Điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của việt nam sau khi gia nhập WTO

Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và điều chỉnh chính sách đầu tư trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.. Nghiên cứu những điều

Điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam sau khi gia nhập WTO

Nguyễn Thị Minh Khuê

Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Luận văn ThS ngành: Quan hệ quốc tế; Mã số: 60 31 40 Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Nhật Quang

Năm bảo vệ: 2011

Abstract Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách thu hút đầu tư trực

tiếp nước ngoài và điều chỉnh chính sách đầu tư trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế Nghiên cứu những điều chỉnh chính sách của Việt Nam trong lĩnh vực thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài sau khi gia nhập WTO Phân tích thực trạng thu hút đầu tư của Việt Nam kể từ sau khi gia nhập WTO, những thành tựu, thách thức và những hạn chế trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài kể từ mốc hội nhập WTO

Đề xuất những giải pháp, gợi ý để tăng cường hiệu quả trong thu hút đầu tư trực tiếp

nước ngoài tại Việt Nam thời gian tới

Keywords Quan hệ quốc tế; Đầu tư nước ngoài; Tổ chức thương mại thế giới; Việt

Nam

Content

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ các chủ trương, chính sách của Đảng Nhà nước và xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế, thương mại, Việt Nam đã tận dung những cơ hội mang lại, khắc phục khó khăn, tăng cường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao tỷ trọng các ngành công nghiệp, dịch vụ coi đầu tư là nhân tố quan trọng cho sự phát triển kinh tế quốc gia

Trong suốt nhiều thập kỷ kể từ khi tiến hành công cuộc đổi mới năm 1986, Việt Nam luôn đạt tốc độ phát triển kinh tế cao so với thế giới và khu vực và đóng góp không nhỏ vào thành công của Việt Nam chính là các dự án đầu tư nước ngoài Thực tế cho thấy Việt Nam

có nhiều điều kiện thuận lợi cũng như tiềm năng trong thu hút đầu tư Nhà nước Việt Nam đã ban hành luật đầu tư nước ngoài từ rất sớm (1987) và qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung, các văn bản pháp lý và chính sách đầu tư của Việt Nam ngày càng được hoàn thiện với nhiều chủ trương, chính sách hợp lý hướng tới tháo gỡ các khó khăn, tinh giảm các thủ tục cho các nhà đầu tư, khuyến khích thu hút đầu tư nên số lượng dự án cũng như vốn đăng ký đầu tư vào khắp các tỉnh thành trong toàn quốc đã tăng nhanh, đặc biệt là trong giai đoạn từ 2000 đến nay Tuy nhiên, các chính sách thu hút đầu tư cũng như quá trình triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách ở các cơ quan chức năng còn một số bất cập và kết quả đạt được chưa tương xứng với điều kiện, tiềm năng của một quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh như Việt Nam Đặc biệt là kể từ năm 2006, khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thì mức độ hội nhập quốc tế của Việt Nam đã tăng lên rất nhiều, đòi hỏi chính sách thu hút đầu tư nước ngoài phải có những điều chỉnh thích hợp

Bối cảnh mới của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế dẫn tới sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các quốc gia trên thế giới và trong khu vực Đông Nam Á về lĩnh vực thu hút đầu tư nước ngoài

Do vậy, cần tiến hành nghiên cứu tìm hiểu những cơ hội, khó khăn, thách thức mà Việt Nam gặp phải khi gia nhập tổ chức WTO và những tác động có thể có đến việc thu hút đầu tư nước ngoài Cũng cần thiết phải đánh giá về những điểm mạnh, điểm yếu trong chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam và yêu cầu phải điều chỉnh chính sách giai đoạn “hậu WTO” để từ đó rút ra những kinh nghiệm, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các cơ chế chính sách thu hút đầu tư, nâng cao hơn nữa hiệu lực của các chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam trong thời gian tới

Cho đến nay, Việt Nam chưa có nghiên cứu mang tính chuyên sâu về vấn đề chính sách thu hút đầu tư nước ngoài sau khi gia nhập WTO để phân tích, đánh giá thực hiện các chính sách thu hút đầu tư, cũng như các tác động của cam kết khi gia nhập WTO của Việt Nam đến thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn tới

