PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRONG KINH TẾ Ph.D Đào Duy Tùng Khoa Quản trị Kinh doanh Đại học Tây Đô, Cần Thơ

- Hoạt động thu thập dữ liệu được thực hiện cùng một lúc với nhiều người theo một bảng câu hỏi in sẵn, người được hỏi trả lời ý kiến của mình bằng cách đánh dấu vào các ô tương ứng theo

Trang 1

CỨU TRONG KINH TẾ

Ph.D Đào Duy Tùng Khoa Quản trị Kinh doanh Đại học Tây Đô, Cần Thơ

2021

Trang 2

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu khoa học trong kinh doanh

Chương 2: Các loại hình nghiên cứu khoa học

Chương 3: Các phương pháp nghiên cứu khoa học

Chương 4: Quy trình nghiên cứu khoa học

Chương 5: Xác định và mô tả vấn đề nghiên cứu

Chương 6: Tổng quan tài liệu có liên quan đến nghiên cứu

Chương 7: Khung lý thuyết, khung khái niệm và khung phân tích

Chương 8: Đo lường và thang đo

Chương 9: Lập bảng hỏi, xác định cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu

Chương 10: Trình bày nội dung luận văn, đề tài nghiên cứu khoa học

Trang 3

THIẾT KẾ BẢNG HỎI, XÁC ĐỊNH CỠ MẪU &

PHƯƠNG PHÁP CHỌN MẪU

Trang 4

9.1 Thiết kế bảng hỏi

 Bảy (7) bước thiết kế bảng hỏi

 Cấu trúc bảng hỏi

 Các dạng câu hỏi và thang đo sử dụng trong bảng hỏi

9.2 Phương pháp xác định kích thước mẫu / cỡ mẫu

 Theo phương pháp chung

Trang 5

Bảng hỏi là một công cụ dùng để thu thập thông tin trong quá trình nghiên cứu khoa học.

9.1.1 Bảng hỏi là gì?

Ph.D Đào Duy Tùng, TayDo Uni

Trang 6

9.1.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là gì?

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là phương pháp phỏng vấn viết nhằm thu thập thông tin, dữ liệu sơ cấp, phục vụ cho mục đích nghiên cứu.

- Hoạt động thu thập dữ liệu được thực hiện cùng một lúc với nhiều người theo một bảng câu hỏi in sẵn, người được hỏi trả lời ý kiến của mình bằng cách đánh dấu vào các ô tương ứng theo một quy ước đã được thống nhất.

Trang 7

9.1.3 Các bước cơ bản trong thiết kế bảng hỏi

(Source: Internet)

Trang 8

9.1.4 Bảy bước thiết kế bảng hỏi

Bước 1: Xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

- Người nghiên cứu cần đảm bảo tất cả các câu hỏi được đưa ra trong bảng hỏi phù hợp với mục tiêu nghiên cứu và giúp trả lời được câu hỏi nghiên cứu đặt ra

- Cần đảm bảo rằng tất cả các câu hỏi trong bảng hỏi sẽ giúp thu được những dữ liệu phù hợp, tránh trường hợp thiếu dữ liệu cần thiết hoặc thừa dữ liệu không cần thiết

Trang 9

Bước 2: Xác định đối tượng khảo sát và mẫu khảo sát dự kiến

- Mỗi một nghiên cứu sẽ hướng tới nhóm đối tượng riêng, do đóbảng hỏi được thiết kế sao cho phù hợp với mục đích và đốitượng nghiên cứu

Ví dụ:

Đối tượng khảo sát là một nhóm người dân trong một khu vực, haymột nhóm khách hàng đang sử dụng một loại dịch vụ Do đó,chúng ta cần xác định rõ và đúng đối tượng khảo sát, mục tiêu khảosát để thu thập được các dữ liệu cần thiết

Trang 10

Bước 2: Xác định đối tượng khảo sát và mẫu khảo sát dự kiến (tt)

- Bên cạnh đó, việc thu thập dữ liệu từ tất cả của một (hoặc các)nhóm đối tượng trong xã hội là không thể, do đó người nghiên cứucần xác định được số lượng người trong đối tượng khảo sát (mẫuđại diện) để có được dữ liệu đại diện

- Mẫu đại diện này cần khả thi, trong khả năng khảo sát được và làmẫu tối thiểu có giá trị thống kê, phân tích

