sáng kiến kinh nghiệm sinh học cấp huyện

Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9; Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9; Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9; Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9; Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9 Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN

TRƯỜNG TH & THCS

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

"Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn Sinh học 7 và môn Sinh học 9"

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện

Tôi ghi tên dưới đây:

Số

TT Họ và tên

Ngàytháng nămsinh

Nơi công tác Chứcdanh

Trìnhđộchuyênmôn

Tỉ lệ(%)Đónggóp vàoviệc tạo

ra sángkiến

1 Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:“Một số giải pháp dạy học

tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9”.

sử dụng những thông tin, tư liệu trên internet

Học sinh Trường TH&THCS đều ở vùng nông thôn nên chưa nhận thứcđược đầy đủ về mức độ ô nhiễm môi trường Một số phụ huynh chưa quan tâm đếncon em của mình, các em thường ăn sáng trước cổng trường nên việc xả rác chưađúng quy định còn nhiều Việc thu, gom rác thải của nhiều hộ gia đình chưa tốt, chưa

có giải pháp xử lý chất thải sinh hoạt, …dẫn đến hiện tượng ô nhiễm môi trường ngàycàng nhiều

- Các giải pháp đã áp dụng trong giảng dạy trước đó:

Ưu điểm:

- Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã có sự tích hợp giáo dục ý thức bảo

về môi trường đối với những bài có nội dung tích hợp

- Học sinh phần nào đã nhận thức được thực trạng ô nhiễm môi trường ở địaphương, nguyên nhân và hậu quả của nó

Nhược điểm:

- Phương pháp đưa nội dung tích hợp của giáo viên chưa sát với vấn đề môitrường tại địa phương, chủ yếu theo các nguồn thông tin trên internet nên học sinhtiếp thu một cách thụ động

- Học sinh và đa số người dân còn chưa nhận thức được đầy đủ những ảnhhưởng từ ô nhiễm môi trường đến đời sống

Từ thực trạng trên tôi thực hiện giải pháp“Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9”.

So với những giải pháp đã áp dụng thì những giải pháp mới này mang tính hiệuquả cao và có những điểm mới bổ sung cho các giải pháp cũ như:

- Giải pháp 1: Xác định nội dung bài học có tích hợp giáo dục bảo vệ môitrường ở địa phương

* Ưu điểm: Thuận tiện cho giáo viên trong việc thu thập thông tin, tư

liệu, về môi trường tại địa phương phục vụ cho công tác soạn giảng

Giải pháp 2: Xây dựng nhóm bài theo nội dung cần tích hợp bảo vệ môi trường

* Ưu điểm: Giúp giáo viên thuận tiện trong việc sưu tầm tài liệu và chuẩn bị

phương tiện dạy học (máy chiếu, hình ảnh …) vì một phương tiện có thể sử dụng

để khai thác được nhiều bài, nhiều khối lớp

Giải pháp 3: Chuẩn bị phương tiện dạy học và thiết kế bài dạy

* Ưu điểm: Giáo viên và học sinh cùng chủ động trong việc tìm thông tin,

tư liệu về môi trường ở địa phương bằng cách chụp ảnh, quay video…để thực hiệncác hoạt động học đối với những bài có nội dung tích hợp bảo vệ môi trường Hoạtđộng học tập được thực hiện ở mọi lúc, mọi nơi

- Những thông tin cần được bảo mật: Không

- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

+ Về phía giáo viên: Đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụngcông nghệ thông tin trong dạy học

+ Về phía học sinh: Tích cực tham gia học tập tại lớp, cũng như trao đổi vớigiáo viên và bạn bè trên nhóm nhóm zalo, facebook của môn, lớp ngay cả khi họctại nhà

- Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến:

Biểu tổng hợp kết quả của trường TH&THCS - -

* Trước và sau khi áp dụng giải pháp năm học 2020-2021

Biểu tổng hợp kết quả của trường THCS - -

* Trước và sau khi áp dụng giải pháp:

Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh

Chất lượng học tập môn Sinh học

So sánh Lớp HS Số Giỏi Khá Trung bình Yếu

(

Biểu tổng hợp kết quả của trường TH&THCS - -

* Trước và sau khi áp dụng giải pháp:

Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh

Chất lượng học tập môn Sinh học

So sánh Lớp HS Số Giỏi Khá Trung bình Yếu

+ Học sinh được trải nghiệm thực tế ngay tại khu vực các em đang sinhsống, được học tập và trao đổi với giáo viên, bạn bè ngay cả ngoài giờ học trên lớpthông qua trang Zalo, Facebook của môn giáo viên giảng dạy

- Danh sách những người đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu:

