Giáo án Tin học 11 Học kỳ 1 phát triển năng lực

Giáo án Tin học 11 học kỳ 1 theo hướng Phát triển năng lực có 4 bước Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập, Vận dụng. Các mục Kiến thức, năng lực, phẩm chất. Mỗi hoạt động có các nội dung: mục tiêu, nội dung, sản phẩm, tổ chức thực hiện

Trang 1

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Biết và phân biệt được có 3 lớp ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ máy, hợp ngữ

và ngôn ngữ bậc cao

- Biết vai trò của chương trình dịch

- Biết khái niệm biên dịch và thông dịch

- Biết một trong những nhiệm vụ quan trọng của chương trình dịch là phát hiện lỗi cú pháp của chương trình nguồn

2 Năng lực

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Năng lực tự học, đọc hiểu

- Năng lực hợp tác nhóm: trao đổi thảo luận, trình bày kết quả

- Năng lực tính toán, Năng lực thực hành

- Bài giảng, máy chiếu, máy chiếu vật thể

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học ở lớp 10 Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 của SGK lớp 10

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản, ngôn ngữ lập trình cụ thể VD như ngôn ngữlập trình Pascal

2 Học sinh

- Sách giáo khoa, vở ghi

- Kiến thức đã học ở lớp 10

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)

a) Mục tiêu: Tạo tình huống khơi gợi tinh thần cho học sinh

b) Nội dung: Hs dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài:

Chiếu bài toán: Kết luận nghiệm của phương trình ax + b=0

+ Hãy xác định Input, Output của bài toán trên?

+ Hãy xác định các bước để giải bài toán trên?

- Hệ thống các bước này chúng ta gọi là thuật toán.

+ Các bước giải bài toán trên máy tính?

Trang 2

+ Làm sao để máy tính có thể hiểu và thực hiện các thuật toán đã lựa chọn

giải bài toán?

- Như vậy hoạt động để diễn đạt một thuật toán trên máy tính thông qua một ngôn ngữ lập trình được gọi là lập trình Và để máy tính hiểu và thực hiện được câu lệnh đó thì NNLTBC cần phải được chuyển đổi về NN của máy để máy tính hiểu và thực hiện được.

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Tìm hiểu Khái niệm lập trình – các ngôn ngữ lập trình

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm lập trình – các ngôn ngữ lập trình

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của

GV

c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

d) Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

+ Nghiên cứu SGK và nêu khái niệm lập trình

+ Kết quả của hoạt động lập trình là gi?

+ Có những loại ngôn ngữ lập trình nào?

? Phân biệt ngôn ngữ lập trình bậc cao với các

ngôn ngữ khác ở những nội dung nào?

? Tại sao người ta phải xây dựng ngôn ngữ lập

trình bậc cao?

? Kể tên một số ngôn ngữ lập trình bậc cao mà

em biêt?

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại

và diễn đạt các thao tác củathuật toán

2 Các loại ngôn ngữ lập trình

- Có nhiều loại ngôn ngữ lậptrình, được chia làm ba loạichính: NN máy, hợp ngữ vàNNLT bậc cao

- Ngôn ngữ gần gũi với ngônngữ tự nhiên

- Có tính độc lập cao

- Ít phụ thuộc vào các loại máy

cụ thể +Vì: NN gần gũi vời

NN tự nhiên, dễ đọc, dễ hiểu.NNLTBC nói chung khôngphụ thuộc các loại máy

- Một số NNLTBC: pascal, C++, Java,…

Hoạt động 2: Tìm hiểu Chương trình dịch

a) Mục tiêu: Biết vai trò của chương trình dịch, hiểu được các giai đoạn của

chương trình dịch; Phâm biệt được chương trình thông dịch và chương trìnhbiên dịch

GV

Trang 3

? Theo các em chương trình được viết

bằng ngôn ngữ bậc cao và chương trình

được viết bằng ngôn ngữ máy khác nhau

như thế nào ?

? Khi chương trình được đưa vào máy

tính thì máy tính đã hiểu và thực hiện

được chưa?

? Làm thế nào để chuyển một chương

trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao sang

ngôn ngữ máy ?

