sẽ

bị mất khi tắt máy)

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Tìm hiểu về kiểu dữ liệu tệp

a) Mục tiêu: Nắm được về kiểu dữ liệu tệp

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của

GV

c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

d) Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Sau khi chạy chương trình ở các bài

trước ta thấy kết quả in trên màn hình

nhưng muốn sử dụng kết quả đó về sau

thì không được Do đó NNLT Pascal

đưa ra kiểu tệp

Kiểu dữ liệu tệp có những đặc điểm

nào khác so với các kiểu dữ liệu đã

biết

Dựa vào đâu để phân loại tệp,có mấy

loại tệp ?

Đặc điểm của tệp văn bản là tệp mà dữ

liệu được ghi dưới dạng mã ASSCII

VD Sách, tài liệu, các chương trình

nguồn viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc

cao (Quản lý tệp theo từng dòng).

GV: Giải thích về tệp có cấu trúc

Tệp truy cập tuần tự?

Đặc điểm của tệp truy cập trực tiếp?

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời

- Lượng thông tin lưu trữ trên tệp

có thể rất lớn và chỉ phụ thuộc vàodung lượng đĩa

2 Phân loại tệp

* Xét theo tổ chức dữ liệu có 2 loại:

- Tệp văn bản: là tệp mà dữ liệu được

ghi dưới dạng các kí tự theo mã ASCII.(VD: Giáo án, sách, các chương trìnhnguồn viết bằng ngôn ngữ lập trình bậccao )

- Tệp có cấu trúc: là tệp mà thành

phần của nó được tổ chức theo một cấutrúc nhất định.(Dữ liệu ảnh, âmthanh )

* Xét theo cách thức truy cập, có 2 loại:

- Tệp truy cập tuần tự : (Thường áp

dụng để truy cập tệp văn bản

- Tệp truy cập trực tiếp: (thường áp

dụng để truy cập têp có cấu trúc)

Hoạt động 2: Tìm hiểu Khai báo tệp và các thao tác cơ bản với tệp

Trang 3

a) Mục tiêu: Nắm được Khai báo tệp và các thao tác cơ bản với tệp

GV

Khi làm việc với tệp là thao tác thông

qua biến tệp Vậy cú pháp khai báo tệp

có dạng nào?

GV: Giới thiệu cú pháp chung của khai

báo tệp và giải thích các đại lượng

- ý nghĩa của câu lệnh?

- Ý nghĩa của hàm eof, eoln ?

a Gắn tên tệp vói biến tệp:

- Gắn tên tệp với biến tệp qua thủ tục

Assign(<biến tệp>,<tên tệp>);

Trong đó:

Biến tệp: Là tên tệp trong chươngtrình

Tên tệp: Là tệp dữ liệu lưu trên

đĩa (Tên tệp là biến xâu hoặc hằng xâu hoặc đường dẫn chứa ổ đĩa)

Writeln(<biến tệp>,<danh sách KQ>);

- Đọc tệp

Read(<biến tệp>,<danh sách biến>);

Trang 4

Hoặc Readln(<biếntệp>,<danh sách biến>);

a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học.

b Nội dung: HS đọc SGK làm các bài tập.

c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d Tổ chức thực hiện:

- Nhắc lại các thao tác trên tệp văn bản?

- Hãy đoán xem đoạn chương trình trên thực hiện công việc gì?

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực

tiễn

b Nội dung: HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi và bài tập vận dụng: Trong tệp ‘bai2.txt’ trên ổ C có nội dung: 5 10 15tương ứng với các biến a,b,c (kiểu nguyên) hãy đọc dữ liệu từ tệp ‘bai2.txt’ vàtính giá trị biểu thức: T= ghi kết quả vào tệp ‘bai3.txt’

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn lại bài học hôm nay;

- Chuẩn bị trước cho tiết sau

* RÚT KINH NGHIỆM

Trang 5

- Năng lực tự học, đọc hiểu.

3 Phẩm chất

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài:

* Câu hỏi: Sắp xếp các bảng dưới đây theo thứ tự các bước mở tệp để ghi và đểđọc?

1.Assign(<biến tệp>, <tên tệp>);

2.Rewrite(<biến tệp>); Reset(<biến tệp>);

3.Read(<biến tệp>, <danh sách biến>);

4.Write(<biến tệp>, <danh sách kết quả>);

Hoạt động 1: Tìm hiểu ví dụ 1

a) Mục tiêu: Nắm được nội dung ví dụ 1

GV

- Chiếu chương trình ví dụ lên bảng gợi

ý học sinh tìm hiểu chương trình

- Hàm eof(f) có chức năng gì?

Có thể sử dụng cấu trúc FOR thay cho

1 Ví dụ 1 (SGK, trang 87)Progam Khoang_cach;

Var d: real; f :text; x, y: integer;

BeginAssign(f, ‘TRAI.TXT’);

Trang 6

WHILE được không?

Chương trình này thực hiện công việc

gì? Vì sao?

