Đề, Đáp án đề thi HSG cấp huyện, năm học 20212022 KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP THỊ XÃ LỚP 9 NĂM HỌC 20212022 Môn thi: GIÁO DỤC CÔNG DÂN Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề) ngày thi: 3092021 (Đề thi gồm 02 trang, có 07 câu)
Trang 1Môn thi: GIÁO DỤC CÔNG DÂN Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề) Ngày thi: 30/9/2021
(Đề thi gồm 02 trang, có 07 câu)
Câu 1: (2.0 điểm)
Công ước Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em được ban hành vào thời gian nào? Trình bày nội dung nhóm quyền bảo vệ, phát triển và ý nghĩa của công ước? Em hãy lấy một số ví dụ về thực hiện nhóm quyền phát triển của trẻ em ở Việt Nam hiện nay? Tháng hành động vì trẻ em hằng năm ở nước ta là tháng nào? Chủ đề của tháng hành động vì trẻ em năm 2021 là gì?
Câu 2: (3.0 điểm)
Vì sao phải bảo vệ di sản văn hóa? Nêu quy định của pháp luật về bảo vệ
di sản văn hóa? Trách nhiệm của em trong việc bảo vệ di sản văn hóa là gì? Ngày di sản văn hóa Việt Nam là ngày nào? Em hãy kể một số di sản văn hóa của Thanh Hóa và sắp xếp theo hai loại (di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể)?
Câu 3: (2.0 điểm)
Thế nào là tự lập? Biểu hiện và ý nghĩa của tự lập? Em cần rèn luyện phẩm chất tự lập như thế nào trong học tập và trong cuộc sống hằng ngày? Hãy nêu một tấm gương có tính tự lập mà em biết trong cuộc sống?
Câu 4: (2.0 điểm)
Tác hại của vũ khí, chất cháy nổ và các chất độc hại? Quy định của pháp luật về phòng chống cháy nổ và các chất độc hại là gì? Em hãy nêu một số hoạt động phòng chống cháy nổ trong nhà trường nơi em đang học?
Câu 5: (4.0 điểm)
a) Em hãy so sánh sự khác nhau giữa dân chủ và kỉ luật? Vì sao phải thực hiện dân chủ và kỉ luật? Trách nhiệm của em trong việc thực hiện dân chủ và kỉ luật là gì?
b) Có bạn học sinh cho rằng: “Thực hiện kỉ luật trong nhà trường sẽ làm mất đi quyền tự do dân chủ của học sinh” Em có đồng ý với ý kiến trên không?
Vì sao?
Câu 6: (4.0 điểm)
a) Hòa bình và bảo vệ hòa bình là gì? Trong cuộc sống hằng ngày hòa bình được biểu hiện như thế nào? Em cần làm gì để góp phần bảo vệ hòa bình?
b) Hãy nêu một số hoạt động của Đảng, nhà nước ta đã và đang làm để bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc góp phần vào bảo vệ hòa bình cho đất nước?
Số BD: …………
Trang 2c) Ngày quốc tế hòa bình là ngày nào? Chủ đề của ngày quốc tế hòa bình năm 2021 là gì?
Câu 7: (3.0 điểm) Cho tình huống:
Vừa xem tin nhắn điện thoại chị Mai đã biết công ty trả lương cho mình Khi đi làm về chị đã rủ chị Lan vào cây ATM để rút tiền, chị Mai vừa mở cửa vào thì thấy trên máy ATM có 2 tờ 500.000 đồng mà người rút tiền trước đó chưa lấy và bỏ tiền vào ví Sau khi rút tiền xong, chị Mai đã kể lại cho chị Lan
nghe về số tiền trên và chị Lan nói rằng: “Chị cứ bỏ túi mà dùng, số tiền này có phải mình ăn cắp hay ăn trộm đâu mà sợ”
a) Em có đồng ý với ý kiến của chị Lan không ? Vì sao?
b) Nếu em là chị Mai em sẽ ứng xử như thế nào?