Xuất phát từ các lý do như vậy, chủ đề nghiên cứu của luận văn “Điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam sau khi gia nhập WTO” trở nên có ý nghĩ

thực tiễn và đáng được quan tâm

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống các văn bản, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam và những điều chỉnh, sửa đổi sau khi Việt Nam gia nhập WTO và tác động của việc điều chỉnh chính sách đến thực tiễn thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam kể từ cuối năm 2006 đến nay

* Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Hoạt động đầu tư, thu hút đầu tư nước ngoài của trên địa bàn toàn quốc

- Phạm vi về thời gian

+ Số liệu thu thập phân tích: Giai đoạn 2006 - 2010

+ Thời gian tiến hành nghiên cứu: 2010

3 Mục tiêu nghiên cứu

* Mục tiêu chung:

Trên cơ sở phân tích các chính sách đã ban hành và thực trạng thu hút đầu tư của Việt Nam trong thời gian qua, đặc biệt là kể từ sau khi gia nhập WTO năm 2006, xem xét các điều chỉnh chính sách của Việt Nam để tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các chính sách, đẩy mạnh thu hút đầu tư vào phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam

* Mục tiêu cụ thể:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và điều chỉnh chính sách đầu tư trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

- Nghiên cứu những điều chỉnh chính sách của Việt Nam trong lĩnh vực thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài sau khi gia nhập WTO

- Phân tích thực trạng thu hút đầu tư của Việt Nam kể từ sau khi gia nhập WTO, những thành tựu, thách thức và những hạn chế trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài kể từ mốc hội nhập WTO

- Đề xuất những giải pháp, gợi ý để tăng cường hiệu quả trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam thời gian tới

4 Phương pháp nghiên cứu

Với yêu cầu thực hiện nội dung luận văn về điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam sau khi gia nhập WTO cho thấy đây là vấn đề nghiên cứu mang tính quốc tế Do vậy, luận văn sẽ lựa chọn sử dụng các phương pháp luận Marxist, phương pháp định lượng và

duy vật lịch sử, suy luận logic để diễn giải và phân tích nguyên nhân, tiến trình và kết quả của các động thái hội nhập mà Việt Nam thực hiện khi gia nhập WTO Đồng thời, trong quá trình

xử lý dữ liệu phục vụ cho việc thực hiện luận văn, các phương pháp khác như phương pháp thống kê tổng hợp và nghiên cứu so sánh cũng được sử dụng nhằm làm rõ các đặc điểm, chuyển biến và thành quả phát triển của đối tượng nghiên cứu là chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam

5 Cấu trúc của luận văn

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo…v.v, luận văn sẽ được kết cấu thành 3 chương chính Chương 1 làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn như khái niệm về chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trong bối cảnh tự do hóa thương mại, đầu tư, mở cửa, hội nhập Đồng thời, làm rõ tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam và những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam trong những năm vừa qua để thấy rõ tầm quan trọng của việc điều chỉnh chính sách đầu tư nước ngoài trong từng mốc thời gian cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư Chương 2 là chương chính của luận văn, đi vào nghiên cứu chuyên sâu và làm rõ những nội dung điều chỉnh chủ yếu trong chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam kể từ khi gia nhập WTO, đánh giá những tác động tích cực và tiêu cực của việc điều chỉnh chính sách đối với thực tiễn thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam giai đoạn 2006-2010 Chương 3 tập trung phân tích những thuận lợi, khó khăn của Việt Nam khi thực hiện những nội dung điều chỉnh, đề cập đến định hướng về điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam giai đoạn 2011-2020 để đưa ra một số kiến nghị giải pháp trước mắt để nâng cao hiệu quả điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam

References

* Tài liệu Tiếng Việt

1 Bộ thương mại (2007), tài liệu bồi dưỡng Các cam kết gia nhập Tổ chức thương mại thế giới của Việt Nam

2 Bùi Nhật Quang (2008), Điều chính chính sách thương mại của Liên Minh Châu Âu trong bối cảnh phát triển mới, Sách chuyên khảo, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội

3 Bùi Nhật Quang (2008), Tác động của chính sách thương mại chung EU tới quan hệ thương mại Việt Nam – EU, Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu, Số 4 (91)