Giới thiệu cho HS cách tạo file

TRAI.TXT Thực hiện chương trình để

học sinh thấy kết quả

a) Mục tiêu: Nắm được nội dung ví dụ 2

GV

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm

vụ:

Chiếu tranh mô phỏng kết nối các

điện trở, hình 17, trang 88 SGK

Hãy cho biết công thức tính điện

trở của sơ đồ II, III, IV?

Chiếu chương trình ví dụ lên bảng

Hỏi mảng A dùng để lưu trữ giá trị

nào?

Cho một file dữ liệu vào gồm 2

hàng Yêu cầu học sinh tính kết

quả

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk

trả lời câu hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp các

cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

2 Ví dụ 2 (SGK, trang 87)Program Dien_tro;

Var a: array[1 5] of real;

R1, R2, R3: real; f1,f2 :text; i: integer;

BeginAssign(f1, ‘RESIST.DAT’);

Trang 7

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi và bài tập vận dụng:

- Biện luận nghiệm của pt ax+b=0

- Đưa kết luận nghiệm vào tệp bai2.txt

- Hs tự xây dựng một số thật toán về tệp và soạn thảo trong NNLT Pascal

- Khắc sâu thêm phần kiến thức về lý thuyết về tệp, đặc biệt các thao tác gắn têntệp với biến tệp, mở tệp để đọc, mở tệp để ghi

Trang 8

3 Phẩm chất

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Yêu cầu HS: Khởi

động chương trình turbo pascaL làm các bài tập về tệp trên máy tính

a) Mục tiêu: Làm được các bài tập thực hành

GV

Gv: yêu cầu học sinh làm bài 2:

• Quan sát học sinh làm bài tập

• Nhận xét kết quả

Bài3

• Đọc dl là các số thực a.b từ tệp

bai1.txt

• Biện luận nghiệm của pt ax+b=0

• Đưa kết luận nghiệm vào tệp

reset(f);

Trang 9

if (a=0) and (b<>0) thenwrite(f2,’phuong trinh vo nghiem’)else

write(f2,’phuong trinh co 1nghiem:’,-b/a);

close(f1);

Trang 10

readln;

end

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Bài1.

• Đọc các số thực a,b,c từ tệp baitap1.txt

• Biện luận nghiệm pt ax2+bx+c=0 (a<>0)

• Đưa kết luận nghiệm vào tệp baitap2.txt

tiễn

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi và bài tập vận dụng

- Khắc sâu thêm phần kiến thức về lý thuyết về kiểu tệp

- Nắm được một số thao tác với tệp: Gắn tên tệp với biến tệp, mở đóng tệp,đọc/ghi tệp

2 Năng lực

3 Phẩm chất

Trang 11

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Viết cú pháp khai báo

tệp, lấy ví dụ

Hoạt động 1: Tìm hiểu lý thuyết

a) Mục tiêu: Nắm được nội dung lý thuyết

GV

Trả lời các câu hỏi sau:

- Vai trò của kiểu tệp

- Cách khai báo biến tệp

- Các thao tác với tệp văn bản:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả

lời câu hỏi

*/ Vai trò của kiểu tệp:

• Được lưu trữ lâu dài ở bộ nhớ ngoài,không bị mất khi mất điện

• Lượng thông tin lưu trữ trên có thểrất lớn

• Phụ thuộc vào dung lượng ổ đĩa

- Đọc tệp văn bảnRead/ Readln(<tên biến tệp>, <Danhsách tên biến>);

- ghi tệp văn bản Write/ Writeln(<tên biến tệp>, <Danhsách kết quả>);

Hoạt động 2: Bài tập

Trang 12

a) Mục tiêu: làm được các bài tập vận dụng

GV

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm

Bài3: Tại sao cần phải có câu lệnh

mở tệp trước khi đọc/ghi tệp?

Bài 4: tại sao phải dùng câu lệnh

đóng tệp sau khi đã kết thúc ghi dl

vào tệp?

Bài tập 5: Viết chương trình đọc 2

số nguyên a,b từ tệp baitap5.txt

trên ổ C tìm số nhỏ nhất trong 2

số a,b và ghi kết quả vào tệp

baitap5kq.txt trên ổ C

Bài 6: Viết chương trình đọc và

hiển thị ra màn hình nội dung một

tập tin dạng văn bản, với tên tập

tin được nhập từ bàn phím (có

kiểm tra sự tồn tại của tập tin)

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk

trả lời câu hỏi

• đồng thời đặt con trỏ tệp vào vị trí thíchhợp

Bài 4:

• để hệ thống hoàn tất việc ghi dl ra tệp

• Trước khi dl thực sự ghi vào tệp, nó đượclưu trữ trên bộ nhớ đệm Mỗi khi bộ nhớđệm đầy hoặc khi có yêu cầu đóng tệp thì

dl trên bộ nhớ đệm mới được chuyển vàghi vào tệp

Bài 5: lên bảng viết chương trình hoàn chỉnhBài 6:

