Lông hút: được hình thành từ tế bào biểu bì rễ, có hàng trăm lông hút trên mỗi mm2 à tạo bề mặt tiếp xúc với đất hàng chục, thậm chí hàng trăm m2; có cấu tạo bằng thành tế bào mỏng,
Trang 1[MỘT SỐ BÀI ĐỂ THẦY CÔ THAM KHẢO]
Chú ý: Chất lượng file tham khảo để chế độ dung lượng thấp nên rất mờ
BÀI 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ
Trang 2Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 18
Câu 1 Trình bày cấu tạo của rễ cây thích nghi với việc hấp thụ ion khoáng
Bộ rễ: do nhiều loại rễ tạo thành; phát triển mạnh về số lượng, kích thước và diện tích (sinh trưởng nhanh
về chiều sâu, phân nhánh chiếm chiều rộng)
Lông hút: được hình thành từ tế bào biểu bì rễ, có hàng trăm lông hút trên mỗi mm2
à tạo bề mặt tiếp xúc với đất hàng chục, thậm chí hàng trăm m2; có cấu tạo bằng thành tế bào mỏng, không thấm cutin, chỉ có một không bào trung tâm lớn, áp suất thẩm thấu cao do hoạt động hô hấp rễ mạnh à nước và ion khoáng được hấp thụ dễ dàng nhờ sự chênh lệch nồng độ giữa lông hút và dung dịch đất
Câu 2 Trình bày hai con đường đi của nước và ion khoáng từ ngoài vào mạch gỗ của rễ
Con đường gian bào: nước đi theo không gian giữa các tế bào và không gian giữa các bó sợi xenlulôzơ
bên trong thành tế bào đến nội bì tới đai Caspari trở lại con đường tế bào chất
Con đường tế bào chất: xuyên qua tế bào chất các tế bào
Câu 3 Đai caspari (nội bì) có vai trò gì trong qua trình hấp thụ nước của thực vật?
Vòng đai Caspari nằm ở tế bào nội bì có vai trò điều chỉnh lượng nước và kiểm tra các chất khoáng hòa
tan trong nước
Câu 4 Hãy phân biệt cơ chế hấp thụ nước với cơ chế hấp thụ ion khoáng ở rễ cây
Cơ chế hấp thụ nước: Nước được hấp thu vào rễ theo cơ chế thụ động (theo cơ chế thẩm thấu): nước
xâm nhập từ môi trường đất, nơi có nồng độ chất tan thấp (môi trường nhược trương) vào tế bào rễ, nơi
có nồng độ chất tan cao (dịch bào ưu trương, áp suất thẩm thấu cao)
Cơ chế hấp thụ ion khoáng: các ion khoáng xâm nhập từ đất vào tế bào rễ một cách chọn lọc theo hai cơ
chế:
o Cơ chế thụ động: các ion khoáng xâm nhập từ đất (hoặc môi trường dinh dưỡng) vào rễ theo
gradien nồng độ: từ môi trường ngoài (nơi có nồng độ của ion cao) vào rễ (nơi có nồng độ ion thấp)
o Cơ chế chủ động: Đối với một số ion mà cây có nhu cầu cao (ví dụ như ion K+) thì có thể xâm nhập ngược chiều gradien nồng độ Sự di chuyển ngược chiều nồng độ như vậy đòi hỏi phải tiêu tốn năng lượng sinh học ATP được tạo ra trong hô hấp (phải dùng các bơm ion K/Na…)
Câu 5 Nêu đặc điểm của rễ cây sống tại sa mạc? Tại sao?
Ở sa mạc, thời tiết khô hạn, ít mưa, lượng nước trong đất ít và lắng ở những tầng đất sâu cách mặt đất từ 1-2m đến rất sâu từ 8-11-2m
Vì thế các loại cây bụi ở sa mạc khi cần tìm nguồn nước để cung cấp cho các hoạt động sống của cây, rễ sinh trưởng dài ra để tìm đến nguồn nước ở sâu trong đất nên có những cây bụi ở sa mạc có rễ dài trên 10m
Câu 6 Vì sao cây trên cạn ngập úng lâu ngày sẽ chết?
Vì khi bị ngập úng rễ cây thiếu oxi ảnh hưởng đến hô hấp của rễ tích lũy các chất độc hại đối với tế bào và làm cho lông hút chết, không hình thành lông hút mới cây không hút nước cây chết
Câu 7 Năm 2016, Đồng bằng sông Cửu Long hứng chịu đợt hạn hán và xâm nhập mặn nặng nề nhất trong vòng 100 năm, gây thiệt hại hơn 160.000ha lúa, tương đương 800.000 tấn lúa bị mất trắng Dựa vào kiến thức
về sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ hay giải thích tại sao cây lúa không sống được ở vùng đất mặn?
