Từ những kiến thức về môn học Thể chế chính trị đương đại, anh chị hãy: 1 Lựa chọn và phân tích một thể chế chính trị tại một quốc gia cụ thể 2 Nhận xét đánh giá so sánh thể chế chính trị thực tiễn của quốc gia đó với một quốc gia khác theo thể chế chính trị tương tự 3 Đưa ra nhận xét hoặc quan điểm của bản thân anh chị về vấn đề trên. BÀI LÀM PHẦN MỞ ĐẦU Thế chế chính trị là một trong những vấn đề quan trọng của khoa học chính trị được nhiều các học giả quan tâm nghiên cứu. Qua nhiều giai đoạn hình thành và phát triển, cho đến nay thế chế chính trị của các quốc gia trở nên hoàn thiện hơn và đa dạng hơn so với các giai đoạn trước. Trong thời kỳ hiện tại này, trước xu thế phát triển mạnh mẽ của thế giới trên tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, xã hội, văn hóa đến chính trị, mỗi quốc gia luôn cố gắng xây dựng và hoàn thiện thể chế chính trị của mình để phát triển đất nước. PHẦN NỘI DUNG Thể chế chính trị là hệ thống các định chế, các giá trị, chuẩn mực hợp thành những nguyên tắc tổ chức và phương thức vận hành của một chế độ chính trị, là hình thức thể hiện các thành tố của hệ thống chính trị thuộc thượng tầng kiến trúc, là cơ sở chính trị xã hội quy định tính chất, nội dung của chế độ xã hội nhằm bảo vệ quyền lực và lợi ích của giai cấp cầm quyền. Mỹ là quốc gia lớn thứ 4 về tổng diện tích 9.833.520 km²và thứ 3 về quy mô dân số 328,3 triệu dân (2019) trên thế giới. Hoa Kỳ không có sắc tộc chính thống hay đại diện mà hoàn toàn là quốc gia của người nhập cư, đây là quốc gia đa dạng chủng tộc và văn hóa vào bậc nhất thế giới. Mỹ là một xã hội đa dân tộc và đa chủng tộc, được phân chia thành đa số da trắng và thiểu số da đen, người Mỹ mốchxích và một số nhóm thiểu số khác. Hiến pháp Mỹ là một trong những bản hiến pháp thành công nhất thế giới. Với nội dung ngắn gọn, đơn giản, khái quát, nó tồn tại hơn hai thế kỷ và đến nay vẫn còn hiệu lực với những điều bổ sung mới. Hiến pháp tôn trọng nguyên tắc “tam quyền phân lập”, quy dịnh cơ chế phân quyền rõ ràng giữa ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Các cơ quan trên hoạt động độc lập, nhưng vẫn phụ thuộc vào nhau, kiềm chế nhau. Thể chế chính trị Mỹ điển hình cho mô hình cộng hòa tổng thống, thể hiện rõ nét cơ chế tập trung quyền hành pháp vào tay Tổng thống. Tuy nhiên, Tổng thống không nắm được quyền lực tuyệt đối, mà phải chia sẻ quyền lực với Quốc hội và Tòa án Tối cao. 1 Khác với hầu hết các nước khác, Hạ viện có quyền hơn Thượng viện, ở Mỹ duy trì chủ nghĩa lưỡng viên cần bằng hai viện Quốc hội có quyền lực ngang nhau, cơ chế bầu cử Quốc hội dung hoà lợi ích giữa các bang lớn và bang nhỏ: Hạ viện theo tỷ lệ dân cư, Thượng viện có đại diện các bang như nhau. Cơ cấu Quốc hội hai viện cũng giúp cho quá trình thông qua các quyết định kỹ càng, thận trọng hơn, làm giảm áp lực từ phía các đảng phái và cử tri Do không thể bị giải tán bởi Tổng thống, Quốc hội Mỹ hoạt động độc lập và được các nhà chính trị tư sản