Bài tập lớn kinh tế phát triển: Để góp phần giảm tình trạng thâm hụt cán cân thương mại , thương mại quốc tế nên được thực thi theo xu hướng nào, giải thích? khái niệm Thâm hụt thương mại, tiếng Anh gọi là trade deficit. Thâm hụt thương mại là một thước đo trong thương mại quốc tế thể hiện việc một quốc gia đang nhập khẩu nhiều hơn so với xuất khẩu. Thâm hụt thương mại cho thấy dòng tiền nội địa đang chảy ra thị trường nước ngoài. Hay còn được gọi là cán cân thương mại âm. Thâm hụt thương mại = Tổng giá trị nhập khẩu – Tổng giá trị xuất khẩu Đặc điểm của thâm hụt thương mại Các quốc gia ghi nhận lại hoạt động giao dịch....
Trang 1Đề bài: Để góp phần giảm tình trạng thâm hụt cán cân thương mại , thương
mại quốc tế nên được thực thi theo xu hướng nào, giải thích.
BÀI LÀM
*Thâm hụt thương mại
-khái niệm
Thâm hụt thương mại, tiếng Anh gọi là trade deficit
Thâm hụt thương mại là một thước đo trong thương mại quốc tế thể hiện việc một quốc gia đang nhập khẩu nhiều hơn so với xuất khẩu Thâm hụt thương mại cho thấy dòng tiền nội địa đang chảy ra thị trường nước ngoài Hay còn được gọi là cán cân thương mại âm
Thâm hụt thương mại = Tổng giá trị nhập khẩu – Tổng giá trị xuất khẩu
-Đặc điểm của thâm hụt thương mại
Các quốc gia ghi nhận lại hoạt động giao dịch trong sổ cái của cán cân thanh toán Một trong những nguồn dữ liệu chính được thể hiện trong mục tài khoản vãng lai, mục này ghi nhận hàng hóa và dịch vụ được chuyển đi (xuất khẩu) hay nhận về (nhập khẩu) Tài khoản vãng lai còn thể hiện những chuyển nhượng trực tiếp như viện trợ nước ngoài, tài sản thu nhập như đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), cũng như cán cân thương mại
Thâm hụt thương mại xảy ra khi một quốc gia không sản xuất đủ hàng hóa cho công dân trong nước Tuy nhiên, đôi khi thâm hụt thương mại lại là dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng của quốc gia đó đủ giàu có để có thể mua nhiều hàng hóa hơn khả năng sản xuất của quốc gia đó
- Nguyên nhân thâm hụt cán cân thương mại
+ Chênh lệch giữa tiết kiệm và đầu tư
Đầu tư tăng cao: Khi chính sách tiền tệ nới lỏng sẽ làm giảm lãi suất trong nước từ đó làm tăng đầu tư trong nước
Mức tiết kiệm thấp: Người dân có mức tiết kiệm thấp Bên cạnh đó việc tăng trưởng nóng của thị trường chứng khoán và bất động sản làm cho
Trang 2người dân có cảm giác giàu hơn từ đó cũng làm tăng tiêu dùng và giảm tiết kiệm
+ Do lạm phát cao :Khi lạm phát tăng cao khiến việc cạnh tranh hàng hóa trong nước tăng hoặc khả năng cạnh tranh hàng hóa trong nước giảm, điều này dẫn đến xuất hiện tình trạng thâm hụt thương mại
+ Do thâm hụt ngân sách
- Ở Việt Nam, tình trạng thâm hụt cán cân thương mại là do:
Việt Nam theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong những năm qua, đồng thời suy thoái kinh tế cũng buộc chính phủ tăng chi ngân sách
Nguyên nhân dẫn đến thâm hụt ngân sách là do đầu tư tràn lan(thể hiện sự đầu tư của các DNNN), không hiệu quả thể hiện qua hệ số ICOR
Do cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu
Ở Việt Nam, đây là vấn đề thương mại tạo thương mại (tăng tỉ lệ xuất khẩu cũng đồng thời với tăng tỉ lệ nhập khẩu, 2/3 giá trị xuất khẩu là nguyên liệu nhập khẩu)
và năng lực cạnh tranh của hàng hóa trong nước còn thấp Bên cạnh đó VN chưa gia nhập hoàn toàn vào chuỗi giá trị trong khu vực mà chỉ đóng vai trò là nơi lắp ráp
*Vị trí, chức năng và vai trò của chính sách thương mại quốc tế.