-HẾT -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh: ………
Trang 3HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP THỊ
NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn thi: GIÁO DỤC CÔNG DÂN 9
Ngày thi: 30/09/2021
1
(2đ)
LHQ ban hành công ước: ngày 20/11 năm 1989
Nội dung của công ước: Gồm có 4 nhóm quyền
- Nhóm quyền bảo vệ: Là những quyền nhằm bảo vệ trẻ em như:
Quyền không bị phân biệt đối xử, quyền không bị bỏ rơi, quyền
không bị bóc lột và xâm hại Ví dụ
- Nhóm quyền phát triển: Là những quyền được đáp ứng các nhu
cầu cho sự phát triển một cách toàn diện của trẻ như: Quyền
được học tập, quyền được vui chơi, quyền được tham gia các
hoạt động văn hóa, nghệ thuật … Ví dụ
Ý nghĩa của công ước:
- Đối với trẻ em: Trẻ em được sống hạnh phúc, được yêu thương,
chăm sóc, dạy dỗ do đó được phát triển đầy đủ Ví dụ
- Đối với thế giới: Trẻ em là chủ nhân của thế giới tương lai, trẻ
em được phát triển đầy đủ sẽ xây dựng nên một thế giới tương lai
tốt đẹp, văn minh, tiến bộ Ví dụ
-Một số ví dụ về thực hiện nhóm quyền phát triển của trẻ ở
Việt Nam hiện nay: Tất cả trẻ em đủ 6 tuổi đều được tới trường,
những trẻ em khó khăn ở vùng sâu, vùng xa , trẻ em nghèo được
nhà nước quan tâm tạo điều kiện đi học, trẻ em được tham gia
các hoạt động vui chơi, giải trí (thi tiếng hát truyền hình, hoạt
động thiếu nhi)…
Tháng hành động vì trẻ em hằng năm ở nước ta là tháng 6.
Chủ đề của tháng hành động vì trẻ em năm 2021 là: “ Chung
tay bảo đảm thực hiện quyền trẻ em, bảo vệ trẻ em trong
thiên tai, dịch bệnh”.
Chú ý: HS lấy được ít VD trừ 0.25 đ cả câu
0.25đ 0.75đ
0.5đ
0.25đ
0.25đ
2
(3đ)
Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn
hóa vật thể là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn
hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác Ví
dụ
Cần phải bảo vệ di sản văn hóa vì nó có vai trò rất quan
trọng:
- Đối với sự phát triển nền văn hóa Việt Nam: Di sản văn hóa là
tài sản của dân tộc nói lên truyền thống dân tộc, thể hiện công
đức của tổ tiên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thể
hiện kinh nghiệm của dân tộc trong các lĩnh vực Các thế hệ sau
0.25đ
0.5đ
Trang 4có thể tiếp thu, kế thừa truyền thống, kinh nghiệm đó để phát
triển nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc VD
- Đối với thế giới: Di sản văn hóa của Việt Nam đóng góp vào
kho tàng di sản văn hóa thế giới Một số di sản văn hóa của Việt
Nam được công nhận là di sản thế giới để được tôn vinh, giữ gìn
như tài sản quý giá của nhân loại(Ví dụ: Cố đô Huế, di tích Mĩ
Sơn, Vịnh Hạ Long, Nhã Nhạc cung đình Huế…)
Những quy định của pháp luật về bảo vệ di sản văn hóa.
- Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu di
sản văn hóa Chủ sở hữu di sản văn hóa có trách nhiệm bảo vệ và
phát huy giá trị di sản văn hóa
-Nghiêm cấm các hành vi:
+ Chiếm đoạt, làm sai lệch di sản văn hóa
+ Hủy hoại hoặc gây nguy cơ hủy hoại di sản văn hóa
+ Đào bới trái phép địa điểm khảo cổ, xây dựng trái phép, lấn
chiếm đất đai thuộc di tích lịch – văn hóa, danh lam thắng cảnh
+ Mua bán, trao đổi và vận chuyển trái phép di vật, cổ vật, bảo
vật quốc gia thuộc di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh
+ Đưa trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia ra nước ngoài
+ Lợi dụng việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa để thực
hiện hành vi trái pháp luật
Trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ di sản văn hóa.
-Nhận biết được các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ di sản
văn hóa; biết đấu tranh, ngăn chặn những hành vi đó hoặc báo
cho những người có trách nhiệm biết để xử lí Ví dụ
-Tham gia các hoạt động giữ gìn, bảo vệ, tôn tạo các di sản văn
hóa phù hợp với lứa tuổi Ví dụ
-Tôn trọng và tự hào về các di sản văn hóa của quê hương, đất
nước Ví dụ
Ngày di sản văn hóa VN là ngày 23/11
Một số DSVH Thanh Hóa phân theo 2 loại:
+DSVH vật thể: Thành nhà Hồ, Suối cá Cẩm Lương
+DSVH phi vật thể: Hò sông Mã, lễ hội Lam Kinh…
( HS phải nêu được ít nhất mỗi loại 2 di sản)
Chú ý: HS lấy được ít VD trừ 0.25 đ cả câu
1.0đ
0.75đ
0.25đ 0.25đ
Trang 5(2đ)
Câu:4
(2đ)
Tự lập là tự làm lấy, tự giải quyết công việc của mình, tự lo liệu,
tạo dựng cuộc sống của mình; không trông chờ, dựa dẫm, phụ
thuộc và người khác Ví dụ
Biểu hiện
- Nêu được một số biểu hiện như: tự tin, bản lĩnh, kiên trì, dám
đương đầu với khó khăn, có ý chí vươn lên trong học tập và trong
cuộc sống…
Ý nghĩa
-Tự lập có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển cá nhân, giúp
con người đạt được thành công trong cuộc sống trong cuộc sống
và được mọi người kính trọng Ví dụ
Học sinh cần rèn luyện tính tự lập:
- HS biết tự giải quyết, tự làm những công việc hằng ngày của
bản thân trong học tập, lao động, sinh hoạt Ví dụ
- Ưa thích sống tự lập, không dựa dẫm, ỷ lại, phụ thuộc vào
người khác Ví dụ
- Cảm phục và tự giác học hỏi những bạn, những người xung
quanh biết sống tự lập Ví dụ
( Hs không lấy ví dụ trừ 0.25 đ)
-Ví dụ tấm gương tự lập: Bác Hồ, Nguyễn Ngọc Kí…
Chú ý: HS lấy được ít VD trừ 0.25 đ cả câu.