TT Họ và tên Ngày thángnăm sinh Nơi công tác Chứcdanh

Trìnhđộchuyênmôn

Nội dungcông việc

hỗ trợ

viên

ĐHSPHóahọc

Ápdụng

2 Phạm Đức Sơn 06/9/1976 Trường TH&THCS- - Giáo

viên

ĐHSPSinhhọc

Ápdụng

Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật vàhoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

, ngày 11 tháng 01 năm 2021

Người nộp đơn

I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:“Một số giải pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi

trường tại địa phương trong môn sinh học 7 và môn sinh học 9”

Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm Hóa học

Chức vụ công tác: Giáo viên - TTCM tổ KHTN

Nơi làm việc: Trường TH&THCS

Địa chỉ liên hệ: Thôn 3, xã , huyện , tỉnh

sử dụng những thông tin, tư liệu trên internet

Học sinh Trường TH&THCS đều ở vùng nông thôn nên chưa nhận thứcđược đầy đủ về mức độ ô nhiễm môi trường Một số phụ huynh chưa quan tâm đếncon em của mình, các em thường ăn sáng trước cổng trường nên việc xả rác chưađúng quy định còn nhiều Việc thu, gom rác thải của nhiều hộ gia đình chưa tốt, chưa

có giải pháp xử lý chất thải sinh hoạt,… dẫn đến hiện tượng ô nhiễm môi trường ngàycàng nhiều

Qua khảo sát ý thức bảo vệ môi trường theo số liệu thống kê của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh trường TH&THCS

Qua kết quả khảo sát:

Đầu năm Lớp HS Số Giỏi Khá

Trung bình Yếu

1.2 Ưu điểm của giải pháp cũ

- Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã có sự tích hợp giáo dục ý thức bảo

về môi trường đối với những bài có nội dung tích hợp

- Học sinh phần nào đã nhận thức được thực trạng ô nhiễm môi trường ở địaphương, nguyên nhân và hậu quả của nó

1.3 Nhược điểm của giải pháp cũ

- Phương pháp đưa nội dung tích hợp của giáo viên chưa sát với vấn đề môitrường tại địa phương, chủ yếu theo các nguồn thông tin trên internet nên học sinhtiếp thu một cách thụ động

- Học sinh và đa số người dân còn chưa nhận thức được đầy đủ những ảnhhưởng từ ô nhiễm môi trường đến đời sống

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

2.1 Mục đích của giải pháp

Đối với học sinh: Nhằm định hướng cho HS hiểu và ý thức được một số vấn

đề về ô nhiễm môi trường tại địa phương hiện nay, có liên quan trực tiếp tới quátrình học môn Sinh học ở trường Giúp học sinh đam mê, yêu thích bộ môn

Đối với giáo viên: Đẩy mạnh công tác "Giáo dục môi trường", tích hợp giáodục môi trường một cách thuận lợi và thường xuyên

Đối với địa phương: Nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường,cải thiện và xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp Góp phần mục tiêu xây dựngnông thôn mới kiểu mẫu

2.2 Nội dung giải pháp

2.2.1 Các giải pháp mới áp dụng

Giải pháp 1: Xác định nội dung bài học có tích hợp giáo dục bảo vệ môi

trường ở địa phương

Môn Sinh học 7

Tên bài, mục Nội dung lồng ghép, tích hợp giáo dục môi trường

Bài 6: Trùng kiết lị

và trùng sốt rét

Giáo dục bảo vệ môi trường xung quanh nhà ở, vệsinh trường lớp, không ăn qùa vặt, xả rác bừa bãi tạođiều kiện cho sự phát triển của vi sinh vật, của ruồi,muỗi gây bệnh kiết lị, bệnh sốt rét

Bài 14: Một số giun tròn

khác và đặc điểm chung

Giáo dục học sinh giữ gìn vệ sinh cá nhân và giữ gìnmôi trường, xử lý bón phân hữu cơ đúng cách góp

của ngành giun tròn.

I Một số giun tròn khác

phần bảo vệ môi trường đất, môi trường nước, môitrường không khí để phòng tránh bệnh giun, sán.Bài 34: Đa dạng và đặc

điểm chung của lớp cá

Mục III.Vai trò của cá

Từ vai trò của cá, giáo viên giáo dục học sinh bảo vệmôi trường nước tại địa phương thông qua các hoạtđộng: bón phân đúng kỹ thuật, hạn chế sử dụng thuốctrừ sâu, cấm sử dụng mìn, chất độc để đánh bắt cá, xảchất thải, rác thải gây ô nhiễm môi trường nước.Bài 37: Đa dạng và đặc

điểm chung của lớp lưỡng

cư

Mục IV.Vai trò của lưỡng

cư.

