Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, với tư cách là một ngành luật độc lập, luật hành chính tổng hợp những quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thực hiện hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan nhà nước đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cũng như các ngành luật khác, hệ thống luật hành chính là sự sắp xếp các quy phạm của luật hành chính thành các chế định cụ thể. Trong hệ thống các cơ quan hành chính ở nước ta, UBND cấp xã giữ vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định, UBND cấp xã chính là cầu nối giữa nhà nước với các tổ chức và cá nhân trong xã hội, là cơ quan đại diện cho nhà nước, để thực thi quyền lực nhà nước mà việc triển khai, tổ chức thực hiện là những tổ chức quần chúng, trong có chi đoàn. Mặt khác, trong quá trình thực hiện thì vấn đề cán bộ là một trong những vấn đề quan trọng, là một yếu tố cơ bản của quản lý nhà nước, tất cả những hoạt động quản lý để đảm bảo trật tự xã hội sẽ mất đi nếu thiếu con người hành chính này. Vì vậy, cán bộ là người quyết định mọi vấn đề trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Trong đường lối chính trị của nhà nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chú ý tới vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước. Bởi vì hiệu quả của quá trình quản lý xã hội tùy thuộc vào việc đào tạo cán bộ và khả năng làm việc của cán bộ. Để nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lý hành chính nhà nước thì việc đào tạo cho người cán bộ về trình độ học thức và trang bị cho họ những phẩm chất đạo đức cách mạng là điều rất quan trọng. Có được đào tạo tốt thì người cán bộ mới đủ năng lực và phẩm chất để phục vụ nhân dân vì nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân. Đặc biệt sự cần thiết có một đội ngũ cán bộ công chức đúng tầm vóc để quản lý tốt một nền kinh tế hiện nay là một thử thách và đòi hỏi bức bách đặt ra cho nhà nước ta nói chung và xã Nha Bích huyện Chơn Thành tỉnh Bình Phước nói riêng.
Trang 1TRƯỜNG CHÍNH TRỊ
*
BÀI THU HOẠCH HẾT HỌC PHẦN
Chương trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính
CHỦ ĐỀ:
ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH, PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH CỦA LUẬT HÀNH CHÍNH - THỰC TẾ VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH TẠI
XÃ
Họ tên học viên:
Lớp: Trung cấp LLCT-HC
Phần: Những vấn đề cơ bản về hệ thống chính trị, nhà nước và pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam
, năm 2021
PHẦN I MỞ ĐẦU
Luật hành chính quy định việc tổ chức các cơ quan nhà nước thực hiện hoạt động chấp hành - điều hành; quyền hạn, nhiệm vụ của các cơ quan đó và của cán bộ, nhân viên cũng như của các cơ quan, tổ chức nhà nước, xã hội và
Trang 2công dân trong lĩnh vực quản lí nhà nước Luật hành chính bao gồm không chỉ những luật lệ về tổ chức và hoạt động của các cơ quan quản lí hành chính nhà nước, các công sở, về các quy tắc trật tự, an ninh, an toàn xã hội, mà còn
cả những chế định ngày càng phát triển vạ quản lí kinh tế - văn hoá, xã hội,
về những quan hệ giữa Nhà nước và các tổ chức, đơn vị kinh tế, tập thể và cá nhân Vì vậy, luật hành chính đóng vai trò quan trọng trong việc thiết định và điều chỉnh các mối quan hệ xã hội hình thành và phát triển trong quá trình quản lý nhà nước, là công cụ pháp luật hữu hiệu để đảm bảo mối quan hệ giữa Nhà nước, tập thể và cá nhân Việc thực hiện nghiêm túc luật hành chính tại địa phương sẽ là cơ sở để xây dựng chính quyền vững mạnh, giữ vững ổn định chính trị xã hội, góp phần phát triển nền hành chính Việt Nam văn minh, hiện đại
PHẦN II NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: LUẬT HÀNH CHÍNH VÀ ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH CỦA LUẬT HÀNH CHÍNH
1.1 Luật Hành chính
Luật hành chính là ngành luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động quản lí hành chính nhà nước Cách định nghĩa này phù hợp với quan niệm cho rằng việc phân biệt các ngành luật trước hết cần căn cứ vào những quan hệ xã hội được pháp luật điều chỉnh
Hoạt động quản lý hành chính nhà nước không thể tách rời những quan
hệ xã hội mà nó hướng tới nhằm ổn định hay thay đổi cho nên đối tượng điều chỉnh của luật hành chính không phải là bản thân quản lí hành chính nhà nước mà là những quan hệ xã hội hình thành trong quá trình hoạt động quản
lí hành chính nhà nước Việc phần lớn các quy phạm pháp luật hành chính liên quan đến các hình thức tổ chức, đến hoạt động quản lí hành chính nhà nước không thay đổi một thực tế là chúng bắt nguồn từ những quan hệ xã hội