? Nghiên cứu SGK cho biết khái niệm về

chương trình dịch

? Vì sao không lập trình trên ngôn ngữ

máy để khỏi mất công chuyển đổi khi lập

trình với ngôn ngữ bậc cao

? Theo các em đối với chương trình dịch:

chương trình nào là chương trình nguồn

? Hai cách dịch này có gì khác nhau

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu

có thể thực hiện được trên máytính

- Chương trình viết bằng ngônngữ máy có thể nạp trực tiếp vào

bộ nhớ và thực hiện ngay

- Chương trình viết bằng ngônngữ lập trình bậc cao phải đượcchuyển đổi thành chương trìnhtrên ngôn ngữ lập máy thì mớithực hiện được

- Ngôn ngữ bậc cao dễ viết, dễhiểu

- Ngôn ngữ máy khó viết

- Chương trình nguồn là chươngtrình viết bằng ngôn ngữ lập trìnhbậc cao

- Chương trình đích là chươngtrình thực hiện chuyển đổi sangngôn ngữ máy

- Tiến trình của thông dịch vàbiên dịch:

+Thông dịch:

B1: Kiểm tra tính đúng đắn củacâu lệnh tiếp theo trong chươngtrình nguồn; B2: Chuyển lệnh đóthành

ngôn ngữ máyB3: Thực hiện các câu lệnh vừađược chuyển đổi

+Biên dịch:

B1: Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tratính đúng đắn của các câu lệnhtrong chương trình nguồn

B2: Dịch toàn bộ chương trìnhnguồn thành một chương trình

Trang 4

đích có thể thực hiện trên máy

và có thể lưu trữ để sử dụng lạikhi cần thiết

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học.

b Nội dung: HS đọc SGK làm các bài tập.

c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d Tổ chức thực hiện:

Câu 1 Lập trình là:

A Sử dụng giải thuật để giải các bài toán

B Dùng máy tính để giải các bài toán

C Sử dụng cấu trúc dữ liệu và các câu lệnh của ngôn ngữ lập trình cụ thể đểgiải các bài toán trên máy tính

Câu 4: Chương trình viết bằng hợp ngữ có đặc điểm:

A Máy tính có thể hiểu được trực tiếp chương trình này

B Kiểu dữ liệu và cách tổ chức dữ liệu đa dạng, thuận tiện cho việc nhập mô tả thuật toán

C Diễn đạt gần với ngôn ngữ tự nhiên

D Tốc độ thực hiện nhanh hơn so với chương trình được viết bằng

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực

tiễn

b Nội dung: HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.

2 Việc tìm tòi, phát minh thuật toán thuộc giai đoạn nào?

3 Hãy cho biết đặc điểm của ngôn ngữ lập trình bậc cao

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn lại bài học hôm nay

Trang 5

- Chuẩn bị trước cho tiết sau

* RÚT KINH NGHIỆM

- Bài giảng, máy chiếu, máy chiếu vật thể

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học ở lớp 10 Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 của SGK lớp 10

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản, ngôn ngữ lập trình cụ thể VD như ngôn ngữlập trình Pascal

2 Học sinh

- Sách giáo khoa, vở ghi

- Kiến thức đã học ở lớp 10

(?) Để diễn tả một ngôn ngữ tự nhiên ta cần phải biết những gì? lấy ví dụ (?)Quan sát chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao so sánh với ngôn ngữ tự nhiên

- Ngôn ngữ tự nhiên gồm các thành phần: bảng chữ cái, cú pháp và ý nghĩa của câu (từ) mình cần diễn tả

Trang 6

- Các ngôn ngữ lập trình nói chung thường có chung một số thành phần như:Dùng những kí hiệu nào trong bảng chữ cái để viết chương trình? viết theo quytắc nào? viết như vậy có ý nghĩa là gì? Bài học hôm nay sẽ trả lời câu hỏi đó.

Hoạt động 1: Tìm hiểu các thành phần cơ bản của NNLT

a) Mục tiêu: Nắm được các thành phần cơ bản của NNLT

- Mỗi ngôn ngữ lập trình thường có 3 thành phần cơ bản: Bảng chữcái, cú pháp, ngữ nghĩa

a Bảng chữ cái Bảng chữ cái: là tập các kí tự dùng để viết chương trình Không

được dùng bất kì kí tự nào ngoài các kí tự quy định trong bảng chữcái

; # ^ $ @ & ( ) { } :

‘ Dấu cách(mã ASCII 32)

b Cú pháp

- Là bộ quy tắc dùng để viết chương trình, dựa vào đó mà người lập

trình và chương trình dịch phát hiện ra chỗ sai sót trong chươngtrình

Trang 7

sang ngôn ngữ máy.