Program Doc_tep;

Var tep: string; ch: char; f: text;

BeginWrite('Nhap ten File can doc: '); readln(tep);Assign(f,tep); reset(f);

While not eof(f) do begin

read(f,ch); write(ch);

end;

Trang 13

học sinh nhắc lại kiến thức close(f);

readln;

End

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Nắm được khái niệm chương trình con

- Sự khác biệt cơ bản giữa hàm và thủ tục

- Phân biệt điểm giống và khác nhau về cấu trúc của chương trình và chươngtrình con

- Biết được mối quan hệ giữa tham số hình thức và tham số thực sự

- Biến cục bộ : Cách khai báo và phạm vi sử dụng

2 Năng lực

3 Phẩm chất

Trang 14

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Các chương trình giải

các bài nêu phức tạp thường rất dài, có thể gồm nhiều lệnh, khi đọc rất khó hìnhdung chương trình thực hiện những công việc gì và việc hiệu chỉnh chươngtrình cũng rất khó khăn

Như vậy làm thế nào để cho bài nêu phức tạp dễ đọc, dễ hiểu, dễ hiệu chỉnh, dễnâng cấp? Do đó ta nghiên cứu vấn đề mới là CTC

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm chương trình con

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm chương trình con

GV

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: tìm

câu hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

1.Khái niệm chương trình con

Những bài toán phức tạp có thể phânchia thành nhiều bài nêu nhỏ, mỗi bàinêu nhỏ được phân chia thành nhiềubài nêu nhỏ, quá trình làm “mịn” dầnbài toán như vậy được gọi là cách thiết

kế từ trên xuống

Khi lập trình để giải các bài nêu có thểchia thành các khối, mỗi khối bao gồmcác lệnh để giải 1 bài nêu nào đó, mỗikhối lệnh được xây dựng thành 1 CTC ,sau đó chương trình chính được xâydựng trên các CTC này, cách lập trìnhnhư vậy gọi là chương trình có cấutrúc

Chương trình con là một dóy lệnh mô

tả một số thao tỏc nhất định và có thểđược thực hiện (được gọi ) từ nhiều vịtrí trong chương trình

Trang 15

* Lợi ích của việc sử dụng CTC

+ Tránh được việc phải viết đi viết lạinhiều lần cùng 1 dóy lệnh;

+ Hỗ trợ việc thực hiện các chươngtrình lớn;

+ Phục vụ cho quá trình trừu tượng hoá ;

Hoạt động 2: Tìm hiểu phân loại và cấu trúc chương trình con

a) Mục tiêu: Nắm được các loại và cấu trúc của chương trình con

GV

-Trong nhiều ngôn ngữ lập trình

chương trình con được phân làm mấy

loại?

-Trong ngôn ngữ pascal các em cho

biết một số hàm và thủ tục chuẩn mà

em biết?

Ví i x=∏/6 giá trị của hàm sin(x) cho

kết quả là bao nhiờu ?

Vậy các em cho biết hàm có đặc điểm

-Về cơ bản chương trình con và

chuơng trình chính có tương tự nhau

-Hãy cho ví dụ về lệnh gọi CTC ?

2 Phân loại và cấu trúc của chương trình con.

a Phân loại:

+Hàm: Là chương trình con thực hiện

một số thao tác nào đó Trả lại giá trịqua tên của hàm

Nếu là hàm phải khai báo kiểu

dữ liệu chi giá trị trả về của hàm

Nhất thiết phải có

+Phần khai báo :

Khai báo các biến cho dữ liệuvào/ra, các hằng và biến dùng trongchương trình con

+Phần thân :

Gồm dãy các lệnh thực hiện để

từ những dữ iệu vào/ra ta nhận dữ liệu

ra hay kết qủa mong muốn

*Khái niệm các biến:

Trang 16

được khai báo cho dữ liệu vào/ra

- Biến cục bộ: Gồm các biến khái được

khai báo trong chương trình con

- Biến toàn cục: Gồm các biến khái

được khai báo trong chương trìnhchính

*Phạm vi hoạt động của các biến:

-Biến cục bộ:

Chỉ sử dụng trong một chươngtrình con cuả nú mà thụi

Không thể sử dụng biến cục bộcuả một chương trình con cho chươngtrình chính và các chương trình conkhác

-Biến toàn cục:

Được sử dụng trong chươngtrình chính cũng có thể sử dụng trongchương trình con

c Thực hiện chương trình con:

-Để thực hiện gọi chương trình con tathực hiện lệnh theo có pháp sau

d Tổ chức thực hiện: HS nêu khái niệm CTC, lợi ích việc sử dụng CTC

tiễn

- Xem trước phần 2của bài 17

Tiêu đề	Giáo án Tin học 11 Học kỳ 2 Phát triển năng lực
Chuyên ngành	Tin học
Thể loại	giáo án

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	68,79 KB

Giáo án Tin học 11 Học kỳ 2 Phát triển năng lực

Mục tiêu: Nắm được nội dung bài tập