Trang 11

Bước 3: Xác định các cách thức thu thập dữ liệu

Có 2 kênh chính để thu thập dữ liệu sơ cấp bằng bảng hỏi: trực tiếp và gián tiếp

- Trực tiếp: Đến gặp đối tượng khảo sát và thuyết phục họ tham gia trả lời

bảng hỏi Cách làm này mất thời gian và công sức hơn, tuy nhiên có thể thấyhiệu quả ngay tức thì với số lượng bảng hỏi được trả lời khá nhiều và nguồn

dữ liệu thu được thường có độ tin cậy cao hơn

- Gián tiếp: Gửi bảng hỏi online tới các đối tượng khảo sát qua email hoặc các

diễn đàn và yêu cầu/nhờ họ trả lời Với cách này, chúng ta sẽ không phải mấtcông sức đi khảo sát trực tiếp, tuy nhiên tỉ lệ trả lời thường thấp và dữ liệuthu được có thể thiếu tin cậy do các yếu tố chủ quan hoặc khách quan(người trả lời hiểu sai hoặc không hiểu câu hỏi )

Trang 12

Bước 4: Xác định các câu hỏi trong bảng hỏi

- Người nghiên cứu cần xác định các câu hỏi cần thiết và phù hợptrong bảng hỏi

- Đâu là những câu hỏi cần thiết? Đó là những câu hỏi có thể thuđược những dữ liệu cần thiết để trả lời được các vấn đề mànghiên cứu đặt ra và hoàn thành mục tiêu nghiên cứu

Trang 13

Bước 5: Sắp xếp thứ tự các câu hỏi trong bảng hỏi

- Sau khi đã xác định các câu hỏi, người nghiên cứu cần sắp xếp các câu hỏitheo thứ tự phù hợp Việc sắp xếp thứ tự của các câu hỏi cần có sự logic

để cấu trúc của bảng hỏi hợp lí, tránh gây khó khăn và phức tạp cho ngườikhảo sát

Ví dụ:

Những câu hỏi chung và tổng quát cần đặt trước những câu hỏi đi sâu vào chitiết, những câu hỏi quan trọng không đặt ở cuối cùng vì khi đó, người trả lờiphiếu khảo sát có thể đã quá mệt và bỏ qua hoặc không tập trung trả lời

Trang 14

Bước 6: Phỏng vấn thử và tham khảo ý kiến chuyên gia

- Một bảng hỏi được thiết kế ban đầu thường có thể gặp các lỗi nhưcâu hỏi đa nghĩa, câu hỏi không rõ nghĩa, câu hỏi khó hiểu hoặc dễ bịhiểu sai… Do đó, ngưởi làm nghiên cứu cần khảo sát thử với một sốngười tham gia nằm trong nhóm đối tượng mục tiêu thông qua cáccách thu thập đã xác định ở bước 3 nhằm phát hiện ra những lỗi này.Bên cạnh đó, việc tham khảo ý kiến những chuyên gia có kinh nghiệmtrong việc thiết kể bảng hỏi là điều cần thiết để có một bảng hỏi đạt yêucầu

Trang 15

Bước 7: Chỉnh sửa và hoàn thiện bảng hỏi

Thực hiện xong bước 6, người nghiên cứu cần những điều chỉnh cần thiết để cómột bảng hỏi tốt Sự điều chỉnh nhằm khắc phục các lỗi từ việc khảo sát thửhoặc được các chuyên gia góp ý Một bảng hỏi tốt có thể mất nhiều lần phỏngvấn thử và điều chỉnh cho tới khi hoàn thiện Sau khi có sự đồng thuận về bảnghỏi hoàn chỉnh, lúc này chúng ta mới bắt đầu tiến hành khảo sát thực tế Cầnlưu ý rằng kể từ lúc này, người làm nghiên cứu sẽ không chỉnh sửa bảng câuhỏi nữa để tạo sự nhất quán trong dữ liệu thu thập được (trừ trường hợp bảnghỏi mắc sai lầm mang tính trọng yếu)

Trang 16

Trang 17

9.1.5 Hình thức bảng câu hỏi

• Rõ ràng, trang trọng (kiểu chữ, bìa)

• Không in hai mặt

• Không nén dòng, có đủ khoảng trống cho phần trả lời của câu hỏi mở

• Câu hỏi phức tạp nên có phần hướng dẫn trả lời chi tiết

• Bảng câu hỏi dài nên có trang màu phân cách từng phần

• Cách đóng bìa thuận lợi khi lật trang

Trang 18

9.1.6 Cấu trúc bảng câu hỏi

A Phần giới thiệu

• Giới thiệu bản thân phỏng vấn viên;

• Giới thiệu lý do, mục đích nghiên cứu;

• Khoảng thời gian cần thiết để hoàn thành;

• Lời cam đoan bảo mật thông tin, địa chỉ liên hệ của người/nhóm nghiên cứu

B Phần sàng lọc

• Chọn đúng đối tượng để thu dữ liệu thông qua câu hỏi phân đôi

C Phần nội dung chính

• Đa số câu hỏi liên quan đến nội dung NC;

• Thông tin nhân khẩu học;