- Lỗi ngữ nghĩa được phát hiện khi chạy chương trình

Trang 8

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm tên

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm tên

GV

- Em hãy cho biết quy tắc đặt tên trong

- Đọc sách giáo khoa và cho biết ngôn

ngữ lập trình thường có mấy loại tên?

- Chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm

trình bày khái niệm về một loại tên trên

và cho ví dụ minh họa

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời

- Quy tắc đặt tên trong Turbo Pascal:+ Gồm chữ số, chữ cái, dấu gạch dưới.+ Bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu gạchdưới

+ Độ dài không vượt quá 127 kí tự

- Trong Free Pascal, tên có thể có độdài tới 255 kí tự

- Pascal không phân biệt chữ hoa,thường trong tên C++ phân biệt chữhoa, thường trong tên

- Ngôn ngữ lập trình thường có 3 loạitên: tên dành riêng, tên chuẩn, tên dongười lập trình đặt

- Tên dành riêng (từ khóa): Là những

tên được ngôn ngữ lập trìnhquy địnhvới ý nghĩa xác định mà người lập trìnhkhông thể dùng với ý nghĩa khác

Ví dụ: Một số từ khóaTrong Pascal: Program, Var, Uses,Begin, End,

Trong C++: main, include, void,

- Tên chuẩn Là những tên được ngôn

ngữ lập trìnhdùng với ý nghĩa nhấtđịnh nào đó , tuy nhiên người lập trình

có thể sử dụng với ý nghĩa khác

Trang 9

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm hằng và biến

GV

- Hằng là gì? Trong ngôn ngữ lập trình

thường có các loại hằng nào?

- Hãy trình bày khái niệm biến?

- VD: Xác định các đại lượng có trong

bài toán: “Tính chu vi (CV), diện tích

(DT) hình tròn với bán kính (R) bất kì

được đưa vào từ bàn phím” Hãy cho

biết đại lượng nào là hằng? đại lượng

nào là biến?

- Cho biết chức năng của chú thích

trong chương trình?

- Hằng: Là các đại lượng có giá trị

không đổi trong quá trình thực hiệnchương trình

- Các ngôn ngữ lập trình thường có:+ Hằng số học: Số nguyên, số thực+ Hằng logic: Có giá trị đúng hoặcsai(true hoăc false)

+ Hằng xâu: Là chuổi kí tự trong bộ mãASCII

Trong Pascal: Chuổi kí tự này được đặttrong cặp nháy đơn (‘’) còn trong C++đặt trong(“”)

- Biến Là đại lượng được đặt tên, dùng

để lưu trữ giá trị và giá trị có thể thayđổi được trong quá trình thực hiệnchương trình

- Biến có nhiều loại và phải khai báotrước khi sử dụng

- Pi là hằng

R, CV, DT là biến

c Chú thích :

- Chú thích có thể có hoặc không Nó

Trang 10

lại kiến thức không làm ảnh hưởng đến chương

trình

- Trong Pascal chú thích được đặt trong{ } hoặc (* *)

d Tổ chức thực hiện: GV giao nhiệm vụ cho HS:

1 Hãy cho biết điểm khác nhau giữa tên dành riêng và tên chuẩn?

2 Hãy viết ba tên đúng theo quy tắc pascal?

3 Hãy cho ví dụ về các hằng và biến sử dụng trong viết chương trình?

tiễn

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi sau và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập:

1 Cú pháp và ngữ nghĩa khác nhau như thế nào?

2 Hãy cho biết những biểu diễn nào dưới đây không phải là biểu diễn hằngtrong pascal và chỉ rõ lỗi trong từng trường hợp (bài 6-T13)

3 Cho VD sau: viết chương trình giải PTBH: với a, b, c là ba số nguyên Cho biết:

- Chương trình này sẽ sử dụng những tên nào?

- Ôn lại bài học hôm nay;

TUẦN:

Ngày soạn:

Ngày dạy:

CHƯƠNG II: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN

§3 CẤU TRÚC CỦA CHƯƠNG TRÌNH

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức:

- Hiểu chương trình là sự mô tả của thuật toán bằng một ngôn ngữ lập trình

- Biết cầu trúc chung của một chương trình Pascal

2 Năng lực

Trang 11

- Năng lực tự học, đọc hiểu.

3 Phẩm chất

- Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Giáo viên: Sách giáo khoa, máy tính điện tử.