Chính sách thương mại quốc tế là hệ thống các quan điểm, luật lệ, hiệp định quốc tế được chính phủ sử dụng để điều chỉnh hoạt động thương mại quốc tế phục
vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của một quốc gia trong một thời kỳ nhất định
Trang 3Chính sách thương mại quốc tế là một bộ phận của chính sách kinh tế đối ngoại của một quốc gia Chính sách kinh tế đối ngoại bao gồm chính sách thương mại quốc tế, chính sách đầu tư quốc tế, chính sách tiền tệ quốc tế,… chính sách kinh tế đối ngoại cùng với chính sách ngoại giao tạo thành chính sách đối ngoại của một quốc gia Chính sách đối ngoại nằm trong hệ thống chính sách phát triển kinh tế-xã hội quốc gia, cùng hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của một quốc gia trong một thời kỳ nhất định
Mỗi quốc gia có chủ quyền đều có chính sách thương mại quốc tế riêng, thể hiện ý chí và mục tiêu của Nhà nước trong việc can thiệp và điều chỉnh các hoạt động thương mại, quốc tế có liên quan đến nền kinh tế quốc gia Do sự phát triển không đều giữa các quốc gia, nên khả năng và điều kiện tham gia vào thương mại quốc tế của mỗi quốc gia khác nhau Trong khi đó, yêu cầu và nhiệm vụ phát triển kinh
tế-xã hội của mỗi quốc gia có những đặc điểm riêng nên chính sách thương mại quốc
tế của mỗi quốc gia không hoàn toàn giống nha; mặt khác, môi trường kinh tế thế giới còn chịu sự chi phối và tác động của nhiều mối quan hệ chính trị, nên chính sách thương mại quốc tế của mỗi quốc gia cũng phải đáp ứng cho nhiều mục tiêu khác nhau
* Để góp phần giảm tình trạng thâm hụt cán cân thương mại , thương mại quốc tế nên được thực thi theo xu hướng nào
Có 2 chính sách cơ bản trg chính sách thương mại quốc tế
- Xu hướng tự do thương mai:Tự do hóa thương mại là sự nới lỏng can thiệp của nhà nước hay chính phủ vào lĩnh vực trao đổi, buôn bán quốc tế Tự do hóa thương mại vừa là nhu cầu hai chiều của hầu hết các nền kinh tế thị trường, bao gồm: nhu cầu bán hàng hóa, đầu tư ra nước ngoài và nhu cầu mua hàng hóa, nhận vốn đầu tư của nước ngoài
- Xu hướng bảo hộ thương mại là chính sách thương mại trong đó Nhà nước sử dụng các biện pháp bảo vệ thị trường nội địa trước sự cạnh tranh của hàng hóa
Trang 4nhập khẩu, đồng thời nhằm nâng đỡ các nhà kinh doanh trong nước có điều kiện
mở rộng kinh doanh ra thị trường nước ngoài
Bảo hộ thương mại được các quốc gia sử dụng nhằm mục đích kích thích hoạt động sản xuất kinh doanh nội địa, kích thích kinh tế trong nước, đồng thời tránh
thâm hụt thương mại quốc tế Nên ta có thể nói bảo hộ thương mại giúp đảm bảo
sự cân bằng cán cân thương mại.
”Bảo hộ thương mại bao gồm các chính sách bảo hộ giao thương hàng hóa của chính phủ nhằm hỗ trợ các nhà sản xuất trong nước trước những nhà sản xuất nước ngoài trong một ngành công nghiệp riêng lẻ bằng cách làm tăng giá sản phẩm hàng hóa ngoại nhập, đồng thời làm giảm giá của các sản phẩm trong nước và nhằm hạn
chế sự tiếp cận của hàng hóa ngoại nhập bằng cách tiếp thị sản phẩm quốc nội”
(Abboushi, 2010, trang 387) Bản chất của bảo hộ thương mại là việc bảo vệ hàng hóa quốc nội (không bao gồm dịch vụ, sản phẩm đầu tư hay sản phẩm sở hữu trí tuệ) bằng cách hạn chế nhập khẩu khi nhập khẩu các mặt hàng này gia tăng nhanh gây đe dọa thiệt hại nghiêm trọng cho các mặt hàng quốc nội
Hiện nay, một số biện pháp bảo hộ thương mại phổ biến được áp dụng ở các quốc gia, gồm
- Thứ nhất, tiếp tục áp dụng thuế đối với các mặt hàng ngoại nhập.