1.2 Đối tượng điều chỉnh của Luật Hành Chính
Trang 3Đối tượng điều chỉnh của luật hành chính là những quan hệ xã hội mang tính chất chấp hành và điều hành phát sinh giữa các chủ thể tham gia hoạt động của nhà nước trong những trường hợp sau:
– Những quan hệ xã hội mang tính chất chấp hành và điều hành phát sinh trong hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước
– Những quan hệ xã hội mang tính chất chấp hành và điều hành phát sinh trong hoạt động xây dựng, tổ chức công tác nội bộ của các cơ quan nhà nước khác (như Tòa án, Viện kiểm sát)
Những quan hệ xã hội mang tính chất chấp hành và điều hành phát sinh trong hoạt động của các cơ quan nhà nước khác hoặc các tổ chức xã hội khi được nhà nước trao quyền thực hiện chức năng quản lý nhà nước
CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH LUẬT HÀNH CHÍNH
Phương pháp điều chỉnh Luật hành chính là phương pháp mênh lệnh được hình thành từ quan Ịiệ “quyền lực - phục tùng” giữa một bên có quyền nhân danh nhà nước ra những mệnh lệnh bắt buộc đối vói bên kia là cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có nghĩa vụ phục tùng các mệnh lệnh đó Chính mối quan
hệ “quyền lực - phục tùng” thể hiện sự không bình đẳng giữa các bên tham gia quan hệ quản lí hành chính nhà nước Sự không bình đẳng đó là sự không bình đẳng về ý chí và thể hiên rõ nét ở những điểm sau:
- Trước hết, sự không bình đẳng trong quan hệ quản lí hành chính nhà nước thể hiên ở chỗ chủ thể quản lí có quyền nhân danh nhà nước để áp đặt ý chí của mình lên đối tượng quản lí Các quan hệ này rất đa dạng nên việc áp đặt ý chí của chủ thể quản lí lên đối tượng quản lí trong những trường hợp khác nhau được thực hiện dưới những hình thức khác nhau:
+ Hoặc một bên có quyền ra các mệnh lệnh cụ thể hay đặt ra các quy định bắt buộc đối với bên kia và kiểm tra việc thực các cơ quan hành chính nhà nước vối các tổ chức xã hội, đơn vị kinh tế, các tổ chức và cá nhân khác không bắt nguồn từ quan hệ tổ chức mà từ quan hệ "quyền lực - phục tùng" Trong các quan hệ đó, cơ quan hành chính nhà nước nhân danh nhà nước để thực hiện chức năng chấp hành - điều hành trong lĩnh vực được phân công
Trang 4phụ trách Do vậy, các đối tượng kể trên phải phục tùng ý chí của Nhà nước
mà người đại diện là cơ quan hành chính nhà nước
- Sự không bình đẳng giữa các bên tham gia quan hệ quản lí hành chính nhà nước còn thể hiện rõ nét trong tính chất đơn phương và bắt buộc của các quyết định hành chính
Các cơ quan hành chính nhà nước và các chù thể quản lí hành chính khác, dựa vào thẩm quyền của mình, trên cơ sở phân tích, đánh giá tình hình có quyền ra những mệnh lệnh hoặc đề ra các biện pháp quản lí thích hợp đối với từng đôì tượng cụ thể Những quyết định ấy có tính chất đơn phương vì chúng thể hiện ý chí của chủ thể quản lí hành chính nhà nước trên cơ sở quyền lực đã được pháp luật quy định
Trong thực tiễn quản lí có những trường hợp cơ quan hành chính nhà nước
ra quyết định do yêu cầu của cơ quan cấp dưới, đơn vị trực thuộc hay của cá nhân Cũng có nhiều trường hợp trước khi ra quyết định các chủ thể quản lí hành chính nhà nước tổ chức trao đổi, thảo luân về nội dung quyết định với
sự tham gia của đại diện cho cơ quan cấp dưới, đơn vị trực thuộc hoặc những đối tượng có liên quan Ngay cả trong những trường hợp này quyết định của
cơ quan có thẩm quyền vẫn có tính chất đơn phương bởi vì yêu cầu của các đối tượng có liên quan, của cấp dưới hoặc ý kiến đóng góp trong các cuộc thảo luận không có tính chất quỹết định mà chỉ là những ý kiến để chủ thể quản lí hành chính nhà nước nghiên cứu, xem xét, tham khảo trước khi ra quyết định quy phạm luật hành chính Do vậy, có nhiều quan hệ xã hội đồng thời được điều chỉnh bởi các quy phạm luật hiến pháp và các quy phạm luật hành chính Các quy phạm luật hiến pháp quy định những vấn đề chung và cơ bản, còn quy phạm luật hành chính cụ thể hoá quy phạm luật hiến pháp để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình hoạt động chấp hành -điều hành của nhà nước Nói cách khác, các quy phạm luật hiến pháp quy định về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước trong trạng thái tĩnh, còn
Trang 5các quy phạm luật hành chính quy định về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước trong trạng thái động
CHƯƠNG III: THỰC TIỄN THỰC HIỆN HIỆN PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH TẠI XÃ MINH THÀNH VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA BẢN THÂN.