coi là Quốc hội có quyền lực nhất thế giới. Vì mặc dù mang danh đại nghị nhưng quốc hội các nước Anh, Đức... không có thực quyền, còn trong thể chế cộng hòa tổng thống, Quốc hội Mỹ nắm quyền thực sự và là cơ quan đổi trọng, kiềm chế Tổng thống Khác với thể chế cộng hòa đại nghị Quốc hội bầu ra và có quyền bãi miễn Chính phủ Tổng thống Mỹ do người dân bầu ra, có quyền lực bao trùm, là nguyên thủ quốc gia và nắm trọn quyền hành pháp. Tổng thống tự thành lập Chính phủ, các thành viên chính phủ thực chất là những cố vấn giúp việc cho Tổng thống và chỉ chịu trách nhiệm trước Tổng thống. Chính phủ Tổng thống không chịu trách nhiệm trước Quốc hội, tuy nhiên Tổng thống cũng không có quyền giải tán Quốc hội. Chính phủ Tổng thống là bộ máy hành pháp đơn nhất, khác với Chính phủ Nghị viện là bộ máy hành pháp tập thể. Chính phủ Tổng thống được bầu cho một nhiệm kỳ nắm quyền cố định, đảm bảo mức độ ổn định cao, khác với thể chế Nghị viện, do phụ thuộc vào các đảng, Chính phủ thường xuyên có khả năng bị lật đổ, nhất là trong các nghị viện đa đảng mà không có liên minh chặt chẽ, bền vững. Nét đặc trưng trong hệ thống tư pháp Mỹ là không có Tòa án Hiến pháp. Chức năng đó thuộc về Tòa án Tối cao. Các Thẩm phán Tòa án Tối cao được hưởng nhiều ưu đãi (nhiệm kỳ suốt đời, lương cao), được trao nhiều quyền lực: quyết định tính hợp hiến của các đạo luật liên bang các quyết định của Tổng thống, luật pháp của các bang, giải quyết những mâu thuẫn, xung đột xã hội. Vì vậy, nó là thành trì cuối cùng bảo vệ chế độ tư bản chủ nghĩa, quyền lợi của giai cấp tư sản. Hệ thống hai đảng ở Mỹ không gắn bó và kỷ luật chặt chẽ như các đảng Bảo thủ và Công đảng ở Anh, nhưng Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ vẫn thay nhau cầm quyền, mặc dù đó là các liên minh lợi ích hỗn tạp, lỏng lẻo nhất. Nội bộ các đảng không đồng nhất, thiếu sự gắn kết do nền tảng xã hội của mỗi đảng khác nhau, nhưng 2 cương lĩnh, chính sách chung của hai đảng tương tự như nhau. Sự khác biệt chủ yếu ở các vấn đề kinh tế xã hội và văn hóa dân tộc: Đảng Dân chủ theo truyền thống là đáng của tầng lớp dưới, những người lao động, dân tộc thiểu số, du den, những người miền Nam, Đảng Cộng hòa đại diện cho lợi ích của giới đại tư bản ngân hàng, công thương nghiệp, tầng lớp trên, những người miền Bắc. Trên thực tế, tổ chức và hoạt động của hai động giống như hai tổ chức bầu cử. Hiến pháp Mỹ trao quyền tự trị rộng rãi cho các bang, các bang có hiến pháp, bộ máy quản lý nhà nước riêng. Nhưng các bang phải nghiêm chỉnh tuân thủ những quy định, nghĩa vụ chung của liên bang, luật pháp không được trái với hiến pháp và luật pháp liên bang Nguyễn tắc đó tạo nên sức mạnh cho liên bang, để chính quyền liên bang có đủ tiềm lực, khả năng thực hiện chức năng quản lý đất nước một cách thống nhất và mở rộng ảnh hưởng trong quan hệ đối ngoại. Các cuộc trưng cầu dân ý thường xuyên được tổ chức tại các bang, nhưng chưa bao giờ được tổ chức ở cấp toàn quốc.......