- Thứ hai, áp dụng hạn ngạch trần trên số lượng hàng hóa ngoại nhập được bán
ở thị trường trong nước bằng các trở ngại về pháp lý trong việc cấp phép cho sản phẩm ngoại nhập
- Thứ ba, đề ra các trở ngại pháp lý cho các sản phẩm ngoại nhập bằng cách đề
ra những phân loại và tiêu chuẩn khắt khe cho các mặt hàng ngoại nhập
- Thứ tư, hỗ trợ cho các mặt hàng quốc nội bằng cách trợ giá và giảm thuế.
- Thứ năm, kiểm soát tỷ lệ thay đổi ngoại tệ nhằm hạn chế việc truy cập hoặc
thao túng sự trao đổi hàng hóa nội - ngoại nhập nhằm hạ giá sản phẩm trong nước
Nội dung của Chính sách bảo hộ thương mại
Trang 5- Là xu hướng chính phủ đặt ra rào cản đối với hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch
vụ nhằm bảo vệ thị trường nội địa (hàng hóa dịch vụ nội địa) trước sự cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu
- Với những nền kinh tế nhỏ, Chính phủ hướng tới bảo hộ thương mại ôn hòa, có nghĩa là thực hiện những biện pháp bảo vệ thị trường nội địa, bảo vệ nền sản xuất
và nền kinh tế
- Với những nền kinh tế lớn, Chính phủ thực hiện chính sách siêu bảo hộ có nghĩa là bảo hộ ở thị trường trong nước cho những ngành đã có năng lực cạnh tranh đồng thời hỗ trợ để hàng trong nước thâm nhập thị trường quốc tế
- Xu hướng bảo hộ thương mại trong những năm gần đây
Theo Global Trade Alert (GTA), kể từ khủng hoảng tài chính thế giới năm 2008
đã có thêm 4.000 biện pháp bảo hộ thương mại mới được áp dụng gồm: biện pháp phòng vệ thương mại, tăng thuế, rào cản địa phương, trợ cấp phí xuất khẩu, và các phân biệt đối xử Xu hướng bảo hộ trở nên rõ ràng hơn so với những năm trước đó Chỉ riêng trong 10 tháng đầu năm 2015, GTA đã ghi nhận 539 biện pháp bảo hộ, nhiều hơn so với 407 biện pháp bảo hộ trong cùng kỳ năm 2014 và 183 biện pháp được triển khai trong 10 tháng đầu năm 2012
Tại châu Âu, xu hướng bảo hộ thương mại thể hiện rõ nét nhất khi nước Anh tổ chức trưng cầu dân ý (Brexit) vào năm 2016, và hiện Anh đã chính thức rời EU, tạo ra các điều kiện, cơ hội để nước Anh đàm phán thương mại song phương với các đối tác mới trên phạm vi toàn thế giới
Bảo hộ thương mại đã lên đến đỉnh điểm, tính đến thời điểm hiện nay là xung đột thương mại Mỹ - Trung Quốc chính thức nổ ra khi quyết định của Chính quyền Tổng thống Mỹ áp thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu trị giá 34 tỷ USD từ Trung Quốc, chủ yếu là máy móc, thiết bị điện tử và công nghệ cao đã chính thức có hiệu lực từ ngày 6/7/2018 và Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp đáp trả Hiện không
ai có thể đoán chắc cuộc xung đột thương mại này sẽ kéo dài bao lâu, cũng như mức độ tác động của nó Trung Quốc vốn được đánh giá là hưởng lợi từ thương
Trang 6mại tự do, cũng đang theo đuổi chính sách giảm nhập khẩu từ các nước bằng các biện pháp bảo hộ những mặt hàng, sản phẩm sản xuất ở trong nước
Báo cáo về biện pháp thương mại của G20 cho thấy, từ tháng 10/2015 đến tháng 5/2016, các nền kinh tế G20 đã áp dụng 145 biện pháp mới về hạn chế thương mại, trung bình mỗi tháng áp dụng 21 biện pháp, trong đó chủ yếu là các biện pháp chống bán phá giá
Hội nghị thượng đỉnh G7 và G7 mở rộng từ ngày 08-09/6/2018 tại Canada đã ra tuyên bố chung khẳng định vai trò cốt yếu của hệ thống thương mại quốc tế dựa trên các quy định, nêu rõ sự cần thiết của thương mại toàn cầu “tự do, công bằng
và cùng có lợi” và “nỗ lực giảm các hàng rào thuế quan, các hàng rào phi thuế quan và các khoản trợ cấp của chính phủ” Tuy nhiên, Mỹ đã rút khỏi Tuyên bố chung