Tìm hiểu con đường chi viện của miền bắc cho miền nam trong cuộc kháng chiến chống mỹ năm 1954 – 1975

Chủ trương của Đảng về hình thành con đường chi viện miền Bắc cho miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ 1954-1975Chủ trương của Đảng thể hiện ở nội dung cơ bản của hai Nghị quyết: Trên cơ

LỜI MỞ ĐẦU

Với thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cách mạng nước ta chuyển sang giai đoạn mới Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, từ căn bản hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân chuyển sang cách mạng xã hội chủ nghĩa Miền Nam còn ở dưới ách thống trị của đế quốc Mỹ và tay sai, phải tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Nhiệm vụ chung của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn này là thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh

Sau khi chế độ Việt Nam Cộng hòa ra đời dưới sự hậu thuẫn của Mỹ, đã phủ nhận tổng tuyển cử toàn quốc theo Hiệp định Genève về Việt Nam năm 1954, đưa đến việc chia cắt Việt Nam Để tiếp tục chi viện cho quân Giải phóng miền Nam, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã quyết định xây dựng những con đường chiến lược

Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của dân tộc ta đã trải qua gần 21 năm, là cuộc chiến tranh cứu nước dài ngày nhất, ác liệt nhất trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam

Con đường chi viện cho miền Nam những năm đánh Mỹ không chỉ ác liệt bởi sự đánh giá của kẻ thù mà còn đầy nghiệt ngã đối với người lính bởi đặc điểm địa hình hiểm trở, núi cao, sông sâu ngang dọc chằng chịt Hiện nay con đường đó còn là những vị trí chiến lược quan trọng, là con đường của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Để thế hệ trẻ đặc biệt là thế hệ học sinh và sinh viên hiểu rõ hơn về những đóng góp của tuyến đường chi viện trong thời chiến, thời bình cũng như thời kì hội nhập; tưởng nhớ tuyến đường được nối liền và thông suốt góp phần và thắng lợi của cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975

Nhóm 2 chúng em được giao đề tài: “Tìm hiểu con đường chi viện của miền bắc cho miền nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ năm 1954 – 1975” để tìm hiểu kĩ hơn

về con đường này

I NGUYÊN NHÂN CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN VÀ CHỦ TRƯƠNG HÌNH THÀNH CON ĐƯỜNG CHI VIỆN

1.1 Nguyên nhân của cuộc kháng chiến.

1.1.1 Bối cảnh lịch sử

Sau nhiều năm trường kỳ kháng chiến, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch

Hồ Chí Minh, quân và dân ta đã giành những thắng lợi lớn lao trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, buộc Pháp phải ký kết hiệp định Giơne-vơ về Đông Dương Song, với hiệp định này, mục tiêu thống nhất, độc lập vẫn chưa được thực hiệntrên phạm vi cả nước Đất nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền Bắc, Nam Trong khi miền Bắc bắt tay vào công cuộc khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh thì đế quốc Mỹ đã hất cẳng Pháp, nhảy vào miền Nam, dựng lên chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm

Việc Mỹ can thiệp vào tình hình miền Nam Việt Nam là nhằm tiêu diệt phong trào yêu nước của nhân dân ta, biển miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới của

Mỹ, căn cứ quân sự tiến công miền Bắc và ngăn chặn chủ nghĩa xã hội lan tràn xuống khu vực Đông Nam châu Á

Tình hình miền Nam càng trở nên căng thẳng hơn bởi hành động phá hoại Hiệp định Giơ-ne-vơ, cự tuyệt hiệp thương của Mỹ- Diệm Chúng dùng chính sách trả thù, khủng bố dã man, tàn bạo những người kháng chiến cũ và những người yêu nước, đặc biệt là những người cộng sản bằng các đợt “ tố cộng, diệt cộng” gây nên bao đau thương tang tóc cho đồng bào miền Nam Cách mạng miền Nam đứng trước thử thánh mới phải trực tiếp đương đầu với Mỹ, một đế quốc có tiềm lực quân sự, kinh tế mạnh, trở thành kẻ thù chính, kẻ thù trực tiếp của nhân dân ta và nhân dân Đông Phương