Trang 1HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CƠ SỞ
NGUYỄN THỊ TƯỜNG VI
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI ĐƯƠNG ĐẠI
TP Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2021
Trang 2HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CƠ SỞ
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI ĐƯƠNG ĐẠI
Sinh viên: Nguyễn Thị Tường Vi
Mã số sinh viên: 182010051
Lớp: K03_CTH
TP Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2021
Trang 3PHIẾU CHẤM ĐIỂM
Giảng viên chấm vòng 1 Giảng viên chấm vòng 2
Trang 4CÂU HỎI
Từ những kiến thức về môn học Thể chế chính trị đương đại, anh chị hãy:
1/ Lựa chọn và phân tích một thể chế chính trị tại một quốc gia cụ thể
2/ Nhận xét đánh giá so sánh thể chế chính trị thực tiễn của quốc gia đó với một quốc gia khác theo thể chế chính trị tương tự
3/ Đưa ra nhận xét hoặc quan điểm của bản thân anh chị về vấn đề trên
Trang 51
BÀI LÀM PHẦN MỞ ĐẦU
Thế chế chính trị là một trong những vấn đề quan trọng của khoa học chính trị được nhiều các học giả quan tâm nghiên cứu Qua nhiều giai đoạn hình thành và phát triển, cho đến nay thế chế chính trị của các quốc gia trở nên hoàn thiện hơn và đa dạng hơn so với các giai đoạn trước Trong thời kỳ hiện tại này, trước xu thế phát triển mạnh mẽ của thế giới trên tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, xã hội, văn hóa đến chính trị, mỗi quốc gia luôn cố gắng xây dựng và hoàn thiện thể chế chính trị của mình để phát triển đất nước
PHẦN NỘI DUNG
Thể chế chính trị là hệ thống các định chế, các giá trị, chuẩn mực hợp thành những nguyên tắc tổ chức và phương thức vận hành của một chế độ chính trị, là hình thức thể hiện các thành tố của hệ thống chính trị thuộc thượng tầng kiến trúc, là cơ sở chính trị - xã hội quy định tính chất, nội dung của chế độ xã hội nhằm bảo vệ quyền lực và lợi ích của giai cấp cầm quyền
Mỹ là quốc gia lớn thứ 4 về tổng diện tích 9.833.520 km²và thứ 3 về quy mô dân số 328,3 triệu dân (2019) trên thế giới Hoa Kỳ không có sắc tộc chính thống hay đại diện mà hoàn toàn là quốc gia của người nhập cư, đây là quốc gia đa dạng chủng tộc và văn hóa vào bậc nhất thế giới
Mỹ là một xã hội đa dân tộc và đa chủng tộc, được phân chia thành đa số da trắng và thiểu số da đen, người Mỹ mốchxích và một số nhóm thiểu số khác Hiến pháp Mỹ là một trong những bản hiến pháp thành công nhất thế giới Với nội dung ngắn gọn, đơn giản, khái quát, nó tồn tại hơn hai thế kỷ và đến nay vẫn còn hiệu lực với những điều bổ sung mới Hiến pháp tôn trọng nguyên tắc “tam quyền phân lập”, quy dịnh cơ chế phân quyền rõ ràng giữa ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp Các cơ quan trên hoạt động độc lập, nhưng vẫn phụ thuộc vào nhau, kiềm chế nhau Thể chế chính trị Mỹ điển hình cho mô hình cộng hòa tổng thống, thể hiện rõ nét cơ chế tập trung quyền hành pháp vào tay Tổng thống Tuy nhiên, Tổng thống không nắm được quyền lực tuyệt đối, mà phải chia sẻ quyền lực với Quốc hội và Tòa án Tối cao