3.1 Những vấn đề đặt ra trong thực hiện pháp luật hành chính tại
xã Minh Thành, huyện Chơn Thành
Hiệu lực, hiệu quả quản lý trong hoạt động của bộ máy hành chính đang là một vấn đề rất bức xúc Những yếu kém của nền hành chính, thể hiện tập trung ở vấn đề kỷ luật hành chính, đã trở nên sa sút nghiêm trọng bao trùm lên toàn bộ hệ thống hành chính nhà nước trong những năm gần đây là giảm sút hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy hành chính, cản trở ghê gớm tiến trình phát triển của xã hội, nhất là trong việc thực hiện các quyền dân chủ của công dân, phát triển kinh tế, hội nhập khu vực và quốc tế Do vậy tìm rõ nguyên nhân sâu xa và có được những giải pháp cơ bản, đồng bộ để khắc phục làđòi hỏi cấp bách trong công cuộc cải cách hành chính hiện nay
Trước hết việc tuân thủ quy phạm pháp luật hành chính là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các cơ quan, tổ chức, cá nhân kiềm chế không thực hiện những hành vi mà pháp luật cấm Tuy vậy, trong thực tế, nhiều tổ chức, cá nhân tại địa phương lại thường đơn giản hóa trong việc tuật thủ các quy phạm pháp luật hành chính như: vượt đèn đỏ, sử dụng điện thoại khi đi
xe gắn máy trên đường Đây là những vấn đề hết sức bình thường, nhưng nếu như xảy ra, đó chính là vi phạm pháp luật Tuy nhiên, vẫn còn có tình trạng
cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật hành chính trên các lĩnh vực như:
Trong lĩnh vực giao thông, hàng ngày, vẫn có những trường hợp người dân
đi xe không đội mũ bảo hiểm, đi xe gắn máy lên vỉa hè, vượt đèn đỏ Tại xã Minh Thành, Trung bình mỗi năm, lực lượng còn phát hiện và xử lý trên 300 trường hợp với tổng số tiền phạt vi phạm hành chính trên 2 tỷ đồng
Trang 6Trong lĩnh vực vệ sinh môi trường: vẫn còn hiện tượng người dân vứt rác,
đổ rác không đúng nơi quy định, các công ty xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường gây ô nhiễm môi trường.…
Trong lĩnh vực vệ an toàn thực phẩm, hiện tượng thực phẩm bẩn tràn lan trên thị trường hay việc người sản xuất, chăn nuôi sử dụng chất cấm đang là một vấn đề hết sức nóng bỏng còn tồn tại ở địa phương hiện nay Do Minh Thành là xã đang trong quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ Chỉ cần gõ
“thực phẩm bẩn” vào trang tìm kiếm google, ngay lập tức sẽ có Ngoài ra, vẫn còn hiện tượng các cán bộ, công chức vi phạm kỷ luật như tham ô, nhận hối lộ, có biểu hiện hách dịch, gây phiền hà cho người dân trong quá trình thực thi công vụ
Chủ thể tuân thủ quy phạm pháp luật hành chính tham gia vào quản lí hành chính nhà nước với tư cách là đối tượng quản lí, nhằm mục đích trước hết và chủ yếu là bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích chính đáng của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác Các chủ thể tham gia vào quản lí hành chính nhà nước có thể không sử dụng quy phạm pháp luật hành chính nhưng buộc phải tuân thủ quy phạm pháp luật hành chính, việc không tuân thủ quy phạm pháp luật hành chính được xác định là hành vi trái pháp luật
* Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên
Việc không chấp hành hoặc chấp hành chưa nghiêm chỉnh các quy phạm pháp luật hành chính do nhiều nguyên nhân gây ra
Thứ nhất, do ý thức của người dân còn kém dẫn đến việc không hiểu biết pháp luật và coi thường pháp luật nên cố tình vi phạm Mặt khác, do tâm lý
số đông nên khi thấy người khác vi phạm, thay vì nhắc nhở thì một số chủ thể lại vi phạm theo