1.1.2 Hướng đi của cách mạng – tiền đề hình thành con đường chi viện từ Miền Bắc cho miền Nam

Trước tình hình đó, Đảng ta đã kịp thời ra nghị quyết chuyển hướng cho cách mạng miền Nam - Nghị quyết 15 Hội nghị Trung ương lần thứ 15 ( 1/1959) xác định con đường phát triển của cách mạng Việt Nam ở miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân, bằng lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang nhân dân Đây chính là bước ngoặt lớn trong sự phát triển của tình hình ở miền Nam

1.2 Chủ trương của Đảng về hình thành con đường chi viện miền Bắc cho miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ (1954-1975)

Chủ trương của Đảng thể hiện ở nội dung cơ bản của hai Nghị quyết:

Trên cơ sở phân tích tình hình chiến trường khi Mỹ đưa quân đội viễn chinh và quân đội của các nước phụ thuộc Mỹ trực tiếp tham chiến trên chiến trường miền Nam, Đảng ta nhận định: tính chất cơ bản của cuộc chiến tranh của Mỹ ở miền Nam vẫn là chiến tranh xâm lược thực dân mới Mỹ tuy có tăng về lực lượng quân sự nhưnglại có nhiều chỗ yếu cơ bản, nhất là về chính trị

Về phía ta, từ một nửa nước có chiến tranh thành cả nước có chiến tranh với mức

độ và hình thức khác nhau Cuộc chiến đấu gay go, quyết liệt hơn nhưng ta đã vững mạnh hơn hẳn trước, đã có sự chuẩn bị về tư tưởng và tổ chức Từ đó, Đảng đưa ra kết luận:

Một là, so sánh lực lượng giữa ta và địch căn bản không thay đổi Vì thế, ta vẫn giữ vững và phát huy chiến lược tiến công

Hai là, ta tiếp tục tiến công và phản công, kết hợp đấu tranh quân sự và chính trị nhưng đấu tranh quân sự ngày càng có tác dụng quyết định trực tiếp

Ba là, ta chủ trương đẩy mạnh hơn nữa hoạt động đối ngoại và đấu tranh ngoại giao, tăng cường tiếp xúc cả công khai và bí mật với nhiều nước trên thế giới, làm rõ chính nghĩa và thiện chí của ta, góp phần hình thành trên thực tế một mặt trận nhân dân chống Mỹ

Hai Hội nghị Trung ương đã khẳng định quyết tâm đánh Mỹ và kiên quyết đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ trong bất kỳ tình huống nào nhằm bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam

Nêu rõ nhiệm vụ cấp bách ở miền Bắc lúc này là phải: "Kịp thời chuyển hướng

tư tưởng và tổ chức, chuyển hướng xây dựng kinh tế và tăng cường lực lượng quốc phòng cho phù hợp với tình hình mới" Đồng thời, Ban Chấp hành Trung ương cũng nêu ra những nhiệm vụ cụ thể của cách mạng miền Bắc là: Kịp thời chuyển hướng nềnkinh tế và tăng cường lực lượng quốc phòng cho kịp với sự phát triển của tình hình; ra sức tăng cường công tác phòng thủ, trị an, bảo vệ miền Bắc, kiên quyết đánh bại kế

hoạch địch ném bom, bắn phá, phong tỏa miền Bắc bằng không quân và hải quân; ra sức chi viện cho miền Nam để hạn chế dịch chuyển "chiến tranh đặc biệt" ở miền Namthành "chiến tranh cục bộ" và ngăn chặn địch mở rộng" chiến tranh cục bộ" ra miền Bắc, kip thời chuyển hướng tư tưởng và tổ chức cho phù hợp với tình hình mới; đẩy mạnh công tác đấu tranh ngoại giao nhằm tranh thủ sự ủng hộ của bè bạn quốc tế, vạch

rõ âm mưu mới của đế quốc Mỹ đối với cách mạng miền Nam và miền Bắc xã hội chủ nghĩa

Phương châm chiến lược chung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là: Đánh lâu dài, dựa vào sức mình là chính, càng đánh càng mạnh, cần phải cố gắng đến mức độ cao, tập trung lực lượng cách mạng của cả hai miền để mở những cuộc tiến công lớn, tranh thủ thời cơ giành thắng lợi quyết định trong thời gian tương đối ngắn trên chiến trường miền Nam

