Hiệu quả kinh tế theo tiêu chuẩn Pareto • Hiệu quả trong trao đổi • Cân bằng cạnh tranh • Hai định lý cơ bản của kinh tế học phúc lợi 2.. Hiệu quả và công bằng • Hiệu quả và công bằng tr
Trang 1CÔNG BẰNG VÀ
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Học kỳ mùa Thu
2007 - 2008
17/10/2007 V Thành Tự Anh 1
17/10/2007 V Thành Tự Anh 2
Các nội dung trình bày
1 Hiệu quả (kinh tế theo tiêu chuẩn) Pareto
• Hiệu quả trong trao đổi
• Cân bằng cạnh tranh
• Hai định lý cơ bản của kinh tế học phúc lợi
2 Hiệu quả Kaldor – Hicks
3 Hiệu quả và công bằng
• Hiệu quả và công bằng trong trao đổi
• Thế nào là công bằng?
• Một số tình huống nhỏ
Trang 217/10/2007 V Thành Tự Anh 3
1 Hiệu quả Pareto
Hiệu quả kinh tế Pareto đạt được khi không có cách nào làm cho một người khác được lợi mà không đồng thời làm cho một người khác bị thiệt, (hay nói cách khách, mọi cải thiện Pareto tiềm năng
đã được khai thác hết.)
1 Hiệu quả Pareto
Hiệu quả Pareto trong trao đổi
MRSXYA = PX/PY = MRSXYB
Hiệu quả Pareto trong sản xuất
• Hiệu quả Pareto đầu vào:
MRTSLKX
= w/r = MRTSLKY
• Hiệu quả Pareto đầu ra
MRTXY = MCX/MCY = PX/PY = MRSXY
17/10/2007 V Thành Tự Anh 4
Trang 317/10/2007 V Thành Tự Anh 5
Quần áo của Tom Thực phẩm của Tom
UT
UT
UT
Quần áo
của Jerry
Thực phẩm của Jerry
UJ1
UJ2
UJ3
B C D
1.1 Hiệu quả trong trao đổi
0J
6C
10F 6C
A
B có hiệu quả không?
C có hiệu quả không?
D có hiệu quả không?
17/10/2007 V Thành Tự Anh 6
Hiệu quả trong trao đổi
(Đường hợp đồng)
0J
Quần áo
0T
Thực phẩm của Tom
Thực phẩm của Jerry
E
C
D
Đường hợp đ ng
Trang 417/10/2007 V Thành Tự Anh 7
P
Đường giá
P’
1.2 Cân bằng cạnh tranh
0J
6C
10F 6C
Quần áo
Thực phẩm của Tom
Thực phẩm của Jerry
T i C: Lượng cầu F của Tom đ ng bằng lượng cung F của Jerry
Lượng cung C của Tom đ ng bằng lượng cầu C của Jerry.
Đường đẳng ích đ qua C của Tom và Jerry có tính chất gì?
C
A
17/10/2007 V Thành Tự Anh 8
P
Đường giá
P’
PP’ à đường giá
(cân bằng) của thị
trường, có độ d c là -1
0J
6C
10F 6C
Quần áo
Thực phẩm của Tom
Thực phẩm của Jerry
B
T i B và C: Thiếu F, thừa C → PF tăng, PC giảm → PP’ xoay sang phải
Bắt đầu tại A: Jerry chọn phối hợp ở C như cũ, còn Tom chọn phối hợp ở B do thị hiếu thay đổi.
C
A Cung cầu có cân bằng?
Giá thay đ i thế nào?
Trang 517/10/2007 V Thành Tự Anh 9
P
Đường giá
P’
PP’ à đường giá
(cân bằng) của thị
trường, có độ d c là -1
0J
6C
10F 6C
Quần áo
Thực phẩm của Tom
Thực phẩm của Jerry
B D
C
A
Cân bằng mới tại D
T i B và C: Thiếu F, thừa C → P F tăng, P C
giảm → PP’ xoay sang phải
17/10/2007 V Thành Tự Anh 10
1.3 Hai định lý của KTH Phúc lợi
1 Hai đường đ ng ích tiếp xúc với nhau và v i đường giá cả → điểm cân bằng (kết quả của sự phân phối nguồn lực của thị trường cạnh tranh tự do) đ t hiệu quả trong trao đ i.
2 Hai đường đ ng lượng tiếp xúc với nhau và v i đường giá cả
→ điểm cân bằng (kết quả của sự phân phối nguồn lực của thị trường cạnh tranh tự do) đ t hiệu quả đầu vào.