Từ lợi ích của lưỡng cư giáo dục học sinh ý thức bảo

vệ môi trường sống thông qua những việc làm cụ thểnhư: tuyên truyền hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thựcvật ở địa phương, không xả rác thải, chất độc hại gây

ô nhiễm môi trường làm chết lưỡng cư và nhiều loàisinh vật có lợi khác

Bài 44: Đa dạng và đặc

điểm chung của lớp chim

Muc III.Vai trò của lớp

chim

Tích hợp giáo dục học sinh bảo vệ những loài chim

ở địa phương thông qua giáo dục bảo vệ rừng,nghiêm cấm hành vi đốt rừng, phá rừng làm nươngrẫy làm mất nơi sinh sống của chúng, nghiêm cấmmọi hành vi săn, bắn, bẫy chim

Tham quan thiên nhiên

Từ việc quan sát các nhóm động vật và môi trườngsống của chúng học sinh ý thức được sự cần thiết đểbảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống cho cácloài động vật kể cả con người

Bài 32: Công nghệ gen

Phần III

Từ vai trò của công nghệ sinh học học sinh tìm hiểuđược những sản phẩm sinh học có ứng dụng trongđời sống và sản xuất để giảm thiểu ô nhiễm môitrường Đồng thời khuyến khích HS nghiên cứu khoahọc kỹ thuật đề xuất những chế phẩm sinh học gópphần giảm thiểu ô nhiễm

Bài 53 Tác động của con

người đối với môi trường

Giáo dục học sinh biết được trách nhiệm của mỗingười trong việc bảo vệ môi trường sống của chínhmình

Bài 54, 55: Ô nhiễm môi

trường

Giáo dục học sinh biết được các tác nhân gây ônhiễm môi trường và có ý thức bảo vệ môi trường.Bài 56, 57: Thực hành:

Tìm hiểu tình hình môi

trường ở địa phương

Từ thực trạng ô nhiễm môi trường học sinh đưa rađược các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trườnghiện nay

* Ưu điểm: Thuận tiện cho giáo viên trong việc thu thập thông tin, tư

liệu, về môi trường tại địa phương phục vụ cho công tác soạn giảng

Giải pháp 2: Xây dựng nhóm bài theo nội dung cần tích hợp bảo vệ môi trường.

Bài 44: Đa dạng và đặc điểm chung của lớp chim

(Mục III: Vai trò của lớp chim)

7

Bài 45, 46 Thực hành: Tìm hiểu môi trường và ảnhhưởng của một số nhân tố sinh thái lên đời sống sinhvật

Bài 37: Đa dạng và đặc điểm chung của lớp lưỡng cư

(Mục IV.Vai trò của lưỡng cư)

7

Bài 54-55: Ô nhiễm môi trường (ô nhiễm nguồn nước) 9Bài 56 – 57: Tìm hiểu tình hình môi trường ở địaphương

Bài 29 : Bệnh và tật di truyền ở người ( Phần III) 9

Bài 30: Di truyền học với con người (mục III – Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi trường)

9

Bài 54 - 55: Ô nhiễm môi trường (ô nhiễm không khi,

* Ưu điểm: Giúp giáo viên thuận tiện trong việc sưu tầm tài liệu và chuẩn bị

phương tiện dạy học (máy chiếu, hình ảnh …) vì một phương tiện có thể sử dụng

để khai thác được nhiều bài, nhiều khối lớp

Giải pháp 3: Chuẩn bị phương tiện dạy học và thiết kế bài dạy

1 Khi dạy nhóm bài tích hợp bảo vệ rừng: Ta có thể sử dụng chung phươngtiện dạy học là các hình ảnh đốt nương, chặt phá rừng, săn bắt, bẫy động vật từ

đó giáo dục HS ý thức bảo vệ môi trường sống của chúng thông qua tuyên truyềnbảo vệ rừng, trồng rừng ở địa phương

* Tiến trình giảng dạy:

GV: Theo các em hiện nay số lượng các loài chim ở địa phương mình có bịsuy giảm so với trước đây không?

GV: Nguyên nhân nào làm suy giảm số lượng các loài chim?

HS: Trả lời nguyên nhân suy giảm số lượng các loài chim

GV: Cần làm gì để bảo vệ môi trường sống và số lượng chim ở địa phương ?

HS: Liên hệ trả lời (Thảo luận nhóm bằng kỹ thuật khăn trải bàn đưa ra giải pháp bảo vệ sự đa dạng các loài chim.