Trang 62
Khác với hầu hết các nước khác, Hạ viện có quyền hơn Thượng viện, ở Mỹ duy trì chủ nghĩa lưỡng viên cần bằng - hai viện Quốc hội có quyền lực ngang nhau, cơ chế bầu cử Quốc hội dung hoà lợi ích giữa các bang lớn và bang nhỏ: Hạ viện theo tỷ lệ dân cư, Thượng viện có đại diện các bang như nhau Cơ cấu Quốc hội hai viện cũng giúp cho quá trình thông qua các quyết định kỹ càng, thận trọng hơn, làm giảm áp lực
từ phía các đảng phái và cử tri Do không thể bị giải tán bởi Tổng thống, Quốc hội Mỹ hoạt động độc lập và được các nhà chính trị tư sản coi là Quốc hội có quyền lực nhất thế giới Vì mặc dù mang danh đại nghị nhưng quốc hội các nước Anh, Đức không
có thực quyền, còn trong thể chế cộng hòa tổng thống, Quốc hội Mỹ nắm quyền thực
sự và là cơ quan đổi trọng, kiềm chế Tổng thống
Khác với thể chế cộng hòa đại nghị- Quốc hội bầu ra và có quyền bãi miễn Chính phủ - Tổng thống Mỹ do người dân bầu ra, có quyền lực bao trùm, là nguyên thủ quốc gia và nắm trọn quyền hành pháp Tổng thống tự thành lập Chính phủ, các thành viên chính phủ thực chất là những cố vấn giúp việc cho Tổng thống và chỉ chịu trách nhiệm trước Tổng thống Chính phủ Tổng thống không chịu trách nhiệm trước Quốc hội, tuy nhiên Tổng thống cũng không có quyền giải tán Quốc hội Chính phủ Tổng thống là bộ máy hành pháp đơn nhất, khác với Chính phủ Nghị viện là bộ máy hành pháp tập thể Chính phủ Tổng thống được bầu cho một nhiệm kỳ nắm quyền cố định, đảm bảo mức độ ổn định cao, khác với thể chế Nghị viện, do phụ thuộc vào các đảng, Chính phủ thường xuyên có khả năng bị lật đổ, nhất là trong các nghị viện đa đảng mà không có liên minh chặt chẽ, bền vững
Nét đặc trưng trong hệ thống tư pháp Mỹ là không có Tòa án Hiến pháp Chức năng đó thuộc về Tòa án Tối cao Các Thẩm phán Tòa án Tối cao được hưởng nhiều
ưu đãi (nhiệm kỳ suốt đời, lương cao), được trao nhiều quyền lực: quyết định tính hợp hiến của các đạo luật liên bang các quyết định của Tổng thống, luật pháp của các bang, giải quyết những mâu thuẫn, xung đột xã hội Vì vậy, nó là thành trì cuối cùng bảo vệ chế độ tư bản chủ nghĩa, quyền lợi của giai cấp tư sản
Hệ thống hai đảng ở Mỹ không gắn bó và kỷ luật chặt chẽ như các đảng Bảo thủ và Công đảng ở Anh, nhưng Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ vẫn thay nhau cầm quyền, mặc dù đó là các liên minh lợi ích hỗn tạp, lỏng lẻo nhất Nội bộ các đảng không đồng nhất, thiếu sự gắn kết do nền tảng xã hội của mỗi đảng khác nhau, nhưng
Trang 73
cương lĩnh, chính sách chung của hai đảng tương tự như nhau Sự khác biệt chủ yếu ở các vấn đề kinh tế - xã hội và văn hóa - dân tộc: Đảng Dân chủ theo truyền thống là đáng của tầng lớp dưới, những người lao động, dân tộc thiểu số, du den, những người miền Nam, Đảng Cộng hòa đại diện cho lợi ích của giới đại tư bản ngân hàng, công thương nghiệp, tầng lớp trên, những người miền Bắc Trên thực tế, tổ chức và hoạt động của hai động giống như hai tổ chức bầu cử