Học sinh: đồ dùng học tập, SGK, vở ghi, máy tính

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Chương I chúng ta đã

tìm hiểu một số khái niệm về lập trình, dựa trên sự hiểu biết đó chúng ta nghiêncứu tiếp một số chương trình đơn giản của ngôn ngữ lập trình Turbo Pascal

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc chung của một chương trình

a) Mục tiêu: Nắm được cấu trúc chung của một chương trình

GV

- Khi đã có thuật toán để giải bài toán,

muốn máy tính giải bài toán đó ta phải

làm gì?

- Một bài tập làm văn thường có mấy

phần? Vì sao phải chia ra như vậy?

- Một chương trình viết bằng ngôn ngữlập trìnhbậc cao gồm 2 phần:

+ Phần khai báo + Phần thân CT

[<Phần khai báo>]

<Phần thân>

Trang 12

Hoạt động 2: Tìm hiểu các thành phần của một chương trình

a) Mục tiêu: Nắm được các thành phần của một chương trình

GV

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

- Phần khai báo sẽ báo cho máy biết

chương trình sẽ sử dụng những tài

nguyên nào của máy?

Trong phần khai báo có những khai

- Cho biết cách Khai báo thư viện

trong ngôn ngữ lập trình Pascal?

Cho ví dụ?

- Cho biết cách Khai báo thư viện

trong ngôn ngữ lập trình C++ ? Cho

ví dụ?

- Cho biết cách Khai báo hằng ?

- Cho ví dụ?

- Biến như thế nào gọi là biến đơn?

- Khai báo biến là xin máy cấp cho

biến một vùng nhớ để lưu trữ và xữ

lý thông tin trong bộ nhớ

- Phần thân chương trình chứa

những gì?

- Làm sao để chương trình dịch biết

phần thân chương trình?

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả

lời câu hỏi

Const float pi=3.14;

Const char* KQ=”Ket qua:”;

Khai báo biến

- Mọi biến sử dụng trong chương trìnhđều phải khai báo để chương trình dịchbiết để xữ lý và lưu trữ

Trang 13

học sinh nhắc lại kiến thức

- Biến chỉ mang một giá trị gọi là biếnđơn

b Phần thân chương trình:

- Thân chương trình là nơi chứa toàn bộcác câu lệnh của chương trình hoặc lờigọi chương trình con

- Thân chương trình thường có cặp dấuhiệu bắt đầu và kết thúc chương trình Begin

[<Dãy lệnh>];

End

Hoạt động 3: Tìm hiểu ví dụ chương trình đơn

a) Mục tiêu: Nắm được một số ví dụ về chương trình đơn

GV

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

Chia lớp làm 4 nhóm, em hãy trình

bày cấu trúc của một chương trình

Pascal đơn giản?

- Hãy cho biết nhận xét của em về 2

ví dụ trên?

Cho ví dụ:

- Hãy nhận xét chương trình ?

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả

lời câu hỏi

3 Ví dụ chương trình đơn giản:

Program <Tên chương trình >;

Uses <Tên thư viện>;

Const <Tên hằng> = <Giá trị hằng>; Var <danh sách biến> : <Kiểu dữ liệu>;

Ptrintf(“ Xin chao cac bạn!”);

}Hai chương trình cùng thực hiện mộtcông việc nhưng viết bằng 2 ngôn ngữlập trình khác nhau nên hệ thống câu lệnhtrong chương trình là khác nhau

Cho ví dụ:

Trang 14

BeginWriteln(‘xin chao cac ban!’);

Writeln(‘moi cac ban lam quen voiPascal’) ;

End

- Chương trình không có phần khai báo

- Hãy nêu các thành phần của một chương trình?

- Em hãy trình bày cấu trúc của một chương trình Pascal đơn giản?

tiễn

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi sau và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập:

1) Em hãy cho biết các lỗi trong chương trình trên

2) Sau khi sửa lỗi hãy cho biết chương trình trên khai báo những gì?

3) Đoán nhận kết quả của chương trình

- Chuẩn bị trước cho tiết sau: “ Một số kiểu dữ liệu chuẩn” & “Khai báo biến”.

- Biết một số kiểu dữ liệu chuẩn: nguyên, thực, kí tự, logic

- Hiểu được cách khai báo biến

Trang 15

3 Phẩm chất

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Ở tiết trước, chúng ta

đã làm quen với cách khai báo biến trong Pascal Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu

kĩ hơn về cách khai báo biến và các kiểu dữ liệu thường dùng trong Pascal

Hoạt động 1: Tìm hiểu một số kiểu dữ liệu chuẩn.

a) Mục tiêu: Nắm được một số kiểu dữ liệu chuẩn.