Rễ cây hấp thụ nước theo cơ chế thụ động (cơ chế thẩm thấu) Nước di chuyển từ môi trường nhược trương trong đất vào tế bào lông hút (nơi có dịch bào ưu trương) Đất nhiễm mặn có nồng độ muối hòa tan cao (từ 0,3 đến hơn 1%) nên trở thành ưu trương so với dịch bào, khiến cây không thể hấp thụ nước trong đất mà còn mất nước vào đất Cây không hấp thụ được nước nhưng quá trình thoát hơi nước ở lá vẫn diễn ra khiến cây mất nước
mà chết
Trang 3BÀI 18: TUẦN HOÀN MÁU
Trang 4Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 20
Câu 1 Hãy giải thích vì sao tim bơm máu vào động mạch thành từng đợt nhưng máu vẫn chảy trong mạch thành từng dòng liên tục
Do động mạch có tính đàn hồi nên khi tim đẩy máu vào động mạch – động mạch dãn Khi tim dãn, động mạch co Khi tim co đẩy máu vào động mạch, tạo cho động mạch một thế năng Khi tim dãn nhờ có tính đàn hồi, động mạch co lại, thế năng chuyển thành động năng đảy máu chảy tiếp Như vậy, nhờ có tính đàn hồi, máu chảy thành dòng liên tục trọng động mạch
Câu 2 Tốc độ máu và tiết diện mạch có quan hệ với nhau như thế nào?
Tốc độ máu tỉ lệ nghịch với tổng tiết diện của hệ mạch Tổng tiết diện càng lớn thì tốc độ máu càng nhỏ và
ngược lại tổng tiết diện càng nhỏ thì tốc độ máu càng lớn Trong hệ thống động mạch, tổng tiết diện tăng dần nên tốc độ maus giảm dần Mao mạch có tổng diện tích lớn nhất nên máu chảy với tốc độ chậm nhất Trong hệ thống tĩnh mạch, tổng tiết diện giảm dần nên tốc độ máu tăng dần
Câu 3 Tại sao nhịp tim của trẻ em thường cao hơn nhịp tim của người trưởng thành?
Trẻ em có kích thước cơ thể nhỏ, tỉ lệ S/V lớn tốc độ mất nhiệt nhanh hơn người trưởng thành Vì vậy cường độ trao đổi chất trong cơ thể tăng lên để tạo ra lượng nhiệt bù vào lượng nhiệt đã mất Cường độ trao đổi chất tăng tăng lượng CO2 và giảm lượng O2 trong máu Những thay đổi này kích thích lên thụ thể ở mạch máu truyền xung thần kinh về trung khu điều hòa tim mạch gây tăng nhịp tim
Câu 4 Tại sao những người bị xuất huyết não có thể dẫn đến bại liệt hoặc tử vong thường là những người bị cao huyết áp?
Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành mạch Huyết áp cực đại lúc tim co và huyết áp cực tiểu lúc tim giãn Ở người, lúc huyết áp cực đại lớn quá 150 mmHg và kéo dài, đó là chứng cao huyết áp Nếu huyết áp cực đại xuống dưới 80 mmHg thì thuộc chứng huyết áp thấp
Với người bị chứng huyết áp cao có sự chênh lệch nhỏ giữa huyết áp cực đại và huyết áp cực tiểu, chứng
tỏ động mạch bị xơ cứng, tính đàn hồi giảm, mạch dễ bị vỡ, đặc biệt ở não, gây xuất huyết não, dễ dẫn đến tử vong hoặc bại liệt
Câu 5 Thế nào là xơ vữa động mạch? Hậu quả của xơ vữa động mạch
Xơ vữa động mạch là do lipit lắng đọng nhiều và các mảng bám cholesteron ở thành động mạch
Hậu quả:
+ Giảm khả năng đàn hồi của thành động mạch
+ Giảm tốc độ chảy của máu
+ Gây tăng huyết áp động mạch
Câu 6 Tại sao khi tiêm thuốc vào tĩnh mạch chứ không phải là động mạch?