Hiến pháp Mỹ trao quyền tự trị rộng rãi cho các bang, các bang có hiến pháp,
bộ máy quản lý nhà nước riêng Nhưng các bang phải nghiêm chỉnh tuân thủ những quy định, nghĩa vụ chung của liên bang, luật pháp không được trái với hiến pháp và luật pháp liên bang Nguyễn tắc đó tạo nên sức mạnh cho liên bang, để chính quyền liên bang có đủ tiềm lực, khả năng thực hiện chức năng quản lý đất nước một cách thống nhất và mở rộng ảnh hưởng trong quan hệ đối ngoại Các cuộc trưng cầu dân ý thường xuyên được tổ chức tại các bang, nhưng chưa bao giờ được tổ chức ở cấp toàn quốc
Hệ thống bầu cử Mỹ phức tạp, theo nguyên tắc đa số tương đối, người chiến thắng được tất cả Cơ chế đó ngăn cản các đảng nhỏ và người nghèo tham gia vào việ thống quyền lực, Các khu vực bầu cử thường xuyên thay đổi, luật bầu cử ở mỗi bang khác nhau, dễ dẫn đến sự nhằm lẫn, gian lận (điển hình nhất là trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2000 ở bang Phlorida)
Cũng như các nước tư bản chủ nghĩa khác thể chế chính trị Mỹ được xây dựng, phát triển và ngày càng toàn thiện trên cơ sở bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản, đối lập với quyền lợi của đa số quần chúng nhân dân Những chỉ số về mức độ tăng trưởng, về GDP bình quân đầu người không thể che lấp tình trạng bị đát của đông đảo dân nghèo trong quốc gia này Đằng sau chế độ dân chủ có vẻ nhộn nhịp qua các cuộc tranh cử giữa các đảng phái, vẫn là sự xiết chặt về chính trị và sự hạn chế về tự do; các lực lượng đối lập (đặc biệt là Đảng Cộng sản) đều bị kiểm soát chặt chẽ Vì vậy, khi nghiên cứu khía cạnh cấu trúc, kỹ thuật, chúng ta cần nhận rõ bản chất giai cấp tư sản của thể chế chính trị Mỹ để từ đó có cách đánh giá khách quan
Cùng là quốc gia theo thể chế cộng hòa Tổng thống tuy nhiên trong tổ chức bộ máy nhà nước ở Nga có nhiều điểm khác biệt so với Mỹ và 1 số quốc gia khác
Trang 84
Điều là Quốc hội lưỡng viện: Thượng viện và Hạ viện (Nga gọi hạ viện là Đuma quốc gia) Đối với hạ viện Mỹ thành phần tham gia gồm 435 đại biểu chính thức và không bị giới hạn nhiệm kỳ, 3 đại biểu dự khuyết nhiệm kì 2 năm, do dân trực tiếp bầu ra Có 22 ủy ban, số lượng thành viên các ủy ban không giống nhau Nhiệm
vụ, quyền hạng của Hạ viện là chịu trách nhiệm vấn đề đối nội, đối ngoại, ngân sách, thuế khóa
Còn với Đuma Nga thành phần tham gia gồm 450 đại biểu có nhiệm kỳ 4 năm, một nữa bầu theo Đảng phái một nửa do nhân dân bầu ra Có 27 ủy ban, mỗi ủy ban không quá 25 thành viên Quyền hạn của Đuma là thông qua các đạo luật liên bang, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp, lập pháp, thông qua quyết định tổng thống về việc bổ nhiệm thủ tướng quyêt định về vấn đề tín nhiệm đối với chính phủ, ra lệnh ân xá , đưa ra luận tội về tổng thống, để bãi nhiệm tổng thống, thẩm quyền
về đối ngoại
Thượng viện Mỹ gồm 100 thành viên, thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm (2 năm bầu lại 1/3) Có chức năng quyết định các đạo luật về đối ngoại, phê chuẩn các hiệp ước quốc tế, kiểm soát cơ quan hành pháp và tư pháp Quyền lực của chủ tịch thượng viện là phó Tổng thống