- Dữ liệu biểu diễn trong máy tính là thông tin đã được mã hóa

- Có hai loại: số nguyên (vd: 1, 2, 123…) và số thực (6.5, 123.567, …)

1 Kiểu nguyên:

2 Kiểu thực

Trang 17

+ HS:Suynghĩ,thamkhảosgk trảlời câuhỏi+ GV:quan sát

và trợgiúp cáccặp

+ HS:Lắngnghe,ghi chú,một HSphátbiểu lạicác tínhchất.+ Cácnhómnhậnxét, bổsungchonhau

* Bước 4: Kết luận,

Trang 18

d Tổ chức thực hiện: Nhắc lại một số kiểu dữ liệu đơn giản trong ngôn ngữ

lập trình Pascal?

tiễn

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi và bài tập vận dụng

- Xem lại bài đã học

- Chuẩn bị bài “KHAI BÁO BIẾN”.

3 Phẩm chất

Trang 19

Hoạt động 1: Tìm hiểu cách khai báo biến

a) Mục tiêu: Nắm được cách khai báo biến

GV

- Muốn sử dụng biến thì phải khai báo

Vậy để khai báo biến ta thực hiện như

thế nào?

- Hãy cho biết cú pháp để khai báo biến

trong ngôn ngữ lập trình Pascal?

- Ví dụ 1: Giả sử trong chương trình có

các biến thực A,B,C,D,E,F và các biến

nguyên G,H Hãy khai báo các biến

đó?

- Thảo luận nhóm:

Ví dụ 2: xét khai báo biến:

Var X,Y,Z: real;

C: char;

I,J: byte;

N: word;

- Hãy tính tổng bộ nhớ dành cho các

biến đã khai báo?

câu hỏi

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát

II KHAI BÁO BIẾN:

- Trong Pascal, khai báo biến bắt đầubằng từ khóa var có dạng:

Var <danh sách biến> : <kiểu dữ liệu>;

 danh sách biến là một hoặc nhiềutên biến, được viết cách nhau bởidấu phẩy

 kiểu dữ liệu thường là một trongcác kiểu dữ liệu chuẩn

- Sau var có thể khai báo nhiều danhsách biến khác nhau

- Var A,B,C,D,E,F: Real;

G,H: Integer;- Bộ nhớ cấp phát choX,Y,Z: 3🞨6=18 byte

- Bộ nhớ cấp phát cho C: 1 byte

- Bộ nhớ cấp phát cho I,J: 2🞨1=2 byte

- Bộ nhớ cấp phát cho N: 2 byte

- Tổng bộ nhớ dành cho các biến đãkhai báo là:

Trang 20

d Tổ chức thực hiện: Cho biết cú pháp khai báo biến trong Pascal?

tiễn

- Chuẩn bị bài “PHÉP TOÁN, BIỂU THỨC, CÂU LỆNH GÁN”.

3 Phẩm chất

Trang 21

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Để mô tả các thao tác

trong thuật toán, mỗi ngôn ngữ lập trình đều xác định và sử dụng một số kháiniệm cơ bản: phép toán, biểu thức, gán giá trị cho biến Dưới đây sẽ xét các kháiniệm đó trong Pascal

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm phép toán

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm phép toán

GV

- Trong lập trình thường phải thực hiện

các phép tính toán, phép so sánh…Vậy

những phép toán đó trong chương trình

được viết như thế nào? Có giống với

ngôn ngữ toán học hay không? Chúng

ta tìm hiểu vấn đề này?

- Hãy kể các phép toán đã học ở toán

học?

- Yêu cầu học sinh nghiên cứu sách

giáo khoa có bao nhiêu nhóm phép

toán?

- Phép chia (/) được sử dụng cho kiểu

dữ liệu nào?

- Phép Mod, Div được sử dụng cho

kiểu dữ liệu nào?

Ví dụ:

17 mod 2= ?

17 div 2= ?

- Kết quả của phép toán quan hệ thuộc

- Ứng dụng của phép toán logic là gì?

- Lưu ý: Chỉ một số phép toán được

1 Phép toán:

Ngôn ngữ lập trìnhPascal có sử dụngmột số phép toán sau:

Trang 22

dùng, một số phép toán phải xây dựng

từ các phép toán khác Ví dụ phép lũy

thừa không phải ngôn ngữ nào cũng

dùng được

Hoạt động 2: Tìm hiểu biểu thức số học

a) Mục tiêu: Nắm được biểu thức số học

- Trong toán học ta đã làm quen với khái niệm biểu thức Hãy cho

biết các yếu tổ cơ bản xây dựng nên biểu thức?