Phương châm đấu tranh là: kiên trì phương châm kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, triệt để thực hiện ba mũi giáp công (quân sự, chính trị và binh vận),trong đó đấu tranh quân sự có tác dụng quyết định trực tiếp và giữ một vị trí ngày càngquan trọng Tư tưởng chỉ đạo chiến lược là giữ vững và phát triển thế tiến công, kiên quyết tiến công và liên tục tiến công

Đảng ta tiếp tục khẳng định vị trí cách mạng của hai miền Nam - Bắc vì mối quan hệ giữa hai miền: miền Nam là tiền tuyến lớn, miền Bắc là hậu phương lớn Hai nhiệm vụ đó không tách rời nhau, mà gắn bó mật thiết với nhau thực hiện khẩu hiệu chung của nhân dân cả nước là :"Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng giặc Mỹ xâm lược"

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 11 và lần thứ 12 Ban chấp hành Trung ướng là những văn kiện lịch sử quan trọng đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta, có ý nghĩa quyết định trong giai đoạn phát triển cao của cuộc chiến tranh.Hội nghị lần thứ 11 đã chủ trương tiếp tục xây dựng miền Bắc thành một hậu phương lớn với định hướng xã hội chủ nghĩa trong điền kiện có chiến tranh Đó là 1 chủ trương thích hợp, đảm bảo miền Bắc tiếp tục làm tròn nghĩa vụ của hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn Dưới ánh sáng của nghị quyết Hội nghị trung ương lần thứ

11, cách mạng miền Bắc đã có bước chuyển hướng kịp thời về kinh tế, quốc phòng, tư

tưởng và tổ chức để tiến lên giành thắng lợi mới trong những giai đoạn tiếp theo của cuộc cách mạng.

Hội nghị lần thứ 12 đã phân tích một cách khoa học so sánh lực lượng giữa ta và địch, khẳng định thất bại tất yếu của đế quốc Mỹ, vạch rõ nhiệm vụ cụ thể cho cách mạng hai miền, động viên quân đội và nhân dân cả nước giữ vững chiến lược tiến công, nêu cao ý chí tự lực tựu cường và ra sức tranh thủ sự ủng hộ và giúp đỡ của bè bạn quốc tế, tiến lên đánh thắng hoàn toàn đế quốc Mỹ xâm lược

Sau khi có nghị quyết 15 của ban chấp hành Trung ương Đảng, phong trào đấu tranh của nhân dân ta ở miền Nam có bước phát triển mới Đấu tranh vũ trang ngày càng lan rộng Yêu cầu về cán bộ và vũ khí ngày càng lớn Đường dây Thống Nhất trên cơ sở đường giao liên bí mật xuyên Trường Sơn trong kháng chiến chống thực dân Pháp không thể đáp ứng yêu cầu đó nhất là đối với các tỉnh Nam Bộ và Nam Trung Bộ

II) CÁC CON ĐƯỜNG CHI VIỆN

2.1 Đường bộ

2.1.1 Quá trình hình thành và hoàn thiện

Bước sang năm 1959, phong trào cách mạng miền Nam có bước phát triển quantrọng, nhiều căn cứ hình thành ở vùng rừng núi đã tạo nên thế đứng mới của lực lượngcách mạng miền Nam Lúc này, yêu cầu về vũ khí, đạn dược của cách mạng miền Namđang trở nên hết sức cấp thiết Đồng thời, để vai trò, tác dụng và sức mạnh của hậuphương miền Bắc và hậu phương tại chỗ ở miền Nam, rất cần một hệ thống giao thôngthông suốt Trước yêu cầu và tình hình đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã quyết địnhxây dựng tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn chi viện cho cách mạng miền Nam Tháng 1/1959, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp và khẳng địnhcon đường phát triển cơ bản của cách mạng miền Nam là con đường sử dụng bạo lựccách mạng để giải phóng miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân.Thực hiện những nhiệm vụ trên đây, chiến trường miền Nam rất cần sự chi viện về lựclượng, vũ khí, đạn dược, thuốc men, quân trang, quân dụng với số lượng lớn Chiviện sức người, sức của kịp thời trở thành yêu cầu sống còn đối với sự tồn tại và pháttriển của cách mạng miền Nam và điều đó đòi hỏi phải gấp rút mở những tuyến đườnghuyết mạch nối liền hậu phương với tiền tuyến Tuyến đường ấy phải đủ sức đảm

nhận, hoàn thành nhiệm vụ vận tải chiến lược, đáp ứng yêu cầu, tình hình phát triểncủa chiến trường và thậm chí phải vượt trước một bước.