Tác hại: Ngày nay con người luôn đối mặt với những thảm hoạ
do vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại gây ra Các tai nạn do vũ
khí, cháy, nổ và các chất độc hại đã gây tổn thất to lớn cả về
người và tài sản cho cá nhân, gia đình và xã hội như: Mất tài sản
của cá nhân, gia đình và xã hội; gây bị thương, tàn phế hoặc tử
vong
Quy định pháp luật:
-Để phòng ngừa, hạn chế các tai nạn vũ khí, chất cháy nổ và các
chất độc hại , Nhà nước đã ban hành Luật Phòng cháy và chữa
cháy, Bộ luật Hình sự và một số văn bản quy phạm pháp luật
khác trong đó:
+ Cấm tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, sử dụng trái phép các loại
vũ khí, các chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và chất độc hại
+Chỉ những cơ quan, tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao
nhiệm vụ và cho phép mới được giữ, chuyên chở và sử dụng vũ
khí, chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và chất độc hại
+Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo quản, chuyên chở
và sử dụng vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ, chất độc hại
phải được huấn luyện về chuyên môn, có đủ phương tiện cần
thiết và luôn tuân thủ quy định về an toàn
0 5đ 0.25đ
0.5đ
0.5đ
0.25đ
0 5đ
1.0đ
Trang 6Hs lấy ví dụ
-Một số hoạt động phòng chống cháy nổ trong nhà trường:
mít tinh ngày phòng chống cháy nổ, kí cam kết với công an,
vẽ tranh, tìm hiểu về luật phòng cháy chữa cháy
Chú ý: HS lấy được ít VD trừ 0.25 đ cả câu.
0.5đ
5
(4đ)
+ Dân chủ là mọi người được làm chủ công việc của tập thể và xã
hội, mọi người phải được biết, được cùng tham gia bàn bạc, góp
phần thực hiện, giám sát những công việc chung của tập thể và xã
hội có liên quan đến mọi người, đến cộng đòng và đất nước VD
+ Kỉ luật là những quy định chung của cộng đồng, của một tổ
chức xã hội, nhằm tạo ra sự thống nhất hành động để đạt chất
lượng hiệu quả trong công việc vì mục tiêu chung.VD
a.So sánh dân chủ và kỉ luật:
Nội dung Là quyền làm chủ của công dân
trong công việc của tập thể VD
Là những quy định chung của một tập thể VD
Phạm vi Thực hiện trong tập thể và xã
hội.VD
Chỉ được thực hiện trong một tập thể nhất định VD
Cách thức thực
hiện
Tự chủ, tự giác, không bắt buộc
VD
Có tính yêu cầu bắt buộc chung cho những người trong tập thể phải thực hiện VD
Kết quả Mang lại lợi ích cho các cá nhân
trong tập thể.VD
Mang lại lại ích cho tập thể, nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc VD
( HS không lấy VD trừ 0.25 đ)
Cần phải thực hiện pháp luật và kỉ luật vì:
-Thực hiện tốt dân chủ và kỉ luật sẽ tạo ra sự thống nhất cao về
nhận thức, ý chí và hành động của các thành viên trong một tập
thể.Ví dụ
- Tạo điều kiện đề xây dựng mối quan hệ xã hội tốt đẹp Ví dụ
- Nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập,lao động, hoạt động xã
hội Ví dụ
Trách nhiệm của em trong việc thực hiện dân chủ và kỉ luật:
-Biết thực hiện quyền dân chủ và chấp hành tốt kỉ luật của tập
thể
Ví dụ
0.25đ
0.25đ
1.5đ
0.5đ
Trang 7-Có thái độ tôn trọng quyền dân chủ và kỉ luật của tập thể Ví dụ.