Khi tiêm thuốc vào tĩnh mạch chứ không phải là động mạch vì những lý do sau:
Tĩnh mạch nằm cạn hơn động mạch nên rất dễ tìm thấy, thành của tĩnh mạch cũng mềm hơn
Thuốc vào tĩnh mạch sẽ được đưa về tim và từ đó được bơm đều đến các cơ quan trong cơ thể, còn nếu thuốc được vào động mạch , thuốc chỉ theo máu động mạch đến một nơi nào đó nhất định của cơ thể thôi (tùy vào vị trí của động mạch)
Áp lực dòng máu chảy trong lòng động mạch rất lớn, nếu đâm kim vào sẽ rất khó bơm thuốc vào, và nếu
có bơm được thì khả năng cầm máu tại vết kim là rất khó vì áp lực máu chảy mạnh
Câu 7 Những người bị suy tim, xơ vữa động mạnh thường mắc thêm bệnh về huyết áp Hãy giải thích
Huyết áp phụ thuộc vào nhịp tim và lực co tim, sức cản của mạch máu, khối lượng máu và độ quánh của máu nên khi những yếu tố này biến đổi thì huyết áp cũng biến đổi theo:
Bị suy tim, tim đập chậm và yếu thì huyết áp giảm
Xơ vữa động mạch làm lòng động mạch hẹp lại thì huyết áp tăng
Trang 5BÀI 12: HÔ HẤP Ở THỰC VẬT
Trang 6Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 22
Câu 1 Vì sao nói: Hô hấp sáng gắn liền với nhóm thực vật C3
nhiệt độ cao cây tiết kiệm nước bằng cách giảm độ mở khí khổng làm cho sự trao đổi khí
Câu 2 Tại sao trong bảo quản nông sản, thực phẩm phải khống chế hoạt động hô hấp?
Để giữ đến mức tối đa lượng và chất của nông sản thực phẩm bảo quản phải khống chế hoạt động hô hấp vì:
quản
khí làm phân hủy đối tượng bảo quản
Câu 3 Tại sao ta không để rau quả trên ngăn đá tủ lạnh?
Vì nhiệt độ dưới 00C sẽ làm nước trong rau quả đông lại thành đá, phá vỡ hết các tế bào của rau quả
Câu 4 Tại sao các loại nông sản thường được bảo quản lạnh?
- Hô hấp làm tiêu hao chất hữu cơ do đó làm giảm chất lượng và số lượng nông sản Đồng thời hô hấp có tỏa nhiệt sẽ làm nhiệt độ môi trường tăng tăng thêm cường độ hô hấp
- Hô hấp giải phóng nước, làm tăng độ ẩm không khí khiến nông sản dễ hư hại do vi sinh vật
- Hô hấp cũng làm thay đổi thành phần khí (giảm O2) trong môi trường bảo quản khiến nông sản dễ chuyển sang hô hấp kị khí, bị phân hủy
- Vậy giảm nhiệt độ khi bảo quản sẽ giảm hô hấp ở nông sản, từ đó giữ được tối đa chất và lượng của nông sản
Câu 5 Nhiều người có thói quen trồng cây cảnh trong nhà, buổi tối đưa cảnh ngoài hiên vào nhà và tắt đèn, đóng cửa đi ngủ Thói quen này có tốt không?
- Thói quen này vô cùng tai hại, có thể nguy hiểm điến tính mạng
Ban đêm là thời điểm cây xanh hô hấp tiêu thụ oxi và thải ra khí CO2 + trong điều kiện kín hàm lượng khí oxi giảm, khí CO2 tăng con người thiếu khí oxi hô hấp có thể dẫn đến hôn
mê hoặc tệ hại hơn là nguy hiểm đến tính mạng.
Trang 7BÀI 8: QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
Trang 8Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 24
Câu 1 Lá có hình thái phù hợp với chức năng như thế nào?
lục lạp
nước cùng các ion khoáng cho quang hợp và mạch libe là con đường dẫn sản phẩm quang hợp ra khỏi lá
quang hợp
Câu 2 Những cây lá màu đỏ có quang hợp không? Tại sao?
Có Vì những cây có màu đỏ vẫn có nhóm sắc tố màu lục, nhưng bị che khuất bởi màu đỏ của nhóm sắc tố ở dịch bào là antôxianin và carôtenoit Vì vậy những cây này vẫn tiến hành quang hợp bình thường, tuy nhiên cường độ quang hợp thường không cao
Câu 3 Sau khi học sau xong bài quang hợp ở thực vật, Nam đố Tuấn
Nam: Đối với thực vật lá chính là cơ quan đảm nhận chức năng quang hợp ở thực vậtđúng hay sai?
Tuấn: Đúng, quá đúng
Nam: Vậy tại sao cây xương rồng ở sa mạc lá của chúng biến thành gai mà chúng vẫn quang hợp được?
Tuấn: Ừ… thì…
Nếu em là Tuấn em sẽ trả lời các câu hỏi của Tuấn như thế nào?