Trước tình hình đó, giữa năm 1959, Bộ chính trị đã ra chỉ thị “Tổ chức một conđường giao thông quân sự đặc biệt mở đường đưa cán bộ, tiếp tế vũ khí và những mặthàng cần thiết vào miền Nam, đây là việc làm lớn, có tính chiến lược, liên quan trựctiếp đến sự nghiệp giải phóng miền nam, thống nhất đất nước”

Sau một thời gian nghiên cứu và gấp rút chuẩn bị, ngày 19/5/1959, Thường trựcTổng Quân uỷ triệu tập Ban cán sự, chính thức giao nhiệm vụ cho Đoàn mở đườngTrường Sơn chi viện cho chiến trường miền Nam, vận chuyển gấp một số hàng quân

sự theo yêu cầu của Liên khu 5, tổ chức đảm bảo cho 500 cán bộ hành quân vào chiếntrường làm nòng cốt xây dựng lực lượng chủ lực Với chiến lược bí mật, chủ động tiếncông, Bộ Chính trị, Tổng Quân uỷ yêu cầu Đoàn tuyệt đối giữ bí mật, không để đốiphương biết được sự chi viện của miền Bắc đối với miền Nam, dù chỉ là một hoạtđộng nhỏ lẻ, đây là vấn đề có tính nguyên tắc Ra đời tháng 5 năm 1959, Đoàn đượcmang phiên hiệu Đoàn 559

Mạng lưới giao thông quân sự này chạy dọc dãy Trường Sơn, từ miền Bắc quamiền Trung, hạ Lào và Campuchia để chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam vàQuân đội nhân dân Việt Nam Vào những năm đầu việc vận chuyển hàng chi việnđược thực hiện bằng hình thức đi bộ, gùi thồ đơn giản Tuy giữ bí mật nhưng việc vậnchuyển bằng phương pháp thô sơ này không đạt hiệu quả do quãng đường vận chuyểndài tới 2000km Sau 2 năm như vậy, chúng ta đã chuyển sang vận chuyển cơ giới Hệthống đường cơ giới dần được hình thành, ẩn khuất giữa núi rừng Trường Sơn rộng

lớn, điều này đã tạo điều kiện cho các đoàn xe quân sự vận chuyển lượng lớn quânlính, lương thực cùng vũ khí từ Bắc vào Nam Cũng từ đây, Mỹ triển khai một loạtbiện pháp nhằm ngăn chặn bằng được mọi nguồn tiếp tế từ bên ngoài vào miền Nam,đánh phá hệ thống đường Trường Sơn với những loại vũ khí hiện đại và mật độ ngàycàng cao, đường Trường Sơn trở thành tuyến lửa – nơi diễn ra các cuộc chiến đấu ácliệt và cam go Được tăng cường về lực lượng và phương tiện, bộ đội Trường Sơnnhanh chóng tổ chức lại đội hình, bố trí lại thế trận, điều chỉnh giới tuyến chiến đấu,hiệp đồng giữa các quân binh chủng Vì vậy, mặc dù đánh phá ác liệt nhưng tuyếnvận tải chiến lược vẫn không ngừng được xây dựng và mở rộng, vươn sâu, vươn xavào các chiến trường, tất cả đều hướng về miền Nam ruột thịt.