Phần quản lý: xác nhận, lời cam đoan

Trang 19

9.1.7 Nội dung chi tiết bảng câu hỏi

A Phần giới thiệu (mẫu tiếng việt)

Xin chào các Anh/Chị, tôi là là học viên cao học Trường Tôi đang thực hiện luận văn Thạc sĩ với tên đề tài là:

Tôi xin cam đoan tất cả thông tin cung cấp của Anh/Chị chỉ được sử dụng vào mục đích nghiên cứu của luận văn và được giữ bí mật tuyệt đối Xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của Anh/Chị

Anh/Chị vui lòng dành chút thời gian khoảng 30 phút để giúp chúng tôi trả lời một số câu hỏi có liên quan dưới đây

Chúng tôi rất hoan nghênh sự cộng tác và giúp đỡ của Anh/Chị Các ý kiến trả lời sẽ

được đảm bảo giữ bí mật tuyệt đối

Trang 20

A Phần giới thiệu (mẫu tiếng anh)

Thank you very much for your participation and support in this research This is

an ordinary academic questionnaire designed to study the “ "

There is no right or wrong answer Please choose the option that is closest to the actual situation

The questionnaire survey is conducted anonymously, and the data obtained is for scientific research purposes only

Your personal answers will be strictly confidential

Please feel free to answer

Trang 21

A Phần giới thiệu (mẫu tiếng anh) (tt)

Dear Respondent,

I am , currently doing my _

The purpose of this survey is to study on the determinants of This is to investigate _ Please answer all questions to the best of your knowledge All responses collected are for academic research purpose only and will be kept strictly confidential.

Thank you for your participations for this research questionnaire.

Instructions:

1) There are THREE (3) sections in this questionnaire Please answer ALL questions in ALL sections 2) Completion of this form will take you around 15 - 20 minutes.

3) All data collected from this survey will be kept strictly confidential.

4) This questionnaire is for from age group (i.e 25-34 years old)

Trang 22

Ví dụ 1:

Dùng câu hỏi sàng lọc để chọn ra những phụ nữ từ 25 - 40 tuổi và có con ở độ tuổi

1 - 3 để điều tra về sữa bột “Cô gái Hà Lan”

Ta có thể dùng các câu hỏi sau:

Câu 1: Xin lỗi Chị có gia đình chưa ? (nếu có ta hỏi tiếp câu 2) Câu 2: Vậy chị có phải là chủ hộ không ? (Nếu có ta hỏi tiếp câu 3) Câu 3: Xin vui lòng cho biết độ tuổi của bạn theo danh sách liệt kê sau:

18 - 24 > Ngừng

25 - 30

30 - 40

> 40 > Ngừng Câu 4: Chị được mấy cháu? (chi tiết tuổi) + Cháu thứ 1 tuổi

+ Cháu thứ 2 tuổi

Trang 23

Ví dụ 2:

Trang 24

9.1.8 Mã hoá bảng câu hỏi (Coding a research questionnaire)

• Thiết lập cách đánh số, ký hiệu các nội dung trả lời

• Có thể mã hóa bằng số hay bằng chữ

• Thuận lợi cho việc xử lý, phân tích dữ liệu

Trang 25

9.1.9 Công cụ thu thập dữ liệu từ bảng hỏi

Một số công cụ mà nhà nghiên cứu có thể dung để thu thập dữ liệu

Truyền thống:

- Phát giấy

Hiện đại:

- Google Forms (Free)

- Qualtrics (Free but reports are useless);

- SurveyMonkey (Free – Paid);

- QuestionPro (Paid)

Trang 26

9.1.10 Các dạng của câu hỏi

Câu hỏi mở là dạng câu có phần trả lời không định trước, đáp viên tự trả lời theo suy nghĩ của họ

Ưu điểm:

• Khai thác ý kiến, nhận định của đáp viên;

• Tác dụng tạo quan hệ thân mật khi mở đầu;

Nhược điểm:

• Khó ghi chép, tập hợp, mã hóa, phân tích;

• Không phù hợp với dạng phỏng vấn bằng thư tín

• Khó khăn khi đáp viên trả lời dài dòng, lạc đề

A Câu hỏi mở (Open-ended question)

Trang 27

A Câu hỏi mở (Open-ended question)

• Dạng câu hỏi mở tự do trả lời

Trang 28

Câu hỏi đóng là dạng câu hỏi phần để hỏi cũng như phần trả lời được cấu trúc theo dạng định trước Phù hợp với mục tiêu của vấn đề nghiên cứu giúp cho đáp viên trả lời câu hỏi dựa theo kết cấu định sẵn

B Câu hỏi đóng (Close-ended question)

Trang 29

• Câu hỏi phân đôi

• Câu hỏi đánh dấu tình huống theo danh sách liệt kê

• Câu hỏi xếp thứ tự

• Câu hỏi xếp hạng cho điểm

• Câu hỏi Likert/Stapel/đối nghĩa

Trang 30

• Câu hỏi phân đôi

Ví dụ:

Q1 Có thành viên nào trong gia đình anh (chị) hay người thân trong dòng

họ hiện đang làm việc tại các công ty sản xuất kinh doanh dầu gội đầu?