- Nếu trong một bài toán mà toán hạng là hằng số, biến, hoặc hàm số

và toán tử là các phép toán số học thì biểu thức có tên gọi là gì?

- Thảo luận nhóm:

Chia thành 3 nhóm: Hãy biễu diễn biểu thức toán học sau đây thành

biểu thức trong ngôn ngữ lập trình

a 4x - 2y

2 Biểu thức số học:

- Trongtoán học,các yếu

tổ cơ bảnxây dựngnên biểuthức: toánhạng,toán tử

- Nếutrong mộtbài toán

mà toánhạng làhằng số,

Trang 23

c c

biến,hoặc hàm

số vàtoán tử làcác phéptoán sốhọc thìbiểu thức

có tên gọi

là biểuthức sốhọc

* Kháiniệm:Biểu thức

số học làmột biếnkiểu sốhoặchằng số

và cáchàm kiểu

số liênkết lại vớinhau bởimột sốhữu hạncác phéptoán sốhọc

+,-,*,/,div, mod,các dấungoặc ( )tạo thànhmột biểuthức códạngtương tựnhư trongtoán học

* Quy tắcviết biểu

Trang 24

-thức sốhọc:

- Chỉdùng dấu( ) xácđịnh trình

tự thựchiện cácphép toántrongtrườnghợp cầnthiết

- Viết lầnlượt từtrái sangphải

- Không

bỏ quadấu nhân(*) trongtích

a 2*y

4*x-b

y)

x+1/(x-c

((a+b+c)/((2*a /b)+c)) -(b*b-c)/(a

*c)

* Thứ tựthực hiệncác phéptoán:

- Thựchiện cácphép toántrongngoặctrước

Trang 25

- Trongdãy cácphép toánkhôngchứa dấungoặc thìthực hiện

từ tráisangphải: *, /,div, modthực hiệntrước vàcác phéptoán +, -thực hiệnsau

Chú ý :

- Nếubiểu thứcchứa mộthằng haybiến kiểuthực thì ta

có biểuthức sốhọc thực,giá trị củabiểu thứccũngthuộckiểu thực

- Trongmột sốtrườnghợp nêndùng biếntrunggian để

có thểtránhđược việctính một

Trang 26

- Từ việc xây dựng các biểu thức trên, hãy nêu thứ tự thực hiện các

phép toán?

biểu thứcnhiều lần

Trang 27

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các tính chất

+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học

sinh nhắc lại kiến thức

- Để tính giá trị x2 thì chúng ta có thể được biểu diễn: x*x

của

3 Hàm số học chuẩn:

- Các ngôn ngữlập trình thườngcung cấp sẳnmột số hàm sốhọc để tính giátrị một số hàmthông dụng

Cách viết: hàm (Đối - số)

Tên-Trong đó:

- Đối số: Là mộthay nhiều biểuthức số học đặttrong dấu ngoặcđơn

* Một số hàmchuẩn thườngdùng:

Sqr(x) : Bìnhphương

Sqrt(x): Cănbậc hai

Abs(x):Giá trị tuyệt đối Sin(x) : Tính giá trị

Trang 28

hay thì chúng ta phải làm như thế nào?

VD1: Biểu thức toán học:

sinx

………

4*a*c))/(2*a)

-sqrt(2*x+1)) /(sqr(x)-1)

- Bản thân hàmchuẩn cũngđược coi là mộtbiểu thức số học

và có thể thamgia vào biểuthức số học nhưmột toán hạng

- Kết quả củahàm có thể lànguyên hay thựcphục thuộc vàokiểu của đối số

Trang 29

Trong Pascal biểu thức này được biểu diển như thế nào?

Trang 30

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1

học sinh nhắc lại kiến thức

(Bảng một số hàm chuẩn sách giáo khoa 26)

Hoạt động 4: Tìm hiểu biểu thức quan hệ

a) Mục tiêu: Nắm được biểu thức quan hệ

GV

- Cho một ví dụ về biểu thức quan hệ?

- Thứ tự thực hiện của biểu thức quan

hệ?

VD:

3>5 → Kết quả?

10>5 → Kết quả?