2.1.2 Hoạt động

Đi vào hoạt động, Đoàn 559 chọn khe Hó - nằm giữa một thung lũng ở tây namVĩnh Linh là địa điểm xuất phát để tiến vào Trường Sơn “soi đường”, lập trạm Saumột thời gian, ngày 13-8-1959, chuyến hàng đầu tiên chính thức vượt Trường Sơn.Sau 8 ngày đêm vượt qua sông sâu, suối dữ, đèo cao và hệ thống đồn bốt chốt chặnnghiêm ngặt của địch, hàng được bàn giao cho chiến trường Trị Thiên Đây là dấu mốc

có ý nghĩa to lớn đối với cách mạng Việt Nam, vì mỗi khẩu súng, viên đạn đến vớichiến trường là thể hiện “ý Đảng”, “lòng dân”, là tình cảm của Bác Hồ kính yêu, củanhân dân miền bắc gửi tới đồng bào, chiến sĩ miền nam ruột thịt

Sau một thời gian “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” trong điều kiện bị địch đánhphá ác liệt, thời tiết khí hậu phức tạp, việc xây dựng và bảo vệ tuyến vận tải kéo dàihàng nghìn km, vượt xa về quy mô cả Đông và Tây dãy Trường Sơn, xuyên qua 20tỉnh thuộc 3 nước Đông Dương Có thể thấy đường Hồ Chí Minh là khúc ruột nối các

tuyến vận tải của hậu phương lớn – miền Bắc và của các chiến trường thuộc ba nướcViệt Nam – Lào – Campuchia đã tạo lên một hệ thông liên tục trải dài và vững chắc.Đường Trường Sơn chính là biểu tượng của sự hy sinh, gian khổ, đồng thời cũng làkhát vọng “không có gì quý hơn độc lập, tự do” của nhân dân Việt Nam, bất chấp sựphá hoại, hủy diệt của kẻ thù cùng những khó khắn trở ngại về địa hình, thời tiết trongsuốt 16 năm (1959 – 1975)

Năm 1959, khi xung đột quân sự lên cao giữa Mặt trận Dân tộc giải phóng miềnNam Việt Nam với chính phủ Ngô Đình Diệm, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa

đã giao nhiệm vụ cho Đoàn 559 mới được thành lập tháng 9 vào Nam để xây dựng hệthống đường Trường Sơn với lực lượng 01 tiểu đoàn giao liên (D301) với 440 người.Đoàn có nhiệm vụ vừa vận chuyển vừa mở đường hành quân, với phương châm “đikhông dấu, nấu không khói, nói không tiếng” để đảm bảo bí mật tối đa Sau đó, Đoàn

559 chuyển các tuyến giao thông của mình sang sườn Tây của dãy Trường Sơn, mộtnăm sau Đoàn 559 đã đạt được quân số lên đến 6.000 người với 02 trung đoàn 70 và

71 Lúc này miền Bắc đã đưa được hơn 500 người vào miền Nam, đến năm 1964 con

số này đã tăng lên hơn 17000 người Đặc biệt từ sau năm 1964, đường Trường Sơnnhư một trận địa bát quái, lan các chiến trường ở mọi ngả Các đơn vị bộ đội và thanhniên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn – Hồ Chí Minh đã vượt qua muônngàn thử thách, gian lao, kiên cường, dũng cảm chống trả lại cuộc chiến tranh xâmlược tàn khốc của Mỹ – ngụy Trong thời gian này, chúng đã ném hơn 3,5 triệu tấnbom đạn xuống đây, nhiều hơn cả số lượng bom đạn chúng sử dụng trong chiến tranhthế giới thứ 2

Từ năm 1965 – 1968, đây là thời kỳ ngăn chặn sự phá hoại của địch và tiếp tục

mở rộng Đến tháng 4/1965 quân số của Đoàn 559 đã phát triển lên tới 24.000 ngườithường xuyên làm nhiệm vụ vừa chiến đấu ngăn chặn sự phá hoại của địch, vừa mởrộng hệ thống giao thông để phục vụ chiến trường miền Nam Theo ước tính của tìnhbáo Mỹ: năm 1961 số quân vào Nam theo đường Trường Sơn là 5.843 người; năm