Thứ hai, do chính sách pháp luật của Nhà nước ta đôi khi vẫn được ban hành chậm hơn thực tế, không theo kịp được sự phát triển của xã hội nên chưa kịp điều chỉnh một số quan hệ xã hội mới phát sinh Với sự phát triển
Trang 7không ngừng của thế giới cùng với xu thế toàn cầu hóa thì có nhiều tình huống mà các nhà làm luật không kịp dự liệu nên chưa thể ban hành kịp để điều chỉnh các vấn để phát sinh
Thứ ba, việc phổ biến, tuyên truyền pháp luật để người dân hiểu và thực hiện còn hạn chế Hiện nay, có thể thấy nước ta có một hệ thống pháp luật vô cùng lớn, gần như điều chỉnh đến mọi quan hệ xã hội trong đời sống Tuy nhiên, hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật lại chưa được nhiều, do đó
có nhiều trường hợp người dân vi phạm pháp luật mà không hề biết là mình đang vi phạm, hay không biết được hết những quyền và nghĩa vụ mà mình có
Thứ tư, do mặt trái của kinh tế thị trường Cơ chế thị trường có ưu điểm
là tự do kinh doanh, khuyến khích cạnh tranh, thông qua thị trường mà phân
bổ các nguồn lực một cách hiệu quả nhất, phát huy đến mức cao nhất các tài năng sáng tạo, nhưng nó cũng còn tồn tại những khuyết điểm như cạnh tranh
vô tổ chức, độc quyền, hủy hoại môi trường, tình trạng tham ô, tham nhũng của một số cán bộ, công chức Hơn nữa, trong bối cảnh giao thời giữa cơ chế, thói quen, lề lối cũ với yêu cầu mở cửa, năng động, hoà nhập của cơ cấu mới
đã làm phát sinh các cơ hội để một bộ phận không nhỏ những người trong và ngoài bộ máy nhà nước tận dụng sự hạn chế của cơ cấu mới do chưa thật sự
có chỗ đứng ổn định và vững chắc trong xã hội, nhằm hưởng lợi bất chính hoặc thoả mãn nhu cầu cá nhân không chính đáng
Thứ năm, việc xử phạt còn chưa nghiêm khắc, triệt để, vẫn còn tình trạng
nể nang trong quá trình điều tra và xử lí Đây là một vẫn đề khá nổi trội ở đất nước ta khi tâm lý coi trọng tình cảm hơn pháp luật nên thà phạm luật còn hơn để mất lòng nhau vẫn còn, nhiều trường hợp vi phạm nhưng nhờ có một chút “quan hệ” nên lại được xử phạt nhẹ hơn so với mức quy định
3.2 Một số giải pháp giúp cho việc thực hiện quy phạm pháp luật hành chính được triệt để hơn
Một là, hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật hành chính Để việc thực
hiện quy phạm pháp luật hành chính được hiệu quả thì điều kiện tiên quyết là
Trang 8chúng ta phải có một hệ thống quy phạm pháp luật hoàn chỉnh, bởi vì pháp luật định hướng cho các quan hệ xã hội phát triển đúng định hướng mà Nhà nước và nhân dân mong muốn
Hai là, làm tốt công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật Đề các chủ
thể khi tham gia vào các quan hệ pháp luật hành chính thực hiện tốt các quy định của pháp luật thì trước hết họ phải hiểu biết về pháp luật, bởi có hiểu biết về pháp luật họ mới có thể thực hiện nghiêm chỉnh Từng bước nâng cao
ý thức của người dân trong việc tôn trọng và thực hiện những quy định của pháp luật
Ba là, nâng cao năng lực, trình độ, ý thức của đội ngũ cán bộ, công
chức xã, những người làm công tác quản lý Muốn người dân thực hiện tốt pháp luật thì những người là cán bộ, công chức phải đi đầu trong việc tôn trọng và thực hiện pháp luật Họ cũng là người có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật, việc xử lý nghiêm minh cũng tạo điều kiện để các quy phạm pháp luật được thực hiện tốt hơn
3.3 Liên hệ trách nhiệm bản thân
Trên cương vị công chức Văn hóa - Xã hội, UBND xã, tôi xác định cần