Với Nga, Thượng viện có 178 thành viên là người đứng đầu cơ quan lập pháp
và hành pháp của 89, chủ thể liên bang, chủ tịch và phó chủ tịch liên bang, có thời gian không hạn chế Chức năng nghiên cứu, xem xét các dự luật liên bang do Đuma chuyển lên, được thông qua sẽ chuyển lên cho tổng thống ; phê chuẩn việc bầu và bãi nhiễm các chức vụ như thẩm phám các toàn án hiến pháp, toàn án tối cao; bãi miễn tổng thống = 2/3 số phiếu Ngoài ra còn phê chuẩn việc thay đổi biên giới giữa các chủ thể trong liên bang, phê chuẩn pháp lệnh của Tổng thống về tình trạng khẩn cấp, chiến tranh Chủ tịch Hội đồng Liên bang có quyền lực thứ 3 sau Tổng thống và Thủ tướng,
là người kế vị chức vụ Tổng thống thứ 2 sau Thủ tướng
Tổng thống Mỹ và Nga đều là nguyên thủ quốc gia là tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang, có quyền hạn lớn, có quyền thành lập chính phủ và đều có thể bị truất quyền nhưng đối với Mỹ Tổng thống là người chịu trách nhiệm trước Quốc Hội được làm không quá 2 nhiệm kỳ Không có quyền giải tán hạ viện nhưng có quyền bổ nhiệm các bộ trưởng, thẩm phán liên bang, hội đồng cố vấn, đại sứ
Trang 95
Tổng thống Nga chịu trách nhiệm trước nhân dân và không được là quá 2 nhiệm kỳ liên tiếp Có quyền đề cử nhân sự trong các tòa án hành pháp, tối cao và có quyền giải tán Đuma
Đứng đầu chính phủ Mỹ là Tổng thống, có quyền chỉ định trược tiếp các bộ trưởng và các bộ trưởng chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Thống Cơ cấu có 3 bộ phận gồm văn phòng điều hành của Tổng Thống, các bộ, các tổ chức độc lập - các công ty của chính phủ Nhưng ở Nga người đứng đầu chính phủ là Thủ Tướng, điều khiển hoạt động của chính phủ và có quyền bổ nhiệm bộ trưởng Cơ cấu tổ chức gồm: Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, và các bộ trưởng
Đối với Mỹ mỗi bang có hệ thống tòa án riêng, hệ thống tư pháp gồm có tối cao, phúc thẩm, sơ thẩm Thẩm phán tòa án cấp liêng bang bang do Tổng thống bổ nhiệm, Thượng viện phê chuẩn Các thẩm phán cấp Liên bang có nhiệm kì suốt đời
Hệ thống tư pháp Nga được tổ chức theo chiều dọc và do Trung ương chỉ đạo, gồm có tòa Hiến pháp, tòa án tối cao, tòa án trọng tài tối cao, viện kiểm sát tối cao Thẩm phán Tòa án Tối cao, Tòa trọng tài tối cao do Hội đồng liên Bang bổ nhiệm theo
đề nghị của Tổng thống Các thẩm phán khác do Tổng Thống bổ nhiệm Các thẩm phán Tòa Án Hiến pháp có nhiệm kì 12 năm, không quá 70 tuổi
Điểm đặc biệt trong thể chế chính trị Nga là nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chế độ đa đảng Đầu tiên là quyết định của nhà nước cho phép thành lập các nhóm, các tổ chức chính trị, sau đó là sự đăng ký ồ ạt của các đảng Hệ thống đảng phái ở Liên bang Nga chưa ổn định, chưa chặt chẽ; nhiều đảng vẫn đang trong quá trình tìm tôi, lựa chọn con đường phát triển Ranh giới giữa các đảng và các