- Kết quả mà phép toán quan hệ thuộc

câu hỏi

4 Biểu thức quan hệ

- Biểu thức quan hệ có dạng sau:

<Bt1><Phép toán quan hệ><Bt2>Trong đó: Bt1, bt2: Phải cùng kiểu

x + y < 2* x*y

- Biểu thức quan hệ được thực hiệntheo trình tự:

+ Tính giá trị của các biểu thức

+ Thực hiện phép toán quan hệ

3>5 → Kết quả false10>5 → Kết quả true

- Kết quả của biểu thức quan hệ: kiểu

Trang 31

Hoạt động 5: Tìm hiểu khái niệm biểu thức logic

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm biểu thức logic

GV

- Hãy cho một số ví dụ về biểu thức

logic

- Trong toán học ta có biểu thức

5<=x<=11, hãy biểu biễn biểu thức này

- Giả thiết M và N là hai biến nguyên

Hãy xác định điều kiện sao cho M và N

đồng thời chia hết cho 3 hoặc đồng thời

không chia hết cho 3 được viết trong

Pascal như thế nào?

Vi du: Ba số dương a, b, c là độ dài bacạnh của tam giác nếu thoả mản điềukiện sau:

(a+b>c) AND (a+c>b) AND (b+c>a)

- Biểu diễn trong ngôn ngữ lập trình:(5<=x) and (x<=11)

- Thứ tự thực hiện biểu thức logic là+ Thực hiện các biểu thức quan hệ.+ Thực hiện phép toán logic

- Kết quả của biểu thức logic là truehoặc false

- Chú ý: phép toán not được viết trướcbiểu thức cần phủ định

((M mod 3=0) and (N mod 3=0)) or((M mod 3<>0) and (N mod 3<>0))

Trang 32

lại kiến thức

Hoạt động 6: Tìm hiểu khái niệm câu lệnh gán

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm câu lệnh gán

- Cho biết cấu trúc chung của lệnh gán trong ngôn ngữ Pascal

- Hãy cho biết chức năng của lệnh gán?

- Hãy cho một ví dụ về câu lệnh gán nghiệm của phương trình bậc

- Lệnh gán

là mộttrongnhữnglệnh cơbản nhấtcủa mọingôn ngữlập trình,thườngdùng đểgán giá trịcho biến

- Cấu trúc:

< Tên biến>:=< Biểu thức>;

Trong đó:Kiểu củagiá trị biểuthức phảiphù hợpvới kiểucủa biến

- Chứcnăng củalệnh gán:Tính giátrị củabiểu thứcsau đó gán

Trang 33

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học

sinh nhắc lại kiến thức

giá trị vàobiến

- Chứcnăng củalệnh gán:Tính giátrị củabiểu thứcsau đó gángiá trị vàobiến

Var i,z:integer

;Begin z:=4; i:=6:

z := z 1;

- In ramàn hình:z=3 vài=7

- Các phép toán trong Turbo Pascal?

- Các biểu thức trong Turbo Pascal?

- Cấu trúc lệnh gán trong Turbo Pascal?

tiễn

Trang 34

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câuhỏi và bài tập vận dụng:

- Làm các bài tập 5, 6, 7, 8, sách giáo khoa, trang 35-36

- Xem phụ lục A, sách giáo khoa trang 121: Một số phép toán thường dùng vàgiá trị phép toán logic

- Chuẩn bị bài “ CÁC THỦ TỤC CHUẨN VÀO/RA ĐƠN GIẢN”.

- Biết được ý nghĩa của các thủ tục vào/ ra chuẩn đối với lập trình

- Biết được các cấu trúc chung của thủ tục vào/ ra trong ngôn ngữ lậptrìnhPascal

2 Năng lực

3 Phẩm chất

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Khi giải một bài toán

nào đó, nếu chúng ta muốn nhập dữ liệu từ bàn phím để giải bài toán đó thì làmnhư thế nào? Hay muốn hiện thị kết quả ra màn hình thì phải làm như thế nào?

Trang 35

Để giải quyết được những vấn đề đó thì ngôn ngữ lập trình pascal có các thủ tụcchuẩn vào/ ra đơn giản.

Hoạt động 1: Tìm hiểu các thủ tục chuẩn vào/ra đơn giản

a) Mục tiêu: Nắm được các thủ tục chuẩn vào/ra đơn giản

GV

giáo khoa và cho biết cấu trúc chung

của thủ tục nhập dữ liệu trong ngôn

ngữ lập trìnhPascal?