phải thực hiện tốt việc nêu gương trong mọi hoạt động, tăng cường tuyên truyền ý thức chấp hành pháp luật, và thực hiện nghiêm các quy định Luật hành chính Cần sáng suốt, nhạy bén kịp thời phát hiện, đấu tranh phản bác các luận điêu sai trái, thù địch về vấn đề lợi dụng các kẽ hở của pháp luật để chống phá Đảng, và bộ máy chính quyền các cấp và nhân dân Tôi luôn ý thức được rằng, mỗi người trong chúng ta, dù trên bất kỳ cương vị nào đều phải tham gia vào nhiệm vụ phòng chống tham nhũng, những biểu hiện quan liêu, hách dịch cửa quyền, đó là những biểu hiện phá hoại nền hành chính nước nhà Mỗi chúng ta phải luôn ghi nhớ lời Bác Hồ đã dạy “Ai cũng phải làm dân vận Làm dân vận là phải chân đi, tai nghe, mắt thấy, miệng nói, tay làm” Lãnh tụ thiên tài Lênin đã nghiêm khắc cảnh báo chúng ta với một câu
Trang 9nói nổi tiếng: “Nguy cơ lớn nhất của Ðảng cầm quyền là bệnh quan liêu Nếu
có gì dẫn đến đổ vỡ chính là tại cái đó”
Đất nước nói chung và tỉnh Bình Phước nói riêng đã và đang bước những bước dài trong sự nghiệp đổi mới, Khi đổi mới chúng ta thấy rất rõ lợi ích của cơ chế thị trường, nhưng lại quá coi nhẹ, mất cảnh giác với mặt trái của cơ chế thị trường và chủ nghĩa tư bản, không lường trước được một cách đầy đủ mặt tiêu cực của cơ chế này, trong những tiêu cực đó có những biểu hiện vi phạm pháp luật hành chính
Trên cương vị công tác, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức chúng ta cần không ngừng nỗ lực, tiếp tục học tập, nghiên cứu lý luận của Chủ nghĩa Mác
- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội, nâng cao nhận thức, nhất là trong công tác Xây dựng Đảng, gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, qua đó để thường xuyên rèn luyện đạo đức cách mạng, xây dựng cho mình bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng miễn nhiễm suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, để mỗi lời nó
và việc làm của chúng ta trong công việc đều mang những nét chuẩn mực công vụ xã hội chủ nghĩa
PHẦN III KẾT LUẬN
Luật hành chính nhà nước thực hiện hóa các mục tiêu, ý tưởng của các nhà chính trị - những người đại diện của nhân dân Vai trò này xuất phát từ chức năng chấp hành của hành chính nhà nước Chủ thể hành chính nhà nước
có trách nhiệm chấp hành quyết định của các cơ quan chính trị nhằm đạt được các mục tiêu chính trị của quốc gia, phục vụ lợi ích của đất nước, của nhân dân Bên cạnh đó, hành chính nhà nước điều hành các hoạt động kinh tế
- xã hội nhằm đạt mục tiêu tới mức tối đa và với hiệu quả cao nhất Vai trò này xuất phát từ chức năng cụ thể của điều hành hành chính nhà nước là: định hướng (thông qua quy hoạch, kế hoạch), điều chỉnh các quan hệ xã hội (thông qua ban hành văn bản lập quy); hướng dẫn và tổ chức thực hiện Hiến
Trang 10pháp, luật, chính sách ; kiểm tra, thanh tra và xử lý những vi phạm pháp luật Mỗi cá nhân cần nghiêm túc, tích cực các quy phạm của luật hành chính, nhằm đóng góp vào công cuộc phát triển đất nước, xây dựng xã hội thực sự dân chủ, công bằng, văn minh./
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Minh Đoan (2017) Giáo trình lý luận về nhà nước và pháp
luật Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.
2 Trường Đại học Luật Hà Nội (2008) Giáo trình luật hành chính Việt Nam Hà Nội: NXB Công an nhân dân
3 Vũ Trọng Lâm (2020) Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp
luật (dành cho đào tạo đại học, sau đại học và trên đại học ngành luật) Hà
Nội: NXB Chính trị Quốc gia Sự thật
4 Truy xuất từ: https://luatminhkhue.vn/phuong-phap-dieu-chinh-cua-luat-hanh-chinh-la-gi-so-sanh-voi-cac-nganh-luat-khac.aspx