1962 là 12.765 người ; năm 1963 là 7.693 người; năm 1694 là 12.424 người và cũngtrong năm này khả năng cung ứng của đường Trường Sơn đạt đến 20 tới 30 tấn mỗingày Đến năm 1966, Mỹ ước tính tổng số quân vào Nam qua đường Trường Sơn là từ58.000 đến 90.000 người Mùa khô năm 1966 - 1967 đánh dấu bước chuyển lớn vềchiến thuật vận tải của Đoàn 559 từ “phòng tránh tích cực” sang “tiến công” hợp đồngbinh chủng Các sở chỉ huy được chuyển ra gần đường, các lực lượng phòng không,công binh đóng sát đường để dễ hỗ trợ kịp thời và hiệu quả hơn cho lực lượng vận tảichủ công Nhiều tuyến đường phụ, đường vòng được mở thêm để đảm bảo thôngđường cho xe chạy Đến cuối năm 1967, mạng lưới đường đã lên đến 2.959km đường

ô tô, trong đó có 275km đường chính, 576km đường vòng và 450km đường vào cácvùng kho chứa Trong năm 1967, để chuẩn bị cho tổng tấn công Mậu Thân 1968, đã cóhơn 81.000 tấn hàng đã được vận chuyển và cất giữ, với 200.000 quân, trong đó có 07

trung đoàn bộ binh và 20 tiểu đoàn độc lập đã di chuyển vào Nam an toàn bằng conđường này.

Ngoài lực lượng trực tiếp chiến đấu thì các lực lượng vận tải, đảm bảo giaothông, mở đường và các lực lượng khác hàng chục vạn người được động viên từ miềnBắc Về vật chất, miền Bắc tổ chức tiếp nhận hàng triệu tấn vũ khí, vật chất, phươngtiện kỹ thuật do nước ngoài viện trợ, tổ chức nghiên cứu, cải tiến các vũ khí, thiết bịchiến đấu Trong các năm 1965 – 1968 miền Bắc đưa vào miền Nam khối lượng vậtchất ước tính gấp 10 lần so với năm 1961 – 1964 Bên cạnh việc chi viện sức người,sức của cho miền Nam, miền Bắc còn tiếp nhận hàng chục vạn cán bộ, chiến sĩ, con

em miền Nam tập kết, tiếp nhận gần 310000 thương, bệnh binh và hơn 350000 từ tiềntuyến ra hậu phương để chữa trị, học tập,… Qua đó có thể thấy rằng miền Bắc thực sự

là chỗ dựa vững chắc, là hậu phương quan trọng cho đồng bào, cho người ra trận, cán

bộ, chiến sĩ đang ngày đêm chiến đấu ở chiến trường miền Nam, đặc biệt là lúc cáchmạng miền Nam gặp nhiều khó khăn và thử thách

Vào giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh, đường Đông và Tây Trường Sơn đãhình thành một hệ thống liên hoàn, vững chắc, là cơ sở hạ tầng bảo đảm chi viện liêntục vật chất, cơ động lực lượng, binh khí kỹ thuật, bảo đảm cho đòn tấn công chiếnlược khi thời cơ đến Đồng thời tuyến hành lang Đông - Tây Trường Sơn đã hìnhthành một căn cứ hậu cần chiến lược, chiến dịch rộng 130.000km2, nối liền hậuphương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam, là chỗ dựa vững chắc cho cácchiến trường Đây là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi nhiệm vụ chi việncủa hậu phương chiến lược miền Bắc cho các chiến trường tại miền Nam, Lào vàCampuchia nói chung và chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử tháng 4/1975 nói riêng toànthắng Tính đến ngày Việt Nam thống nhất, Đường Trường Sơn đã tồn tại gần 6.000ngày đêm, tuyến vận tải chiến lược lên tới gần 20.000 km, bao gồm 4 hệ thống trụcdọc dài 6.810 km, 13 hệ trục ngang dài 4.980 km, 5 hệ thống đường vượt khẩu dài 700

km, 1 hệ thống đường vòng tránh các trọng điểm dài 4.700 km Các lực lượng côngbinh, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến Trường Sơn với quân số khoảng120.000 người đã làm nên mạng lưới đường liên hoàn, nối Đông với Tây Trường Sơn.Quân đội nhân dân Việt Nam đã nhờ hệ thống đường này mà hành quân vượt đèo, lộisuối, vững bước hành quân tiến vào giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, vớitốc độ “một ngày bằng 20 năm”; “thần tốc, thần tốc hơn nữa/ táo bạo,tạo bạo hơn nữa/tranh thủ từng phút, từng giờ/ sốc tới mặt trận/ giải phóng miền Nam/ quyết chiến vàtoàn thắng” để thực hiện lời dặn của Bác trước lúc đi xa “đánh cho Mỹ cút, đánh chongụy nhào/tiến lên chiến sỹ đồng bào/Bắc - Nam sum họp xuân nào vui hơn” , với mụctiêu cao cả là “không có gì quý hơn độc lập tự do”