- Nêu ví dụ: Khi viết chương trình giải

phương trình ax+b=0, ta phải nhập vào

các đại lượng nào? viết lệnh nhập?

giáo khoa và cho biết cấu trúc chung

của thủ tục xuất dữ liệu trong ngôn ngữ

lập trìnhPascal?

Ví dụ: Nhập một số nguyên và một số

thực từ bàn phím?

Read(<DS biến vào>);

Hoặc: Readln(<DS biến vào>);

Trong đó: DS biến vào là một hoặcnhiều biến đơn

Ví dụ: Read(N);

Readln(a,b,c);

- Phải nhập giá trị cho hai biến: a, b

- Viết lệnh: Readln(a,b);

2 Đưa dư liệu ra màn hình:

- Để đưa dữ liệu ra màn hình, pascalcung cấp thủ tục chuẩn:

Write(<DS kết quả đưa ra>);

-Write: Sau khi đưa kết quả ra màn

hình con trỏ không chuyển xuống dòngtiếp theo

- Writeln: Con trỏ chuyển xuống dòng

tiếp theo

Ví dụ: Nhập một số nguyên và một sốthực từ bàn phím

Trang 36

- Biết các bước soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

- Biết được một số công cụ của môi trường Turbo Pascal 7.0

2 Năng lực

Trang 37

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Khi giải một bài toán

nào đó, nếu chúng ta muốn nhập dữ liệu từ bàn phím để giải bài toán đó thì làmnhư thế nào? Để viết các chương trình những vấn đề đó thì ngôn ngữ lập trìnhpascal thực hiện

Tham khảo sách giáo khoa và cho biết

tên các file chương trình đó?

- Trình diễn cách khởi động Turbo

Pascal thông qua máy chiếu

- Thực hành ví dụ sau:

Hãy viết chương trình tính diện tích

hình tròn bán kính R với R nhập vào từ

bàn phím?

Một số thao tác thường dùng trong pascal:

Readln(R);

S:=pi*R*R;

Write(‘Dt hinh tron S=’,S:8:3);

Readln;

Trang 38

End.Program vi_du;

Uses crt;

Var a, b, Max: Integer;

Begin Write(‘Nhập a, b:’);

d Tổ chức thực hiện: Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình?

tiễn

- Biết viết một chương trình Pascal hoàn chỉnh

- Làm quen với các dịch vụ chủ yếu của Turbo Pascal trong việc soạn thảo, lưuchương trình, dịch chương trình và thực hiện chương trình

Trang 39

3 Phẩm chất

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Hôm nay, chúng ta sẽ

làm quen với một số dịch vụ cơ bản của Turbo Pascal trong việc soạn thảo, lưutrữ, dịch và thực hiện một số chương trình đơn giản

Hoạt động 1: Làm quen với môi trường Turbo Pascal

a) Mục tiêu: : Làm quen với môi trường Turbo Pascal

GV

Chiếu chương trình lên bảng Yêu cầu

- Vì sao có lỗi xuất hiện?

- Chỉnh sửa chương trình trên để

chương trình không dùng biến trung

gian D

- Thay đổi công thức tính x2?

- Thực hiện chương trình

- Quan sát và hướng dẫn sửa lỗi

1 Làm quen với môi trường Turbo Pascal:

Nội dung: Cho chương trình sau:

Program Giai_pt;

Uses crt;

Var a, b, c, d, x1, x2: real;

BeginClrscr;

Trang 40

chương trình khi học sinh không tự

phát hiện và sửa được lỗi

- Sửa lại chương trình theo yêu cầu

- Sửa lại chương trình theo yêu cầukhác

- Thực hiện chương trình đã sửa

- Thực hiện chương trình đã sửa với bộ

dữ liệu khác

Hoạt động 2: Tìm hiểu Rèn luyện kĩ năng lập chương trình

a) Mục tiêu: Rèn luyện kĩ năng lập chương trình

GV

- Đưa ra một bài tập, yêu cầu học sinh

phân tích và lập trình giải bài toán

- Dữ liệu vào? Dữ liệu ra?

- Thuật toán/Ý tưởng?

- Yêu cầu học sinh tự sọan chương

trình và lưu lên máy

- Yêu cầu học sinh nhập dữ liệu và

thông báo kết quả

- Dữ liệu vào: a,b,h

- Dữ liệu ra:

- Tính diện tích hình thang theo côngthức:

S=(a+b).h/2Program dientichhinhthang;

Uses crt;

Var a,b,h,S: Real;

BeginClrscr;

Định dạng
Số trang	120
Dung lượng	499,48 KB