GV: Chốt kiến thức bằng cách đưa ra một số hình ảnh tuyên truyền về bảo

vệ môi trường sống và sự đa dạng của lớp chim cho HS quan sát

Hình ảnh: Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cùng bà con nhân dân dự lễ phát động "Tết

trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ Xuân Canh Tý năm 2020" tại thôn 6, xã , huyện ().

rừng ở thôn 9 -

2 Khi dạy nhóm bài tích hợp bảo vệ môi trường nước: Ta có thể sử dụngchung phương tiện dạy học là các hình ảnh xả các loại rác thải suống sông, suối như:túi ninol, bao tải, lọ đựng hóa chất đã sử dụng Các hình ảnh đánh bắt cá bằng kíchđiện, bằng hóa chất do HS tự sưu tầm ở địa phương hoặc của giáo viên chuẩn bị.Qua đó giúp học sinh biết được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước, qua đógiáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường ở địa phương và tuyên truyền cho giađình, cho mọi người ý thức đánh bắt cá không sử dụng kích điện, chất độc, hạn chế sửdụng thuốc bảo vệ thực vật, thu gom bao bì, vỏ thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng.

Một số ví dụ minh họa

Bài 34: Đa dạng và đặc điểm chung của lớp cá (Mục III.Vai trò của cá)

* Mục tiêu tích hợp: Giúp học sinh nắm được nguyên nhân gây ô nhiễm môitrường nước tại địa phương, qua đó giáo dục học sinh có ý bảo vệ môi trường nướctại địa phương thông qua các hoạt động: Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc bảo

vệ thực vật, lên án sử dụng mìn, chất độc để đánh bắt cá, xả chất thải, rác thải gây

ô nhiễm môi trường nước

* Tiến trình giảng dạy:

- Số lượng cá sống ở suối, mương, ngòi trong xã khoảng 5 năm về trước sovới bây giờ thay đổi như thế nào ?

- HS: Ngày càng giảm

- Nguyên nhân nào làm suy giảm số lượng cá cũng như động vật ở dưới nước ?HS: Do đánh cá bằng kích điện, bằng mìn, bằng hóa chất, do nguồn nước bị

ô nhiễm, nước bị cạn kiệt

- Nêu các nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước?

Hình ảnh: Chuồng nuôi không hợp vệ sinh

- Từ hình ảnh trên em hãy nêu lên các tác hại và đưa ra giải pháp khắc phục ?

- Giải pháp chống ô nhiễm nguồn nước và bảo vệ sự đa dạng của các loài cá

và các động vật sống dưới nước là gì ?

HS: Nêu ra các giải pháp

Bài 56- 57: Thực hành tìm hiểu tình hình môi trường ở địa phương (Sinh 9)

* Mục tiêu tích hợp:

HS chỉ ra được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường ở địa phương và từ đó

đề xuất giải pháp khắc phục Nâng cao nhận thức của học sinh đối với công tácchống ô nhiễm môi trường

* Tiến trình giảng dạy: Tiết 1

- GV: Kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm

+ 2 nhóm chuẩn bị hình ảnh khảo sát tình hình ô nhiễm môi trường ở địa phương.+ 2 nhóm thu thập hình ảnh một số giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường

ở địa phương đã thực hiện trong thời gian trước Đề xuất các giải pháp mới

- Yêu cầu HS các nhóm sắp xếp ảnh theo hình thức báo ảnh Trưng bày và

báo cáo (Thực hiện kỹ thuật phòng tranh).

- HS thực hiện theo yêu cầu HS các nhóm nhận xét chéo

Hình ảnh: Học sinh lớp 9A thảo luận trong tiết học

- GV: Nhận xét Nếu hs chưa thu thập được đầy đủ GV chiếu hình ảnh mà

HS đã sưu tầm ở lớp 7 và ở các bài trước của lớp 9 về tình hình ô nhiễm môitrường địa phương để chốt kiến thức

3 Khi dạy nhóm bài tích hợp bảo vệ môi trường đất, môi trường không khí:

Ta có thể sử dụng chung phương tiện dạy học là các hình ảnh ăn uống không hợp

vệ sinh, vứt rác thải, nước thải bừa bãi ra môi trường, chặt phá rừng, đốt nươngrẫy, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng quy cách nuôi trâu bò dưới gầmnhà sàn Qua đó giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường bằng cách tích cựctrồng cây xanh, giữ vệ sinh xung quanh nhà ở, địa phương, trường học bằng nhưngviệc làm thiết thực như: không xả rác, xả thải, phóng uế, tiểu tiện bừa bãi ra môitrường Biết cách phòng tránh bệnh giun sán như ăn uống hợp vệ sinh

Một số ví dụ minh họa

Bài 6: Trùng kiết lị và trùng sốt rét (Sinh học 7)

* Mục tiêu tích hợp: Giáo dục cho HS ý phòng tránh bệnh kiết lị, bệnh sốt rétthông qua việc vệ sinh ăn uống, vệ sinh môi trường bằng cách ăn chín, uống sôi, phátquang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, tránh nơi ẩn nấp của ruồi muỗi