Trang 9BÀI 3: THOÁT HƠI NƯỚC
Trang 10Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 26
Câu 1 Trình bày vai trò của quá trình thoát hơi nước đối với thực vật
Vai trò 1:
o Thoát hơi nước là động lực đầu trên của dòng mạch gỗ có vai trò: giúp vận chuyển nước, các ion khoáng và các chất tan khác từ rễ đến mọi cơ quan của cây trên mặt đất
o Tạo môi trường liên kết các bộ phận của cây
o Tạo độ cứng cho thực vật thân thảo
Vai trò 2:
o Nhờ có thoát hơi nước, khí khổng mở ra cho khí CO2 khuếch tán vào lá cung cấp cho quá trình quang hợp
Vai trò 3:
o Thoát hơi nước giúp hạ nhiệt độ của lá cây vào những ngày nắng nóng, đảm bảo cho các quá trình sinh lí diễn ra bình thường
o Nhiệt độ của lá cây đang thoát hơi nước mạnh có thể thấp hơn nhiệt độ của lá đang héo đến 70C
Câu 2 Macximốp – Nhà sinh lí thực vật người Nga viết: “Thoát hơi nước là tai họa tất yếu của cây” Vì sao?
"Tai họa" ở đây là muốn nói trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển của mình, thực vật phải mất đi
một lượng nước quá lớn và như vậy nó phải hấp thụ một lượng nước lớn hơn lượng nước mất đi Đó là một điều không dễ dàng gì trong điều kiện môi trường luôn luôn thay đổi
Còn "tất yếu" là muốn nói thực vật cần phải thoát một lượng nước lớn như thế, vì có thoát nước mới lấy
được nước Sự thoát nước ở lá đã tạo ra một sức hút nước, một sự chênh lệch về thế nước theo chiều hướng giảm dần từ rễ đến lá và nước có thể chuyển từ rễ lên lá một cách dể dàng Người ta gọi đó là động cơ trên của con đường vận chuyển nước Mặt khác khi thoát một lượng nước lớn như vậy, nhiệt độ của bề mặt lá được điều hoà, chỉ cao hơn nhiệt độ trong bóng râm một chút
Ngay ở sa mạc nhiệt độ của lá nơi nắng chói chang cũng chỉ cao hơn trong bóng râm 6 - 70C Một lý do quan trọng hơn nữa là khi thoát hơi nước thì khí khổng mở và đồng thời với hơi nước thoát ra, dòng
CO2 sẽ đi từ không khí vào lá, đảm bảo cho quá trình quang hợp thực hiện một cách bình thường
Câu 3 Biểu bì lá cây sống ở những vùng nóng, khô hạn có đặc điểm gì giúp nó thích nghi với điều kiện sống?
Biểu bì mặt trên của lá được phủ lớp cutin dày, không có hay có rất ít khí khổng, nhờ đặc điểm này giúp cây giảm sự mất nước, giảm quá trình thoát hơi nước qua bề mặt trên của lá, đảm bảo đủ nước để duy trì sự sống
Câu 4 Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái che ở vật liệu xây dựng?
Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt làm cho nhiệt độ tăng cao, còn lá cây thoát hơi nước làm hạ nhiệt độ môi trường xung quanh lá Nhờ vậy, không khí dưới bóng cây vào những ngày hè nóng bức mát hơn so với không khí dưới mái nhà che bằng vật liệu xây dựng
Câu 5 Tại sao không nên tưới nước cho cây vào buổi trưa?
Buổi trưa, nhiệt độ và ánh sáng cao, cây hô hấp mạnh, cần nhiều oxy Nếu tưới nước, đất sẽ bị nén chặt
cây không lấy được O2 năng lượng giảm và sinh ra sản phẩm độc làm cây hút nước không được, trong khi lá cây thoát nước mạnh
Khi tưới nước, cây hút nước làm cho các tế bào khí khổng no nước khí khổng mở cây thoát hơi nước Nhiệt độ không khí cao khiến cây mất nước mạnh lá cây bị héo, cây có thể chết
Những giọt nước đọng lại trên lá như một thấu kính hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt trời đốt nóng cây
cây héo
Câu 6 Giải thích vì sao các nông dân khi trồng chuối, mía thường cắt bỏ bớt lá đi?
- Vì khi mới trồng rễ của chúng rất ít, hút nước rất kém
- Lá là cơ quan thoát hơi nước chủ yếu của cây làm mất nước
cắt bỏ bớt lá giúp giảm thiểu sự mất nước qua con đường thoát hơi nước