4 Bùi Nhật Quang (22/6/2010), Đổi mới cơ cấu đầu tư của nền kinh tế Việt Nam sau khủng hoảng, Tham luận Hội thảo khoa học, Viện Hàn lâm Khoa học Thượng Hải, Trung Quốc

5 Cục đầu tư nước ngoài – Bộ kế hoạch và đầu tư (2007), 20 năm đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, http://fia.mpi.gov.vn/News.aspx?ctl=newsdetail&p=2.44&aID=507, 22/03/2008

6 Đỗ Hoài Nam (2010), Khủng hoảng tài chính toàn cầu và ứng phó chính sách của Việt

Nam một năm nhìn lại, Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, NXB Khoa ho ̣c Xã hô ̣i, Hà Nội

7 Duơng Thị Lan Chi (2011), Cơ hội thu hút FDI khi Việt Nam đã trở thành thành viên của WTO, Viện Nghiên cứu phát triển thành phố HCM

8 GS.TS Võ Thanh Thu (2008), Quan hệ kinh tế quốc tế, Nhà xuất bản Thống kê

9 Nguyễn Chiến Thắng (4/2007), “Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam: Thành công và

triển vọng”, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 4(347), trang 8-20

10 Nguyễn Hồng Sơn (6/2006), “Gia nhập WTO: Cơ hội và thách thức đối với khu vực dịch

vụ Việt Nam”, tham luận tại hội thảo quốc tế do Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới tổ chức

tại Hà Nội

11 Nguyễn Văn Hoa (2007), FDI trong điều kiện Việt Nam gia nhập WTO, Bộ Thương mại

12 Nguyễn Xuân Thắng chủ biên (7/2007), Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội,

Hà Nội

13 Thời báo Kinh tế Sài Gòn (2008), “Vốn FDI tập trung vào bất động sản, điều bất thường?”, http://www.thesaigontimes.vn/Home/diendan/ykien/4443/, cập nhật ngày 1/4/2008

14 Trần Đình Thiên (6/2006), “Gia nhập WTO: Cơ hội và thách thức cho Việt Nam”, tham

luận trình bày tại hội thảo quốc tế do Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới tổ chức tại Hà Nội

15 Trần Thị Cẩm Trang (2003), Cải thiện môi trường đầu tư trực tiếp nước ngoài ở một số nước ASEAN và Trung Quốc trong những năm gần đây, kinh nghiệm cho Việt Nam, Viện

Kinh tế thế giới

16 Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (5/2010), “Báo cáo tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với nền kinh tế sau 3 năm Việt Nam gia nhập WTO”, tài liệu tại Hội thảo

Việt Nam sau 3 năm gia nhập WTO, tổ chức tại Hà Nội

17 Viện Nghiên cứu và Phát triển thành phố Hồ Chí Minh (2011), Những thách thức thu hút FDI khi Việt Nam trở thành thành viên WTO

18 Vụ Pháp chế - Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2007), Tóm tắt một số cam kết chủ yếu của Việt Nam với WTO về chính sách đầu tư/kinh doanh

* Tài liệu Tiếng Anh

19 Ms Le Hai Van (2007), Foreign direct investment in Vietnam,

http://www.unctad.org/sections/wcmu/docs/c2em22p08_en.pdf , 24/09/2007

20 OECD (2009), Investment Policy Reviews: Vietnam 2009, http://www.oecd-

ilibrary.org/finance-and-investment/oecd-investment-policy-reviews-vietnam-2009_9789264050921-en, 22/1/2010

21 UNCTAD (2007), World Investment Prospects Survey 2007 – 2009,

http://www.unctad.org/en/docs/wips2007_en.pdf, 1/11/2007

22 UNCTAD (2009), Investment Policy Review of Vietnam,

http://www.unctad.org/en/docs/iteipc200710_en.pdf, 9/2/2009

23 UNCTAD’s World Investment Prospects Survey 2010–2012,

http://www.unctad.org/en/docs/diaeia20104_en.pdf, 1/9/2010

24 World Bank and International Finance Corporation (2010), Doing Business2009,

http://siteresources.worldbank.org/INTVIETNAM/Resources/VNscorecard.pdf,

05/11/2010

25 World Bank and International Finance Corporation (2010), Doing Business 2010,

http://www.doingbusiness.org/~/media/fpdkm/doing%20business/documents/profiles/cou ntry/db11/VNM.pdf, 4/11/2010