1 Có -> Tạm dừng

2 Không -> TiếpQ2 Anh (chị) có mong muốn thay đổi việc làm hiện tại không?

1 Có

2 Không

Trang 31

• Câu hỏi đánh dấu tình huống theo danh sách liệt kê

Ví dụ:

Q1 Vui lòng cho biết các nhãn hiệu dầu gội nào khác mà anh/chị chưa từng

sử dụng? Loại nào khác nữa?

Q2 Nhãn hiệu nào anh/chị đã dùng gần đây nhất?

Q3 Nhãn hiệu nào anh/chị đã dùng lần trước đó?

Q4 Nhãn hiệu nào anh/chị dùng phổ biến nhất?

Trang 32

Trang 33

• Câu hỏi xếp hạng cho điểm

Trang 34

Giới thiệu về thang đo lường

• Trong nghiên cứu khoa học, có nhiều loại thang đo lường Người nghiên cứu sử dụng loại thang đo nào là tùy dạng nghiên cứu trong thực tiễn Mỗi thang đo đều bao hàm các giả định về mối quan hệ đối với mỗi tình huống thực tế Cho nên, mỗi loại thang đó có ý nghĩa khác nhau đối với sự quan sát và nghiên cứu.

• Việc đo lường trong nghiên cứu thường gắn liền với những con số, những con số này biểu hiện các đặc trưng cần quan sát Vì vậy, các nhà nghiên cứu phải xây dựng thang đo để đo lường các đặc tính của sự vật được quan sát, nghiên cứu.

9.1.11 Thang đo lường (scales of measurement)

Trang 35

Các loại thang đo lường (types of data measurement scales)

Likert/Semantic Differential/Stapel

(Source: statswork.wiki)

Trang 36

(Source: statswork.wiki)

Trang 37

Câu hỏi thang đo định danh (Nominal scale questions)

Thang đo định danh dùng số đo để tượng trưng cho một nhãn, nhằm phân loại đối tượng đo Số của thang đo này tượng trưng cho một tên nên không thể dùng một giá trị

để biểu diễn 2 đối tượng khác nhau cũng như không thể phân tích thống kê cho dữ liệu thu thập bởi kiểu thang đo này.

Các dạng thường gặp của thang đo định danh bao gồm câu hỏi chỉ cho phép 01 lựa chọn hoặc nhiều lựa chọn

Trang 38

Câu hỏi thang đo thứ bậc (Ordinal scale questions)

• Thang đo thứ tự dùng số đo để thể hiện sự xếp hạng hay thứ tự của danh sách, không có ý nghĩa về lượng

• Các dạng thường gặp của thang đo thứ tự bao gồm câu hỏi yêu cầu chọn thứ tự trả lời và câu hỏi so sánh cặp.

Trang 39

Câu hỏi thang đo khoảng (Interval scale questions)

• Thang đo khoảng là kiểu thang đo dùng số đo để chỉ khoảng cách, không

có mức 0 Thang đo khoảng bao hàm cả thông tin từ thang đo thứ bậc

• Người thực hiện nghiên cứu có thể dựa trên giá trị trung bình của câu trả lời để so sánh đối tượng

• Dữ liệu thu được ở bảng câu hỏi sử dụng thang đo khoảng có ý nghĩa về định lượng và có thể xử lý, phân tích thống kê.

• Đây là loại câu hỏi được sử dụng nhiều nhất trong nghiên cứu khoa học, các dạng thường được sử dụng trong nghiên cứu khoa học bao gồm:

 Thang đo Likert;

 Thang đo đối nghĩa (Semantic Differential);

 Thang đo Stapel.

Trang 40

• Thang đo Likert là thang đo lường ý kiến và thái độ của mọi người.

• Thang đo được phát triển bởi Rensis Likert, vào năm 1932.

• Thang đo Likert là thang đo có thể cho điểm mà có thể cộng điểm được .

Thang đo Likert (Likert scale)

Ví dụ 1:

Trang 42

Dưới đây là loại thang đo điểm thường dùng:

 Thang đo điểm 4 (4 point Likert scale)

 Thang đo điểm 5 (5 point Likert scale)

 Thang đo điểm 7 (7 point Likert scale) Ngoài ra còn các thang đo điểm khác như thang đo điểm 2, 3, 6, 9, 10.

Trang 43

(Source: Internet)

Ví dụ 2:

Ví dụ 3:

Định dạng
Số trang	98
Dung lượng	9,38 MB