b Em không đồng ý với ý kiến trên vì:
- Kỉ luật bảo vệ quyền tự do dân chủ cho mỗi người, không ai có
quyền xâm phạm tới quyền dân chủ của người khác Nếu không
có kỉ luật thì quyền tự do dân chủ của mỗi người sẽ bị xâm phạm
Ví dụ
- Kỉ luật còn tạo điều kiện cho quyền tự do dân chủ của con
người được phát huy Nếu ai cũng tự giác thực hiện kỉ luật thì
mọi công việc học tập, lao động… trong tập thể sẽ rất tự do,
thoải mái, hiệu quả và chất lượng sẽ cao VD
Chú ý: HS lấy được ít VD trừ 0.25 đ cả câu
1.0đ
0.5đ 6
(4đ)
a Hòa bình là tình trạng không có chiến tranh hay xung đột vũ
trang, là mối quan hệ hiểu biết, tôn trọng, bình đẳng và hợp tác
giữa các quốc gia – dân tộc, giữa con người với con người, là
khát vọng của toàn nhân loại Ví dụ
Bảo vệ hòa bình là làm mọi việc để bảo vệ, giữ gìn cuộc sống xã
hội bình yên ; là dùng thương lượng, đàm phán để giải quyết mọi
mâu thuẫn, xung đột giữa các dân tộc, tôn giáo, quốc gia ; không
để xảy ra chiến tranh hay xung đột vũ trang
Biểu hiện của hòa bình trong cuộc sống hằng ngày
-Biết lắng nghe, biết đặt mình vào địa vị của người khác để hiểu
và thông cảm với họ ; biết thừa nhận những điểm khác với mình ;
biết dùng thương lượng để giải quyết mâu thuẫn ; biết học hỏi
những tinh hoa, những điểm mạnh của người khác ; sống hòa
đồng với mọi người, không phân biệt đối xử kì thị người khác
biết tôn trọng dân tộc khác, các nền văn hóa khác
Trách nhiệm bảo vệ hòa bình:
-Tham gia các hoạt động bảo vệ hòa bình, chống chiến tranh do
nhà trường, địa phương tổ chức Ví dụ
-Yêu hòa bình, ghét chiến tranh phi nghĩa Ví dụ
b Những việc Đảng và nhà nước ta đang làm để bảo vệ chủ
quyền biển đảo:
-Bên ngoài đất nước: Sử dụng luật quốc tế mà các nước đã kí về
biển đông DOC năm 1982 để yêu cầu các nước thực hiện đúng,
tích cực đàm phán thương lượng với các nước đặc biệt là Trung
Quốc, dùng dư luận quốc tế để gây sức ép yêu cầu các nước
phải thực hiện đúng luật quốc tế
- Bên trong đất nước: Tăng cường đại đoàn kết toàn dân, tuyên
truyền nhân dân ý thức bảo vệ hòa bình, ngăn chặn chiến tranh,
hiện đại hóa trang thiết bị vũ khí để bảo vệ hòa bình
0.5đ
0.5 đ
1.0đ
1.0đ
0.5đ
Trang 8c.Ngày quốc tế hòa bình hằng năm là ngày: 21/9
Chủ đề của ngày quốc tế hòa bình năm 2021 là: “ Cùng nhau
vì hòa bình: Tôn trọng, an toàn và phẩm giá cho tất cả mọi
người”.
Chú ý: HS lấy được ít VD trừ 0.25 đ cả câu
0.5đ 7
(3đ)
a Em không đồng ý với ý kiến của chị Lan.
Vì: Theo điều 32 Hiến pháp 2013 quy định:
“Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để
dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần góp vốn
trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác”
-Như vậy theo nội dung điều luật trên thì số tiền đó không thuộc
quyền sở hữu của chị Mai
- Cho nên chị Mai không có quyền sử dụng và định đoạt chỉ
có quyền chiếm hữu.
b Nếu là anh Mai trong trường hợp trên em sẽ:
-Theo quy định của pháp luật về nghĩa vụ tôn trọng tài sản người
khác : Khi nhặt được của rơi phải trả lại cho chủ sở hữu hoặc
thông báo cho cơ quan có trách nhiệm xử lí theo quy định của
pháp luật
Như vậy:
-Em sẽ cương quyết không sử dụng số tiền trên, vì nếu làm như
vậy sẽ vi phạm pháp luật
-Em sẽ vào ngân hàng để gửi lại cho chủ sở hữu hoặc gửi cho cơ
quan như công an có thẩm quyền xử lí
0.5đ 0.5đ
0.5đ
0.5đ
1đ
Chú ý : Tùy vào bài làm của HS để giám khảo cho điểm thích hợp Khuyến
khích điểm cho HS lấy được ví dụ đủ và đúng; chữ viết đẹp, trình bày khoa học.