3 Nếu hai đường đ ng ích (hay đẳng lượng) không tiếp xúc vớ nhau và v i đường giá cả thì cung cầu sẽ không cân bằng → giá cả sẽ điều chỉnh cho tới khi thị trường đ t tớ điểm cân bằng (hiệu quả) mới
4 Nếu mọi thị trường là cạnh tranh hoàn hảothì có thể đạt được hiệu quả trong cả trao đ i và sản xuất mà không cần tới sự can thiệp của nhà nước.
Trang 617/10/2007 V Thành Tự Anh 11
đa mọi lợi ích chung do thương mại đem lại Kết
17/10/2007 V Thành Tự Anh 12
cân bằng cạnh tranh.
Trong nền kinh tế trao đổi chỉ với hai người tiêu dùng và hai hàng hóa, véc-tơ giá này là đường thẳng tiếp xúc với hai đường đẳng ích Và tất cả các điểm trên đường giá cả này đều có thể là điểm phân bổ nguồn lực ban đầu thích hợp
Trang 717/10/2007 V Thành Tự Anh 13
(Hiệu quả kinh tế tiềm năng)
được, kẻ mất, miễn là tổng phúc lợi là một số
dương
Hiệu quả Kaldor – Hicks ngầm định rằng những người được lợi sẽ có thể bù đắp cho những người
bị thiệt hại thông qua các biện pháp phân phối lại
Những nhược điểm của tiêu thức hiệu quả Kaldor – Hicks ?
17/10/2007 V Thành Tự Anh 14
Vai trò của NN trong nền kinh tế thị trường
Thực hiện mục tiêu công bằng
Sửa chữa các thất bại của thị trường
• Độc quyền và việc lạm dụng thế lực thị trường
• Thông tin bất cân xứng
• Ngoại tác
• Hàng hóa công
Vai trò hoạch định chính sách và điều hành vĩ mô của nhà nước
Một số hạn chế của nhà nước khi can thiệp vào thị trường
Nửa học kỳ còn lại
Trang 817/10/2007 V Thành Tự Anh 15
P
Đường giá
P’
3 Hiệu quả và công bằng
0J
6C
10F 6C
Quần áo
Thực phẩm của Tom
Thực phẩm của Jerry
Chuyển từ D sang C bằng phân phối lại
B, C, D đều hiệu quả, nhưng B và D không được XH chấp nhận
C
A B
D
17/10/2007 V Thành Tự Anh 16
E
Điểm B và D khó được
xã hội chấp nhận vì k m công bằng
Đường giới hạn (biên giới) độ thỏa dụng
Thỏa dụng của Tom
O J
OT
D
C
B
Thỏa dụng
của Jerry
Trang 917/10/2007 V Thành Tự Anh 17
Hiệu quả và Công bằng
Điểm B và D hiệu quả nhưng có thể bị coi là
không công bằng
Điểm C vừa hiệu quả, vừa có thể được coi là công bằng
Có thể tìm ra những trường hợp:
• Không hiệu quả nhưng lại công bằng
• Không hiệu quả đồng thời không công bằng
17/10/2007 V Thành Tự Anh 18
Thế nào là CÔNG BẰNG?
Khó có thể thống nhất khái niệm về công bằng
Vai trò của “tính công bằng” trong chính sách
Một số góc nhìn về vấn đề công bằng:
• Công bằng như một phạm trù đạo đức
• Công bằng như một vấn đề xã hội
• Công bằng như một vấn đề kinh tế
Một số hình thức công bằng hay được đề cập:
• Công bằng về của cải ban đầu
• Công bằng về quá trình
• Công bằng về kết quả
Trang 1017/10/2007 V Thành Tự Anh 19
Làm thế nào để xã hội lựa chọn được
chính sách “tốt nhất”?
• Thế nào là chính sách “tốt nhất”?
• Hàm phúc lợi xã hội (Social Welfare Function -SWF)
17/10/2007 V Thành Tự Anh 20
Hàm phúc lợi xã hội (SWF)
1 Chủ nghĩa duy lợ
(utilitarianism): Bentham (1789)
2 Bergson (1938) – Samuelson
(1947)
3 John Rawls (1971): Max–Min
SWF
4 Amartya Sen (1973)
Income = Thu nhập trung bình
Inequality = Chỉ số Gini
1
H
h h h
SW αU
=
1
H
h h h
=
1 2
min( , , , H)
Trang 11Một số tình huống chính sách
Quyền sở hữu (tư hữu) các nguồn lực
Độc quyền và luật cạnh tranh
Cổ phần hoá (nội bộ) các DNNN
Thuế tài sản
Thuế thu nhập (cao)
Phát triển CSHT và tăng giá bất động sản
Xã hội hoá giáo dục và y tế
Tự do hóa kinh tế và thương mại quốc tế
17/10/2007 V Thành Tự Anh 21