2.2 Đường biển

2.2.1Quá trình hình thành và hoàn thiện

Để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Đảng đã xác định: Con đường của cách mạng miền Nam phải bằng bạo lực, đồng thời phải kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang…

Với chủ trương đó, Bộ chính trị quyết định thành lập “ Đoàn công tác quân sự đặc biệt”( sau đổi thành đoàn 559) với nhiệm vụ mở đường vận chuyển hàng quân sự chi viện vào miền Nam; tổ chức đưa đón cán bộ, bộ đội, chuyển công văn tài liệu từ Bắc vào Nam và ngược lại Cùng với việc vận chuyển chi viện bằng đường bộ, Đoàn

559 được giao nhiệm vụ tổ chức chi viện cho miền Nam bằng đường biển Lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ này được giao cho Tiểu đoàn 603 với tên gọi “Tập đoàn đánh cá miền Nam” chở vũ khí chi viện cho miền Nam

Sau một thời gian chuẩn bị mọi mặt, Tiểu đoàn 603 tổ chức 2 chiếc thuyền gỗ vận chuyển chuyến hàng đầu tiên (năm 1960), đưa vũ khí vào Khu 5 nhưng không thành công do gặp bão, thuyền bị hỏng nặng và gặp địch, phải thả hàng xuống biển phi

tang Nhận thấy việc dùng thuyền gỗ chạy buồm chở vũ khí vào Nam khó khăn và không an toàn Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương chủ trương nhanh chóng mở đường vận chuyển chiến lược trên biển Đông chi viện cho miền Nam đồng thời giao

Bộ Tư lệnh Hải quân nghiên cứu tuyến vận tải chiến lược trên biển

Tàu không số vận chuyển hàng hóa, vũ khí trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển

2.2.2: Hoạt động

Nếu như đường Hồ Chí Minh trên bộ được ví là “trận đồ bát quái xuyên rừngrậm”, thì đường Hồ Chí Minh trên biển – con đường huyền thoại lại gắn liền với hìnhảnh những con tàu "không số" đầy bí ẩn giữa đại dương bao la đã âm thầm vận chuyểnthành công hàng trăm nghìn tấn vũ khí, lương thực, thuốc men chi viện kịp thời chochiến trường miền Nam, góp phần làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975

Sau hiệp định Geneva 1954, đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai Ngô ĐìnhDiệm ráo riết tiến hành chính sách “tố Cộng, diệt Cộng”, lê máy chém đi khắp miềnNam Đứng trước tình hình đó, để tăng cường hơn nữa khả năng chi viện kịp thời chochiến trường miền Nam làm nhiệm vụ đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đấtnước Bên cạnh tuyến đường mòn Hồ Chí Minh đã được mở vào năm 1959, Bộ Chínhtrị quyết định mở thêm tuyến vận tải thứ hai bằng đường biển Ngày 23/10/1961, BộQuốc phòng đã quyết định thành lập Đoàn vận tải biển 759 (nay là Lữ đoàn 125 Hảiquân), đánh dấu sự ra đời của tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh

Đêm 11/10/1962, từ bến K15 ở Đồ Sơn (Hải Phòng), một chiếc tàu gỗ gắn máyđầu tiên của Đoàn 759, đóng giả tàu đánh cá chở theo 119 tấn vũ khí, rời bến lênđường vào Bồ Đề(Cà Mau) an toàn, mở đầu cho những chuyến hành trình đầy bão tápcủa đoàn tàu "không số" trên tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại Năm 1963, Đoàn