tổ chức, phong trào chính trị - xã hội không rõ ràng Chỉ có Đảng Cộng sản là đảng lớn, có cơ sở xã hội rộng rãi, còn các đảng, tổ chức, phong trào khác có vai trò như các
tổ chức chính trị - xã hội Hiện nay, nhất là sau khi ra đời Luật về các đảng chính trị, theo đó, chỉ đảng nào có số lượng từ 10 nghìn đảng viên trở lên mới được tồn tại, Vì vậy, hiện nay ở Liên bang Nga đang diễn ra quá trình liên kết các đảng phái, phong trào có cùng hoặc gần xu hướng chính trị, hình thành các đảng phái lớn
Sau gần 70 năm duy trì thể chế chính trị theo mô hình Xôviết, khi chuyển sang chế độ tư bản chủ nghĩa, nước Nga vẫn đang trong quá trình tìm tòi, thử nghiệm để tìm một mô hình thể chế chính trị tối ưu, phù hợp với hoàn cảnh đất nước và xu thế phát
Trang 106
triển Thể chế chính trị hiện nay đang trong quá trình đổi mới, hoàn thiện dần, trong đó vẫn tiếp tục kế thừa một số cơ cấu của thể chế chính trị Xôviết
Thể chế cộng hòa Tổng Thống tồn tại những ưu và khuyết điểm:
Ưu điểm chủ yếu của chế độ tổng thống là:
Thứ nhất, trách triệm trực tiếp trước dân, thời gian dài và có sức mạnh;
Thứ hai, vì tổng thống do dân bầu nên ông có uy quyền, không lệ thuộc vào thái
độ của các đảng phái trong quốc hội;
Thứ ba, hai nhánh quyền lực đều có thực quyền và về lí thuyết thì ngang nhau, chế độ tổng thống cố gắng làm cho lập pháp và hành pháp đều mạnh, mỗi nhánh đều
do dân cử và có thể làm đối trọng và kiểm soát lẫn nhau
Khuyết điểm là ở chỗ Tổng thống và nghị sĩ được bầu riêng rẽ, có thể xảy ra tranh chấp, dẫn đến ngõ cụt Tổng thống có thể không nhận được đủ số phiếu ủng hộ tại quốc hội nên không thể thực hiện được một chính sách nào đó, đồng thời, ông có thể sử dụng quyền phủ quyết, ngăn không cho quốc hội thông qua một dự luật nào đó
Do được bầu trực tiếp nên tổng thống có thể có quyền lực hơn thủ tướng Nhưng tổng thống lại phải thỏa hiệp với cơ quan lập pháp, dù nó có bị phe đối lập kiểm soát hay không, vì đây là cơ quan cũng được dân trực tiếp bầu một cách độc lập với tổng thống Kết quả là kỉ luật đảng ở đây yếu hơn so với chế độ đại nghị Khác với thủ tướng, tổng thống không cách chức hay thi hành kỉ luật các đảng viên Thủ tướng, khi nắm được
đa số tuyệt đối, có thể đảm bảo rằng chương trình của ông sẽ được thông qua Gặp trường hợp khi thượng viện kiên quyết bảo vệ ưu quyền của mình thì tổng thống phải đàm phán rất lâu mới có thể thông qua được một tu chính nào đó
Quyền hạn của Tổng thống quá lớn: Trong mô hình cộng hòa Tổng thống, Tổng thống được trao quyền hạn rất lớn do nhận được sự uỷ quyền trực tiếp từ người dân
So với các nhà lãnh đạo khác trong bộ máy nhà nước, đây là nhân vật duy nhất do toàn dân bầu ra Khi nhậm chức, một Tổng thống Mỹ có quyền bổ nhiệm khoảng 4.000 chức danh quyền lực, trong đó chỉ một số chức vụ cao cấp là cần sự phê chuẩn của Thượng viện, còn lại Tổng thống có thể quyết định với tư cách cá nhân Ông ta cũng là người lựa chọn các bộ trưởng và bộ máy giúp việc cho bản thân Người ta gọi mô hình cộng hòa Tổng thống là “Chính phủ văn phòng”, vì các bộ trưởng được xem là những