125 bắt đầu sử dụng cả tàu vỏ sắt và vỏ gỗ, chuyển 23 chuyến vũ khí vào cả 4 bến củaNam Bộ (trong đó có 3 chuyến hàng không tới đích); năm 1964, chuyển được 59chuyến hàng

Tàu 69 Đoàn 759 giả làm tàu đánh cá

nước ngoài để vận chuyển

vũ khí chi viện cho chiến trường miền

Nam (1966)

Tàu vận tải Đoàn 759 bốc dỡ hàng hoá

chuẩn bị lên đường chi viện cho chiến trường miền Nam

(11/1968)

Tập thể cán bộ, chiến sĩ Ban Tham mưu

Đoàn 759 thời kì đầu thành lập

Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng

LLVTND của T

Nhằm đáp ứng nhu cầu vũ khí, trang bị của lực lượng vũ trang Khu 5 đangngày trở nên rất cấp thiết, tháng 10/1964, sau khi các bến Vũng Rô (Phú Yên); LộGiao (Bình Định); Đạm Thủy (Phổ An - Quảng Ngãi) và Bình Đào (Quảng Nam) đượcchuẩn bị chu đáo, bảo đảm bí mật, an toàn, Đoàn 125 được lệnh vận chuyển vũ khí,trang bị cho Khu 5 Với phương châm bí mật, bất ngờ, Đoàn 125 sử dụng các loại tàu

vỏ gỗ nhỏ (50-60 tấn) ngụy trang giống tàu đánh cá đưa trót lọt, an toàn chuyến đầuvào bến Lộ Giao (26/10/1964) và 3 chuyến tới bến Vũng Rô

Sau sự kiện tàu C143 bị địch phát hiện tại Vũng Rô (Phú Yên) vào tháng 2năm 1965, sau khi giao hàng xong, tàu bị hỏng, phải giấu gần bờ, hôm sau bị máy bayđịch phát hiện, bắn phá Tuyến vận tải chiến lược trên biển của ta đã bị lộ, địch tăngcường tuần tra, kiểm soát gắt gao các vùng biển Đoàn 125 phải buộc tạm dừng vậnchuyển cho Khu 5 phải chuyển hướng hoạt động, sử dụng các đội tàu đi theo nhiềutuyến đường khác nhau Với 89 chuyến tàu chuyển 4.419 tấn hàng (chủ yếu là vũ khí,đạn dược) chuyển vào Khu 5 và chiến trường Nam Bộ từ tháng 9/1962 đến 02/1965,Đoàn 125 đã góp phần quan trọng vào sự phát triển và chiến thắng của lực lượng vũtrang ta trong các trận Ấp Bắc, Đầm Dơi, Chà Là, Bình Giã, Núi Thành, VạnTường…, cùng quân và dân miền Nam đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của

đế quốc Mỹ

Sau sự kiện Vũng Rô, Đoàn 125 đề xuất và được Quân ủy Trung ương nhất tríphương thức đưa tàu đi theo đường hàng hải quốc tế, sau đó bất ngờ đột nhập vào cácbến tiếp nhận, nhưng cũng gặp rất nhiều khó khăn Đặc biệt, sau Tổng tiến công và nổidậy của quân và dân ta Tết Mậu Thân 1968, địch kiểm soát gắt gao các vùng biểnĐoàn 125 phải tạm dừng vận chuyển Trong 4 năm (1965-1968), tuyến đường biển tổchức được 27 chuyến, song chỉ có 7 chuyến đến đích, giao được 410,4 tấn hàng (chủyếu cho Nam Bộ), 11 chuyến phải quay trở lại miền Bắc, 6 chuyến phải tự phá hủy, 3chuyến bị địch đánh chiếm

Trước tình hình đó bằng chính sách ngoại giao khôn khéo, ta đã tranh thủ sựgiúp đỡ của Chính phủ Vương quốc Campuchia, chuyển hướng tổ chức vận chuyểnbằng tàu biển quốc tế đưa hàng viện trợ quân sự vào cảng Xihanúcvin, sau đó thuê tàucủa quân đội Hoàng gia Campuchia tiếp tế cho chiến trường Nam Bộ và một phần chochiến trường Tây Nguyên Bằng cách này, từ 1966-1969, đã có 10 chuyến tàu, chuyển